Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” əsəri mötəbər bir mənbədir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis Tarix: 09 Mayıs 2012 Tövsiyə et Çap et
Sual: Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” adlı əsərini mötəbər bir mənbə kimi qəbul etmək olar?

Cavab: Qısa adı ilə “Kəşfu-l-xəfa” kimi məşhur olan bu əsər İsmayıl ibn Muhəmməd əl-Acluni-nin (hicri 1167, miladi 1749-cu ildə vəfat edib) camaat arasında peyğəmbər hədisi kimi bilinən rəvayətlərlə əlaqədardır. Onların hansının mötəbər (səhih), hansının mövzu (uydurma, yalançı), müdrik kəlam, atalar sözü və ya aforizm olub olmadığını müəyyən etmək məqsədilə qələmə alınıb. Əsas etibarilə Şəmsəddin əs-Səxavinin “əl-Məqasidu-l-həsənə” əsərinə istinad edir.

Bu əsər tədqiq edildikdə məlum olur ki, müəllif bəzi alimlər tərəfindən mövzu qəbul olunan rəvayətləri müdafiə edir, onların zəif və ya həsən li qeyrihi qəbilindən olduğunu bildirir, bəzən də bir rəvayəti nəql edən hər hansı bir mənbəyi təkcə qeyd etməklə kifayətlənir, bir hədis rəvayəti barədə alimlərin fikirlərini qeyd etməklə yanaşı, o haqda qəti bir fikir də bildirmir.

Acluni eyni zamanda hədis olmadığını dediyi, yaxud da tərəddüd etdiyi müxtəlif sözlərin mənasının səhih olduğunu demişdir. Bunun kimi, bir sıra rəvayətlərin məzmunun əsassız (batil, qondarma) olduğunu da qeyd etmişdir.

Bütün bunlarla bərabər kitabda səhvən yol verilmiş təkrarlar, eləcə də, təhlil edilmədən buraxılmış rəvayətlər və hədis olub olmadığına dair bir fikir bildirilməyən, yəni, tədqiq olunması istənilən sözlər də var.1

