İslamda bir şəxsi cinayətə həvəsləndirməyin cəzası nədir?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar Tarix: 03 Şubat 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: İslamda planlanmış oğurluq və qəsdən adam öldürməyə verilən cəzalar məlumdur. Mənim sualım belədir: Bir nəfər başqa birini oğurluq etməyə həvəsləndirsə, ona nə cəza verilir? Oğurluğa təşviq edən şəxsə də oğurluq edən şəxs kimi əlkəsmə cəzası tətbiq olunur, yoxsa yox?

Cavab: Hər şeydən əvvəl qeyd edək ki, cinayətin törədilməsində rol oynamağın müxtəlif dərəcələri var. Buna hüquq dilində cinayətə şəriklik deyilir. Cinayətin 1-dən artıq şəxslə törədilməsi, cinayətə vadaretmə, cinayət əlaqəsi və cinayəti törədənə kömək göstərmək kimi müxtəlif formalarda cinayətə şərik olmağa vəziyyətdən asılı olaraq müxtəlif cəzalar tətbiq olunur. Misal üçün, bütün İslam hüquqşünasları belə hesab edirlər ki, qəsdən adam öldürmə cinayətində iştirak edən hər bir şəxsə bu səbəbdən qisas cəzası verilməlidir.1

Qurana baxdıqda görürük ki, Lut peyğəmbərin arvadı haqqında: “Çünki onların başlarına gələcək əzab onun başına da gələcək”2 hökmü cinayətdə iştirak etmək məsələsi ilə əlaqədar vacib bir misaldır. Müvafiq ayələrə əsasən demək olar ki, Lutun qövmü homoseksuallığı bir həyat tərzi olaraq mənimsəmişdir;3 odur ki, onlar nəsilin qismən olsa da, yox olması ilə nəticələnən bir növ soyqırım cinayəti tərətdiklərinə görə cəza alıblar. Məlumdur ki, Lut peyğəmbərin arvadı öz cinsiyyəti baxımından digərləri ilə eyni işi görmürdü; bu, qeyri-mümkün idi. Bununla belə, onun da bu günaha dəstək olmağı, şərait yaratmağı və bəlkə də, insanları buna vadar etməyi ehtimal olunur. Buradan da onun eyni cəzaya layiq olduğunu başa düşmək mümkündür.

İndi isə qayıdaq planlanmış oğurluq cinayətinə. Qurana baxdıqda bu məsələ ilə əlaqədar olaraq həzrəti Yusifin qissəsi ilə qarşılaşırıq. Belə ki, onun qardaşları onlara qarşı irəli sürülən: “Ey karvançılar! Siz oğrusunuz!”4 formasındakı ittihamı rədd etmişdilər. Yəni, onların o vaxt oğurluq cinayətində iştirak etmədiklərini ayələrdən çıxarmaq olur. Amma ayədəki müraciət (xitab) bütün qardaşlara aid edilir. Çünki orada “oğrular” deyilir, bu söz cəm formada işlədilir. Bu da öz növbəsində diqqəti cəlb edən bir faktordur. Buna əsasən demək mümkündür ki, digər qardaşların təmiz olduğunun üzə çıxmaması ehtimalı ilə hər biri cinayətdə iştirak etməklə “oğru” sifətini alıb. Lakin bu məsələdə müxtəlif təhlillər də var. Məsələn, böyük İslam alimi Əbu Hənifə belə hesab edir ki, bir şəxs mühafizə olunan bir malı alıb öz dostuna versə, o da həmin şeyi mühafizə altından kənara çıxartsa, onlara əlkəsmə cəzası tətbiq oluna bilməz. Bu, onların hər ikisi üçün də belədir.5

Quranın ortaya qoyduğu cəza müəyyənetmə sistemində tərəzidə qızıl çəkmək qədər dəqiq və həssas bir müvazinət var. Buna görə də ədalətli bir cəzanın verilməsi üçün cinayətin bütün təfərrüatını bilmək lazımdır. Cinayətin müəyyən olunmasında onu törədən şəxsin məqsədi, xüsusiyyəti, pozulan hüquqlar, cinayətin törədilmə forması və sairə kimi bir çox meyar olmalıdır.

