Müsəlman olmayanlarla münasibətlər
Müsəlmanlar > Fitvalar > Mürtədlik > Qeyri-müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 01 Temmuz 2009 Tövsiyə et Çap et
Sual: Müsəlmanların müsəlman olmayanlarla münasibətləri necə olmalıdır? Quran bunu necə izah edir?

Cavab: Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Allah din barəsində sizinlə müharibə etməyən və sizi yurd-yuvanızdan çıxartmayan kəslərə yaxşılıq etməyinizi və onlara qiymət verməyinizi qadağan etməz; düzü, Allah qədir-qiymət bilənləri (ədalətli olanları) sevər. Allah yalnız sizinlə din yolunda vuruşanları, sizi yurd-yuvanızdan çıxardanları və çıxartmaqlarına kömək edənləri özünüzə dost tutmağınızı qadağan edər. Onlarla dostluq quranlar əsl zalımlardır”. (Mumtəhinə, 60/8-9)

Yuxarıdakı ayələrdən belə məlum olur ki, bizim müsəlman olmayanlarla münasibətlərimizdə 3 “qırmızı xəttimiz” vardır:

1) Onların bizimlə dinimizə görə müharibə etmələri;

2) Bizi yurd-yuvamızdan çıxartmaqları;

3) Bizi yurd-yuvamızdan çıxardanları dəstəkləmələri.

Biz bu xətləri keçənlərlə dostluq münasibəti qura bilmərik.

TÖVBƏ SURƏSİNİN 5-Cİ AYƏSİ

Yeri gəlmişkən, belə bir fikir irəli sürülür ki, Tövbə surəsinin 5-ci ayəsi müsəlmanlarla qeyri müsəlmanlar arasındakı münasibətlərdə əsas götürülür. Həmin ayə belədir:

“Haram olan aylar çıxanda (onlara verilən 4 ay möhlət başa çatanda) o müşrikləri harada görsəniz, öldürün; onları yaxalayın, həbs edin və bütün keçid başlarını (yollarını) tutun. Amma əgər tövbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onları sərbəst buraxın. Allah bağışlayandır, Onun yaxşılığı sonsuzdur”. (Tövbə, 9/5)

Bu ayə qeyd etdiyimiz “qırmızı xətlərin” hamısını keçmiş, yəni, həddini aşmış, Hüdeybiyyə sülh müqaviləsini pozmuş, Məkkənin fəth edilməsindən sonra 1 il toxunulmamış, bununla yanaşı, 4 ay əlavə möhlət verilmiş Məkkə müşriklərinə edilən axırıncı xəbərdarlıq ilə əlaqədar ayələrdən biridir. Burada bəhs edilən hallara oxşar bir vəziyyət yaranmasa, bu hökmlər tətbiq edilməməlidir. Ayəyə başqa bir məna vermək da düzgün deyildir.

MÜSƏLMAN OLMAYANLARIN TƏHQİRLƏRİ

Allah belə buyurur:

“Siz mallarınız və canlarınızla çətin bir imtahandan keçiriləcəksiniz. Sizdən əvvəl kitab verilənlərdən və müşriklərdən çox təhqiramiz sözlər eşidəcəksiniz. Əgər səbr edib qorunsanız, əlbəttə, bu, əzm lazım olan işlərdəndir”. (Ali-İmran, 3/186)

İnsana əziyyət verən sözlər və təhqirə məruz qalmaq yuxarıda göstərilən “qırmızı xətlərdən” olmadığına görə belə şeylərə qarşı səbirli, tədbirli və təmkinli olmaq lazımdır.

Peyğəmbərimiz Məhəmməd (s. a. v.) əvvəlcə müsəlman olan, lakin sonradan dindən üz döndərən və problem yaradıb çətinlik törədən ikiüzlü insanların əlindən çox bəlalar çəkmiş, amma onlara qarşı faktiki bir cəza tətbiq etməmişdir.

Munafiqun surəsi bu baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edir:

“O münafiqlər sənin yanına gələndə belə dedilər: “Biz şahidik ki, sən həqiqətən, Allahın elçisisən”. Allah bilir ki, sən Onun elçisisən. Ancaq Allah şahiddir ki, o münafiqlər tamamilə yalan danışırlar. Onlar öz andlarını qalxan edib, Allahın yolundan çıxdılar. Onların əməlləri necə də pisdir! Bunun səbəbi odur ki, onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər. Sonra qəlblərində başqa bir təbiət meydana gəldi. Artıq onlar anlamazlar! Onları gördüyün zaman cüssələri xoşuna gəlir, əgər danışsalar, sözlərinə qulaq asırsan. Onlar, sanki söykəldilmiş dirəkdirlər. Hər bir səs-küyün öz əleyhlərinə olduğunu zənn edirlər. Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol! Allah onlarını canını alsın, necə də yalana yuvarlanırlar!

