Müsəlman olmayanlarla münasibətlər
Müsəlmanlar > Fitvalar > Mürtədlik > Qeyri-müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 01 Temmuz 2009 Tövsiyə et Çap et
Sual: Müsəlmanların müsəlman olmayanlarla münasibətləri necə olmalıdır? Quran bunu necə izah edir?

Cavab: Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Allah din barəsində sizinlə müharibə etməyən və sizi yurd-yuvanızdan çıxartmayan kəslərə yaxşılıq etməyinizi və onlara qiymət verməyinizi qadağan etməz; düzü, Allah qədir-qiymət bilənləri (ədalətli olanları) sevər. Allah yalnız sizinlə din yolunda vuruşanları, sizi yurd-yuvanızdan çıxardanları və çıxartmaqlarına kömək edənləri özünüzə dost tutmağınızı qadağan edər. Onlarla dostluq quranlar əsl zalımlardır”. (Mumtəhinə, 60/8-9)

Yuxarıdakı ayələrdən belə məlum olur ki, bizim müsəlman olmayanlarla münasibətlərimizdə 3 “qırmızı xəttimiz” vardır:

1) Onların bizimlə dinimizə görə müharibə etmələri;

2) Bizi yurd-yuvamızdan çıxartmaqları;

3) Bizi yurd-yuvamızdan çıxardanları dəstəkləmələri.

Biz bu xətləri keçənlərlə dostluq münasibəti qura bilmərik.

TÖVBƏ SURƏSİNİN 5-Cİ AYƏSİ

Yeri gəlmişkən, belə bir fikir irəli sürülür ki, Tövbə surəsinin 5-ci ayəsi müsəlmanlarla qeyri müsəlmanlar arasındakı münasibətlərdə əsas götürülür. Həmin ayə belədir:

“Haram olan aylar çıxanda (onlara verilən 4 ay möhlət başa çatanda) o müşrikləri harada görsəniz, öldürün; onları yaxalayın, həbs edin və bütün keçid başlarını (yollarını) tutun. Amma əgər tövbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onları sərbəst buraxın. Allah bağışlayandır, Onun yaxşılığı sonsuzdur”. (Tövbə, 9/5)

Bu ayə qeyd etdiyimiz “qırmızı xətlərin” hamısını keçmiş, yəni, həddini aşmış, Hüdeybiyyə sülh müqaviləsini pozmuş, Məkkənin fəth edilməsindən sonra 1 il toxunulmamış, bununla yanaşı, 4 ay əlavə möhlət verilmiş Məkkə müşriklərinə edilən axırıncı xəbərdarlıq ilə əlaqədar ayələrdən biridir. Burada bəhs edilən hallara oxşar bir vəziyyət yaranmasa, bu hökmlər tətbiq edilməməlidir. Ayəyə başqa bir məna vermək da düzgün deyildir.

MÜSƏLMAN OLMAYANLARIN TƏHQİRLƏRİ

Allah belə buyurur:

“Siz mallarınız və canlarınızla çətin bir imtahandan keçiriləcəksiniz. Sizdən əvvəl kitab verilənlərdən və müşriklərdən çox təhqiramiz sözlər eşidəcəksiniz. Əgər səbr edib qorunsanız, əlbəttə, bu, əzm lazım olan işlərdəndir”. (Ali-İmran, 3/186)

İnsana əziyyət verən sözlər və təhqirə məruz qalmaq yuxarıda göstərilən “qırmızı xətlərdən” olmadığına görə belə şeylərə qarşı səbirli, tədbirli və təmkinli olmaq lazımdır.

Peyğəmbərimiz Məhəmməd (s. a. v.) əvvəlcə müsəlman olan, lakin sonradan dindən üz döndərən və problem yaradıb çətinlik törədən ikiüzlü insanların əlindən çox bəlalar çəkmiş, amma onlara qarşı faktiki bir cəza tətbiq etməmişdir.

Munafiqun surəsi bu baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edir:

“O münafiqlər sənin yanına gələndə belə dedilər: “Biz şahidik ki, sən həqiqətən, Allahın elçisisən”. Allah bilir ki, sən Onun elçisisən. Ancaq Allah şahiddir ki, o münafiqlər tamamilə yalan danışırlar. Onlar öz andlarını qalxan edib, Allahın yolundan çıxdılar. Onların əməlləri necə də pisdir! Bunun səbəbi odur ki, onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər. Sonra qəlblərində başqa bir təbiət meydana gəldi. Artıq onlar anlamazlar! Onları gördüyün zaman cüssələri xoşuna gəlir, əgər danışsalar, sözlərinə qulaq asırsan. Onlar, sanki söykəldilmiş dirəkdirlər. Hər bir səs-küyün öz əleyhlərinə olduğunu zənn edirlər. Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol! Allah onlarını canını alsın, necə də yalana yuvarlanırlar!