Nəticə olaraq deyə bilərik ki, əgər cinayətə həvəsləndirmə məsələsində sadəcə olaraq şifahi dəstəkdən söhbət gedirsə, bu halda1-ci şəxs cinayəti törədən şəxs kimi cəzalandırılmır. Çünki 1-ci şəxs əsl cinayətkar olan 2-ci şəxs kimi deyil; başqa cür desək, cinayəti bilavasitə o törətmir. Ancaq bu halda da cinayətə müvafiq bir cəzanın müəyyən edilməsi üçün daha dərin məlumata malik olmaq və tədqiqat aparmaq lazım gəlir. Bu məsələ ilə əlaqədar bir Quran ayəsində belə deyilir:

“Kim bir cinayət törətsə, o, ancaq cinayətə uyğun (misl) bir cəza ilə cəzalandırılır.”6

Bu ayəyə əsasən cinayətə uyğun gələn bir cəzanı müəyyən etmək üçün hər şeydən əvvəl cinayətkarın törətdiyi cinayəti görmək lazımdır.

Suala cavab verdi: Suat Ərdoğan (ilahiyyatçı müəllim, doktorant)

QEYD: İslam dinində oğurluq və cəzası barədə ətraflı məlumat üçün aşağıdakı keçidlərə daxil olun:

