Müsəlman olmayanlarla münasibətlər
Müsəlmanlar > Fitvalar > Mürtədlik > Qeyri-müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 01 Temmuz 2009 Tövsiyə et Çap et
Sual: Müsəlmanların müsəlman olmayanlarla münasibətləri necə olmalıdır? Quran bunu necə izah edir?

Cavab: Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Allah din barəsində sizinlə müharibə etməyən və sizi yurd-yuvanızdan çıxartmayan kəslərə yaxşılıq etməyinizi və onlara qiymət verməyinizi qadağan etməz; düzü, Allah qədir-qiymət bilənləri (ədalətli olanları) sevər. Allah yalnız sizinlə din yolunda vuruşanları, sizi yurd-yuvanızdan çıxardanları və çıxartmaqlarına kömək edənləri özünüzə dost tutmağınızı qadağan edər. Onlarla dostluq quranlar əsl zalımlardır”. (Mumtəhinə, 60/8-9)

Yuxarıdakı ayələrdən belə məlum olur ki, bizim müsəlman olmayanlarla münasibətlərimizdə 3 “qırmızı xəttimiz” vardır:

1) Onların bizimlə dinimizə görə müharibə etmələri;

2) Bizi yurd-yuvamızdan çıxartmaqları;

3) Bizi yurd-yuvamızdan çıxardanları dəstəkləmələri.

Biz bu xətləri keçənlərlə dostluq münasibəti qura bilmərik.

TÖVBƏ SURƏSİNİN 5-Cİ AYƏSİ

Yeri gəlmişkən, belə bir fikir irəli sürülür ki, Tövbə surəsinin 5-ci ayəsi müsəlmanlarla qeyri müsəlmanlar arasındakı münasibətlərdə əsas götürülür. Həmin ayə belədir:

“Haram olan aylar çıxanda (onlara verilən 4 ay möhlət başa çatanda) o müşrikləri harada görsəniz, öldürün; onları yaxalayın, həbs edin və bütün keçid başlarını (yollarını) tutun. Amma əgər tövbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onları sərbəst buraxın. Allah bağışlayandır, Onun yaxşılığı sonsuzdur”. (Tövbə, 9/5)

Bu ayə qeyd etdiyimiz “qırmızı xətlərin” hamısını keçmiş, yəni, həddini aşmış, Hüdeybiyyə sülh müqaviləsini pozmuş, Məkkənin fəth edilməsindən sonra 1 il toxunulmamış, bununla yanaşı, 4 ay əlavə möhlət verilmiş Məkkə müşriklərinə edilən axırıncı xəbərdarlıq ilə əlaqədar ayələrdən biridir. Burada bəhs edilən hallara oxşar bir vəziyyət yaranmasa, bu hökmlər tətbiq edilməməlidir. Ayəyə başqa bir məna vermək da düzgün deyildir.

MÜSƏLMAN OLMAYANLARIN TƏHQİRLƏRİ

Allah belə buyurur:

“Siz mallarınız və canlarınızla çətin bir imtahandan keçiriləcəksiniz. Sizdən əvvəl kitab verilənlərdən və müşriklərdən çox təhqiramiz sözlər eşidəcəksiniz. Əgər səbr edib qorunsanız, əlbəttə, bu, əzm lazım olan işlərdəndir”. (Ali-İmran, 3/186)

İnsana əziyyət verən sözlər və təhqirə məruz qalmaq yuxarıda göstərilən “qırmızı xətlərdən” olmadığına görə belə şeylərə qarşı səbirli, tədbirli və təmkinli olmaq lazımdır.

Peyğəmbərimiz Məhəmməd (s. a. v.) əvvəlcə müsəlman olan, lakin sonradan dindən üz döndərən və problem yaradıb çətinlik törədən ikiüzlü insanların əlindən çox bəlalar çəkmiş, amma onlara qarşı faktiki bir cəza tətbiq etməmişdir.

Munafiqun surəsi bu baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edir:

“O münafiqlər sənin yanına gələndə belə dedilər: “Biz şahidik ki, sən həqiqətən, Allahın elçisisən”. Allah bilir ki, sən Onun elçisisən. Ancaq Allah şahiddir ki, o münafiqlər tamamilə yalan danışırlar. Onlar öz andlarını qalxan edib, Allahın yolundan çıxdılar. Onların əməlləri necə də pisdir! Bunun səbəbi odur ki, onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər. Sonra qəlblərində başqa bir təbiət meydana gəldi. Artıq onlar anlamazlar! Onları gördüyün zaman cüssələri xoşuna gəlir, əgər danışsalar, sözlərinə qulaq asırsan. Onlar, sanki söykəldilmiş dirəkdirlər. Hər bir səs-küyün öz əleyhlərinə olduğunu zənn edirlər. Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol! Allah onlarını canını alsın, necə də yalana yuvarlanırlar!

