Müsəlman olmayanlarla münasibətlər
Müsəlmanlar > Fitvalar > Mürtədlik > Qeyri-müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 01 Temmuz 2009 Tövsiyə et Çap et
Sual: Müsəlmanların müsəlman olmayanlarla münasibətləri necə olmalıdır? Quran bunu necə izah edir?

Cavab: Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Allah din barəsində sizinlə müharibə etməyən və sizi yurd-yuvanızdan çıxartmayan kəslərə yaxşılıq etməyinizi və onlara qiymət verməyinizi qadağan etməz; düzü, Allah qədir-qiymət bilənləri (ədalətli olanları) sevər. Allah yalnız sizinlə din yolunda vuruşanları, sizi yurd-yuvanızdan çıxardanları və çıxartmaqlarına kömək edənləri özünüzə dost tutmağınızı qadağan edər. Onlarla dostluq quranlar əsl zalımlardır”. (Mumtəhinə, 60/8-9)

Yuxarıdakı ayələrdən belə məlum olur ki, bizim müsəlman olmayanlarla münasibətlərimizdə 3 “qırmızı xəttimiz” vardır:

1) Onların bizimlə dinimizə görə müharibə etmələri;

2) Bizi yurd-yuvamızdan çıxartmaqları;

3) Bizi yurd-yuvamızdan çıxardanları dəstəkləmələri.

Biz bu xətləri keçənlərlə dostluq münasibəti qura bilmərik.

TÖVBƏ SURƏSİNİN 5-Cİ AYƏSİ

Yeri gəlmişkən, belə bir fikir irəli sürülür ki, Tövbə surəsinin 5-ci ayəsi müsəlmanlarla qeyri müsəlmanlar arasındakı münasibətlərdə əsas götürülür. Həmin ayə belədir:

“Haram olan aylar çıxanda (onlara verilən 4 ay möhlət başa çatanda) o müşrikləri harada görsəniz, öldürün; onları yaxalayın, həbs edin və bütün keçid başlarını (yollarını) tutun. Amma əgər tövbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onları sərbəst buraxın. Allah bağışlayandır, Onun yaxşılığı sonsuzdur”. (Tövbə, 9/5)

Bu ayə qeyd etdiyimiz “qırmızı xətlərin” hamısını keçmiş, yəni, həddini aşmış, Hüdeybiyyə sülh müqaviləsini pozmuş, Məkkənin fəth edilməsindən sonra 1 il toxunulmamış, bununla yanaşı, 4 ay əlavə möhlət verilmiş Məkkə müşriklərinə edilən axırıncı xəbərdarlıq ilə əlaqədar ayələrdən biridir. Burada bəhs edilən hallara oxşar bir vəziyyət yaranmasa, bu hökmlər tətbiq edilməməlidir. Ayəyə başqa bir məna vermək da düzgün deyildir.

MÜSƏLMAN OLMAYANLARIN TƏHQİRLƏRİ

Allah belə buyurur:

“Siz mallarınız və canlarınızla çətin bir imtahandan keçiriləcəksiniz. Sizdən əvvəl kitab verilənlərdən və müşriklərdən çox təhqiramiz sözlər eşidəcəksiniz. Əgər səbr edib qorunsanız, əlbəttə, bu, əzm lazım olan işlərdəndir”. (Ali-İmran, 3/186)

İnsana əziyyət verən sözlər və təhqirə məruz qalmaq yuxarıda göstərilən “qırmızı xətlərdən” olmadığına görə belə şeylərə qarşı səbirli, tədbirli və təmkinli olmaq lazımdır.

Peyğəmbərimiz Məhəmməd (s. a. v.) əvvəlcə müsəlman olan, lakin sonradan dindən üz döndərən və problem yaradıb çətinlik törədən ikiüzlü insanların əlindən çox bəlalar çəkmiş, amma onlara qarşı faktiki bir cəza tətbiq etməmişdir.

Munafiqun surəsi bu baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edir:

“O münafiqlər sənin yanına gələndə belə dedilər: “Biz şahidik ki, sən həqiqətən, Allahın elçisisən”. Allah bilir ki, sən Onun elçisisən. Ancaq Allah şahiddir ki, o münafiqlər tamamilə yalan danışırlar. Onlar öz andlarını qalxan edib, Allahın yolundan çıxdılar. Onların əməlləri necə də pisdir! Bunun səbəbi odur ki, onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər. Sonra qəlblərində başqa bir təbiət meydana gəldi. Artıq onlar anlamazlar! Onları gördüyün zaman cüssələri xoşuna gəlir, əgər danışsalar, sözlərinə qulaq asırsan. Onlar, sanki söykəldilmiş dirəkdirlər. Hər bir səs-küyün öz əleyhlərinə olduğunu zənn edirlər. Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol! Allah onlarını canını alsın, necə də yalana yuvarlanırlar!

