Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” əsəri mötəbər bir mənbədir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis Tarix: 09 Mayıs 2012 Tövsiyə et Çap et
Sual: Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” adlı əsərini mötəbər bir mənbə kimi qəbul etmək olar?

Cavab: Qısa adı ilə “Kəşfu-l-xəfa” kimi məşhur olan bu əsər İsmayıl ibn Muhəmməd əl-Acluni-nin (hicri 1167, miladi 1749-cu ildə vəfat edib) camaat arasında peyğəmbər hədisi kimi bilinən rəvayətlərlə əlaqədardır. Onların hansının mötəbər (səhih), hansının mövzu (uydurma, yalançı), müdrik kəlam, atalar sözü və ya aforizm olub olmadığını müəyyən etmək məqsədilə qələmə alınıb. Əsas etibarilə Şəmsəddin əs-Səxavinin “əl-Məqasidu-l-həsənə” əsərinə istinad edir.

Bu əsər tədqiq edildikdə məlum olur ki, müəllif bəzi alimlər tərəfindən mövzu qəbul olunan rəvayətləri müdafiə edir, onların zəif və ya həsən li qeyrihi qəbilindən olduğunu bildirir, bəzən də bir rəvayəti nəql edən hər hansı bir mənbəyi təkcə qeyd etməklə kifayətlənir, bir hədis rəvayəti barədə alimlərin fikirlərini qeyd etməklə yanaşı, o haqda qəti bir fikir də bildirmir.

Acluni eyni zamanda hədis olmadığını dediyi, yaxud da tərəddüd etdiyi müxtəlif sözlərin mənasının səhih olduğunu demişdir. Bunun kimi, bir sıra rəvayətlərin məzmunun əsassız (batil, qondarma) olduğunu da qeyd etmişdir.

Bütün bunlarla bərabər kitabda səhvən yol verilmiş təkrarlar, eləcə də, təhlil edilmədən buraxılmış rəvayətlər və hədis olub olmadığına dair bir fikir bildirilməyən, yəni, tədqiq olunması istənilən sözlər də var.1

