Müsəlman olmayanlarla münasibətlər
Müsəlmanlar > Fitvalar > Mürtədlik > Qeyri-müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 01 Temmuz 2009 Tövsiyə et Çap et
Sual: Müsəlmanların müsəlman olmayanlarla münasibətləri necə olmalıdır? Quran bunu necə izah edir?

Cavab: Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Allah din barəsində sizinlə müharibə etməyən və sizi yurd-yuvanızdan çıxartmayan kəslərə yaxşılıq etməyinizi və onlara qiymət verməyinizi qadağan etməz; düzü, Allah qədir-qiymət bilənləri (ədalətli olanları) sevər. Allah yalnız sizinlə din yolunda vuruşanları, sizi yurd-yuvanızdan çıxardanları və çıxartmaqlarına kömək edənləri özünüzə dost tutmağınızı qadağan edər. Onlarla dostluq quranlar əsl zalımlardır”. (Mumtəhinə, 60/8-9)

Yuxarıdakı ayələrdən belə məlum olur ki, bizim müsəlman olmayanlarla münasibətlərimizdə 3 “qırmızı xəttimiz” vardır:

1) Onların bizimlə dinimizə görə müharibə etmələri;

2) Bizi yurd-yuvamızdan çıxartmaqları;

3) Bizi yurd-yuvamızdan çıxardanları dəstəkləmələri.

Biz bu xətləri keçənlərlə dostluq münasibəti qura bilmərik.

TÖVBƏ SURƏSİNİN 5-Cİ AYƏSİ

Yeri gəlmişkən, belə bir fikir irəli sürülür ki, Tövbə surəsinin 5-ci ayəsi müsəlmanlarla qeyri müsəlmanlar arasındakı münasibətlərdə əsas götürülür. Həmin ayə belədir:

“Haram olan aylar çıxanda (onlara verilən 4 ay möhlət başa çatanda) o müşrikləri harada görsəniz, öldürün; onları yaxalayın, həbs edin və bütün keçid başlarını (yollarını) tutun. Amma əgər tövbə etsələr, namaz qılıb zəkat versələr, onları sərbəst buraxın. Allah bağışlayandır, Onun yaxşılığı sonsuzdur”. (Tövbə, 9/5)

Bu ayə qeyd etdiyimiz “qırmızı xətlərin” hamısını keçmiş, yəni, həddini aşmış, Hüdeybiyyə sülh müqaviləsini pozmuş, Məkkənin fəth edilməsindən sonra 1 il toxunulmamış, bununla yanaşı, 4 ay əlavə möhlət verilmiş Məkkə müşriklərinə edilən axırıncı xəbərdarlıq ilə əlaqədar ayələrdən biridir. Burada bəhs edilən hallara oxşar bir vəziyyət yaranmasa, bu hökmlər tətbiq edilməməlidir. Ayəyə başqa bir məna vermək da düzgün deyildir.

MÜSƏLMAN OLMAYANLARIN TƏHQİRLƏRİ

Allah belə buyurur:

“Siz mallarınız və canlarınızla çətin bir imtahandan keçiriləcəksiniz. Sizdən əvvəl kitab verilənlərdən və müşriklərdən çox təhqiramiz sözlər eşidəcəksiniz. Əgər səbr edib qorunsanız, əlbəttə, bu, əzm lazım olan işlərdəndir”. (Ali-İmran, 3/186)

İnsana əziyyət verən sözlər və təhqirə məruz qalmaq yuxarıda göstərilən “qırmızı xətlərdən” olmadığına görə belə şeylərə qarşı səbirli, tədbirli və təmkinli olmaq lazımdır.

Peyğəmbərimiz Məhəmməd (s. a. v.) əvvəlcə müsəlman olan, lakin sonradan dindən üz döndərən və problem yaradıb çətinlik törədən ikiüzlü insanların əlindən çox bəlalar çəkmiş, amma onlara qarşı faktiki bir cəza tətbiq etməmişdir.

