Müsəlman olmayanlarla münasibətlər
Müsəlmanlar > Fitvalar > Mürtədlik > Qeyri-müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 01 Temmuz 2009 Tövsiyə et Çap et
Sual: Müsəlmanların müsəlman olmayanlarla münasibətləri necə olmalıdır? Quran bunu necə izah edir?

Cavab: Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Allah din barəsində sizinlə müharibə etməyən və sizi yurd-yuvanızdan çıxartmayan kəslərə yaxşılıq etməyinizi və onlara qiymət verməyinizi qadağan etməz; düzü, Allah qədir-qiymət bilənləri (ədalətli olanları) sevər. Allah yalnız sizinlə din yolunda vuruşanları, sizi yurd-yuvanızdan çıxardanları və çıxartmaqlarına kömək edənləri özünüzə dost tutmağınızı qadağan edər. Onlarla dostluq quranlar əsl zalımlardır”. (Mumtəhinə, 60/8-9)

Yuxarıdakı ayələrdən belə məlum olur ki, bizim müsəlman olmayanlarla münasibətlərimizdə 3 “qırmızı xəttimiz” vardır:

1) Onların bizimlə dinimizə görə müharibə etmələri;

2) Bizi yurd-yuvamızdan çıxartmaqları;

3) Bizi yurd-yuvamızdan çıxardanları dəstəkləmələri.

Biz bu xətləri keçənlərlə dostluq münasibəti qura bilmərik.

TÖVBƏ SURƏSİNİN 5-Cİ AYƏSİ

Yeri gəlmişkən, belə bir fikir irəli sürülür ki, Tövbə surəsinin 5-ci ayəsi müsəlmanlarla qeyri müsəlmanlar arasındakı münasibətlərdə əsas götürülür. Həmin ayə belədir:

“Haram olan aylar çıxanda (onlara verilən 4 ay möhlət başa çatanda) o müşrikləri harada görsəniz, öldürün; onları yaxalayın, həbs edin və bütün keçid başlarını (yollarını) tutun. Amma əgər tövbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onları sərbəst buraxın. Allah bağışlayandır, Onun yaxşılığı sonsuzdur”. (Tövbə, 9/5)

Bu ayə qeyd etdiyimiz “qırmızı xətlərin” hamısını keçmiş, yəni, həddini aşmış, Hüdeybiyyə sülh müqaviləsini pozmuş, Məkkənin fəth edilməsindən sonra 1 il toxunulmamış, bununla yanaşı, 4 ay əlavə möhlət verilmiş Məkkə müşriklərinə edilən axırıncı xəbərdarlıq ilə əlaqədar ayələrdən biridir. Burada bəhs edilən hallara oxşar bir vəziyyət yaranmasa, bu hökmlər tətbiq edilməməlidir. Ayəyə başqa bir məna vermək da düzgün deyildir.

MÜSƏLMAN OLMAYANLARIN TƏHQİRLƏRİ

Allah belə buyurur:

“Siz mallarınız və canlarınızla çətin bir imtahandan keçiriləcəksiniz. Sizdən əvvəl kitab verilənlərdən və müşriklərdən çox təhqiramiz sözlər eşidəcəksiniz. Əgər səbr edib qorunsanız, əlbəttə, bu, əzm lazım olan işlərdəndir”. (Ali-İmran, 3/186)

İnsana əziyyət verən sözlər və təhqirə məruz qalmaq yuxarıda göstərilən “qırmızı xətlərdən” olmadığına görə belə şeylərə qarşı səbirli, tədbirli və təmkinli olmaq lazımdır.

Peyğəmbərimiz Məhəmməd (s. a. v.) əvvəlcə müsəlman olan, lakin sonradan dindən üz döndərən və problem yaradıb çətinlik törədən ikiüzlü insanların əlindən çox bəlalar çəkmiş, amma onlara qarşı faktiki bir cəza tətbiq etməmişdir.

Munafiqun surəsi bu baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edir:

“O münafiqlər sənin yanına gələndə belə dedilər: “Biz şahidik ki, sən həqiqətən, Allahın elçisisən”. Allah bilir ki, sən Onun elçisisən. Ancaq Allah şahiddir ki, o münafiqlər tamamilə yalan danışırlar. Onlar öz andlarını qalxan edib, Allahın yolundan çıxdılar. Onların əməlləri necə də pisdir! Bunun səbəbi odur ki, onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər. Sonra qəlblərində başqa bir təbiət meydana gəldi. Artıq onlar anlamazlar! Onları gördüyün zaman cüssələri xoşuna gəlir, əgər danışsalar, sözlərinə qulaq asırsan. Onlar, sanki söykəldilmiş dirəkdirlər. Hər bir səs-küyün öz əleyhlərinə olduğunu zənn edirlər. Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol! Allah onlarını canını alsın, necə də yalana yuvarlanırlar!