Onlara: “Gəlin, Allahın elçisi sizin bağışlanmağınızı diləsin”, – deyildiyi vaxt başlarını bulayırlar. Bir də görürsən ki, təkəbbürlə üz döndərirlər. Sən onların bağışlanmağını diləsən də, diləməsən də, fərqi yoxdur (nəticə dəyişmir). Allah onları bağışlamayacaqdır. Çünki Allah fitnə-fəsad törədənləri doğru yola gətirməz.

Onlar hətta belə dedilər: “Allahın elçisinin yanındakılara bir şey verməyin ki, dağılışıb getsinlər”. Halbuki, göylərin və yerin xəzinələri Allaha məxsusdur, ancaq münafiqlər bunu anlamazlar. Onlar: “Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”, – dedilər. Halbulki, güc-qüvvət Allaha, Onun elçisinə və möminlərə məxsusdur, lakin münafiqlər bunu başa düşməzlər”. (Munafiqun, 63/1-8)

Zeyd ibn Ərqam bu ayələrlə əlaqədar olaraq aşağıdakıları rəvayət etmişdir:

Biz bir dəfə peyğəmbər əleyhissəlamla birlikdə bir döyüşə getmişdik. Ordumuzun vəziyyəti çətin idi. Abdulla ibn Übeyy öz dostlarına belə dedi: “Allahın elçisinin yanındakılara nəfəqə verməyin ki, dağılışıb getsinlər. Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”. Mən bunu dərhal peyğəmbər əleyhissəlama xəbər verdim. O, Abdulla ibn Übeyyi çağırtdırıb bunu onun özündən soruşdu. Abdulla and içdi ki, belə bir şey deməyib. Orada olanlar isə mənim yalan danışdığımı dedilər. Bu, mənə çox pis təsir bağışladı. Sonra Allah Təala tərəfindən Əl-Munafiqun surəsi nazil edildi.1

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları verir:

Abdulla ibn Übeyy öz tayfasında nüfuzlu və hörmət sahibi bir şəxs idi. Bir gün Üseyd ibn Hudeyr gəlib peyğəmbərə: “Ey Allahın elçisi! Ona fikir vermə, onunla xoş rəftar et. Vallah, Allah səni peyğəmbər göndərdiyi vaxt Abdulla ibn Übeyyin tayfası ona tac geyindirmək üçün muncuq düzürdü. Ona elə gəlir ki, sənin hökmdarlığını əlindən alıb”.

Abdulla ibn Übeyyin oğlu Abdulla isə atasından fərqli olaraq təmiz bir mömin idi. O, atasının etdiklərini öyrənən kimi peyğəmbər əleyhissəlamın hüzuruna gəlib belə dedi:

“Ey Allahın elçisi! Eşitmişəm ki, atamı sizə gəlib çatan sözlərinə görə öldürmək istəyirsiniz. Əgər belə edəcəksinizsə, əmr verin, onun başını sizə mən gətirim. Vallah, bütün Xəzrəc (məşhur Ərəb qəbilələrdindən biri) bilir ki, onların arasında öz atasına məndən çox hörmət göstərən yoxdur. İndi isə qorxuram ki, başqa bir adama əmr verəsiniz və o, atamı öldürə. Belə olarsa, mən atamın qatilinin el-oba arasında gəzməyinə dözə bilməyib onu öldürərəm. Beləliklə, bir kafirin əvəzinə bir mömin öldürüb Cəhənnəmlik olaram”.

Peyğəmbər əleyhissəlam Abdullanın bu sözlərindən sonra ona:

“Xeyr, biz ona qarşı alicənablıq edərik. O, bizim aramızda olduqca onunla onunla xoş rəftar edərik”, – deyə buyurdu.2

Burada Abdulla ibn Übeyyin hərəkətləri çox pis olsa da, haqqında danışdığımız üç “qırmızı xətdən” heç birini “keçmədiyinə” görə peyğəmbər (s. a. v.) onunla yuxarıdakı ayələrə əsaslanaraq yaxşı rəftar etmişdir. Abdulla kimi şəxsləri ən çox narahat edən məsələ də onların həqiqətlərlə üz-üzə gəlmələridir. Bu şəxslərin pis əməllərini ayələrdəki kimi saydıqdan sonra cəmiyyətdə belə bir rəy formalaşır ki, onlar mütləq cəzalandırılmalıdırlar. Bundan sonra onlarla yaxşı rəftar etmək əslində onların özlərini tək-tənhalığa aparır və hətta öz tərəfdarlarını da itirirlər. Həqiqətən də, peyğəmbərimizin xoş rəftarı Abdulla ibn Übeyyin ətrafındakı insanların müsəlman olmasına gətirib çıxarmışdır.

DİNDƏN ÜZ DÖNDƏRƏNİN VƏ PEYĞƏMBƏRİ TƏHQİR EDƏNLƏRİN ÖLDÜRÜLMƏSİ MƏSƏLƏSİ

Yuxarıda göstərilən ayələrdəki «onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər» ifadəsi bizə bu şəxslərin mürtəd olduqlarını açıq-aşkar bildirir. Lakin məzhəblərin hamısı bu və ya buna bənzər ayələrin məzmununa baxmayaraq mürtədlərin öldürülməli olduqlarınu deyirlər.

