Müsəlman olmayanlarla münasibətlər
Müsəlmanlar > Fitvalar > Mürtədlik > Qeyri-müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 01 Temmuz 2009 Tövsiyə et Çap et
Sual: Müsəlmanların müsəlman olmayanlarla münasibətləri necə olmalıdır? Quran bunu necə izah edir?

Cavab: Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Allah din barəsində sizinlə müharibə etməyən və sizi yurd-yuvanızdan çıxartmayan kəslərə yaxşılıq etməyinizi və onlara qiymət verməyinizi qadağan etməz; düzü, Allah qədir-qiymət bilənləri (ədalətli olanları) sevər. Allah yalnız sizinlə din yolunda vuruşanları, sizi yurd-yuvanızdan çıxardanları və çıxartmaqlarına kömək edənləri özünüzə dost tutmağınızı qadağan edər. Onlarla dostluq quranlar əsl zalımlardır”. (Mumtəhinə, 60/8-9)

Yuxarıdakı ayələrdən belə məlum olur ki, bizim müsəlman olmayanlarla münasibətlərimizdə 3 “qırmızı xəttimiz” vardır:

1) Onların bizimlə dinimizə görə müharibə etmələri;

2) Bizi yurd-yuvamızdan çıxartmaqları;

3) Bizi yurd-yuvamızdan çıxardanları dəstəkləmələri.

Biz bu xətləri keçənlərlə dostluq münasibəti qura bilmərik.

TÖVBƏ SURƏSİNİN 5-Cİ AYƏSİ

Yeri gəlmişkən, belə bir fikir irəli sürülür ki, Tövbə surəsinin 5-ci ayəsi müsəlmanlarla qeyri müsəlmanlar arasındakı münasibətlərdə əsas götürülür. Həmin ayə belədir:

“Haram olan aylar çıxanda (onlara verilən 4 ay möhlət başa çatanda) o müşrikləri harada görsəniz, öldürün; onları yaxalayın, həbs edin və bütün keçid başlarını (yollarını) tutun. Amma əgər tövbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onları sərbəst buraxın. Allah bağışlayandır, Onun yaxşılığı sonsuzdur”. (Tövbə, 9/5)

Bu ayə qeyd etdiyimiz “qırmızı xətlərin” hamısını keçmiş, yəni, həddini aşmış, Hüdeybiyyə sülh müqaviləsini pozmuş, Məkkənin fəth edilməsindən sonra 1 il toxunulmamış, bununla yanaşı, 4 ay əlavə möhlət verilmiş Məkkə müşriklərinə edilən axırıncı xəbərdarlıq ilə əlaqədar ayələrdən biridir. Burada bəhs edilən hallara oxşar bir vəziyyət yaranmasa, bu hökmlər tətbiq edilməməlidir. Ayəyə başqa bir məna vermək da düzgün deyildir.

MÜSƏLMAN OLMAYANLARIN TƏHQİRLƏRİ

Allah belə buyurur:

“Siz mallarınız və canlarınızla çətin bir imtahandan keçiriləcəksiniz. Sizdən əvvəl kitab verilənlərdən və müşriklərdən çox təhqiramiz sözlər eşidəcəksiniz. Əgər səbr edib qorunsanız, əlbəttə, bu, əzm lazım olan işlərdəndir”. (Ali-İmran, 3/186)

İnsana əziyyət verən sözlər və təhqirə məruz qalmaq yuxarıda göstərilən “qırmızı xətlərdən” olmadığına görə belə şeylərə qarşı səbirli, tədbirli və təmkinli olmaq lazımdır.

Peyğəmbərimiz Məhəmməd (s. a. v.) əvvəlcə müsəlman olan, lakin sonradan dindən üz döndərən və problem yaradıb çətinlik törədən ikiüzlü insanların əlindən çox bəlalar çəkmiş, amma onlara qarşı faktiki bir cəza tətbiq etməmişdir.

Munafiqun surəsi bu baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edir:

“O münafiqlər sənin yanına gələndə belə dedilər: “Biz şahidik ki, sən həqiqətən, Allahın elçisisən”. Allah bilir ki, sən Onun elçisisən. Ancaq Allah şahiddir ki, o münafiqlər tamamilə yalan danışırlar. Onlar öz andlarını qalxan edib, Allahın yolundan çıxdılar. Onların əməlləri necə də pisdir! Bunun səbəbi odur ki, onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər. Sonra qəlblərində başqa bir təbiət meydana gəldi. Artıq onlar anlamazlar! Onları gördüyün zaman cüssələri xoşuna gəlir, əgər danışsalar, sözlərinə qulaq asırsan. Onlar, sanki söykəldilmiş dirəkdirlər. Hər bir səs-küyün öz əleyhlərinə olduğunu zənn edirlər. Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol! Allah onlarını canını alsın, necə də yalana yuvarlanırlar!

