İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis > Quran Tarix: 27 Şubat 2012 Tövsiyə et Çap et
Sual: Hikmət təkcə peyğəmbərin hədisləridir? Yoxsa bəzi şəxslərin dərin mənalar ehtiva edən sözlərinə də hikmət demək olar?

Cavab: Hikmət sadəcə olaraq peyğəmbərimizin (s. a. v.) hədisləri deyil. Allah Quranın Bəqərə surəsinin 269-cu ayəsində belə buyurur:

“Allah lazımi ciddi-cəhd və səyi göstərən və lazımi işləri görənə hikmət bəxş edir.”

Hikmətin digər adı furqandır. Furqan düzgün olanla səhv olanı bir-birindən ayırd etmək deməkdir. Allah bunu kimə verəcəyini də bildirir:

“Ey iman gətirənlər! Əgər Allahdan qorxub çəkinsəniz, O sizə haqla nahaqqı ayırd etmə bacarığı (furqan) verər, günahlarınızdan keçər və sizi bağışlayar. Allah böyük lütf sahibidir.” (Ənfal, 8/29)

Misal üçün, Loğman bir peyğəmbər deyil. Bununla belə, Allah bildirir ki, ona hikmət verib.

İbn Abbas da peyğəmbər deyil. Peyğəmbərimiz həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) onu uşaq vaxtı qucağına almış və: “Ey Rəbbim! Buna hikmət ver”, – deyə, dua etmişdir.

Bir sözlə, hikmət düzgün hökm deməkdir. Peyğəmbərimiz düzgün hökmə nail olaraq bizə hikməti öyrədib. Oradan öyrəndiyimiz metodla bunu biz də həyatın hər bir sahəsinə tətbiq edə bilərik.

Hikmət elə bir şeydir (elə bir düzgün bilikdir) ki, həm din, həm elm, həm də bütün bəşəriyyət onda həmfikirdir.

Nəticə etibarilə hikmət təkcə peyğəmbərimizə məxsus deyil. Elə buna görə də o, ayrı bir vəhy deyil. Əgər ayrı bir vəhy olsaydı, bu sahədə bizim əlimizdən heç nə gəlməzdi. O, bir metodu tətbiq etməyin nəticəsində əldə olunan bilik deməkdir.

Suala cavab verdi: Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin müəllimi, professor. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.222 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.776 dəfə oxundu
2 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.672 dəfə oxundu
3 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.781 dəfə oxundu
4 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.946 dəfə oxundu
5 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.143 dəfə oxundu
6 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.873 dəfə oxundu
7 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 492 dəfə oxundu
8 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.176 dəfə oxundu
9 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.851 dəfə oxundu
10 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.382 dəfə oxundu
11 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 961 dəfə oxundu
12 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.674 dəfə oxundu
13 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 2.001 dəfə oxundu
14 Təbbət surəsi 11.07.11 3.955 dəfə oxundu
15 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.059 dəfə oxundu
16 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.962 dəfə oxundu
17 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.397 dəfə oxundu
18 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.916 dəfə oxundu
19 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 462 dəfə oxundu
20 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.054 dəfə oxundu
21 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.642 dəfə oxundu
22 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.557 dəfə oxundu
23 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.790 dəfə oxundu
24 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.831 dəfə oxundu
25 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 6.100 dəfə oxundu
26 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.403 dəfə oxundu
27 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.907 dəfə oxundu
28 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 6.312 dəfə oxundu
29 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.476 dəfə oxundu
30 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.549 dəfə oxundu
31 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 275 dəfə oxundu
32 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 22.375 dəfə oxundu
33 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.397 dəfə oxundu
34 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 3.016 dəfə oxundu
35 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.735 dəfə oxundu
36 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.215 dəfə oxundu
37 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.703 dəfə oxundu
38 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.123 dəfə oxundu
39 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.625 dəfə oxundu
40 Qureyş surəsi 28.07.12 2.762 dəfə oxundu
41 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.805 dəfə oxundu
42 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.375 dəfə oxundu
43 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 250 dəfə oxundu
44 Adəm və İblis 05.07.09 2.539 dəfə oxundu
45 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.313 dəfə oxundu
46 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.449 dəfə oxundu
47 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.158 dəfə oxundu
48 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 6.010 dəfə oxundu
49 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 2.705 dəfə oxundu
50 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.235 dəfə oxundu
51 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.791 dəfə oxundu
52 Nas surəsi 29.07.12 5.359 dəfə oxundu
53 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 224 dəfə oxundu
54 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.674 dəfə oxundu
55 Təhrif nədir? 13.11.17 141 dəfə oxundu
56 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.129 dəfə oxundu
57 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.701 dəfə oxundu
58 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.770 dəfə oxundu
59 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.803 dəfə oxundu
60 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 5.624 dəfə oxundu
61 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.823 dəfə oxundu
62 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.916 dəfə oxundu
63 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.861 dəfə oxundu
64 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.889 dəfə oxundu
65 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.586 dəfə oxundu
66 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.170 dəfə oxundu
67 Qurandan üz çevirənlərə şeytan ürcah olurmu? 16.04.18 153 dəfə oxundu
68 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.349 dəfə oxundu
69 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.349 dəfə oxundu
70 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.341 dəfə oxundu
71 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.696 dəfə oxundu
72 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.298 dəfə oxundu
73 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.963 dəfə oxundu
74 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.671 dəfə oxundu
75 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.222 dəfə oxundu
76 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.213 dəfə oxundu
77 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.495 dəfə oxundu
78 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.108 dəfə oxundu
79 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 318 dəfə oxundu
80 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 16.125 dəfə oxundu
81 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.607 dəfə oxundu
82 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 3.058 dəfə oxundu
83 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.242 dəfə oxundu
84 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.857 dəfə oxundu
85 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.374 dəfə oxundu
86 Quranın ecazı 21.11.11 9.127 dəfə oxundu
87 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.608 dəfə oxundu
88 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 2.064 dəfə oxundu
89 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.440 dəfə oxundu
90 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 732 dəfə oxundu
91 Quran təhrif edilə bilərmi? 14.05.18 234 dəfə oxundu
92 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.717 dəfə oxundu
93 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 3.066 dəfə oxundu
94 Quranı başa düşmək 26.04.10 3.070 dəfə oxundu
95 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.280 dəfə oxundu
96 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 5.249 dəfə oxundu
97 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.808 dəfə oxundu
98 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.915 dəfə oxundu
99 Amənərrəsulu 03.03.12 2.230 dəfə oxundu
100 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.783 dəfə oxundu