Qəzzafiyə qarşı hərəkətləri İslama əsasən necə qiymətləndirmək olar?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Siyasət Tarix: 31 Ekim 2011 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, Müəmmər Qəzzafi tapıldı və öldürüldü. Görəsən, bu, Qurana əsasən düzgün bir hərəkətdir? Qəzzafi tutulub əsir alındığına görə bir fidyənin müqabilində və ya təmənnasız azad olunmalıydı, yoxsa məhkəməyə çıxardılıb mühakimə edilməliydi?

Cavab: Sizin sualınızı iki baxımdan qiymətləndirmək olar:

1. Televiziyalardakı videomateriallara əsasən deyə bilərik ki, Qəzzafiyə qarşı edilən hərəkətlər işgəncədir. İslam dinində ölümə layiq olsa belə, kimi isə əzab-əziyyət və işgəncə ilə öldürmək qəti surətdə qadağandır.

“Həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) haqlı cəzalandırma vaxtı belə, kiminsə üzünə vurmağı pisləmişdir.1

O, istər müsəlman, istərsə qeyri-müsəlman olsun, azad və ya kölə olsun, yaxud da təqsirkar olub olmamasından asılı olmayaraq insanlara və müharibə şəraitində ən qəddar düşmənlərə belə, işgəncə verməyi qadağan etmişdir. Həzrəti peyğəmbər (s. a. v.) bununla əlaqədar olaraq belə demişdir:

“Dünyada insanlara işgəncə tətbiq edənlərə Allah da o biri dünyada cəza verir.” (Müslim, Birr, 117-119; Əbu Davud, İmarə, 32)

Qurana əsasən2 müharibə əsirlərini öldürmək olmaz; onları bir şeyin müqabilində və ya təmənnasız azad etmək lazımdır. Əlavə olaraq, Quranda azad edilənə qədər əsirlərlə yaxşı rəftar etmək və onları yedirdib içirtmək də saleh bəndələrin nümunəvi hərəkəti kimi təqdir olunub.

Həzrəti peyğəmbər (s. a. v.) də əsirlərə qarşı yaxşı davranmağı tələb etmişdir. O, təkidlə bildirib ki, əsirlərə işgəncə etmək olmaz. Hansısa mühüm bir məlumatı almaq üçün olsa belə, əsirlərə əzab-əziyyət verməyi qadağan edib. Buyurub ki, əsirləri payladıqda ana və uşaqları bir-birlərindən ayırmayın.

Bir sözlə, peyğəmbər (s. a. v.) bütün canlılara qarşı çox mərhəmətli olub. Bir dəfə ən zalım düşmənlərdən biri əsir düşüb müsəlmanların əlinə keçmişdi. Bəzi adamlar ona əzab vermək istədilər. Muhəmməd əleyhissəlam bunu qətiyyətlə qadağan edib dedi:

“Mən ona işgəncə vermərəm. Əgər belə etsəm, peyğəmbər olsam belə, Allah məni də eyni qaydada cəzalandırar.”

“Öldürmək məsələsində ən çəkingən insanlar möminlərdir.”

Göründüyü kimi, bütün bunlar müsəlmanlar üçün əsas bir humanizm prinsipidir.”3

2. Muhəmməd surəsinin 4-cü ayəsində belə deyilir:

“(Döyüşdə) kafirlərlə qarşı-qarşıya gəldiyiniz zaman boyunlarını vurun. Nəhayət, onları qırıb zəiflətdikdə (əsirlərə bağladığınız) kəndirləri bərk çəkin. Sonra da onları ya rəhm edib fidyəsiz, ya da fidyə alıb azad edin. Müharibəyə son qoyulanadək (kafirlərlə belə rəftar edin).”

Bu ayəyə əsasən müharibə meydanında və müharibə davam etdiyi vaxt ələ keçirilən kafirlər öldürülməlidir. Müharibə qurtardıqdan sonra alınan əsirlər isə ya fidyə müqabilində, ya da tamamilə təmənnasız olaraq azad edilməlidirlər.