Onlara: “Gəlin, Allahın elçisi sizin bağışlanmağınızı diləsin”, – deyildiyi vaxt başlarını bulayırlar. Bir də görürsən ki, təkəbbürlə üz döndərirlər. Sən onların bağışlanmağını diləsən də, diləməsən də, fərqi yoxdur (nəticə dəyişmir). Allah onları bağışlamayacaqdır. Çünki Allah fitnə-fəsad törədənləri doğru yola gətirməz.

Onlar hətta belə dedilər: “Allahın elçisinin yanındakılara bir şey verməyin ki, dağılışıb getsinlər”. Halbuki, göylərin və yerin xəzinələri Allaha məxsusdur, ancaq münafiqlər bunu anlamazlar. Onlar: “Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”, – dedilər. Halbulki, güc-qüvvət Allaha, Onun elçisinə və möminlərə məxsusdur, lakin münafiqlər bunu başa düşməzlər”. (Munafiqun, 63/1-8)

Zeyd ibn Ərqam bu ayələrlə əlaqədar olaraq aşağıdakıları rəvayət etmişdir:

Biz bir dəfə peyğəmbər əleyhissəlamla birlikdə bir döyüşə getmişdik. Ordumuzun vəziyyəti çətin idi. Abdulla ibn Übeyy öz dostlarına belə dedi: “Allahın elçisinin yanındakılara nəfəqə verməyin ki, dağılışıb getsinlər. Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”. Mən bunu dərhal peyğəmbər əleyhissəlama xəbər verdim. O, Abdulla ibn Übeyyi çağırtdırıb bunu onun özündən soruşdu. Abdulla and içdi ki, belə bir şey deməyib. Orada olanlar isə mənim yalan danışdığımı dedilər. Bu, mənə çox pis təsir bağışladı. Sonra Allah Təala tərəfindən Əl-Munafiqun surəsi nazil edildi.1

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları verir:

Abdulla ibn Übeyy öz tayfasında nüfuzlu və hörmət sahibi bir şəxs idi. Bir gün Üseyd ibn Hudeyr gəlib peyğəmbərə: “Ey Allahın elçisi! Ona fikir vermə, onunla xoş rəftar et. Vallah, Allah səni peyğəmbər göndərdiyi vaxt Abdulla ibn Übeyyin tayfası ona tac geyindirmək üçün muncuq düzürdü. Ona elə gəlir ki, sənin hökmdarlığını əlindən alıb”.

Abdulla ibn Übeyyin oğlu Abdulla isə atasından fərqli olaraq təmiz bir mömin idi. O, atasının etdiklərini öyrənən kimi peyğəmbər əleyhissəlamın hüzuruna gəlib belə dedi:

“Ey Allahın elçisi! Eşitmişəm ki, atamı sizə gəlib çatan sözlərinə görə öldürmək istəyirsiniz. Əgər belə edəcəksinizsə, əmr verin, onun başını sizə mən gətirim. Vallah, bütün Xəzrəc (məşhur Ərəb qəbilələrdindən biri) bilir ki, onların arasında öz atasına məndən çox hörmət göstərən yoxdur. İndi isə qorxuram ki, başqa bir adama əmr verəsiniz və o, atamı öldürə. Belə olarsa, mən atamın qatilinin el-oba arasında gəzməyinə dözə bilməyib onu öldürərəm. Beləliklə, bir kafirin əvəzinə bir mömin öldürüb Cəhənnəmlik olaram”.

Peyğəmbər əleyhissəlam Abdullanın bu sözlərindən sonra ona:

“Xeyr, biz ona qarşı alicənablıq edərik. O, bizim aramızda olduqca onunla onunla xoş rəftar edərik”, – deyə buyurdu.2

Burada Abdulla ibn Übeyyin hərəkətləri çox pis olsa da, haqqında danışdığımız üç “qırmızı xətdən” heç birini “keçmədiyinə” görə peyğəmbər (s. a. v.) onunla yuxarıdakı ayələrə əsaslanaraq yaxşı rəftar etmişdir. Abdulla kimi şəxsləri ən çox narahat edən məsələ də onların həqiqətlərlə üz-üzə gəlmələridir. Bu şəxslərin pis əməllərini ayələrdəki kimi saydıqdan sonra cəmiyyətdə belə bir rəy formalaşır ki, onlar mütləq cəzalandırılmalıdırlar. Bundan sonra onlarla yaxşı rəftar etmək əslində onların özlərini tək-tənhalığa aparır və hətta öz tərəfdarlarını da itirirlər. Həqiqətən də, peyğəmbərimizin xoş rəftarı Abdulla ibn Übeyyin ətrafındakı insanların müsəlman olmasına gətirib çıxarmışdır.

DİNDƏN ÜZ DÖNDƏRƏNİN VƏ PEYĞƏMBƏRİ TƏHQİR EDƏNLƏRİN ÖLDÜRÜLMƏSİ MƏSƏLƏSİ

Yuxarıda göstərilən ayələrdəki «onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər» ifadəsi bizə bu şəxslərin mürtəd olduqlarını açıq-aşkar bildirir. Lakin məzhəblərin hamısı bu və ya buna bənzər ayələrin məzmununa baxmayaraq mürtədlərin öldürülməli olduqlarınu deyirlər.