Onlara: “Gəlin, Allahın elçisi sizin bağışlanmağınızı diləsin”, – deyildiyi vaxt başlarını bulayırlar. Bir də görürsən ki, təkəbbürlə üz döndərirlər. Sən onların bağışlanmağını diləsən də, diləməsən də, fərqi yoxdur (nəticə dəyişmir). Allah onları bağışlamayacaqdır. Çünki Allah fitnə-fəsad törədənləri doğru yola gətirməz.

Onlar hətta belə dedilər: “Allahın elçisinin yanındakılara bir şey verməyin ki, dağılışıb getsinlər”. Halbuki, göylərin və yerin xəzinələri Allaha məxsusdur, ancaq münafiqlər bunu anlamazlar. Onlar: “Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”, – dedilər. Halbulki, güc-qüvvət Allaha, Onun elçisinə və möminlərə məxsusdur, lakin münafiqlər bunu başa düşməzlər”. (Munafiqun, 63/1-8)

Zeyd ibn Ərqam bu ayələrlə əlaqədar olaraq aşağıdakıları rəvayət etmişdir:

Biz bir dəfə peyğəmbər əleyhissəlamla birlikdə bir döyüşə getmişdik. Ordumuzun vəziyyəti çətin idi. Abdulla ibn Übeyy öz dostlarına belə dedi: “Allahın elçisinin yanındakılara nəfəqə verməyin ki, dağılışıb getsinlər. Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”. Mən bunu dərhal peyğəmbər əleyhissəlama xəbər verdim. O, Abdulla ibn Übeyyi çağırtdırıb bunu onun özündən soruşdu. Abdulla and içdi ki, belə bir şey deməyib. Orada olanlar isə mənim yalan danışdığımı dedilər. Bu, mənə çox pis təsir bağışladı. Sonra Allah Təala tərəfindən Əl-Munafiqun surəsi nazil edildi.1

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları verir:

Abdulla ibn Übeyy öz tayfasında nüfuzlu və hörmət sahibi bir şəxs idi. Bir gün Üseyd ibn Hudeyr gəlib peyğəmbərə: “Ey Allahın elçisi! Ona fikir vermə, onunla xoş rəftar et. Vallah, Allah səni peyğəmbər göndərdiyi vaxt Abdulla ibn Übeyyin tayfası ona tac geyindirmək üçün muncuq düzürdü. Ona elə gəlir ki, sənin hökmdarlığını əlindən alıb”.

Abdulla ibn Übeyyin oğlu Abdulla isə atasından fərqli olaraq təmiz bir mömin idi. O, atasının etdiklərini öyrənən kimi peyğəmbər əleyhissəlamın hüzuruna gəlib belə dedi:

“Ey Allahın elçisi! Eşitmişəm ki, atamı sizə gəlib çatan sözlərinə görə öldürmək istəyirsiniz. Əgər belə edəcəksinizsə, əmr verin, onun başını sizə mən gətirim. Vallah, bütün Xəzrəc (məşhur Ərəb qəbilələrdindən biri) bilir ki, onların arasında öz atasına məndən çox hörmət göstərən yoxdur. İndi isə qorxuram ki, başqa bir adama əmr verəsiniz və o, atamı öldürə. Belə olarsa, mən atamın qatilinin el-oba arasında gəzməyinə dözə bilməyib onu öldürərəm. Beləliklə, bir kafirin əvəzinə bir mömin öldürüb Cəhənnəmlik olaram”.

Peyğəmbər əleyhissəlam Abdullanın bu sözlərindən sonra ona:

“Xeyr, biz ona qarşı alicənablıq edərik. O, bizim aramızda olduqca onunla onunla xoş rəftar edərik”, – deyə buyurdu.2

Burada Abdulla ibn Übeyyin hərəkətləri çox pis olsa da, haqqında danışdığımız üç “qırmızı xətdən” heç birini “keçmədiyinə” görə peyğəmbər (s. a. v.) onunla yuxarıdakı ayələrə əsaslanaraq yaxşı rəftar etmişdir. Abdulla kimi şəxsləri ən çox narahat edən məsələ də onların həqiqətlərlə üz-üzə gəlmələridir. Bu şəxslərin pis əməllərini ayələrdəki kimi saydıqdan sonra cəmiyyətdə belə bir rəy formalaşır ki, onlar mütləq cəzalandırılmalıdırlar. Bundan sonra onlarla yaxşı rəftar etmək əslində onların özlərini tək-tənhalığa aparır və hətta öz tərəfdarlarını da itirirlər. Həqiqətən də, peyğəmbərimizin xoş rəftarı Abdulla ibn Übeyyin ətrafındakı insanların müsəlman olmasına gətirib çıxarmışdır.

DİNDƏN ÜZ DÖNDƏRƏNİN VƏ PEYĞƏMBƏRİ TƏHQİR EDƏNLƏRİN ÖLDÜRÜLMƏSİ MƏSƏLƏSİ

Yuxarıda göstərilən ayələrdəki «onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər» ifadəsi bizə bu şəxslərin mürtəd olduqlarını açıq-aşkar bildirir. Lakin məzhəblərin hamısı bu və ya buna bənzər ayələrin məzmununa baxmayaraq mürtədlərin öldürülməli olduqlarınu deyirlər.