Nəticə olaraq demək olar ki, “Kəşfu-l-xəfa” əsas və müstəqil bir hədis mənbəyi deyil. Odur ki, bir rəvayəti əsas hədis kitablarına da baxıb yoxlamadan: “Bu hədis Kəşfu-l-xəfa adlı əsərdə qeyd olunub”, – demək və onu tək başına mənbə kimi göstərmək olmaz.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. MƏNBƏ: Bünyamin Erul, “Keşfü’l-Hafa”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ensiklopediyası, 25-cild, s. 320-321. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.247 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Sədəqə vermək ömrü uzadır? 03.05.10 2.441 dəfə oxundu
2 “Qiyamət günü Cənnətə 1-ci daxil olan mən olacağam” hədisi səhihdir? 06.08.14 1.095 dəfə oxundu
3 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 2.132 dəfə oxundu
4 Hədislər etiqadi məsələlərdə dəlil ola bilər? 18.04.13 1.356 dəfə oxundu
5 Lovğaya qarşı lovğalıq etmək lazımdır? 20.06.11 2.969 dəfə oxundu
6 Əbu Hənifənin fikrincə Kütubi-sittədə Qurana zidd hədis var? 06.03.11 2.845 dəfə oxundu
7 “Ümmətimin ömrü 1500 ili keçməyəcək” hədisi mötəbərdir? 07.03.12 1.681 dəfə oxundu
8 Qüdsi hədislər də hikmət məfhumuna daxildir? 19.04.13 1.233 dəfə oxundu
9 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.189 dəfə oxundu
10 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.304 dəfə oxundu
11 Deyilənə görə hər əsrə bir alim gəlir. Bu düzdür? 08.03.11 1.461 dəfə oxundu
12 “1 saatlıq təfəkkür 1 illik əlavə ibadətdən yaxşıdır” hədisi var? 30.03.12 1.434 dəfə oxundu
13 Zəif hədislə əməl etmək olarmı? 11.05.13 1.349 dəfə oxundu
14 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.941 dəfə oxundu
15 “Vətən sevgisi imandandır” sözü hədisdir? 01.11.14 1.433 dəfə oxundu
16 Hədislər olmasa, Quranı başa düşmək olmaz? 13.03.11 2.457 dəfə oxundu
17 Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” əsəri mötəbər bir mənbədir? 09.05.12 1.247 dəfə oxundu
18 “Müflis mömin” hədisinin bəndə haqq-hüququ baxımından izahı 22.05.13 1.434 dəfə oxundu
19 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.157 dəfə oxundu
20 “Atıcılığı öyrəndikdən sonra buraxan bizdən deyil” sözü hədisdir? 29.11.10 2.013 dəfə oxundu
21 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.812 dəfə oxundu
22 Ən-Nəsai mötəbər bir hədis alimidir? 10.05.12 1.187 dəfə oxundu
23 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.413 dəfə oxundu
24 Rəvayətlərə əsasən Rəsulullahı nümunə götürmək mümkündür? 12.08.14 1.025 dəfə oxundu
25 “Mən 2 qurbanlığın oğluyam” kəlamı hədisdir? 20.11.10 1.712 dəfə oxundu
26 “Cənnət anaların ayaqlarının altındadır” mövzu hədisdir? 31.03.11 2.420 dəfə oxundu
27 “2 günü eyni olan aldanıb” sözü hədisdir? 11.05.12 1.530 dəfə oxundu
28 İxlas surəsini 11 dəfə oxuyub ölünün ruhuna tapşırmaqla əlaqədar bir hədis var? 04.06.13 1.613 dəfə oxundu
29 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.856 dəfə oxundu
30 Toy gecəsi bəy gəlinin ayağını yumalıdır? 20.11.10 7.557 dəfə oxundu
31 Axır zəmanədə az ibadət edən xilas olacaq? 05.04.11 1.488 dəfə oxundu
32 Peyğəmbər deyib ki, rəhmətliklərinizə Yasin oxuyun? 14.05.12 14.879 dəfə oxundu
33 Biz dini məsələlərdə kimə tabe olmalıyıq? 23.12.13 1.209 dəfə oxundu
34 Muhəmməd peyğəmbər Cənnətdə Məryəm ana ilə evlənəcək? 25.02.10 4.575 dəfə oxundu
35 Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir? 15.05.14 961 dəfə oxundu
36 “Yerə göyə sığmaram, mömin bəndəmin qəlbinə sığaram” sözü hədisdir? 16.06.11 1.509 dəfə oxundu
37 Qeyri-müsəlman ölkədə faiz almaqla əlaqədar hədis var? 21.05.12 1.400 dəfə oxundu
38 Çəlik istifadə etmək sünnədir? 27.01.14 1.231 dəfə oxundu
39 Dünya möminlərə zindan, kafirlərə də cənnətdir? 17.05.11 1.714 dəfə oxundu
40 İnsanın ev, paltar, çörək və sudan başqa bir şeyə haqqı var? 22.01.11 1.682 dəfə oxundu
41 Ölüyə Quran tapşırmaqla əlaqədar hədislər səhihdir? 01.07.11 2.091 dəfə oxundu
42 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.702 dəfə oxundu
43 Bir hədisin səhih sayılma meyarı nədir? 13.04.17 423 dəfə oxundu
44 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.273 dəfə oxundu
45 “Ev tikmək üçün xərclənən pulda xeyir yoxdur” hədisi səhihdir? 23.01.11 2.122 dəfə oxundu
46 “Möminin başından dərd-bəla kəm olmaz” kimi bir hədis var? 11.07.11 1.529 dəfə oxundu
47 “Alimin yuxusu cahilin ibadətindən xeyirlidir” hədisi mötəbərdir? 21.07.12 1.602 dəfə oxundu
48 Bir məsələ Quranda keçirsə, əlavə olaraq hədisə baxılarmı? 02.01.18 101 dəfə oxundu
49 “Ən yaxşı müsəlman xanımı ilə yaxşı dolanandır”. Bu hədis necə izah edilir? 16.02.10 1.759 dəfə oxundu
50 Üzüqoylu yatmaq 19.06.10 9.848 dəfə oxundu
51 “Məni sevən bəlaya düçar olar” formasında bir hədis var? 06.09.11 1.623 dəfə oxundu
52 “Sünnəmi əhya edənə yüz şəhid savabı var” hədisi mötəbərdir? 10.12.12 1.260 dəfə oxundu
53 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 305 dəfə oxundu
54 Muhəmməd peyğəmbərin neçə hədisi var? 29.10.11 2.673 dəfə oxundu
55 Əsrlə şam arasında yatmaq təhlükəlidir? 24.01.11 5.793 dəfə oxundu
56 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.920 dəfə oxundu
57 “Üç işdən ötrü Ərəbləri sevin” deyə bir hədis var? 10.12.12 1.493 dəfə oxundu
58 Hədislərin hikmət olduğunun dəlili nədir? 16.07.18 116 dəfə oxundu
59 Peyğəmbərlərin hamısı çobanlıq ediblər? 17.03.10 2.527 dəfə oxundu
60 Əl-Buxarinin özü tərəfindən yazılan orijinal nüsxə indiyədək durur? 10.02.11 4.259 dəfə oxundu
61 Cəbrayılın 10 dəfə də yer üzünə enəcəyini deyən hədis var? 12.01.12 2.069 dəfə oxundu
62 “Alimlər peyğəmbərlərin varisləridir” hədisi səhihdir? 31.01.13 1.692 dəfə oxundu
63 Peyğəmbəri hamıdan çox sevmək lazım olduğuna dair bir hədis var? 25.03.10 2.000 dəfə oxundu
64 Şəvval orucu 29.06.09 3.687 dəfə oxundu
65 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.053 dəfə oxundu
66 İnsanlar nəyə görə hədis uydurublar? 13.03.13 1.327 dəfə oxundu
67 Hədislərə əsasən insanların ən xeyirlisi kimdir? 06.04.10 1.702 dəfə oxundu
68 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.147 dəfə oxundu
69 “«Hədisi burax, Qurana bax»” deyənlər olacaq.” Bu mötəbər bir hədisdir? 14.02.12 1.644 dəfə oxundu
70 Mövzu hədislərlə bağlı mənbələr hansılardır? 17.03.13 1.192 dəfə oxundu
71 Sələbə əhvalatı həqiqətən də olub, yoxsa əfsanədir? 03.05.10 1.662 dəfə oxundu
72 Əşəreyi-mübəşşərə hədisini necə başa düşmək lazımdır? 22.02.11 1.481 dəfə oxundu
73 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.220 dəfə oxundu
74 “Mən gözəl əxlaqı tamamlamaq üçün göndərilmişəm” hədisi mötəbərdir? 11.04.13 1.554 dəfə oxundu