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/4130.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/4824.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/4128.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Baxın: İbn Qüdamə, əl-Muğni, 11-ci cild, s. 490; Vəhbə Zühayli, əl-Fiqhu-l-İslami və ədillətuhu, 6-cı cild, s. 235; Əbu Zəhra, Əl-Cərimə, 299. []
  2. Hud, 11/81; Əraf, 7/83. []
  3. Əraf, 7/81-82; Hicr, 15/70-72. []
  4. Yusif, 12/70. []
  5. Kasani, Bədaiu-s-Sənai, 7-ci cild, s. 66. []
  6. Ənam, 6/160. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.406 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Səhvən adam öldürən insan qanbahasını nə cür verməlidir? 02.04.10 2.834 dəfə oxundu
2 Peyğəmbərin dövründə oğruların əlini kəsirdilər? 14.12.11 1.678 dəfə oxundu
3 Qurana görə terorçulara necə bir cəza verilməlidir? 17.04.15 1.226 dəfə oxundu
4 Bir cinayət davasında iki cinayətkar iştirak edərsə, cəza hansına verilir? 20.07.18 84 dəfə oxundu
5 Tövratda zina edənlər üçün nəzərdə tutulan bir cəza var? 28.04.10 3.315 dəfə oxundu
6 Allah valideynin səhvinə görə uşaqlara cəza verir? 15.12.11 3.112 dəfə oxundu
7 Quranda keçən hədd cəzaları hansı şərtlərdə tətbiq edilə bilər? 09.05.16 737 dəfə oxundu
8 Şəriət ilə Sünnətullah arasındaki fərq nədir? 30.11.18 71 dəfə oxundu
9 Quranda İsrail oğullarına verilən cəzalar barədə nə deyilir? 10.06.10 1.795 dəfə oxundu
10 Qonşunun pəncərəsini qəsdən qıran şəxsə nə kimi bir cəza verilməlidir? 20.12.11 1.674 dəfə oxundu
11 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.677 dəfə oxundu
12 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.177 dəfə oxundu
13 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.865 dəfə oxundu
14 Firon və ailəsi hal-hazırda qəbir əzabı çəkirmi? 19.06.15 1.357 dəfə oxundu
15 Quranda deyilir ki, zinanın cəzasından başqa cəza yoxdur? 11.06.10 5.174 dəfə oxundu
16 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.036 dəfə oxundu
17 Şəriətə görə namaz qılmayanın cəzası ölümdür? 15.08.16 1.039 dəfə oxundu
18 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.054 dəfə oxundu
19 Oğurluğa görə əl kəsmə cəzası hansı şərtlər daxilində tətbiq olunur? 26.06.12 1.824 dəfə oxundu
20 Qan davasının İslam dinindəki hökmü nədir? 03.10.16 626 dəfə oxundu
21 İslam dini və məzhəblər mürtədlərə necə yanaşır? 11.06.10 2.272 dəfə oxundu
22 Subay əsir bir qadın zina edərsə, onun cəzası nə olmalıdır? 17.10.15 936 dəfə oxundu
23 Bir insanı qəsdən öldürənin tövbə etmək imkanı varmı? 05.10.16 532 dəfə oxundu
24 İslam dinində içki içməyin dəqiq bir cəzası var? 19.01.11 2.530 dəfə oxundu
25 Quranda zina günahına nəzərdə tutlunan cəza həqiqidir, yoxsa xəyali? 10.12.12 7.877 dəfə oxundu
26 Qisasda diyət ödənməsi, pulu olanın istədiyini edə biləcəyi mənasına gəlməzmi? 17.10.16 431 dəfə oxundu
27 Hazırkı dövrdə zina edənlərə nə cəzası verilməlidir? 19.01.11 3.349 dəfə oxundu
28 İslamda bir şəxsi cinayətə həvəsləndirməyin cəzası nədir? 03.02.13 1.406 dəfə oxundu
29 Haram aylarda qisas cəzası tətbiq edilirmi? 28.10.16 459 dəfə oxundu
30 İslamda zorlamağın cəzası 19.01.11 4.809 dəfə oxundu
31 Dinə əsasən internetdən illeqal köçürmənin cəzası nədir? 14.02.13 1.278 dəfə oxundu
32 Peşman olan bir oğru, oğurluğunun kəfarətini necə ödəyə bilər? 06.10.17 220 dəfə oxundu
33 Misal verib İslam cəza hüququnu izah edərsinizmi? 18.03.11 1.445 dəfə oxundu
34 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.711 dəfə oxundu
35 Dövlət səhv yolda olan təriqət və camaatları cəzalandıra bilərmi? 25.10.17 76 dəfə oxundu
36 İslam dininə əsasən qəsdən adam öldürməyin cəzası nədir? 12.06.10 4.252 dəfə oxundu
37 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.307 dəfə oxundu
38 Yaxalanan oğru tövbə  edərsə, yenə də əli kəsilirmi? 29.12.17 142 dəfə oxundu
39 Qəddar bir qatilin cəzası nə olmalıdır? 30.03.11 1.655 dəfə oxundu
40 Təcavüzkarı öldürən qadına hər hansı bir cəza tətbiq edilirmi? 13.01.16 723 dəfə oxundu
41 Qəza nəticəsində bir insanın ölümünə səbəb olana nə cəza verilir? 05.02.18 128 dəfə oxundu
42 Oğruya tətbiq olunan əlkəsmə cəzası məcazidir, yoxsa həqiqi? 05.12.14 1.296 dəfə oxundu
43 Müsəlman ümməti hamılıqla məhv ola bilər? 09.06.11 1.954 dəfə oxundu
44 İmkanı ola-ola borcunu qaytarmayanlara nə edə bilərik? 29.10.13 1.584 dəfə oxundu
45 Dövlətin müharibə siyasətini tənqid etmək həps cəzasına səbəb olurmu? 12.03.18 118 dəfə oxundu
46 Özünümüdafiə zəminində adam öldürən şəxs diyət (qanbahası) ödəməlidirmi? 06.03.14 1.589 dəfə oxundu
47 Müsəlman qardaşlarını təhqir edənin cəzası nədir? 20.09.11 1.675 dəfə oxundu
48 Cinsiyyətini dəyişdirənlərin cəzası ölüm olmalıdır? 12.01.15 1.661 dəfə oxundu
49 Rəsulullah (ə.s.), “namaz qılmayan uşağı döyün” demişmi? 02.04.18 529 dəfə oxundu
50 Zina edən müsəlmanın cəzası Qurana əsasən nədir? 02.05.14 4.223 dəfə oxundu
51 Maidə surəsinin 38-ci ayəsinə əsasən oğrunun iki əlini də kəsmək lazımdır? 13.12.11 4.664 dəfə oxundu
52 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.155 dəfə oxundu
53 Əyyub əleyhissəlamın başına gələnlərin səbəbi nə idi? 04.05.18 173 dəfə oxundu