Onlara: “Gəlin, Allahın elçisi sizin bağışlanmağınızı diləsin”, – deyildiyi vaxt başlarını bulayırlar. Bir də görürsən ki, təkəbbürlə üz döndərirlər. Sən onların bağışlanmağını diləsən də, diləməsən də, fərqi yoxdur (nəticə dəyişmir). Allah onları bağışlamayacaqdır. Çünki Allah fitnə-fəsad törədənləri doğru yola gətirməz.

Onlar hətta belə dedilər: “Allahın elçisinin yanındakılara bir şey verməyin ki, dağılışıb getsinlər”. Halbuki, göylərin və yerin xəzinələri Allaha məxsusdur, ancaq münafiqlər bunu anlamazlar. Onlar: “Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”, – dedilər. Halbulki, güc-qüvvət Allaha, Onun elçisinə və möminlərə məxsusdur, lakin münafiqlər bunu başa düşməzlər”. (Munafiqun, 63/1-8)

Zeyd ibn Ərqam bu ayələrlə əlaqədar olaraq aşağıdakıları rəvayət etmişdir:

Biz bir dəfə peyğəmbər əleyhissəlamla birlikdə bir döyüşə getmişdik. Ordumuzun vəziyyəti çətin idi. Abdulla ibn Übeyy öz dostlarına belə dedi: “Allahın elçisinin yanındakılara nəfəqə verməyin ki, dağılışıb getsinlər. Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”. Mən bunu dərhal peyğəmbər əleyhissəlama xəbər verdim. O, Abdulla ibn Übeyyi çağırtdırıb bunu onun özündən soruşdu. Abdulla and içdi ki, belə bir şey deməyib. Orada olanlar isə mənim yalan danışdığımı dedilər. Bu, mənə çox pis təsir bağışladı. Sonra Allah Təala tərəfindən Əl-Munafiqun surəsi nazil edildi.1

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları verir:

Abdulla ibn Übeyy öz tayfasında nüfuzlu və hörmət sahibi bir şəxs idi. Bir gün Üseyd ibn Hudeyr gəlib peyğəmbərə: “Ey Allahın elçisi! Ona fikir vermə, onunla xoş rəftar et. Vallah, Allah səni peyğəmbər göndərdiyi vaxt Abdulla ibn Übeyyin tayfası ona tac geyindirmək üçün muncuq düzürdü. Ona elə gəlir ki, sənin hökmdarlığını əlindən alıb”.

Abdulla ibn Übeyyin oğlu Abdulla isə atasından fərqli olaraq təmiz bir mömin idi. O, atasının etdiklərini öyrənən kimi peyğəmbər əleyhissəlamın hüzuruna gəlib belə dedi:

“Ey Allahın elçisi! Eşitmişəm ki, atamı sizə gəlib çatan sözlərinə görə öldürmək istəyirsiniz. Əgər belə edəcəksinizsə, əmr verin, onun başını sizə mən gətirim. Vallah, bütün Xəzrəc (məşhur Ərəb qəbilələrdindən biri) bilir ki, onların arasında öz atasına məndən çox hörmət göstərən yoxdur. İndi isə qorxuram ki, başqa bir adama əmr verəsiniz və o, atamı öldürə. Belə olarsa, mən atamın qatilinin el-oba arasında gəzməyinə dözə bilməyib onu öldürərəm. Beləliklə, bir kafirin əvəzinə bir mömin öldürüb Cəhənnəmlik olaram”.

Peyğəmbər əleyhissəlam Abdullanın bu sözlərindən sonra ona:

“Xeyr, biz ona qarşı alicənablıq edərik. O, bizim aramızda olduqca onunla onunla xoş rəftar edərik”, – deyə buyurdu.2

Burada Abdulla ibn Übeyyin hərəkətləri çox pis olsa da, haqqında danışdığımız üç “qırmızı xətdən” heç birini “keçmədiyinə” görə peyğəmbər (s. a. v.) onunla yuxarıdakı ayələrə əsaslanaraq yaxşı rəftar etmişdir. Abdulla kimi şəxsləri ən çox narahat edən məsələ də onların həqiqətlərlə üz-üzə gəlmələridir. Bu şəxslərin pis əməllərini ayələrdəki kimi saydıqdan sonra cəmiyyətdə belə bir rəy formalaşır ki, onlar mütləq cəzalandırılmalıdırlar. Bundan sonra onlarla yaxşı rəftar etmək əslində onların özlərini tək-tənhalığa aparır və hətta öz tərəfdarlarını da itirirlər. Həqiqətən də, peyğəmbərimizin xoş rəftarı Abdulla ibn Übeyyin ətrafındakı insanların müsəlman olmasına gətirib çıxarmışdır.

DİNDƏN ÜZ DÖNDƏRƏNİN VƏ PEYĞƏMBƏRİ TƏHQİR EDƏNLƏRİN ÖLDÜRÜLMƏSİ MƏSƏLƏSİ

Yuxarıda göstərilən ayələrdəki «onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər» ifadəsi bizə bu şəxslərin mürtəd olduqlarını açıq-aşkar bildirir. Lakin məzhəblərin hamısı bu və ya buna bənzər ayələrin məzmununa baxmayaraq mürtədlərin öldürülməli olduqlarınu deyirlər.

