Qəzzafiyə qarşı hərəkətləri İslama əsasən necə qiymətləndirmək olar?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Siyasət Tarix: 31 Ekim 2011 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, Müəmmər Qəzzafi tapıldı və öldürüldü. Görəsən, bu, Qurana əsasən düzgün bir hərəkətdir? Qəzzafi tutulub əsir alındığına görə bir fidyənin müqabilində və ya təmənnasız azad olunmalıydı, yoxsa məhkəməyə çıxardılıb mühakimə edilməliydi?

Cavab: Sizin sualınızı iki baxımdan qiymətləndirmək olar:

1. Televiziyalardakı videomateriallara əsasən deyə bilərik ki, Qəzzafiyə qarşı edilən hərəkətlər işgəncədir. İslam dinində ölümə layiq olsa belə, kimi isə əzab-əziyyət və işgəncə ilə öldürmək qəti surətdə qadağandır.

“Həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) haqlı cəzalandırma vaxtı belə, kiminsə üzünə vurmağı pisləmişdir.1

O, istər müsəlman, istərsə qeyri-müsəlman olsun, azad və ya kölə olsun, yaxud da təqsirkar olub olmamasından asılı olmayaraq insanlara və müharibə şəraitində ən qəddar düşmənlərə belə, işgəncə verməyi qadağan etmişdir. Həzrəti peyğəmbər (s. a. v.) bununla əlaqədar olaraq belə demişdir:

“Dünyada insanlara işgəncə tətbiq edənlərə Allah da o biri dünyada cəza verir.” (Müslim, Birr, 117-119; Əbu Davud, İmarə, 32)

Qurana əsasən2 müharibə əsirlərini öldürmək olmaz; onları bir şeyin müqabilində və ya təmənnasız azad etmək lazımdır. Əlavə olaraq, Quranda azad edilənə qədər əsirlərlə yaxşı rəftar etmək və onları yedirdib içirtmək də saleh bəndələrin nümunəvi hərəkəti kimi təqdir olunub.

Həzrəti peyğəmbər (s. a. v.) də əsirlərə qarşı yaxşı davranmağı tələb etmişdir. O, təkidlə bildirib ki, əsirlərə işgəncə etmək olmaz. Hansısa mühüm bir məlumatı almaq üçün olsa belə, əsirlərə əzab-əziyyət verməyi qadağan edib. Buyurub ki, əsirləri payladıqda ana və uşaqları bir-birlərindən ayırmayın.

Bir sözlə, peyğəmbər (s. a. v.) bütün canlılara qarşı çox mərhəmətli olub. Bir dəfə ən zalım düşmənlərdən biri əsir düşüb müsəlmanların əlinə keçmişdi. Bəzi adamlar ona əzab vermək istədilər. Muhəmməd əleyhissəlam bunu qətiyyətlə qadağan edib dedi:

“Mən ona işgəncə vermərəm. Əgər belə etsəm, peyğəmbər olsam belə, Allah məni də eyni qaydada cəzalandırar.”

“Öldürmək məsələsində ən çəkingən insanlar möminlərdir.”

Göründüyü kimi, bütün bunlar müsəlmanlar üçün əsas bir humanizm prinsipidir.”3

2. Muhəmməd surəsinin 4-cü ayəsində belə deyilir:

“(Döyüşdə) kafirlərlə qarşı-qarşıya gəldiyiniz zaman boyunlarını vurun. Nəhayət, onları qırıb zəiflətdikdə (əsirlərə bağladığınız) kəndirləri bərk çəkin. Sonra da onları ya rəhm edib fidyəsiz, ya da fidyə alıb azad edin. Müharibəyə son qoyulanadək (kafirlərlə belə rəftar edin).”

Bu ayəyə əsasən müharibə meydanında və müharibə davam etdiyi vaxt ələ keçirilən kafirlər öldürülməlidir. Müharibə qurtardıqdan sonra alınan əsirlər isə ya fidyə müqabilində, ya da tamamilə təmənnasız olaraq azad edilməlidirlər.

Yuxarıda qeyd edilən ayələrin hökmlərinin Qəzzafiyə tətbiq edilməli olduğunu demək olmaz. Çünki o, nə qədər səhv hərəkətlər etsə də, bir müsəlman idi. Əlavə olaraq o, müharibə meydanına ələ keçirilmədi. Başqa sözlə desək, öldürməkəsir almaq hökmləri ona şamil oluna bilməzdi.

Qəzzafini tapıb tutan müxalifətçilər onu mühakimə edə bilərdilər. Mühakimənin nəticəsindən asılı olaraq əgər adam öldürübsə, öldürdüyü insan və ya insanların ailələrinin tələbinə əsasən ona qisas və ya diyət ödəmə cəzası tətbiq oluna bilərdi. Əgər təqsirsiz olduğuna qərar verilsəydi, azad olunardı. İslam dininə əsasən Qəzzafi məsələsində bu cür hərəkət edilməli idi.

