Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür?
Müsəlmanlar > Al-ver > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 20 Ocak 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Mən al-verlə əlaqədar hədislərə baxdım. Belə başa düşdüm ki, əldə mövcud olmayan bir malı satmaq düzgün deyil. Bununla belə, indiki dövrdə elektronik satış deyilən əməliyyatlar həyata keçirilir. Buna əsasən alıcı və satıcı internet vasitəsilə al-ver edirlər. Nə alıcı malı görür, nə də satıcı. Əksər hallarda da satılan mal satıcının əlində olmur. Bu cür alış-satış düzgündür?

Cavab: Əldə olmayan malı satmağı qadağan hədis aşağıdakı kimidir:

Həkim ibn Hizam nəql edir:

“Mən peyğəmbərin yanına gedib belə dedim: “Filan adam gəlib məndə olmayan malı məndən satın almaq istəyir. Mən də bazardan alıb ona satıram. Bununla əlaqədar olaraq nə deyə bilərsiniz?”. Allahın elçisi cavab olaraq dedi:

“Səndə olmayan şeyi satma.”1

Yuxarıdakı hədisdə əldə olmayan malın satılmağının qadağan edilməsinin səbəbi tərəflərdən birini pis vəziyyətə salır. Elektronik mühitdə həyata keçirilən alış-satış işində usə malın bütün xüsusiyyətləri izah olunur. Əgər o xüsusiyyət və şərtlərə zidd bir hal olsa, alınan malı qaytarmaq da olur. Əlavə olaraq, əgər satıcı malı satmasa, pul hesaba köçürülmür. Bir sözlə, hədisdə nəzərdə tutulan mənfi hallar baş vermir. Bununla belə, bəzi sui-istifadə halları nəticəsində insanlara mal satılır və pul təhvil alınır, sonra da mal təhvil verilmir. Bu kimi hallar hədisdə qeyd olunan haram əməliyyatlardandır.

Suala cavab verdi: Sərvət Bayındır (İstanbul Universitetinin dosenti, Türkiyə).

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Tirmizi, Büyu, 19; Əbu Davud,  Büyu, 68; Nəsai, Büyu, 60. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.316 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 7.306 dəfə oxundu
2 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.875 dəfə oxundu
3 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.668 dəfə oxundu
4 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.611 dəfə oxundu
5 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.631 dəfə oxundu
6 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.322 dəfə oxundu
7 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 125 dəfə oxundu
8 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.120 dəfə oxundu
9 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.993 dəfə oxundu
10 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.758 dəfə oxundu
11 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.409 dəfə oxundu
12 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 2.007 dəfə oxundu
13 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.480 dəfə oxundu
14 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 130 dəfə oxundu
15 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.886 dəfə oxundu
16 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 2.014 dəfə oxundu
17 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.337 dəfə oxundu
18 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.652 dəfə oxundu
19 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 3.212 dəfə oxundu
20 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.145 dəfə oxundu
21 Dövlətin iqtisad üçün Avropa şirkətlərindən məsləhətçi alması doğrudurmu? 26.10.18 53 dəfə oxundu
22 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.822 dəfə oxundu
23 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.564 dəfə oxundu
24 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.549 dəfə oxundu
25 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.356 dəfə oxundu
26 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 2.055 dəfə oxundu
27 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.680 dəfə oxundu
28 İpoteka ilə ev almaq olarmı? 08.04.19 283 dəfə oxundu
29 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.570 dəfə oxundu
30 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.980 dəfə oxundu
31 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.703 dəfə oxundu
32 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.674 dəfə oxundu
33 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.845 dəfə oxundu
34 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.430 dəfə oxundu
35 İnternet klub 26.06.09 2.638 dəfə oxundu
36 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.564 dəfə oxundu
37 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.478 dəfə oxundu
38 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.517 dəfə oxundu
39 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.866 dəfə oxundu
40 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.176 dəfə oxundu
41 Çayxana və kafe 26.06.09 3.086 dəfə oxundu
42 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.336 dəfə oxundu
43 Ətriyyat al-veri 24.01.11 2.002 dəfə oxundu
44 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.885 dəfə oxundu
45 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.281 dəfə oxundu
46 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.254 dəfə oxundu
47 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.491 dəfə oxundu
48 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.090 dəfə oxundu
49 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.297 dəfə oxundu
50 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.203 dəfə oxundu
51 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.408 dəfə oxundu
52 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.335 dəfə oxundu
53 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.715 dəfə oxundu
54 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.259 dəfə oxundu
55 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.505 dəfə oxundu
56 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.525 dəfə oxundu
57 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.739 dəfə oxundu
58 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.561 dəfə oxundu
59 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.563 dəfə oxundu
60 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.191 dəfə oxundu
61 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.040 dəfə oxundu
62 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.740 dəfə oxundu
63 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 2.246 dəfə oxundu
64 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.815 dəfə oxundu
65 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.232 dəfə oxundu
66 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.957 dəfə oxundu
67 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.021 dəfə oxundu
68 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.515 dəfə oxundu
69 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.251 dəfə oxundu
70 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.309 dəfə oxundu
71 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.572 dəfə oxundu
72 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.179 dəfə oxundu
73 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.902 dəfə oxundu
74 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 4.034 dəfə oxundu
75 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.483 dəfə oxundu
76 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 5.784 dəfə oxundu
77 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 846 dəfə oxundu
78 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.130 dəfə oxundu
79 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.665 dəfə oxundu
80 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.875 dəfə oxundu
81 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.686 dəfə oxundu
82 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.045 dəfə oxundu
83 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.881 dəfə oxundu
84 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.752 dəfə oxundu
85 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.660 dəfə oxundu
86 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.718 dəfə oxundu
87 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.720 dəfə oxundu
88 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.554 dəfə oxundu
89 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.448 dəfə oxundu
90 Komissiya haqqı 29.06.09 1.803 dəfə oxundu
91 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 2.114 dəfə oxundu
92 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.434 dəfə oxundu
93 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.982 dəfə oxundu
94 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.830 dəfə oxundu
95 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.316 dəfə oxundu
96 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 835 dəfə oxundu
97 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.895 dəfə oxundu
98 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.468 dəfə oxundu
99 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.166 dəfə oxundu
100 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.816 dəfə oxundu