Ayələrdə “Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol”, – deyilir və burada bundan başqa bir hökm yoxdur. Məzhəblər yenə buna baxmadan və tutarlı bir dəlilə əsaslanmadan peyğəmbəri (ə. s.) təhqir edənlərin öldürülməli olduqlarını irəli sürürlər.3

Bütün bunlardan belə bir nəticə çıxır ki, indiki dövrdə bu məsələlər ilə əlaqədar ən böyük çətinliyimiz müsəlmanları Qurani-Kərimin ətrafında toplamaqdan ibarətdir.4

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, Munafiqun surəsinin təfsiri, 4. []
  2. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Haqq Dini, Qur’an Dili, VI cild, İstanbul, 1936, s. 5005-5008. []
  3. Vəhbə Əz-Züheyli, Əl-fiqhul-İslami və ədillətuh, 3. nəşr, Dəməşq, 1409/1989, VI cild, s. 184. []
  4. Müəllif: Abdulaziz Bayındır (İlahiyyat elmləri doktoru, İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində profesor []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.410 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.000 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.729 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.496 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.512 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.667 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.541 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.337 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.573 dəfə oxundu
9 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.410 dəfə oxundu
10 Faiz 29.03.10 4.175 dəfə oxundu
11 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.401 dəfə oxundu
12 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.321 dəfə oxundu
13 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.051 dəfə oxundu
14 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.384 dəfə oxundu
15 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.328 dəfə oxundu
16 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.003 dəfə oxundu
17 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.861 dəfə oxundu
18 Qadınların döyülməsi 29.03.17 853 dəfə oxundu
19 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.309 dəfə oxundu
20 Vərdişlər 10.04.10 2.551 dəfə oxundu
21 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.743 dəfə oxundu
22 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.298 dəfə oxundu
23 Tağut 28.04.17 1.604 dəfə oxundu
24 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.642 dəfə oxundu
25 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.705 dəfə oxundu
26 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.079 dəfə oxundu
27 Vəhy 12.04.13 1.749 dəfə oxundu
28 Təsbeh 06.07.09 3.547 dəfə oxundu
29 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.249 dəfə oxundu
30 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.608 dəfə oxundu
31 İsra və Merac 02.04.16 1.102 dəfə oxundu
32 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.320 dəfə oxundu
33 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.299 dəfə oxundu
34 Qəndil 30.06.09 7.438 dəfə oxundu
35 Şəfaət 08.04.10 3.073 dəfə oxundu
36 Surroqat analıq 03.02.12 4.619 dəfə oxundu
37 Təvəssül 10.06.13 2.925 dəfə oxundu
38 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.493 dəfə oxundu
39 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.128 dəfə oxundu
40 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.412 dəfə oxundu
41 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.445 dəfə oxundu
42 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.157 dəfə oxundu
43 Donuz dərisi 02.11.09 3.156 dəfə oxundu
44 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.110 dəfə oxundu
45 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.419 dəfə oxundu
46 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.805 dəfə oxundu
47 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.174 dəfə oxundu
48 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.754 dəfə oxundu
49 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.666 dəfə oxundu
50 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.660 dəfə oxundu
51 Şəfaət inancı 08.02.11 2.830 dəfə oxundu
52 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.821 dəfə oxundu
53 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.847 dəfə oxundu
54 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.525 dəfə oxundu
55 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
56 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.323 dəfə oxundu
57 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.507 dəfə oxundu
58 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.912 dəfə oxundu
59 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.929 dəfə oxundu
60 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.769 dəfə oxundu
61 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.500 dəfə oxundu
62 Dua 25.11.10 6.661 dəfə oxundu
63 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.977 dəfə oxundu
64 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.555 dəfə oxundu
65 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.990 dəfə oxundu
66 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.614 dəfə oxundu
67 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.794 dəfə oxundu
68 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.464 dəfə oxundu
69 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.468 dəfə oxundu
70 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.408 dəfə oxundu
71 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.349 dəfə oxundu
72 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.288 dəfə oxundu
73 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.443 dəfə oxundu
74 Şirk və küfr 14.07.11 3.313 dəfə oxundu
75 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.963 dəfə oxundu
76 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.939 dəfə oxundu
77 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.601 dəfə oxundu
78 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.447 dəfə oxundu
79 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.068 dəfə oxundu
80 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.835 dəfə oxundu
81 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.887 dəfə oxundu
82 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.967 dəfə oxundu
83 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.287 dəfə oxundu
84 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.865 dəfə oxundu
85 Hikmət 09.01.16 3.473 dəfə oxundu
86 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.984 dəfə oxundu
87 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.439 dəfə oxundu
88 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.677 dəfə oxundu
89 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.252 dəfə oxundu
90 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 946 dəfə oxundu
91 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.674 dəfə oxundu