Onlara: “Gəlin, Allahın elçisi sizin bağışlanmağınızı diləsin”, – deyildiyi vaxt başlarını bulayırlar. Bir də görürsən ki, təkəbbürlə üz döndərirlər. Sən onların bağışlanmağını diləsən də, diləməsən də, fərqi yoxdur (nəticə dəyişmir). Allah onları bağışlamayacaqdır. Çünki Allah fitnə-fəsad törədənləri doğru yola gətirməz.

Onlar hətta belə dedilər: “Allahın elçisinin yanındakılara bir şey verməyin ki, dağılışıb getsinlər”. Halbuki, göylərin və yerin xəzinələri Allaha məxsusdur, ancaq münafiqlər bunu anlamazlar. Onlar: “Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”, – dedilər. Halbulki, güc-qüvvət Allaha, Onun elçisinə və möminlərə məxsusdur, lakin münafiqlər bunu başa düşməzlər”. (Munafiqun, 63/1-8)

Zeyd ibn Ərqam bu ayələrlə əlaqədar olaraq aşağıdakıları rəvayət etmişdir:

Biz bir dəfə peyğəmbər əleyhissəlamla birlikdə bir döyüşə getmişdik. Ordumuzun vəziyyəti çətin idi. Abdulla ibn Übeyy öz dostlarına belə dedi: “Allahın elçisinin yanındakılara nəfəqə verməyin ki, dağılışıb getsinlər. Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”. Mən bunu dərhal peyğəmbər əleyhissəlama xəbər verdim. O, Abdulla ibn Übeyyi çağırtdırıb bunu onun özündən soruşdu. Abdulla and içdi ki, belə bir şey deməyib. Orada olanlar isə mənim yalan danışdığımı dedilər. Bu, mənə çox pis təsir bağışladı. Sonra Allah Təala tərəfindən Əl-Munafiqun surəsi nazil edildi.1

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları verir:

Abdulla ibn Übeyy öz tayfasında nüfuzlu və hörmət sahibi bir şəxs idi. Bir gün Üseyd ibn Hudeyr gəlib peyğəmbərə: “Ey Allahın elçisi! Ona fikir vermə, onunla xoş rəftar et. Vallah, Allah səni peyğəmbər göndərdiyi vaxt Abdulla ibn Übeyyin tayfası ona tac geyindirmək üçün muncuq düzürdü. Ona elə gəlir ki, sənin hökmdarlığını əlindən alıb”.

Abdulla ibn Übeyyin oğlu Abdulla isə atasından fərqli olaraq təmiz bir mömin idi. O, atasının etdiklərini öyrənən kimi peyğəmbər əleyhissəlamın hüzuruna gəlib belə dedi:

“Ey Allahın elçisi! Eşitmişəm ki, atamı sizə gəlib çatan sözlərinə görə öldürmək istəyirsiniz. Əgər belə edəcəksinizsə, əmr verin, onun başını sizə mən gətirim. Vallah, bütün Xəzrəc (məşhur Ərəb qəbilələrdindən biri) bilir ki, onların arasında öz atasına məndən çox hörmət göstərən yoxdur. İndi isə qorxuram ki, başqa bir adama əmr verəsiniz və o, atamı öldürə. Belə olarsa, mən atamın qatilinin el-oba arasında gəzməyinə dözə bilməyib onu öldürərəm. Beləliklə, bir kafirin əvəzinə bir mömin öldürüb Cəhənnəmlik olaram”.

Peyğəmbər əleyhissəlam Abdullanın bu sözlərindən sonra ona:

“Xeyr, biz ona qarşı alicənablıq edərik. O, bizim aramızda olduqca onunla onunla xoş rəftar edərik”, – deyə buyurdu.2

Burada Abdulla ibn Übeyyin hərəkətləri çox pis olsa da, haqqında danışdığımız üç “qırmızı xətdən” heç birini “keçmədiyinə” görə peyğəmbər (s. a. v.) onunla yuxarıdakı ayələrə əsaslanaraq yaxşı rəftar etmişdir. Abdulla kimi şəxsləri ən çox narahat edən məsələ də onların həqiqətlərlə üz-üzə gəlmələridir. Bu şəxslərin pis əməllərini ayələrdəki kimi saydıqdan sonra cəmiyyətdə belə bir rəy formalaşır ki, onlar mütləq cəzalandırılmalıdırlar. Bundan sonra onlarla yaxşı rəftar etmək əslində onların özlərini tək-tənhalığa aparır və hətta öz tərəfdarlarını da itirirlər. Həqiqətən də, peyğəmbərimizin xoş rəftarı Abdulla ibn Übeyyin ətrafındakı insanların müsəlman olmasına gətirib çıxarmışdır.

DİNDƏN ÜZ DÖNDƏRƏNİN VƏ PEYĞƏMBƏRİ TƏHQİR EDƏNLƏRİN ÖLDÜRÜLMƏSİ MƏSƏLƏSİ

Yuxarıda göstərilən ayələrdəki «onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər» ifadəsi bizə bu şəxslərin mürtəd olduqlarını açıq-aşkar bildirir. Lakin məzhəblərin hamısı bu və ya buna bənzər ayələrin məzmununa baxmayaraq mürtədlərin öldürülməli olduqlarınu deyirlər.