Ayələrdə “Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol”, – deyilir və burada bundan başqa bir hökm yoxdur. Məzhəblər yenə buna baxmadan və tutarlı bir dəlilə əsaslanmadan peyğəmbəri (ə. s.) təhqir edənlərin öldürülməli olduqlarını irəli sürürlər.3

Bütün bunlardan belə bir nəticə çıxır ki, indiki dövrdə bu məsələlər ilə əlaqədar ən böyük çətinliyimiz müsəlmanları Qurani-Kərimin ətrafında toplamaqdan ibarətdir.4

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, Munafiqun surəsinin təfsiri, 4. []
  2. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Haqq Dini, Qur’an Dili, VI cild, İstanbul, 1936, s. 5005-5008. []
  3. Vəhbə Əz-Züheyli, Əl-fiqhul-İslami və ədillətuh, 3. nəşr, Dəməşq, 1409/1989, VI cild, s. 184. []
  4. Müəllif: Abdulaziz Bayındır (İlahiyyat elmləri doktoru, İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində profesor []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.444 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.019 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.783 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.557 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.530 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.699 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.566 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.365 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.758 dəfə oxundu
9 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.387 dəfə oxundu
10 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.469 dəfə oxundu
11 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.284 dəfə oxundu
12 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.927 dəfə oxundu
13 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.010 dəfə oxundu
14 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.616 dəfə oxundu
15 Vərdişlər 10.04.10 2.567 dəfə oxundu
16 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.781 dəfə oxundu
17 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.711 dəfə oxundu
18 Tağut 28.04.17 2.027 dəfə oxundu
19 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.654 dəfə oxundu
20 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.734 dəfə oxundu
21 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.572 dəfə oxundu
22 Vəhy 12.04.13 1.769 dəfə oxundu
23 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 180 dəfə oxundu
24 Təsbeh 06.07.09 3.573 dəfə oxundu
25 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.366 dəfə oxundu
26 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.618 dəfə oxundu
27 İsra və Merac 02.04.16 1.127 dəfə oxundu
28 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.335 dəfə oxundu
29 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 240 dəfə oxundu
30 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.319 dəfə oxundu
31 Qəndil 30.06.09 7.576 dəfə oxundu
32 Şəfaət 08.04.10 3.088 dəfə oxundu
33 Surroqat analıq 03.02.12 4.681 dəfə oxundu
34 Təvəssül 10.06.13 2.964 dəfə oxundu
35 “Ən zəif ev” 09.03.18 198 dəfə oxundu
36 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.524 dəfə oxundu
37 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.391 dəfə oxundu
38 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.456 dəfə oxundu
39 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.472 dəfə oxundu
40 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.213 dəfə oxundu
41 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 281 dəfə oxundu
42 Donuz dərisi 02.11.09 3.170 dəfə oxundu
43 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.337 dəfə oxundu
44 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.519 dəfə oxundu
45 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.876 dəfə oxundu
46 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.178 dəfə oxundu
47 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.775 dəfə oxundu
48 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 35.901 dəfə oxundu
49 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.764 dəfə oxundu
50 Şəfaət inancı 08.02.11 2.847 dəfə oxundu
51 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.832 dəfə oxundu
52 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.901 dəfə oxundu
53 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.064 dəfə oxundu
54 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.419 dəfə oxundu
55 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.506 dəfə oxundu
56 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.584 dəfə oxundu
57 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.068 dəfə oxundu
58 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.993 dəfə oxundu
59 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.810 dəfə oxundu
60 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.527 dəfə oxundu
61 Dua 25.11.10 6.781 dəfə oxundu
62 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.207 dəfə oxundu
63 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.691 dəfə oxundu
64 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.019 dəfə oxundu
65 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.694 dəfə oxundu
66 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.923 dəfə oxundu
67 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.568 dəfə oxundu
68 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.475 dəfə oxundu
69 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.415 dəfə oxundu
70 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.377 dəfə oxundu
71 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.327 dəfə oxundu
72 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.483 dəfə oxundu
73 Şirk və küfr 14.07.11 3.382 dəfə oxundu
74 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.039 dəfə oxundu
75 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.995 dəfə oxundu
76 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.907 dəfə oxundu
77 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.584 dəfə oxundu
78 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.097 dəfə oxundu
79 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.864 dəfə oxundu
80 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.960 dəfə oxundu
81 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.974 dəfə oxundu
82 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.494 dəfə oxundu
83 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.944 dəfə oxundu
84 Hikmət 09.01.16 3.719 dəfə oxundu
85 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.191 dəfə oxundu
86 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.493 dəfə oxundu
87 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.703 dəfə oxundu
88 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.328 dəfə oxundu
89 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 962 dəfə oxundu
90 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.749 dəfə oxundu
91 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.444 dəfə oxundu
92 Faiz 29.03.10 4.242 dəfə oxundu
93 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.412 dəfə oxundu
94 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.389 dəfə oxundu
95 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.072 dəfə oxundu