Onlara: “Gəlin, Allahın elçisi sizin bağışlanmağınızı diləsin”, – deyildiyi vaxt başlarını bulayırlar. Bir də görürsən ki, təkəbbürlə üz döndərirlər. Sən onların bağışlanmağını diləsən də, diləməsən də, fərqi yoxdur (nəticə dəyişmir). Allah onları bağışlamayacaqdır. Çünki Allah fitnə-fəsad törədənləri doğru yola gətirməz.

Onlar hətta belə dedilər: “Allahın elçisinin yanındakılara bir şey verməyin ki, dağılışıb getsinlər”. Halbuki, göylərin və yerin xəzinələri Allaha məxsusdur, ancaq münafiqlər bunu anlamazlar. Onlar: “Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”, – dedilər. Halbulki, güc-qüvvət Allaha, Onun elçisinə və möminlərə məxsusdur, lakin münafiqlər bunu başa düşməzlər”. (Munafiqun, 63/1-8)

Zeyd ibn Ərqam bu ayələrlə əlaqədar olaraq aşağıdakıları rəvayət etmişdir:

Biz bir dəfə peyğəmbər əleyhissəlamla birlikdə bir döyüşə getmişdik. Ordumuzun vəziyyəti çətin idi. Abdulla ibn Übeyy öz dostlarına belə dedi: “Allahın elçisinin yanındakılara nəfəqə verməyin ki, dağılışıb getsinlər. Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”. Mən bunu dərhal peyğəmbər əleyhissəlama xəbər verdim. O, Abdulla ibn Übeyyi çağırtdırıb bunu onun özündən soruşdu. Abdulla and içdi ki, belə bir şey deməyib. Orada olanlar isə mənim yalan danışdığımı dedilər. Bu, mənə çox pis təsir bağışladı. Sonra Allah Təala tərəfindən Əl-Munafiqun surəsi nazil edildi.1

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları verir:

Abdulla ibn Übeyy öz tayfasında nüfuzlu və hörmət sahibi bir şəxs idi. Bir gün Üseyd ibn Hudeyr gəlib peyğəmbərə: “Ey Allahın elçisi! Ona fikir vermə, onunla xoş rəftar et. Vallah, Allah səni peyğəmbər göndərdiyi vaxt Abdulla ibn Übeyyin tayfası ona tac geyindirmək üçün muncuq düzürdü. Ona elə gəlir ki, sənin hökmdarlığını əlindən alıb”.

Abdulla ibn Übeyyin oğlu Abdulla isə atasından fərqli olaraq təmiz bir mömin idi. O, atasının etdiklərini öyrənən kimi peyğəmbər əleyhissəlamın hüzuruna gəlib belə dedi:

“Ey Allahın elçisi! Eşitmişəm ki, atamı sizə gəlib çatan sözlərinə görə öldürmək istəyirsiniz. Əgər belə edəcəksinizsə, əmr verin, onun başını sizə mən gətirim. Vallah, bütün Xəzrəc (məşhur Ərəb qəbilələrdindən biri) bilir ki, onların arasında öz atasına məndən çox hörmət göstərən yoxdur. İndi isə qorxuram ki, başqa bir adama əmr verəsiniz və o, atamı öldürə. Belə olarsa, mən atamın qatilinin el-oba arasında gəzməyinə dözə bilməyib onu öldürərəm. Beləliklə, bir kafirin əvəzinə bir mömin öldürüb Cəhənnəmlik olaram”.

Peyğəmbər əleyhissəlam Abdullanın bu sözlərindən sonra ona:

“Xeyr, biz ona qarşı alicənablıq edərik. O, bizim aramızda olduqca onunla onunla xoş rəftar edərik”, – deyə buyurdu.2

Burada Abdulla ibn Übeyyin hərəkətləri çox pis olsa da, haqqında danışdığımız üç “qırmızı xətdən” heç birini “keçmədiyinə” görə peyğəmbər (s. a. v.) onunla yuxarıdakı ayələrə əsaslanaraq yaxşı rəftar etmişdir. Abdulla kimi şəxsləri ən çox narahat edən məsələ də onların həqiqətlərlə üz-üzə gəlmələridir. Bu şəxslərin pis əməllərini ayələrdəki kimi saydıqdan sonra cəmiyyətdə belə bir rəy formalaşır ki, onlar mütləq cəzalandırılmalıdırlar. Bundan sonra onlarla yaxşı rəftar etmək əslində onların özlərini tək-tənhalığa aparır və hətta öz tərəfdarlarını da itirirlər. Həqiqətən də, peyğəmbərimizin xoş rəftarı Abdulla ibn Übeyyin ətrafındakı insanların müsəlman olmasına gətirib çıxarmışdır.