Ayələrdə “Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol”, – deyilir və burada bundan başqa bir hökm yoxdur. Məzhəblər yenə buna baxmadan və tutarlı bir dəlilə əsaslanmadan peyğəmbəri (ə. s.) təhqir edənlərin öldürülməli olduqlarını irəli sürürlər.3

Bütün bunlardan belə bir nəticə çıxır ki, indiki dövrdə bu məsələlər ilə əlaqədar ən böyük çətinliyimiz müsəlmanları Qurani-Kərimin ətrafında toplamaqdan ibarətdir.4

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, Munafiqun surəsinin təfsiri, 4. []
  2. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Haqq Dini, Qur’an Dili, VI cild, İstanbul, 1936, s. 5005-5008. []
  3. Vəhbə Əz-Züheyli, Əl-fiqhul-İslami və ədillətuh, 3. nəşr, Dəməşq, 1409/1989, VI cild, s. 184. []
  4. Müəllif: Abdulaziz Bayındır (İlahiyyat elmləri doktoru, İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində profesor []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.399 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.989 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.709 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.484 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.505 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.659 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.537 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.333 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.536 dəfə oxundu
9 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.210 dəfə oxundu
10 Vərdişlər 10.04.10 2.542 dəfə oxundu
11 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.723 dəfə oxundu
12 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.160 dəfə oxundu
13 Tağut 28.04.17 1.457 dəfə oxundu
14 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.635 dəfə oxundu
15 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.692 dəfə oxundu
16 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.880 dəfə oxundu
17 Vəhy 12.04.13 1.746 dəfə oxundu
18 Təsbeh 06.07.09 3.532 dəfə oxundu
19 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.202 dəfə oxundu
20 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.605 dəfə oxundu
21 İsra və Merac 02.04.16 1.092 dəfə oxundu
22 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.315 dəfə oxundu
23 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.289 dəfə oxundu
24 Qəndil 30.06.09 7.407 dəfə oxundu
25 Şəfaət 08.04.10 3.064 dəfə oxundu
26 Surroqat analıq 03.02.12 4.577 dəfə oxundu
27 Təvəssül 10.06.13 2.906 dəfə oxundu
28 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.486 dəfə oxundu
29 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.023 dəfə oxundu
30 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.396 dəfə oxundu
31 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.436 dəfə oxundu
32 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.142 dəfə oxundu
33 Donuz dərisi 02.11.09 3.148 dəfə oxundu
34 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.047 dəfə oxundu
35 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.370 dəfə oxundu
36 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.779 dəfə oxundu
37 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.168 dəfə oxundu
38 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.746 dəfə oxundu
39 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.246 dəfə oxundu
40 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.642 dəfə oxundu
41 Şəfaət inancı 08.02.11 2.827 dəfə oxundu
42 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.820 dəfə oxundu
43 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.819 dəfə oxundu
44 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.298 dəfə oxundu
45 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.414 dəfə oxundu
46 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.293 dəfə oxundu
47 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.480 dəfə oxundu
48 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.854 dəfə oxundu
49 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.907 dəfə oxundu
50 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.741 dəfə oxundu
51 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.497 dəfə oxundu
52 Dua 25.11.10 6.632 dəfə oxundu
53 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.894 dəfə oxundu
54 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.488 dəfə oxundu
55 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.983 dəfə oxundu
56 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.591 dəfə oxundu
57 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.758 dəfə oxundu
58 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.424 dəfə oxundu
59 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.464 dəfə oxundu
60 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.402 dəfə oxundu
61 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.339 dəfə oxundu
62 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.279 dəfə oxundu
63 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.431 dəfə oxundu
64 Şirk və küfr 14.07.11 3.286 dəfə oxundu
65 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.951 dəfə oxundu
66 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.926 dəfə oxundu
67 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.516 dəfə oxundu
68 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.405 dəfə oxundu
69 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.050 dəfə oxundu
70 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.818 dəfə oxundu
71 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.867 dəfə oxundu
72 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.963 dəfə oxundu
73 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.211 dəfə oxundu
74 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.828 dəfə oxundu
75 Hikmət 09.01.16 3.383 dəfə oxundu
76 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.868 dəfə oxundu
77 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.426 dəfə oxundu
78 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.671 dəfə oxundu
79 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.219 dəfə oxundu
80 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 934 dəfə oxundu
81 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.637 dəfə oxundu
82 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.399 dəfə oxundu
83 Faiz 29.03.10 4.148 dəfə oxundu
84 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.400 dəfə oxundu
85 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.234 dəfə oxundu
86 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.048 dəfə oxundu
87 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.382 dəfə oxundu
88 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.267 dəfə oxundu
89 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.871 dəfə oxundu
90 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.823 dəfə oxundu
91 Qadınların döyülməsi 29.03.17 802 dəfə oxundu