Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür?
Müsəlmanlar > Al-ver > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 20 Ocak 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Mən al-verlə əlaqədar hədislərə baxdım. Belə başa düşdüm ki, əldə mövcud olmayan bir malı satmaq düzgün deyil. Bununla belə, indiki dövrdə elektronik satış deyilən əməliyyatlar həyata keçirilir. Buna əsasən alıcı və satıcı internet vasitəsilə al-ver edirlər. Nə alıcı malı görür, nə də satıcı. Əksər hallarda da satılan mal satıcının əlində olmur. Bu cür alış-satış düzgündür?

Cavab: Əldə olmayan malı satmağı qadağan hədis aşağıdakı kimidir:

Həkim ibn Hizam nəql edir:

“Mən peyğəmbərin yanına gedib belə dedim: “Filan adam gəlib məndə olmayan malı məndən satın almaq istəyir. Mən də bazardan alıb ona satıram. Bununla əlaqədar olaraq nə deyə bilərsiniz?”. Allahın elçisi cavab olaraq dedi:

“Səndə olmayan şeyi satma.”1

Yuxarıdakı hədisdə əldə olmayan malın satılmağının qadağan edilməsinin səbəbi tərəflərdən birini pis vəziyyətə salır. Elektronik mühitdə həyata keçirilən alış-satış işində usə malın bütün xüsusiyyətləri izah olunur. Əgər o xüsusiyyət və şərtlərə zidd bir hal olsa, alınan malı qaytarmaq da olur. Əlavə olaraq, əgər satıcı malı satmasa, pul hesaba köçürülmür. Bir sözlə, hədisdə nəzərdə tutulan mənfi hallar baş vermir. Bununla belə, bəzi sui-istifadə halları nəticəsində insanlara mal satılır və pul təhvil alınır, sonra da mal təhvil verilmir. Bu kimi hallar hədisdə qeyd olunan haram əməliyyatlardandır.

Suala cavab verdi: Sərvət Bayındır (İstanbul Universitetinin dosenti, Türkiyə).

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Tirmizi, Büyu, 19; Əbu Davud,  Büyu, 68; Nəsai, Büyu, 60. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.311 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.491 dəfə oxundu
2 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.186 dəfə oxundu
3 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.038 dəfə oxundu
4 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.739 dəfə oxundu
5 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 2.194 dəfə oxundu
6 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.810 dəfə oxundu
7 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.223 dəfə oxundu
8 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.929 dəfə oxundu
9 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.019 dəfə oxundu
10 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.514 dəfə oxundu
11 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.232 dəfə oxundu
12 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.306 dəfə oxundu
13 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.565 dəfə oxundu
14 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.172 dəfə oxundu
15 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.899 dəfə oxundu
16 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 4.014 dəfə oxundu
17 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.480 dəfə oxundu
18 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 5.566 dəfə oxundu
19 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 817 dəfə oxundu
20 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.127 dəfə oxundu
21 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.661 dəfə oxundu
22 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.860 dəfə oxundu
23 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.646 dəfə oxundu
24 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.045 dəfə oxundu
25 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.880 dəfə oxundu
26 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.747 dəfə oxundu
27 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.658 dəfə oxundu
28 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.709 dəfə oxundu
29 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.714 dəfə oxundu
30 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.550 dəfə oxundu
31 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.437 dəfə oxundu
32 Komissiya haqqı 29.06.09 1.795 dəfə oxundu
33 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 2.086 dəfə oxundu
34 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.426 dəfə oxundu
35 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.978 dəfə oxundu
36 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.824 dəfə oxundu
37 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.311 dəfə oxundu
38 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 830 dəfə oxundu
39 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.890 dəfə oxundu
40 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.468 dəfə oxundu
41 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.159 dəfə oxundu
42 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.812 dəfə oxundu
43 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 2.062 dəfə oxundu
44 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.380 dəfə oxundu
45 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 779 dəfə oxundu
46 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 7.207 dəfə oxundu
47 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.828 dəfə oxundu
48 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.667 dəfə oxundu
49 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.602 dəfə oxundu
50 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.624 dəfə oxundu
51 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.320 dəfə oxundu
52 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 107 dəfə oxundu
53 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.117 dəfə oxundu
54 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.985 dəfə oxundu
55 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.752 dəfə oxundu
56 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.351 dəfə oxundu
57 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 2.001 dəfə oxundu
58 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.475 dəfə oxundu
59 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 127 dəfə oxundu
60 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.884 dəfə oxundu
61 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 2.003 dəfə oxundu
62 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.324 dəfə oxundu
63 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.646 dəfə oxundu
64 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 3.186 dəfə oxundu
65 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.144 dəfə oxundu
66 Dövlətin iqtisad üçün Avropa şirkətlərindən məsləhətçi alması doğrudurmu? 26.10.18 49 dəfə oxundu
67 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.814 dəfə oxundu
68 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.564 dəfə oxundu
69 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.547 dəfə oxundu
70 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.349 dəfə oxundu
71 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 2.028 dəfə oxundu
72 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.653 dəfə oxundu
73 İpoteka ilə ev almaq olarmı? 08.04.19 253 dəfə oxundu
74 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.563 dəfə oxundu
75 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.972 dəfə oxundu
76 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.695 dəfə oxundu
77 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.667 dəfə oxundu
78 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.838 dəfə oxundu
79 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.428 dəfə oxundu
80 İnternet klub 26.06.09 2.620 dəfə oxundu
81 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.563 dəfə oxundu
82 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.474 dəfə oxundu
83 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.516 dəfə oxundu
84 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.851 dəfə oxundu
85 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.176 dəfə oxundu
86 Çayxana və kafe 26.06.09 3.063 dəfə oxundu
87 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.317 dəfə oxundu
88 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.998 dəfə oxundu
89 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.871 dəfə oxundu
90 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.279 dəfə oxundu
91 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.253 dəfə oxundu
92 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.481 dəfə oxundu
93 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.081 dəfə oxundu
94 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.272 dəfə oxundu
95 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.189 dəfə oxundu
96 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.408 dəfə oxundu
97 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.332 dəfə oxundu
98 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.700 dəfə oxundu
99 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.251 dəfə oxundu
100 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.502 dəfə oxundu