DİNDƏN ÜZ DÖNDƏRƏNİN VƏ PEYĞƏMBƏRİ TƏHQİR EDƏNLƏRİN ÖLDÜRÜLMƏSİ MƏSƏLƏSİ

Yuxarıda göstərilən ayələrdəki «onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər» ifadəsi bizə bu şəxslərin mürtəd olduqlarını açıq-aşkar bildirir. Lakin məzhəblərin hamısı bu və ya buna bənzər ayələrin məzmununa baxmayaraq mürtədlərin öldürülməli olduqlarınu deyirlər.

Ayələrdə “Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol”, – deyilir və burada bundan başqa bir hökm yoxdur. Məzhəblər yenə buna baxmadan və tutarlı bir dəlilə əsaslanmadan peyğəmbəri (ə. s.) təhqir edənlərin öldürülməli olduqlarını irəli sürürlər.3

Bütün bunlardan belə bir nəticə çıxır ki, indiki dövrdə bu məsələlər ilə əlaqədar ən böyük çətinliyimiz müsəlmanları Qurani-Kərimin ətrafında toplamaqdan ibarətdir.4

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, Munafiqun surəsinin təfsiri, 4. []
  2. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Haqq Dini, Qur’an Dili, VI cild, İstanbul, 1936, s. 5005-5008. []
  3. Vəhbə Əz-Züheyli, Əl-fiqhul-İslami və ədillətuh, 3. nəşr, Dəməşq, 1409/1989, VI cild, s. 184. []
  4. Müəllif: Abdulaziz Bayındır (İlahiyyat elmləri doktoru, İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində profesor []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.285 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.768 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.520 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.506 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.367 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.247 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.190 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.017 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.667 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.035 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.156 dəfə oxundu
11 Şirk və küfr 14.07.11 3.125 dəfə oxundu
12 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.800 dəfə oxundu
13 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.739 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.881 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.757 dəfə oxundu
16 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.896 dəfə oxundu
17 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.705 dəfə oxundu
18 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.497 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.272 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.532 dəfə oxundu
21 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.458 dəfə oxundu
22 Hikmət 09.01.16 2.852 dəfə oxundu
23 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.326 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.285 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 3.989 dəfə oxundu
26 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.925 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 812 dəfə oxundu
28 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.291 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.291 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.941 dəfə oxundu
31 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.291 dəfə oxundu
32 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.138 dəfə oxundu
33 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 798 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.678 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.425 dəfə oxundu
36 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.425 dəfə oxundu
37 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.654 dəfə oxundu
38 Qadınların döyülməsi 29.03.17 398 dəfə oxundu
39 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.485 dəfə oxundu
40 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.555 dəfə oxundu
41 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.581 dəfə oxundu
42 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.550 dəfə oxundu
43 Tağut 28.04.17 251 dəfə oxundu
44 Təsbeh 06.07.09 3.360 dəfə oxundu
45 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.995 dəfə oxundu
46 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.474 dəfə oxundu
47 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.055 dəfə oxundu
48 Vəhy 12.04.13 1.647 dəfə oxundu
49 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.162 dəfə oxundu
50 Qəndil 30.06.09 7.192 dəfə oxundu
51 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.912 dəfə oxundu
52 İsra və Merac 02.04.16 946 dəfə oxundu
53 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.188 dəfə oxundu
54 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.336 dəfə oxundu
55 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.488 dəfə oxundu
56 Şəfaət 08.04.10 2.924 dəfə oxundu
57 Surroqat analıq 03.02.12 4.250 dəfə oxundu
58 Təvəssül 10.06.13 2.786 dəfə oxundu
59 Donuz dərisi 02.11.09 3.040 dəfə oxundu
60 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.670 dəfə oxundu
61 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.197 dəfə oxundu
62 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.334 dəfə oxundu
63 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.989 dəfə oxundu
64 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.509 dəfə oxundu
65 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 27.305 dəfə oxundu
66 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.835 dəfə oxundu
67 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.116 dəfə oxundu
68 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.625 dəfə oxundu
69 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.077 dəfə oxundu
70 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.440 dəfə oxundu
71 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.312 dəfə oxundu
72 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.084 dəfə oxundu
73 Şəfaət inancı 08.02.11 2.721 dəfə oxundu
74 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.727 dəfə oxundu
75 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.665 dəfə oxundu
76 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.618 dəfə oxundu
77 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.373 dəfə oxundu
78 Dua 25.11.10 6.356 dəfə oxundu
79 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.331 dəfə oxundu
80 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.532 dəfə oxundu
81 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.755 dəfə oxundu
82 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.437 dəfə oxundu
83 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.519 dəfə oxundu
84 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.193 dəfə oxundu
85 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.570 dəfə oxundu
86 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.079 dəfə oxundu
87 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.840 dəfə oxundu
88 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.135 dəfə oxundu
89 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.314 dəfə oxundu
90 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.379 dəfə oxundu
91 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.292 dəfə oxundu
92 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.215 dəfə oxundu