İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis > Quran Tarix: 27 Şubat 2012 Tövsiyə et Çap et
Sual: Hikmət təkcə peyğəmbərin hədisləridir? Yoxsa bəzi şəxslərin dərin mənalar ehtiva edən sözlərinə də hikmət demək olar?

Cavab: Hikmət sadəcə olaraq peyğəmbərimizin (s. a. v.) hədisləri deyil. Allah Quranın Bəqərə surəsinin 269-cu ayəsində belə buyurur:

“Allah lazımi ciddi-cəhd və səyi göstərən və lazımi işləri görənə hikmət bəxş edir.”

Hikmətin digər adı furqandır. Furqan düzgün olanla səhv olanı bir-birindən ayırd etmək deməkdir. Allah bunu kimə verəcəyini də bildirir:

“Ey iman gətirənlər! Əgər Allahdan qorxub çəkinsəniz, O sizə haqla nahaqqı ayırd etmə bacarığı (furqan) verər, günahlarınızdan keçər və sizi bağışlayar. Allah böyük lütf sahibidir.” (Ənfal, 8/29)

Misal üçün, Loğman bir peyğəmbər deyil. Bununla belə, Allah bildirir ki, ona hikmət verib.

İbn Abbas da peyğəmbər deyil. Peyğəmbərimiz həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) onu uşaq vaxtı qucağına almış və: “Ey Rəbbim! Buna hikmət ver”, – deyə, dua etmişdir.

Bir sözlə, hikmət düzgün hökm deməkdir. Peyğəmbərimiz düzgün hökmə nail olaraq bizə hikməti öyrədib. Oradan öyrəndiyimiz metodla bunu biz də həyatın hər bir sahəsinə tətbiq edə bilərik.

Hikmət elə bir şeydir (elə bir düzgün bilikdir) ki, həm din, həm elm, həm də bütün bəşəriyyət onda həmfikirdir.

Nəticə etibarilə hikmət təkcə peyğəmbərimizə məxsus deyil. Elə buna görə də o, ayrı bir vəhy deyil. Əgər ayrı bir vəhy olsaydı, bu sahədə bizim əlimizdən heç nə gəlməzdi. O, bir metodu tətbiq etməyin nəticəsində əldə olunan bilik deməkdir.

Suala cavab verdi: Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin müəllimi, professor. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.230 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.759 dəfə oxundu
2 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.814 dəfə oxundu
3 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.755 dəfə oxundu
4 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.215 dəfə oxundu
5 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.793 dəfə oxundu
6 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 2.011 dəfə oxundu
7 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 728 dəfə oxundu
8 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.431 dəfə oxundu
9 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.303 dəfə oxundu
10 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 7.123 dəfə oxundu
11 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.588 dəfə oxundu
12 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.770 dəfə oxundu
13 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.783 dəfə oxundu
14 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.676 dəfə oxundu
15 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.793 dəfə oxundu
16 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.974 dəfə oxundu
17 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.153 dəfə oxundu
18 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.880 dəfə oxundu
19 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 551 dəfə oxundu
20 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.181 dəfə oxundu
21 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.954 dəfə oxundu
22 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.454 dəfə oxundu
23 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 968 dəfə oxundu
24 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.711 dəfə oxundu
25 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 2.023 dəfə oxundu
26 Təbbət surəsi 11.07.11 4.055 dəfə oxundu
27 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.066 dəfə oxundu
28 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.984 dəfə oxundu
29 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.408 dəfə oxundu
30 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.918 dəfə oxundu
31 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 465 dəfə oxundu
32 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.055 dəfə oxundu
33 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.695 dəfə oxundu
34 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.577 dəfə oxundu
35 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.805 dəfə oxundu
36 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.874 dəfə oxundu
37 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 6.167 dəfə oxundu
38 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.410 dəfə oxundu
39 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 2.028 dəfə oxundu
40 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 6.536 dəfə oxundu
41 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.484 dəfə oxundu
42 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.573 dəfə oxundu
43 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 283 dəfə oxundu
44 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 22.662 dəfə oxundu
45 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.415 dəfə oxundu
46 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 3.074 dəfə oxundu
47 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.744 dəfə oxundu
48 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.234 dəfə oxundu
49 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.704 dəfə oxundu
50 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.152 dəfə oxundu
51 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.665 dəfə oxundu
52 Qureyş surəsi 28.07.12 2.820 dəfə oxundu
53 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.809 dəfə oxundu
54 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.384 dəfə oxundu
55 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 255 dəfə oxundu
56 Adəm və İblis 05.07.09 2.545 dəfə oxundu
57 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.331 dəfə oxundu
58 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.458 dəfə oxundu
59 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.166 dəfə oxundu
60 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 6.086 dəfə oxundu
61 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 2.766 dəfə oxundu
62 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.241 dəfə oxundu
63 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.795 dəfə oxundu
64 Nas surəsi 29.07.12 5.410 dəfə oxundu
65 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 235 dəfə oxundu
66 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.697 dəfə oxundu
67 Təhrif nədir? 13.11.17 147 dəfə oxundu
68 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.133 dəfə oxundu
69 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.710 dəfə oxundu
70 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.785 dəfə oxundu
71 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.824 dəfə oxundu
72 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 5.801 dəfə oxundu
73 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.829 dəfə oxundu
74 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.932 dəfə oxundu
75 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.866 dəfə oxundu
76 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.894 dəfə oxundu
77 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.594 dəfə oxundu
78 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.172 dəfə oxundu
79 Qurandan üz çevirənlərə şeytan ürcah olurmu? 16.04.18 154 dəfə oxundu
80 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.398 dəfə oxundu
81 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.358 dəfə oxundu
82 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.347 dəfə oxundu
83 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.714 dəfə oxundu
84 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.318 dəfə oxundu
85 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.965 dəfə oxundu
86 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.678 dəfə oxundu
87 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.230 dəfə oxundu
88 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.238 dəfə oxundu
89 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.499 dəfə oxundu
90 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.122 dəfə oxundu
91 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 330 dəfə oxundu
92 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 16.273 dəfə oxundu
93 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.618 dəfə oxundu
94 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 3.069 dəfə oxundu
95 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.279 dəfə oxundu
96 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.859 dəfə oxundu
97 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.400 dəfə oxundu
98 Quranın ecazı 21.11.11 9.129 dəfə oxundu
99 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.613 dəfə oxundu
100 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 2.074 dəfə oxundu