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/3269.html

Cavabı hazırladı: Yahya Şenol4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Müslim, Birr, 113. []
  2. Muhəmməd, 47/4. []
  3. Mənbə: İslam ensiklopediyası, 23-cü cild, s. 430, Şamil Dağcı, “İşkence” məqaləsi. []
  4. İslam hüququ mütəxəssisi, İstanbul universitetinin doktorantı. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.525 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Dövlət vətəndaşına necə davranmalıdır? 03.08.16 664 dəfə oxundu
2 Dində bir dəqiqəlik sükut məsələsinə necə qiymət verilir? 26.07.12 1.472 dəfə oxundu
3 Zülmə məruz qalan müsəlmanlara necə köməklik edə bilərik? 26.04.17 271 dəfə oxundu
4 Səs vermək kafirlikdir? 28.12.10 6.885 dəfə oxundu
5 Son vaxtlarda tez-tez işlənən islamist sözünə necə baxırsınız? 10.01.13 1.321 dəfə oxundu
6 Savaş hiylədir hədisinin Quranda əsli varmı? 31.07.17 60 dəfə oxundu
7 Səs verdiyimiz insan səhv edirsə, buna biz də cavabdehik? 28.12.10 7.033 dəfə oxundu
8 Yezidə nəhlət (lənət) oxumaq olar? 18.03.13 2.644 dəfə oxundu
9 Dövlətin dini olurmu? 07.08.17 94 dəfə oxundu
10 Nə üçün demokratiya barədə qeyri-ciddi cavablar verirsiniz? 29.12.10 4.886 dəfə oxundu
11 Müsəlmanlar nəyə görə qərblilərdən geri qalıblar? 21.06.13 1.181 dəfə oxundu
12 Dövlət səhv yolda olan təriqət və camaatları cəzalandıra bilərmi? 25.10.17 76 dəfə oxundu
13 Demokratiya məsələləri 29.12.10 5.112 dəfə oxundu
14 Qiyamət olmadan qabaq İslam dünyaya hakim olacaqmı? 04.05.16 768 dəfə oxundu
15 Müasir dövrdə mülayim İslamdan qəsd edilən nədir? 20.11.17 196 dəfə oxundu
16 Peyğəmbər vəfat edib. Biz kimə beyət etməliyik? Əhli-beytə? 04.01.11 2.103 dəfə oxundu
17 Dövlət başçılarını təhqir etmənin dini bir cəzası varmı? 22.04.16 764 dəfə oxundu
18 Müasir dövrdə şəriəti tətbiq etmək mümkündürmü? 12.02.18 116 dəfə oxundu
19 Hər yerdə müsəlmanlara zülm edilir. Nə edək? 20.03.11 1.689 dəfə oxundu
20 Demokratik sistemlərdəki seçkilərdə səs vermək şirkdirmi? 09.06.15 1.023 dəfə oxundu
21 Dövlətin müharibə siyasətini tənqid etmək həps cəzasına səbəb olurmu? 12.03.18 115 dəfə oxundu
22 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.941 dəfə oxundu
23 Nə üçün dünyada həmişə müsəlmanlar əzilir? 28.03.11 1.598 dəfə oxundu
24 Osmanlı alimlərinin qardaş qətlinə verdiyi fətva doğrudurmu? 03.12.15 657 dəfə oxundu
25 Azərbaycanda dini fəaliyyət hansı istiqamətdə aparılır? 01.03.19 116 dəfə oxundu
26 Mitinqlərdə əl çalmaq, şüar səsləndirmək və fit çalmaq dində necə qiymətləndirilir? 27.02.10 1.918 dəfə oxundu
27 Müsəlmanlar Liviya məsələsində nə etməlidirlər? 22.03.11 1.697 dəfə oxundu
28 Zalım dövlətlərin xalqları potansial düşmən deyilmi? 01.06.16 614 dəfə oxundu
29 İslama əsasən millət, ümmət, millətçilik, ümmətçilik kimi anlayışların mövqeyi 12.08.09 2.343 dəfə oxundu
30 Dövlətin davamiyyəti məqsədilə qardaş öldürməyin hökmü nədir? 11.10.11 1.637 dəfə oxundu
31 Allahın əmrlərini tətbiq edə bilməyən siyasətçilərin məsuliyyəti nədir? 06.06.16 695 dəfə oxundu
32 İslam dininin zorakı millətçilik anlayışına baxışı 13.08.09 1.665 dəfə oxundu
33 Bir adamın öz qardaşını qətlə yetirməsi nə cür izah oluna bilər? 24.10.11 1.918 dəfə oxundu
34 Quranda Allahdan başqasına itaət əmri varmı? 12.07.16 857 dəfə oxundu
35 Siyasi səbəbdən yerinə yetirilə bilməyən dini hökmlər zərurətə girərmi? 31.08.15 735 dəfə oxundu
36 Təəssüb nə deməkdir? 17.01.12 1.968 dəfə oxundu
37 Qumar, faiz və zina bir ölkədə qanuni isə idarəçilərinin məsuliyyəti nədir? 18.07.16 661 dəfə oxundu
38 Quranda “İslam dövləti” məfhumu varmı? 27.04.16 796 dəfə oxundu
39 İslamda irqi ayrı-seçkiliyə münasibət 25.02.12 1.889 dəfə oxundu
40 Vətəndaşın dövlətə qarşı vəzifəsi nə olmalıdır? 05.08.16 554 dəfə oxundu
41 Qəzzafiyə qarşı hərəkətləri İslama əsasən necə qiymətləndirmək olar? 31.10.11 1.525 dəfə oxundu
42 İslamı ərəbləşdirmək nə dərəcədə düzgündür? 01.03.12 1.414 dəfə oxundu
43 Müsəlmanları öldürməyi siyasət halına gətirənlərlə yaxşı əlaqələr qurmaq olar? 28.12.16 418 dəfə oxundu
44 Hazırkı vəziyyətə görə şəriəti tətbiq etmək tez deyilmi? 26.10.15 766 dəfə oxundu
45 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.702 dəfə oxundu
46 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.175 dəfə oxundu
47 Müaviyə barədə qısa sual-cavab 04.08.09 2.903 dəfə oxundu
48 Həzrəti Hüseyn bilə-bilə ölümə getdi? 20.06.12 2.928 dəfə oxundu
49 Ölkəmizdə olan iqtisadi böhranın səbəbi nədir? 13.03.17 309 dəfə oxundu