Munafiqun surəsi bu baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edir:

“O münafiqlər sənin yanına gələndə belə dedilər: “Biz şahidik ki, sən həqiqətən, Allahın elçisisən”. Allah bilir ki, sən Onun elçisisən. Ancaq Allah şahiddir ki, o münafiqlər tamamilə yalan danışırlar. Onlar öz andlarını qalxan edib, Allahın yolundan çıxdılar. Onların əməlləri necə də pisdir! Bunun səbəbi odur ki, onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər. Sonra qəlblərində başqa bir təbiət meydana gəldi. Artıq onlar anlamazlar! Onları gördüyün zaman cüssələri xoşuna gəlir, əgər danışsalar, sözlərinə qulaq asırsan. Onlar, sanki söykəldilmiş dirəkdirlər. Hər bir səs-küyün öz əleyhlərinə olduğunu zənn edirlər. Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol! Allah onlarını canını alsın, necə də yalana yuvarlanırlar!

Onlara: “Gəlin, Allahın elçisi sizin bağışlanmağınızı diləsin”, – deyildiyi vaxt başlarını bulayırlar. Bir də görürsən ki, təkəbbürlə üz döndərirlər. Sən onların bağışlanmağını diləsən də, diləməsən də, fərqi yoxdur (nəticə dəyişmir). Allah onları bağışlamayacaqdır. Çünki Allah fitnə-fəsad törədənləri doğru yola gətirməz.

Onlar hətta belə dedilər: “Allahın elçisinin yanındakılara bir şey verməyin ki, dağılışıb getsinlər”. Halbuki, göylərin və yerin xəzinələri Allaha məxsusdur, ancaq münafiqlər bunu anlamazlar. Onlar: “Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”, – dedilər. Halbulki, güc-qüvvət Allaha, Onun elçisinə və möminlərə məxsusdur, lakin münafiqlər bunu başa düşməzlər”. (Munafiqun, 63/1-8)

Zeyd ibn Ərqam bu ayələrlə əlaqədar olaraq aşağıdakıları rəvayət etmişdir:

Biz bir dəfə peyğəmbər əleyhissəlamla birlikdə bir döyüşə getmişdik. Ordumuzun vəziyyəti çətin idi. Abdulla ibn Übeyy öz dostlarına belə dedi: “Allahın elçisinin yanındakılara nəfəqə verməyin ki, dağılışıb getsinlər. Hələ bir Mədinəyə qayıdaq, güclü zəifi oradan mütləq çıxardacaqdır”. Mən bunu dərhal peyğəmbər əleyhissəlama xəbər verdim. O, Abdulla ibn Übeyyi çağırtdırıb bunu onun özündən soruşdu. Abdulla and içdi ki, belə bir şey deməyib. Orada olanlar isə mənim yalan danışdığımı dedilər. Bu, mənə çox pis təsir bağışladı. Sonra Allah Təala tərəfindən Əl-Munafiqun surəsi nazil edildi.1

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları verir:

Abdulla ibn Übeyy öz tayfasında nüfuzlu və hörmət sahibi bir şəxs idi. Bir gün Üseyd ibn Hudeyr gəlib peyğəmbərə: “Ey Allahın elçisi! Ona fikir vermə, onunla xoş rəftar et. Vallah, Allah səni peyğəmbər göndərdiyi vaxt Abdulla ibn Übeyyin tayfası ona tac geyindirmək üçün muncuq düzürdü. Ona elə gəlir ki, sənin hökmdarlığını əlindən alıb”.

