Müsəlman olmayanlarla münasibətlər
Müsəlmanlar > Fitvalar > Mürtədlik > Qeyri-müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 01 Temmuz 2009 Tövsiyə et Çap et
Sual: Müsəlmanların müsəlman olmayanlarla münasibətləri necə olmalıdır? Quran bunu necə izah edir?

Cavab: Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Allah din barəsində sizinlə müharibə etməyən və sizi yurd-yuvanızdan çıxartmayan kəslərə yaxşılıq etməyinizi və onlara qiymət verməyinizi qadağan etməz; düzü, Allah qədir-qiymət bilənləri (ədalətli olanları) sevər. Allah yalnız sizinlə din yolunda vuruşanları, sizi yurd-yuvanızdan çıxardanları və çıxartmaqlarına kömək edənləri özünüzə dost tutmağınızı qadağan edər. Onlarla dostluq quranlar əsl zalımlardır”. (Mumtəhinə, 60/8-9)

Yuxarıdakı ayələrdən belə məlum olur ki, bizim müsəlman olmayanlarla münasibətlərimizdə 3 “qırmızı xəttimiz” vardır:

1) Onların bizimlə dinimizə görə müharibə etmələri;

2) Bizi yurd-yuvamızdan çıxartmaqları;

3) Bizi yurd-yuvamızdan çıxardanları dəstəkləmələri.

Biz bu xətləri keçənlərlə dostluq münasibəti qura bilmərik.

TÖVBƏ SURƏSİNİN 5-Cİ AYƏSİ

Yeri gəlmişkən, belə bir fikir irəli sürülür ki, Tövbə surəsinin 5-ci ayəsi müsəlmanlarla qeyri müsəlmanlar arasındakı münasibətlərdə əsas götürülür. Həmin ayə belədir:

“Haram olan aylar çıxanda (onlara verilən 4 ay möhlət başa çatanda) o müşrikləri harada görsəniz, öldürün; onları yaxalayın, həbs edin və bütün keçid başlarını (yollarını) tutun. Amma əgər tövbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onları sərbəst buraxın. Allah bağışlayandır, Onun yaxşılığı sonsuzdur”. (Tövbə, 9/5)

Bu ayə qeyd etdiyimiz “qırmızı xətlərin” hamısını keçmiş, yəni, həddini aşmış, Hüdeybiyyə sülh müqaviləsini pozmuş, Məkkənin fəth edilməsindən sonra 1 il toxunulmamış, bununla yanaşı, 4 ay əlavə möhlət verilmiş Məkkə müşriklərinə edilən axırıncı xəbərdarlıq ilə əlaqədar ayələrdən biridir. Burada bəhs edilən hallara oxşar bir vəziyyət yaranmasa, bu hökmlər tətbiq edilməməlidir. Ayəyə başqa bir məna vermək da düzgün deyildir.

MÜSƏLMAN OLMAYANLARIN TƏHQİRLƏRİ

Allah belə buyurur:

“Siz mallarınız və canlarınızla çətin bir imtahandan keçiriləcəksiniz. Sizdən əvvəl kitab verilənlərdən və müşriklərdən çox təhqiramiz sözlər eşidəcəksiniz. Əgər səbr edib qorunsanız, əlbəttə, bu, əzm lazım olan işlərdəndir”. (Ali-İmran, 3/186)

İnsana əziyyət verən sözlər və təhqirə məruz qalmaq yuxarıda göstərilən “qırmızı xətlərdən” olmadığına görə belə şeylərə qarşı səbirli, tədbirli və təmkinli olmaq lazımdır.

Peyğəmbərimiz Məhəmməd (s. a. v.) əvvəlcə müsəlman olan, lakin sonradan dindən üz döndərən və problem yaradıb çətinlik törədən ikiüzlü insanların əlindən çox bəlalar çəkmiş, amma onlara qarşı faktiki bir cəza tətbiq etməmişdir.

Munafiqun surəsi bu baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edir:

“O münafiqlər sənin yanına gələndə belə dedilər: “Biz şahidik ki, sən həqiqətən, Allahın elçisisən”. Allah bilir ki, sən Onun elçisisən. Ancaq Allah şahiddir ki, o münafiqlər tamamilə yalan danışırlar. Onlar öz andlarını qalxan edib, Allahın yolundan çıxdılar. Onların əməlləri necə də pisdir! Bunun səbəbi odur ki, onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər. Sonra qəlblərində başqa bir təbiət meydana gəldi. Artıq onlar anlamazlar! Onları gördüyün zaman cüssələri xoşuna gəlir, əgər danışsalar, sözlərinə qulaq asırsan. Onlar, sanki söykəldilmiş dirəkdirlər. Hər bir səs-küyün öz əleyhlərinə olduğunu zənn edirlər. Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol! Allah onlarını canını alsın, necə də yalana yuvarlanırlar!

