İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis > Quran Tarix: 27 Şubat 2012 Tövsiyə et Çap et
Sual: Hikmət təkcə peyğəmbərin hədisləridir? Yoxsa bəzi şəxslərin dərin mənalar ehtiva edən sözlərinə də hikmət demək olar?

Cavab: Hikmət sadəcə olaraq peyğəmbərimizin (s. a. v.) hədisləri deyil. Allah Quranın Bəqərə surəsinin 269-cu ayəsində belə buyurur:

“Allah lazımi ciddi-cəhd və səyi göstərən və lazımi işləri görənə hikmət bəxş edir.”

Hikmətin digər adı furqandır. Furqan düzgün olanla səhv olanı bir-birindən ayırd etmək deməkdir. Allah bunu kimə verəcəyini də bildirir:

“Ey iman gətirənlər! Əgər Allahdan qorxub çəkinsəniz, O sizə haqla nahaqqı ayırd etmə bacarığı (furqan) verər, günahlarınızdan keçər və sizi bağışlayar. Allah böyük lütf sahibidir.” (Ənfal, 8/29)

Misal üçün, Loğman bir peyğəmbər deyil. Bununla belə, Allah bildirir ki, ona hikmət verib.

İbn Abbas da peyğəmbər deyil. Peyğəmbərimiz həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) onu uşaq vaxtı qucağına almış və: “Ey Rəbbim! Buna hikmət ver”, – deyə, dua etmişdir.

Bir sözlə, hikmət düzgün hökm deməkdir. Peyğəmbərimiz düzgün hökmə nail olaraq bizə hikməti öyrədib. Oradan öyrəndiyimiz metodla bunu biz də həyatın hər bir sahəsinə tətbiq edə bilərik.

Hikmət elə bir şeydir (elə bir düzgün bilikdir) ki, həm din, həm elm, həm də bütün bəşəriyyət onda həmfikirdir.

Nəticə etibarilə hikmət təkcə peyğəmbərimizə məxsus deyil. Elə buna görə də o, ayrı bir vəhy deyil. Əgər ayrı bir vəhy olsaydı, bu sahədə bizim əlimizdən heç nə gəlməzdi. O, bir metodu tətbiq etməyin nəticəsində əldə olunan bilik deməkdir.

Suala cavab verdi: Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin müəllimi, professor. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.220 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.173 dəfə oxundu
2 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.701 dəfə oxundu
3 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.271 dəfə oxundu
4 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 956 dəfə oxundu
5 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.650 dəfə oxundu
6 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.774 dəfə oxundu
7 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.664 dəfə oxundu
8 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.768 dəfə oxundu
9 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.910 dəfə oxundu
10 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.124 dəfə oxundu
11 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.868 dəfə oxundu
12 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 491 dəfə oxundu
13 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.047 dəfə oxundu
14 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.587 dəfə oxundu
15 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.535 dəfə oxundu
16 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.770 dəfə oxundu
17 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.808 dəfə oxundu
18 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.992 dəfə oxundu
19 Təbbət surəsi 11.07.11 3.782 dəfə oxundu
20 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.053 dəfə oxundu
21 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.925 dəfə oxundu
22 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.395 dəfə oxundu
23 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.908 dəfə oxundu
24 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 457 dəfə oxundu
25 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 21.949 dəfə oxundu
26 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.386 dəfə oxundu
27 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.962 dəfə oxundu
28 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.728 dəfə oxundu
29 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.199 dəfə oxundu
30 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 6.030 dəfə oxundu
31 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.397 dəfə oxundu
32 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.836 dəfə oxundu
33 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 6.096 dəfə oxundu
34 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.476 dəfə oxundu
35 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.540 dəfə oxundu
36 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 265 dəfə oxundu
37 Adəm və İblis 05.07.09 2.521 dəfə oxundu
38 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.293 dəfə oxundu
39 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.447 dəfə oxundu
40 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.152 dəfə oxundu
41 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 5.928 dəfə oxundu
42 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.702 dəfə oxundu
43 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.116 dəfə oxundu
44 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.587 dəfə oxundu
45 Qureyş surəsi 28.07.12 2.713 dəfə oxundu
46 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.788 dəfə oxundu
47 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.371 dəfə oxundu
48 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 246 dəfə oxundu
49 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.119 dəfə oxundu
50 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.690 dəfə oxundu
51 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.751 dəfə oxundu
52 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.797 dəfə oxundu
53 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 5.400 dəfə oxundu
54 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 2.641 dəfə oxundu
55 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.225 dəfə oxundu
56 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.789 dəfə oxundu
57 Nas surəsi 29.07.12 5.285 dəfə oxundu
58 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 216 dəfə oxundu
59 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.666 dəfə oxundu
60 Təhrif nədir? 13.11.17 138 dəfə oxundu
61 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.321 dəfə oxundu
62 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.347 dəfə oxundu
63 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.339 dəfə oxundu
64 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.671 dəfə oxundu
65 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.273 dəfə oxundu
66 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.816 dəfə oxundu
67 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.911 dəfə oxundu
68 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.849 dəfə oxundu
69 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.878 dəfə oxundu
70 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.582 dəfə oxundu
71 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.168 dəfə oxundu
72 Qurandan üz çevirənlərə şeytan ürcah olurmu? 16.04.18 153 dəfə oxundu
73 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 15.907 dəfə oxundu
74 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.592 dəfə oxundu
75 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 3.045 dəfə oxundu
76 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.205 dəfə oxundu
77 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.854 dəfə oxundu
78 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.958 dəfə oxundu
79 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.659 dəfə oxundu
80 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.220 dəfə oxundu
81 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.200 dəfə oxundu
82 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.493 dəfə oxundu
83 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.106 dəfə oxundu
84 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 305 dəfə oxundu
85 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.710 dəfə oxundu
86 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.972 dəfə oxundu
87 Quranı başa düşmək 26.04.10 3.037 dəfə oxundu
88 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.273 dəfə oxundu
89 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 5.173 dəfə oxundu
90 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.352 dəfə oxundu
91 Quranın ecazı 21.11.11 9.123 dəfə oxundu
92 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.608 dəfə oxundu
93 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 2.048 dəfə oxundu
94 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.439 dəfə oxundu
95 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 729 dəfə oxundu
96 Quran təhrif edilə bilərmi? 14.05.18 231 dəfə oxundu
97 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.300 dəfə oxundu
98 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.229 dəfə oxundu
99 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.551 dəfə oxundu
100 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.226 dəfə oxundu