İslamda bir şəxsi cinayətə həvəsləndirməyin cəzası nədir?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar Tarix: 03 Şubat 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: İslamda planlanmış oğurluq və qəsdən adam öldürməyə verilən cəzalar məlumdur. Mənim sualım belədir: Bir nəfər başqa birini oğurluq etməyə həvəsləndirsə, ona nə cəza verilir? Oğurluğa təşviq edən şəxsə də oğurluq edən şəxs kimi əlkəsmə cəzası tətbiq olunur, yoxsa yox?

Cavab: Hər şeydən əvvəl qeyd edək ki, cinayətin törədilməsində rol oynamağın müxtəlif dərəcələri var. Buna hüquq dilində cinayətə şəriklik deyilir. Cinayətin 1-dən artıq şəxslə törədilməsi, cinayətə vadaretmə, cinayət əlaqəsi və cinayəti törədənə kömək göstərmək kimi müxtəlif formalarda cinayətə şərik olmağa vəziyyətdən asılı olaraq müxtəlif cəzalar tətbiq olunur. Misal üçün, bütün İslam hüquqşünasları belə hesab edirlər ki, qəsdən adam öldürmə cinayətində iştirak edən hər bir şəxsə bu səbəbdən qisas cəzası verilməlidir.1

Qurana baxdıqda görürük ki, Lut peyğəmbərin arvadı haqqında: “Çünki onların başlarına gələcək əzab onun başına da gələcək”2 hökmü cinayətdə iştirak etmək məsələsi ilə əlaqədar vacib bir misaldır. Müvafiq ayələrə əsasən demək olar ki, Lutun qövmü homoseksuallığı bir həyat tərzi olaraq mənimsəmişdir;3 odur ki, onlar nəsilin qismən olsa da, yox olması ilə nəticələnən bir növ soyqırım cinayəti tərətdiklərinə görə cəza alıblar. Məlumdur ki, Lut peyğəmbərin arvadı öz cinsiyyəti baxımından digərləri ilə eyni işi görmürdü; bu, qeyri-mümkün idi. Bununla belə, onun da bu günaha dəstək olmağı, şərait yaratmağı və bəlkə də, insanları buna vadar etməyi ehtimal olunur. Buradan da onun eyni cəzaya layiq olduğunu başa düşmək mümkündür.

İndi isə qayıdaq planlanmış oğurluq cinayətinə. Qurana baxdıqda bu məsələ ilə əlaqədar olaraq həzrəti Yusifin qissəsi ilə qarşılaşırıq. Belə ki, onun qardaşları onlara qarşı irəli sürülən: “Ey karvançılar! Siz oğrusunuz!”4 formasındakı ittihamı rədd etmişdilər. Yəni, onların o vaxt oğurluq cinayətində iştirak etmədiklərini ayələrdən çıxarmaq olur. Amma ayədəki müraciət (xitab) bütün qardaşlara aid edilir. Çünki orada “oğrular” deyilir, bu söz cəm formada işlədilir. Bu da öz növbəsində diqqəti cəlb edən bir faktordur. Buna əsasən demək mümkündür ki, digər qardaşların təmiz olduğunun üzə çıxmaması ehtimalı ilə hər biri cinayətdə iştirak etməklə “oğru” sifətini alıb. Lakin bu məsələdə müxtəlif təhlillər də var. Məsələn, böyük İslam alimi Əbu Hənifə belə hesab edir ki, bir şəxs mühafizə olunan bir malı alıb öz dostuna versə, o da həmin şeyi mühafizə altından kənara çıxartsa, onlara əlkəsmə cəzası tətbiq oluna bilməz. Bu, onların hər ikisi üçün də belədir.5

Quranın ortaya qoyduğu cəza müəyyənetmə sistemində tərəzidə qızıl çəkmək qədər dəqiq və həssas bir müvazinət var. Buna görə də ədalətli bir cəzanın verilməsi üçün cinayətin bütün təfərrüatını bilmək lazımdır. Cinayətin müəyyən olunmasında onu törədən şəxsin məqsədi, xüsusiyyəti, pozulan hüquqlar, cinayətin törədilmə forması və sairə kimi bir çox meyar olmalıdır.

Nəticə olaraq deyə bilərik ki, əgər cinayətə həvəsləndirmə məsələsində sadəcə olaraq şifahi dəstəkdən söhbət gedirsə, bu halda1-ci şəxs cinayəti törədən şəxs kimi cəzalandırılmır. Çünki 1-ci şəxs əsl cinayətkar olan 2-ci şəxs kimi deyil; başqa cür desək, cinayəti bilavasitə o törətmir. Ancaq bu halda da cinayətə müvafiq bir cəzanın müəyyən edilməsi üçün daha dərin məlumata malik olmaq və tədqiqat aparmaq lazım gəlir. Bu məsələ ilə əlaqədar bir Quran ayəsində belə deyilir:

“Kim bir cinayət törətsə, o, ancaq cinayətə uyğun (misl) bir cəza ilə cəzalandırılır.”6

Bu ayəyə əsasən cinayətə uyğun gələn bir cəzanı müəyyən etmək üçün hər şeydən əvvəl cinayətkarın törətdiyi cinayəti görmək lazımdır.