Abdulla ibn Übeyyin oğlu Abdulla isə atasından fərqli olaraq təmiz bir mömin idi. O, atasının etdiklərini öyrənən kimi peyğəmbər əleyhissəlamın hüzuruna gəlib belə dedi:

“Ey Allahın elçisi! Eşitmişəm ki, atamı sizə gəlib çatan sözlərinə görə öldürmək istəyirsiniz. Əgər belə edəcəksinizsə, əmr verin, onun başını sizə mən gətirim. Vallah, bütün Xəzrəc (məşhur Ərəb qəbilələrdindən biri) bilir ki, onların arasında öz atasına məndən çox hörmət göstərən yoxdur. İndi isə qorxuram ki, başqa bir adama əmr verəsiniz və o, atamı öldürə. Belə olarsa, mən atamın qatilinin el-oba arasında gəzməyinə dözə bilməyib onu öldürərəm. Beləliklə, bir kafirin əvəzinə bir mömin öldürüb Cəhənnəmlik olaram”.

Peyğəmbər əleyhissəlam Abdullanın bu sözlərindən sonra ona:

“Xeyr, biz ona qarşı alicənablıq edərik. O, bizim aramızda olduqca onunla onunla xoş rəftar edərik”, – deyə buyurdu.2

Burada Abdulla ibn Übeyyin hərəkətləri çox pis olsa da, haqqında danışdığımız üç “qırmızı xətdən” heç birini “keçmədiyinə” görə peyğəmbər (s. a. v.) onunla yuxarıdakı ayələrə əsaslanaraq yaxşı rəftar etmişdir. Abdulla kimi şəxsləri ən çox narahat edən məsələ də onların həqiqətlərlə üz-üzə gəlmələridir. Bu şəxslərin pis əməllərini ayələrdəki kimi saydıqdan sonra cəmiyyətdə belə bir rəy formalaşır ki, onlar mütləq cəzalandırılmalıdırlar. Bundan sonra onlarla yaxşı rəftar etmək əslində onların özlərini tək-tənhalığa aparır və hətta öz tərəfdarlarını da itirirlər. Həqiqətən də, peyğəmbərimizin xoş rəftarı Abdulla ibn Übeyyin ətrafındakı insanların müsəlman olmasına gətirib çıxarmışdır.

DİNDƏN ÜZ DÖNDƏRƏNİN VƏ PEYĞƏMBƏRİ TƏHQİR EDƏNLƏRİN ÖLDÜRÜLMƏSİ MƏSƏLƏSİ

Yuxarıda göstərilən ayələrdəki «onlar əvvəlcə inandılar, sonra özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik etdilər» ifadəsi bizə bu şəxslərin mürtəd olduqlarını açıq-aşkar bildirir. Lakin məzhəblərin hamısı bu və ya buna bənzər ayələrin məzmununa baxmayaraq mürtədlərin öldürülməli olduqlarınu deyirlər.

Ayələrdə “Onlar düşməndirlər, onlara qarşı diqqətli ol”, – deyilir və burada bundan başqa bir hökm yoxdur. Məzhəblər yenə buna baxmadan və tutarlı bir dəlilə əsaslanmadan peyğəmbəri (ə. s.) təhqir edənlərin öldürülməli olduqlarını irəli sürürlər.3

Bütün bunlardan belə bir nəticə çıxır ki, indiki dövrdə bu məsələlər ilə əlaqədar ən böyük çətinliyimiz müsəlmanları Qurani-Kərimin ətrafında toplamaqdan ibarətdir.4