Ayələrdə “Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol”, – deyilir və burada bundan başqa bir hökm yoxdur. Məzhəblər yenə buna baxmadan və tutarlı bir dəlilə əsaslanmadan peyğəmbəri (ə. s.) təhqir edənlərin öldürülməli olduqlarını irəli sürürlər.3

Bütün bunlardan belə bir nəticə çıxır ki, indiki dövrdə bu məsələlər ilə əlaqədar ən böyük çətinliyimiz müsəlmanları Qurani-Kərimin ətrafında toplamaqdan ibarətdir.4

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, Munafiqun surəsinin təfsiri, 4. []
  2. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Haqq Dini, Qur’an Dili, VI cild, İstanbul, 1936, s. 5005-5008. []
  3. Vəhbə Əz-Züheyli, Əl-fiqhul-İslami və ədillətuh, 3. nəşr, Dəməşq, 1409/1989, VI cild, s. 184. []
  4. Müəllif: Abdulaziz Bayındır (İlahiyyat elmləri doktoru, İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində profesor []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.423 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.008 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.757 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.518 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.522 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.678 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.550 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.347 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.632 dəfə oxundu
9 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.970 dəfə oxundu
10 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.396 dəfə oxundu
11 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.902 dəfə oxundu
12 Hikmət 09.01.16 3.613 dəfə oxundu
13 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.101 dəfə oxundu
14 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.457 dəfə oxundu
15 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.694 dəfə oxundu
16 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.290 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 953 dəfə oxundu
18 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.714 dəfə oxundu
19 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.423 dəfə oxundu
20 Faiz 29.03.10 4.204 dəfə oxundu
21 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.405 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.384 dəfə oxundu
23 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.064 dəfə oxundu
24 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.384 dəfə oxundu
25 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.412 dəfə oxundu
26 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.150 dəfə oxundu
27 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.896 dəfə oxundu
28 Qadınların döyülməsi 29.03.17 924 dəfə oxundu
29 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.477 dəfə oxundu
30 Vərdişlər 10.04.10 2.557 dəfə oxundu
31 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.762 dəfə oxundu
32 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.544 dəfə oxundu
33 Tağut 28.04.17 1.830 dəfə oxundu
34 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.648 dəfə oxundu
35 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.720 dəfə oxundu
36 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.318 dəfə oxundu
37 Vəhy 12.04.13 1.761 dəfə oxundu
38 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 108 dəfə oxundu
39 Təsbeh 06.07.09 3.558 dəfə oxundu
40 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.317 dəfə oxundu
41 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.613 dəfə oxundu
42 İsra və Merac 02.04.16 1.116 dəfə oxundu
43 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.328 dəfə oxundu
44 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 166 dəfə oxundu
45 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.307 dəfə oxundu
46 Qəndil 30.06.09 7.459 dəfə oxundu
47 Şəfaət 08.04.10 3.083 dəfə oxundu
48 Surroqat analıq 03.02.12 4.659 dəfə oxundu
49 Təvəssül 10.06.13 2.942 dəfə oxundu
50 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.508 dəfə oxundu
51 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.273 dəfə oxundu
52 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.442 dəfə oxundu
53 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.454 dəfə oxundu
54 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.181 dəfə oxundu
55 Donuz dərisi 02.11.09 3.162 dəfə oxundu
56 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.223 dəfə oxundu
57 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.474 dəfə oxundu
58 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.839 dəfə oxundu
59 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.175 dəfə oxundu
60 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.759 dəfə oxundu
61 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 35.295 dəfə oxundu
62 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.698 dəfə oxundu
63 Şəfaət inancı 08.02.11 2.841 dəfə oxundu
64 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.826 dəfə oxundu
65 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.884 dəfə oxundu
66 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.831 dəfə oxundu
67 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
68 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.410 dəfə oxundu
69 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.553 dəfə oxundu
70 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.987 dəfə oxundu
71 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.960 dəfə oxundu
72 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.792 dəfə oxundu
73 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.508 dəfə oxundu
74 Dua 25.11.10 6.726 dəfə oxundu
75 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.110 dəfə oxundu
76 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.637 dəfə oxundu
77 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.997 dəfə oxundu
78 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.659 dəfə oxundu
79 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.876 dəfə oxundu
80 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.529 dəfə oxundu
81 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.472 dəfə oxundu
82 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.412 dəfə oxundu
83 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.358 dəfə oxundu
84 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.305 dəfə oxundu
85 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.472 dəfə oxundu
86 Şirk və küfr 14.07.11 3.356 dəfə oxundu
87 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.012 dəfə oxundu
88 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.969 dəfə oxundu
89 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.743 dəfə oxundu
90 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.524 dəfə oxundu
91 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.083 dəfə oxundu
92 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.855 dəfə oxundu
93 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.924 dəfə oxundu