Suala cavab verdi: Suat Ərdoğan (ilahiyyatçı müəllim, doktorant)

QEYD: İslam dinində oğurluq və cəzası barədə ətraflı məlumat üçün aşağıdakı keçidlərə daxil olun:

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/4130.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/4824.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/4128.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Baxın: İbn Qüdamə, əl-Muğni, 11-ci cild, s. 490; Vəhbə Zühayli, əl-Fiqhu-l-İslami və ədillətuhu, 6-cı cild, s. 235; Əbu Zəhra, Əl-Cərimə, 299. []
  2. Hud, 11/81; Əraf, 7/83. []
  3. Əraf, 7/81-82; Hicr, 15/70-72. []
  4. Yusif, 12/70. []
  5. Kasani, Bədaiu-s-Sənai, 7-ci cild, s. 66. []
  6. Ənam, 6/160. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.282 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Hazırkı dövrdə zina edənlərə nə cəzası verilməlidir? 19.01.11 2.919 dəfə oxundu
2 İslamda bir şəxsi cinayətə həvəsləndirməyin cəzası nədir? 03.02.13 1.282 dəfə oxundu
3 Haram aylarda qisas cəzası tətbiq edilirmi? 28.10.16 335 dəfə oxundu
4 İslamda zorlamağın cəzası 19.01.11 4.051 dəfə oxundu
5 Dinə əsasən internetdən illeqal köçürmənin cəzası nədir? 14.02.13 1.174 dəfə oxundu
6 Misal verib İslam cəza hüququnu izah edərsinizmi? 18.03.11 1.336 dəfə oxundu
7 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.518 dəfə oxundu
8 İslam dininə əsasən qəsdən adam öldürməyin cəzası nədir? 12.06.10 3.470 dəfə oxundu
9 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.188 dəfə oxundu
10 Qəddar bir qatilin cəzası nə olmalıdır? 30.03.11 1.522 dəfə oxundu
11 Təcavüzkarı öldürən qadına hər hansı bir cəza tətbiq edilirmi? 13.01.16 583 dəfə oxundu
12 Oğruya tətbiq olunan əlkəsmə cəzası məcazidir, yoxsa həqiqi? 05.12.14 1.065 dəfə oxundu
13 Müsəlman ümməti hamılıqla məhv ola bilər? 09.06.11 1.837 dəfə oxundu
14 İmkanı ola-ola borcunu qaytarmayanlara nə edə bilərik? 29.10.13 1.416 dəfə oxundu
15 Özünümüdafiə zəminində adam öldürən şəxs diyət (qanbahası) ödəməlidirmi? 06.03.14 1.376 dəfə oxundu
16 Müsəlman qardaşlarını təhqir edənin cəzası nədir? 20.09.11 1.488 dəfə oxundu
17 Cinsiyyətini dəyişdirənlərin cəzası ölüm olmalıdır? 12.01.15 1.312 dəfə oxundu
18 Zina edən müsəlmanın cəzası Qurana əsasən nədir? 02.05.14 2.868 dəfə oxundu
19 Maidə surəsinin 38-ci ayəsinə əsasən oğrunun iki əlini də kəsmək lazımdır? 13.12.11 2.748 dəfə oxundu
20 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.757 dəfə oxundu
21 Səhvən adam öldürən insan qanbahasını nə cür verməlidir? 02.04.10 2.591 dəfə oxundu
22 Peyğəmbərin dövründə oğruların əlini kəsirdilər? 14.12.11 1.508 dəfə oxundu
23 Qurana görə terorçulara necə bir cəza verilməlidir? 17.04.15 1.063 dəfə oxundu
24 Tövratda zina edənlər üçün nəzərdə tutulan bir cəza var? 28.04.10 2.903 dəfə oxundu
25 Allah valideynin səhvinə görə uşaqlara cəza verir? 15.12.11 2.714 dəfə oxundu
26 Quranda keçən hədd cəzaları hansı şərtlərdə tətbiq edilə bilər? 09.05.16 528 dəfə oxundu
27 Quranda İsrail oğullarına verilən cəzalar barədə nə deyilir? 10.06.10 1.622 dəfə oxundu
28 Qonşunun pəncərəsini qəsdən qıran şəxsə nə kimi bir cəza verilməlidir? 20.12.11 1.512 dəfə oxundu
29 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.161 dəfə oxundu
30 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 1.993 dəfə oxundu
31 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.234 dəfə oxundu
32 Firon və ailəsi hal-hazırda qəbir əzabı çəkirmi? 19.06.15 1.008 dəfə oxundu
33 Quranda deyilir ki, zinanın cəzasından başqa cəza yoxdur? 11.06.10 4.275 dəfə oxundu
34 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.488 dəfə oxundu
35 Şəriətə görə namaz qılmayanın cəzası ölümdür? 15.08.16 617 dəfə oxundu
36 Quran və anaxronizm 05.07.09 1.860 dəfə oxundu
37 Oğurluğa görə əl kəsmə cəzası hansı şərtlər daxilində tətbiq olunur? 26.06.12 1.585 dəfə oxundu
38 Qan davasının İslam dinindəki hökmü nədir? 03.10.16 347 dəfə oxundu
39 İslam dini və məzhəblər mürtədlərə necə yanaşır? 11.06.10 2.109 dəfə oxundu
40 Subay əsir bir qadın zina edərsə, onun cəzası nə olmalıdır? 17.10.15 770 dəfə oxundu
41 Bir insanı qəsdən öldürənin tövbə etmək imkanı varmı? 05.10.16 387 dəfə oxundu
42 İslam dinində içki içməyin dəqiq bir cəzası var? 19.01.11 2.184 dəfə oxundu
43 Quranda zina günahına nəzərdə tutlunan cəza həqiqidir, yoxsa xəyali? 10.12.12 4.136 dəfə oxundu
44 Qisasda diyət ödənməsi, pulu olanın istədiyini edə biləcəyi mənasına gəlməzmi? 17.10.16 319 dəfə oxundu