Ayələrdə “Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol”, – deyilir və burada bundan başqa bir hökm yoxdur. Məzhəblər yenə buna baxmadan və tutarlı bir dəlilə əsaslanmadan peyğəmbəri (ə. s.) təhqir edənlərin öldürülməli olduqlarını irəli sürürlər.3

Bütün bunlardan belə bir nəticə çıxır ki, indiki dövrdə bu məsələlər ilə əlaqədar ən böyük çətinliyimiz müsəlmanları Qurani-Kərimin ətrafında toplamaqdan ibarətdir.4

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, Munafiqun surəsinin təfsiri, 4. []
  2. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Haqq Dini, Qur’an Dili, VI cild, İstanbul, 1936, s. 5005-5008. []
  3. Vəhbə Əz-Züheyli, Əl-fiqhul-İslami və ədillətuh, 3. nəşr, Dəməşq, 1409/1989, VI cild, s. 184. []
  4. Müəllif: Abdulaziz Bayındır (İlahiyyat elmləri doktoru, İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində profesor []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.130 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.054 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.387 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.197 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.256 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.086 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 4.947 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.747 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.220 dəfə oxundu
9 Təsbeh 06.07.09 3.204 dəfə oxundu
10 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.689 dəfə oxundu
11 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.364 dəfə oxundu
12 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.394 dəfə oxundu
13 Vəhy 12.04.13 1.538 dəfə oxundu
14 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 2.985 dəfə oxundu
15 Qəndil 30.06.09 6.929 dəfə oxundu
16 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.570 dəfə oxundu
17 İsra və Merac 02.04.16 672 dəfə oxundu
18 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.017 dəfə oxundu
19 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.188 dəfə oxundu
20 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.074 dəfə oxundu
21 Şəfaət 08.04.10 2.765 dəfə oxundu
22 Surroqat analıq 03.02.12 4.042 dəfə oxundu
23 Təvəssül 10.06.13 2.622 dəfə oxundu
24 Donuz dərisi 02.11.09 2.916 dəfə oxundu
25 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.304 dəfə oxundu
26 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 4.989 dəfə oxundu
27 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.190 dəfə oxundu
28 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.831 dəfə oxundu
29 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.395 dəfə oxundu
30 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.105 dəfə oxundu
31 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.529 dəfə oxundu
32 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 6.821 dəfə oxundu
33 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.494 dəfə oxundu
34 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 1.990 dəfə oxundu
35 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 5.976 dəfə oxundu
36 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.216 dəfə oxundu
37 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 3.897 dəfə oxundu
38 Şəfaət inancı 08.02.11 2.591 dəfə oxundu
39 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.624 dəfə oxundu
40 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.509 dəfə oxundu
41 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.503 dəfə oxundu
42 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.227 dəfə oxundu
43 Dua 25.11.10 6.056 dəfə oxundu
44 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.161 dəfə oxundu
45 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.280 dəfə oxundu
46 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.591 dəfə oxundu
47 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.313 dəfə oxundu
48 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.268 dəfə oxundu
49 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 4.959 dəfə oxundu
50 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.326 dəfə oxundu
51 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.715 dəfə oxundu
52 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.635 dəfə oxundu
53 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.027 dəfə oxundu
54 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.182 dəfə oxundu
55 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.265 dəfə oxundu
56 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.182 dəfə oxundu
57 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.090 dəfə oxundu
58 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.696 dəfə oxundu
59 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 5.915 dəfə oxundu
60 Şirk və küfr 14.07.11 2.952 dəfə oxundu
61 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.657 dəfə oxundu
62 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.558 dəfə oxundu
63 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.785 dəfə oxundu
64 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.334 dəfə oxundu
65 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.701 dəfə oxundu
66 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.609 dəfə oxundu
67 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.157 dəfə oxundu
68 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.139 dəfə oxundu
69 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.393 dəfə oxundu
70 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.318 dəfə oxundu
71 Hikmət 09.01.16 2.276 dəfə oxundu
72 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 672 dəfə oxundu
73 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.130 dəfə oxundu
74 Faiz 29.03.10 3.830 dəfə oxundu
75 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.629 dəfə oxundu
76 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 694 dəfə oxundu
77 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 867 dəfə oxundu
78 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.173 dəfə oxundu
79 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.685 dəfə oxundu
80 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.176 dəfə oxundu
81 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.019 dəfə oxundu
82 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 485 dəfə oxundu
83 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.232 dəfə oxundu
84 Vərdişlər 10.04.10 2.322 dəfə oxundu
85 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.138 dəfə oxundu
86 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.425 dəfə oxundu
87 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.293 dəfə oxundu
88 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.425 dəfə oxundu
89 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.452 dəfə oxundu
90 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.165 dəfə oxundu