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, Munafiqun surəsinin təfsiri, 4. []
  2. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Haqq Dini, Qur’an Dili, VI cild, İstanbul, 1936, s. 5005-5008. []
  3. Vəhbə Əz-Züheyli, Əl-fiqhul-İslami və ədillətuh, 3. nəşr, Dəməşq, 1409/1989, VI cild, s. 184. []
  4. Müəllif: Abdulaziz Bayındır (İlahiyyat elmləri doktoru, İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində profesor []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.519 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.273 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.221 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.750 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.675 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.047 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.878 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.639 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.645 dəfə oxundu
9 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.519 dəfə oxundu
10 Faiz 29.03.10 4.623 dəfə oxundu
11 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.457 dəfə oxundu
12 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.646 dəfə oxundu
13 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.177 dəfə oxundu
14 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
15 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.100 dəfə oxundu
16 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.533 dəfə oxundu
17 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.110 dəfə oxundu
18 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.727 dəfə oxundu
19 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.758 dəfə oxundu
20 Vərdişlər 10.04.10 2.645 dəfə oxundu
21 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.918 dəfə oxundu
22 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.951 dəfə oxundu
23 Tağut 28.04.17 3.993 dəfə oxundu
24 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.766 dəfə oxundu
25 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.797 dəfə oxundu
26 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.706 dəfə oxundu
27 Vəhy 12.04.13 1.816 dəfə oxundu
28 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 801 dəfə oxundu
29 Təsbeh 06.07.09 3.689 dəfə oxundu
30 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.695 dəfə oxundu
31 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.684 dəfə oxundu
32 İsra və Merac 02.04.16 1.210 dəfə oxundu
33 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.398 dəfə oxundu
34 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 894 dəfə oxundu
35 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.375 dəfə oxundu
36 Qəndil 30.06.09 8.060 dəfə oxundu
37 Şəfaət 08.04.10 3.211 dəfə oxundu
38 Surroqat analıq 03.02.12 4.856 dəfə oxundu
39 Təvəssül 10.06.13 3.153 dəfə oxundu
40 “Ən zəif ev” 09.03.18 372 dəfə oxundu
41 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.727 dəfə oxundu
42 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.375 dəfə oxundu
43 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.581 dəfə oxundu
44 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.617 dəfə oxundu
45 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.417 dəfə oxundu
46 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 649 dəfə oxundu
47 Donuz dərisi 02.11.09 3.279 dəfə oxundu
48 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.108 dəfə oxundu
49 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.956 dəfə oxundu
50 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.185 dəfə oxundu
51 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.214 dəfə oxundu
52 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 347 dəfə oxundu
53 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.125 dəfə oxundu
54 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.541 dəfə oxundu
55 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.890 dəfə oxundu
56 Şəfaət inancı 08.02.11 2.959 dəfə oxundu
57 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
58 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.141 dəfə oxundu
59 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 679 dəfə oxundu
60 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.393 dəfə oxundu
61 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.470 dəfə oxundu
62 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.080 dəfə oxundu
63 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.974 dəfə oxundu
64 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.638 dəfə oxundu
65 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.139 dəfə oxundu
66 Xums nədir? 11.01.19 388 dəfə oxundu
67 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.992 dəfə oxundu
68 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.633 dəfə oxundu
69 Dua 25.11.10 7.117 dəfə oxundu
70 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.995 dəfə oxundu
71 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.190 dəfə oxundu
72 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.147 dəfə oxundu
73 Коран и культурное развитие. 30.01.19 233 dəfə oxundu
74 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.905 dəfə oxundu
75 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.418 dəfə oxundu
76 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.850 dəfə oxundu
77 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
78 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
79 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.655 dəfə oxundu
80 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 231 dəfə oxundu
81 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.441 dəfə oxundu
82 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.562 dəfə oxundu
83 Şirk və küfr 14.07.11 3.646 dəfə oxundu
84 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.220 dəfə oxundu
85 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.211 dəfə oxundu
86 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.017 dəfə oxundu
87 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.981 dəfə oxundu
88 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.224 dəfə oxundu
89 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.945 dəfə oxundu
90 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.245 dəfə oxundu
91 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.993 dəfə oxundu
92 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.261 dəfə oxundu
93 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.045 dəfə oxundu
94 Hikmət 09.01.16 4.683 dəfə oxundu
95 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.162 dəfə oxundu
96 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.665 dəfə oxundu
97 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.841 dəfə oxundu
98 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.628 dəfə oxundu
99 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.058 dəfə oxundu
100 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.102 dəfə oxundu