Onlara: “Gəlin, Allahın elçisi sizin bağışlanmağınızı diləsin”, – deyildiyi vaxt başlarını bulayırlar. Bir də görürsən ki, təkəbbürlə üz döndərirlər. Sən onların bağışlanmağını diləsən də, diləməsən də, fərqi yoxdur (nəticə dəyişmir). Allah onları bağışlamayacaqdır. Çünki Allah fitnə-fəsad törədənləri doğru yola gətirməz.

Onlar hətta belə dedilər: “Allahın elçisinin yanındakılara bir şey verməyin ki, dağılışıb getsinlər”. Halbuki, göylərin və yerin xəzinələri Allaha məxsusdur, ancaq münafiqlər bunu anlamazlar. Onlar: “Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”, – dedilər. Halbulki, güc-qüvvət Allaha, Onun elçisinə və möminlərə məxsusdur, lakin münafiqlər bunu başa düşməzlər”. (Munafiqun, 63/1-8)

Zeyd ibn Ərqam bu ayələrlə əlaqədar olaraq aşağıdakıları rəvayət etmişdir:

Biz bir dəfə peyğəmbər əleyhissəlamla birlikdə bir döyüşə getmişdik. Ordumuzun vəziyyəti çətin idi. Abdulla ibn Übeyy öz dostlarına belə dedi: “Allahın elçisinin yanındakılara nəfəqə verməyin ki, dağılışıb getsinlər. Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”. Mən bunu dərhal peyğəmbər əleyhissəlama xəbər verdim. O, Abdulla ibn Übeyyi çağırtdırıb bunu onun özündən soruşdu. Abdulla and içdi ki, belə bir şey deməyib. Orada olanlar isə mənim yalan danışdığımı dedilər. Bu, mənə çox pis təsir bağışladı. Sonra Allah Təala tərəfindən Əl-Munafiqun surəsi nazil edildi.1

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları verir:

Abdulla ibn Übeyy öz tayfasında nüfuzlu və hörmət sahibi bir şəxs idi. Bir gün Üseyd ibn Hudeyr gəlib peyğəmbərə: “Ey Allahın elçisi! Ona fikir vermə, onunla xoş rəftar et. Vallah, Allah səni peyğəmbər göndərdiyi vaxt Abdulla ibn Übeyyin tayfası ona tac geyindirmək üçün muncuq düzürdü. Ona elə gəlir ki, sənin hökmdarlığını əlindən alıb”.

Abdulla ibn Übeyyin oğlu Abdulla isə atasından fərqli olaraq təmiz bir mömin idi. O, atasının etdiklərini öyrənən kimi peyğəmbər əleyhissəlamın hüzuruna gəlib belə dedi:

“Ey Allahın elçisi! Eşitmişəm ki, atamı sizə gəlib çatan sözlərinə görə öldürmək istəyirsiniz. Əgər belə edəcəksinizsə, əmr verin, onun başını sizə mən gətirim. Vallah, bütün Xəzrəc (məşhur Ərəb qəbilələrdindən biri) bilir ki, onların arasında öz atasına məndən çox hörmət göstərən yoxdur. İndi isə qorxuram ki, başqa bir adama əmr verəsiniz və o, atamı öldürə. Belə olarsa, mən atamın qatilinin el-oba arasında gəzməyinə dözə bilməyib onu öldürərəm. Beləliklə, bir kafirin əvəzinə bir mömin öldürüb Cəhənnəmlik olaram”.

Peyğəmbər əleyhissəlam Abdullanın bu sözlərindən sonra ona:

“Xeyr, biz ona qarşı alicənablıq edərik. O, bizim aramızda olduqca onunla onunla xoş rəftar edərik”, – deyə buyurdu.2

Burada Abdulla ibn Übeyyin hərəkətləri çox pis olsa da, haqqında danışdığımız üç “qırmızı xətdən” heç birini “keçmədiyinə” görə peyğəmbər (s. a. v.) onunla yuxarıdakı ayələrə əsaslanaraq yaxşı rəftar etmişdir. Abdulla kimi şəxsləri ən çox narahat edən məsələ də onların həqiqətlərlə üz-üzə gəlmələridir. Bu şəxslərin pis əməllərini ayələrdəki kimi saydıqdan sonra cəmiyyətdə belə bir rəy formalaşır ki, onlar mütləq cəzalandırılmalıdırlar. Bundan sonra onlarla yaxşı rəftar etmək əslində onların özlərini tək-tənhalığa aparır və hətta öz tərəfdarlarını da itirirlər. Həqiqətən də, peyğəmbərimizin xoş rəftarı Abdulla ibn Übeyyin ətrafındakı insanların müsəlman olmasına gətirib çıxarmışdır.

DİNDƏN ÜZ DÖNDƏRƏNİN VƏ PEYĞƏMBƏRİ TƏHQİR EDƏNLƏRİN ÖLDÜRÜLMƏSİ MƏSƏLƏSİ

Yuxarıda göstərilən ayələrdəki «onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər» ifadəsi bizə bu şəxslərin mürtəd olduqlarını açıq-aşkar bildirir. Lakin məzhəblərin hamısı bu və ya buna bənzər ayələrin məzmununa baxmayaraq mürtədlərin öldürülməli olduqlarınu deyirlər.