Nəticə olaraq demək olar ki, “Kəşfu-l-xəfa” əsas və müstəqil bir hədis mənbəyi deyil. Odur ki, bir rəvayəti əsas hədis kitablarına da baxıb yoxlamadan: “Bu hədis Kəşfu-l-xəfa adlı əsərdə qeyd olunub”, – demək və onu tək başına mənbə kimi göstərmək olmaz.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. MƏNBƏ: Bünyamin Erul, “Keşfü’l-Hafa”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ensiklopediyası, 25-cild, s. 320-321. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.248 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Hədislərə əsasən insanların ən xeyirlisi kimdir? 06.04.10 1.711 dəfə oxundu
2 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.160 dəfə oxundu
3 “«Hədisi burax, Qurana bax»” deyənlər olacaq.” Bu mötəbər bir hədisdir? 14.02.12 1.647 dəfə oxundu
4 Mövzu hədislərlə bağlı mənbələr hansılardır? 17.03.13 1.192 dəfə oxundu
5 Sələbə əhvalatı həqiqətən də olub, yoxsa əfsanədir? 03.05.10 1.664 dəfə oxundu
6 Əşəreyi-mübəşşərə hədisini necə başa düşmək lazımdır? 22.02.11 1.484 dəfə oxundu
7 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.222 dəfə oxundu
8 “Mən gözəl əxlaqı tamamlamaq üçün göndərilmişəm” hədisi mötəbərdir? 11.04.13 1.554 dəfə oxundu
9 Sədəqə vermək ömrü uzadır? 03.05.10 2.447 dəfə oxundu
10 “Qiyamət günü Cənnətə 1-ci daxil olan mən olacağam” hədisi səhihdir? 06.08.14 1.100 dəfə oxundu
11 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 2.137 dəfə oxundu
12 Hədislər etiqadi məsələlərdə dəlil ola bilər? 18.04.13 1.360 dəfə oxundu
13 Lovğaya qarşı lovğalıq etmək lazımdır? 20.06.11 2.976 dəfə oxundu
14 Əbu Hənifənin fikrincə Kütubi-sittədə Qurana zidd hədis var? 06.03.11 2.862 dəfə oxundu
15 “Ümmətimin ömrü 1500 ili keçməyəcək” hədisi mötəbərdir? 07.03.12 1.695 dəfə oxundu
16 Qüdsi hədislər də hikmət məfhumuna daxildir? 19.04.13 1.237 dəfə oxundu
17 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.196 dəfə oxundu
18 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.309 dəfə oxundu
19 Deyilənə görə hər əsrə bir alim gəlir. Bu düzdür? 08.03.11 1.462 dəfə oxundu
20 “1 saatlıq təfəkkür 1 illik əlavə ibadətdən yaxşıdır” hədisi var? 30.03.12 1.437 dəfə oxundu
21 Zəif hədislə əməl etmək olarmı? 11.05.13 1.351 dəfə oxundu
22 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.951 dəfə oxundu
23 “Vətən sevgisi imandandır” sözü hədisdir? 01.11.14 1.441 dəfə oxundu
24 Hədislər olmasa, Quranı başa düşmək olmaz? 13.03.11 2.462 dəfə oxundu
25 Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” əsəri mötəbər bir mənbədir? 09.05.12 1.248 dəfə oxundu
26 “Müflis mömin” hədisinin bəndə haqq-hüququ baxımından izahı 22.05.13 1.435 dəfə oxundu
27 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.166 dəfə oxundu
28 “Atıcılığı öyrəndikdən sonra buraxan bizdən deyil” sözü hədisdir? 29.11.10 2.013 dəfə oxundu
29 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.831 dəfə oxundu
30 Ən-Nəsai mötəbər bir hədis alimidir? 10.05.12 1.187 dəfə oxundu
31 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.414 dəfə oxundu
32 Rəvayətlərə əsasən Rəsulullahı nümunə götürmək mümkündür? 12.08.14 1.028 dəfə oxundu
33 “Mən 2 qurbanlığın oğluyam” kəlamı hədisdir? 20.11.10 1.724 dəfə oxundu
34 “Cənnət anaların ayaqlarının altındadır” mövzu hədisdir? 31.03.11 2.428 dəfə oxundu
35 “2 günü eyni olan aldanıb” sözü hədisdir? 11.05.12 1.531 dəfə oxundu
36 İxlas surəsini 11 dəfə oxuyub ölünün ruhuna tapşırmaqla əlaqədar bir hədis var? 04.06.13 1.615 dəfə oxundu
37 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.863 dəfə oxundu
38 Toy gecəsi bəy gəlinin ayağını yumalıdır? 20.11.10 7.646 dəfə oxundu
39 Axır zəmanədə az ibadət edən xilas olacaq? 05.04.11 1.490 dəfə oxundu
40 Peyğəmbər deyib ki, rəhmətliklərinizə Yasin oxuyun? 14.05.12 15.268 dəfə oxundu
41 Biz dini məsələlərdə kimə tabe olmalıyıq? 23.12.13 1.210 dəfə oxundu
42 Muhəmməd peyğəmbər Cənnətdə Məryəm ana ilə evlənəcək? 25.02.10 4.588 dəfə oxundu
43 Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir? 15.05.14 961 dəfə oxundu
44 “Yerə göyə sığmaram, mömin bəndəmin qəlbinə sığaram” sözü hədisdir? 16.06.11 1.512 dəfə oxundu
45 Qeyri-müsəlman ölkədə faiz almaqla əlaqədar hədis var? 21.05.12 1.401 dəfə oxundu
46 Çəlik istifadə etmək sünnədir? 27.01.14 1.233 dəfə oxundu
47 Dünya möminlərə zindan, kafirlərə də cənnətdir? 17.05.11 1.714 dəfə oxundu
48 İnsanın ev, paltar, çörək və sudan başqa bir şeyə haqqı var? 22.01.11 1.683 dəfə oxundu
49 Ölüyə Quran tapşırmaqla əlaqədar hədislər səhihdir? 01.07.11 2.094 dəfə oxundu
50 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.709 dəfə oxundu
51 Bir hədisin səhih sayılma meyarı nədir? 13.04.17 440 dəfə oxundu
52 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.297 dəfə oxundu
53 “Ev tikmək üçün xərclənən pulda xeyir yoxdur” hədisi səhihdir? 23.01.11 2.127 dəfə oxundu
54 “Möminin başından dərd-bəla kəm olmaz” kimi bir hədis var? 11.07.11 1.532 dəfə oxundu
55 “Alimin yuxusu cahilin ibadətindən xeyirlidir” hədisi mötəbərdir? 21.07.12 1.603 dəfə oxundu
56 Bir məsələ Quranda keçirsə, əlavə olaraq hədisə baxılarmı? 02.01.18 102 dəfə oxundu
57 “Ən yaxşı müsəlman xanımı ilə yaxşı dolanandır”. Bu hədis necə izah edilir? 16.02.10 1.766 dəfə oxundu
58 Üzüqoylu yatmaq 19.06.10 9.953 dəfə oxundu
59 “Məni sevən bəlaya düçar olar” formasında bir hədis var? 06.09.11 1.625 dəfə oxundu
60 “Sünnəmi əhya edənə yüz şəhid savabı var” hədisi mötəbərdir? 10.12.12 1.260 dəfə oxundu
61 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 318 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin neçə hədisi var? 29.10.11 2.692 dəfə oxundu
63 Əsrlə şam arasında yatmaq təhlükəlidir? 24.01.11 5.828 dəfə oxundu
64 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.933 dəfə oxundu
65 “Üç işdən ötrü Ərəbləri sevin” deyə bir hədis var? 10.12.12 1.504 dəfə oxundu
66 Hədislərin hikmət olduğunun dəlili nədir? 16.07.18 120 dəfə oxundu
67 Peyğəmbərlərin hamısı çobanlıq ediblər? 17.03.10 2.541 dəfə oxundu
68 Əl-Buxarinin özü tərəfindən yazılan orijinal nüsxə indiyədək durur? 10.02.11 4.286 dəfə oxundu
69 Cəbrayılın 10 dəfə də yer üzünə enəcəyini deyən hədis var? 12.01.12 2.086 dəfə oxundu
70 “Alimlər peyğəmbərlərin varisləridir” hədisi səhihdir? 31.01.13 1.701 dəfə oxundu
71 Qüdsi hədislərə baxışımız necə olmalıdır? 05.08.19 79 dəfə oxundu
72 Peyğəmbəri hamıdan çox sevmək lazım olduğuna dair bir hədis var? 25.03.10 2.005 dəfə oxundu
73 Şəvval orucu 29.06.09 3.696 dəfə oxundu
74 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.059 dəfə oxundu
75 İnsanlar nəyə görə hədis uydurublar? 13.03.13 1.336 dəfə oxundu