Ayələrdə “Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol”, – deyilir və burada bundan başqa bir hökm yoxdur. Məzhəblər yenə buna baxmadan və tutarlı bir dəlilə əsaslanmadan peyğəmbəri (ə. s.) təhqir edənlərin öldürülməli olduqlarını irəli sürürlər.3

Bütün bunlardan belə bir nəticə çıxır ki, indiki dövrdə bu məsələlər ilə əlaqədar ən böyük çətinliyimiz müsəlmanları Qurani-Kərimin ətrafında toplamaqdan ibarətdir.4

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, Munafiqun surəsinin təfsiri, 4. []
  2. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Haqq Dini, Qur’an Dili, VI cild, İstanbul, 1936, s. 5005-5008. []
  3. Vəhbə Əz-Züheyli, Əl-fiqhul-İslami və ədillətuh, 3. nəşr, Dəməşq, 1409/1989, VI cild, s. 184. []
  4. Müəllif: Abdulaziz Bayındır (İlahiyyat elmləri doktoru, İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində profesor []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.349 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.921 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.635 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.298 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.457 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.590 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.384 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.206 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.323 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.786 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.374 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.201 dəfə oxundu
12 Şəfaət inancı 08.02.11 2.787 dəfə oxundu
13 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.787 dəfə oxundu
14 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.747 dəfə oxundu
15 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.686 dəfə oxundu
16 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.450 dəfə oxundu
17 Dua 25.11.10 6.508 dəfə oxundu
18 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.417 dəfə oxundu
19 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.696 dəfə oxundu
20 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.847 dəfə oxundu
21 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.529 dəfə oxundu
22 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.662 dəfə oxundu
23 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.322 dəfə oxundu
24 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.705 dəfə oxundu
25 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.269 dəfə oxundu
26 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.927 dəfə oxundu
27 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.222 dəfə oxundu
28 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.390 dəfə oxundu
29 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.432 dəfə oxundu
30 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.367 dəfə oxundu
31 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.267 dəfə oxundu
32 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.214 dəfə oxundu
33 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.272 dəfə oxundu
34 Şirk və küfr 14.07.11 3.203 dəfə oxundu
35 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.881 dəfə oxundu
36 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.847 dəfə oxundu
37 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.932 dəfə oxundu
38 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.973 dəfə oxundu
39 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.993 dəfə oxundu
40 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.769 dəfə oxundu
41 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.698 dəfə oxundu
42 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.361 dəfə oxundu
43 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.606 dəfə oxundu
44 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.534 dəfə oxundu
45 Hikmət 09.01.16 3.147 dəfə oxundu
46 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.569 dəfə oxundu
47 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.349 dəfə oxundu
48 Faiz 29.03.10 4.085 dəfə oxundu
49 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.111 dəfə oxundu
50 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 881 dəfə oxundu
51 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.469 dəfə oxundu
52 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.356 dəfə oxundu
53 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.117 dəfə oxundu
54 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.361 dəfə oxundu
55 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.206 dəfə oxundu
56 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 914 dəfə oxundu
57 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.915 dəfə oxundu
58 Vərdişlər 10.04.10 2.493 dəfə oxundu
59 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.589 dəfə oxundu
60 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.769 dəfə oxundu
61 Qadınların döyülməsi 29.03.17 589 dəfə oxundu
62 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.569 dəfə oxundu
63 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.623 dəfə oxundu
64 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.656 dəfə oxundu
65 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.856 dəfə oxundu
66 Tağut 28.04.17 1.005 dəfə oxundu
67 Təsbeh 06.07.09 3.469 dəfə oxundu
68 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.096 dəfə oxundu
69 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.568 dəfə oxundu
70 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.470 dəfə oxundu
71 Vəhy 12.04.13 1.711 dəfə oxundu
72 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.253 dəfə oxundu
73 Qəndil 30.06.09 7.341 dəfə oxundu
74 Qadının döyülməsi 07.06.10 9.095 dəfə oxundu
75 İsra və Merac 02.04.16 1.040 dəfə oxundu
76 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.263 dəfə oxundu
77 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.425 dəfə oxundu
78 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.750 dəfə oxundu
79 Şəfaət 08.04.10 3.010 dəfə oxundu
80 Surroqat analıq 03.02.12 4.440 dəfə oxundu
81 Təvəssül 10.06.13 2.857 dəfə oxundu
82 Donuz dərisi 02.11.09 3.106 dəfə oxundu
83 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.863 dəfə oxundu
84 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.314 dəfə oxundu
85 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.398 dəfə oxundu
86 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.079 dəfə oxundu
87 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.704 dəfə oxundu
88 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 32.841 dəfə oxundu
89 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.492 dəfə oxundu
90 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.235 dəfə oxundu
91 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.694 dəfə oxundu
92 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.136 dəfə oxundu