Yuxarıda qeyd edilən ayələrin hökmlərinin Qəzzafiyə tətbiq edilməli olduğunu demək olmaz. Çünki o, nə qədər səhv hərəkətlər etsə də, bir müsəlman idi. Əlavə olaraq o, müharibə meydanına ələ keçirilmədi. Başqa sözlə desək, öldürməkəsir almaq hökmləri ona şamil oluna bilməzdi.

Qəzzafini tapıb tutan müxalifətçilər onu mühakimə edə bilərdilər. Mühakimənin nəticəsindən asılı olaraq əgər adam öldürübsə, öldürdüyü insan və ya insanların ailələrinin tələbinə əsasən ona qisas və ya diyət ödəmə cəzası tətbiq oluna bilərdi. Əgər təqsirsiz olduğuna qərar verilsəydi, azad olunardı. İslam dininə əsasən Qəzzafi məsələsində bu cür hərəkət edilməli idi.

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/3269.html

Cavabı hazırladı: Yahya Şenol4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Müslim, Birr, 113. []
  2. Muhəmməd, 47/4. []
  3. Mənbə: İslam ensiklopediyası, 23-cü cild, s. 430, Şamil Dağcı, “İşkence” məqaləsi. []
  4. İslam hüququ mütəxəssisi, İstanbul universitetinin doktorantı. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.499 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İslam dininin zorakı millətçilik anlayışına baxışı 13.08.09 1.654 dəfə oxundu
2 Bir adamın öz qardaşını qətlə yetirməsi nə cür izah oluna bilər? 24.10.11 1.898 dəfə oxundu
3 Quranda Allahdan başqasına itaət əmri varmı? 12.07.16 740 dəfə oxundu
4 Siyasi səbəbdən yerinə yetirilə bilməyən dini hökmlər zərurətə girərmi? 31.08.15 706 dəfə oxundu
5 Təəssüb nə deməkdir? 17.01.12 1.638 dəfə oxundu
6 Qumar, faiz və zina bir ölkədə qanuni isə idarəçilərinin məsuliyyəti nədir? 18.07.16 622 dəfə oxundu
7 Quranda “İslam dövləti” məfhumu varmı? 27.04.16 723 dəfə oxundu
8 İslamda irqi ayrı-seçkiliyə münasibət 25.02.12 1.737 dəfə oxundu
9 Vətəndaşın dövlətə qarşı vəzifəsi nə olmalıdır? 05.08.16 536 dəfə oxundu
10 Qəzzafiyə qarşı hərəkətləri İslama əsasən necə qiymətləndirmək olar? 31.10.11 1.499 dəfə oxundu
11 İslamı ərəbləşdirmək nə dərəcədə düzgündür? 01.03.12 1.397 dəfə oxundu
12 Müsəlmanları öldürməyi siyasət halına gətirənlərlə yaxşı əlaqələr qurmaq olar? 28.12.16 401 dəfə oxundu
13 Hazırkı vəziyyətə görə şəriəti tətbiq etmək tez deyilmi? 26.10.15 730 dəfə oxundu
14 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.579 dəfə oxundu
15 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.032 dəfə oxundu
16 Müaviyə barədə qısa sual-cavab 04.08.09 2.783 dəfə oxundu
17 Həzrəti Hüseyn bilə-bilə ölümə getdi? 20.06.12 2.813 dəfə oxundu
18 Ölkəmizdə olan iqtisadi böhranın səbəbi nədir? 13.03.17 283 dəfə oxundu
19 Dövlət vətəndaşına necə davranmalıdır? 03.08.16 633 dəfə oxundu
20 Dində bir dəqiqəlik sükut məsələsinə necə qiymət verilir? 26.07.12 1.437 dəfə oxundu
21 Zülmə məruz qalan müsəlmanlara necə köməklik edə bilərik? 26.04.17 251 dəfə oxundu
22 Səs vermək kafirlikdir? 28.12.10 6.848 dəfə oxundu
23 Son vaxtlarda tez-tez işlənən islamist sözünə necə baxırsınız? 10.01.13 1.311 dəfə oxundu
24 Savaş hiylədir hədisinin Quranda əsli varmı? 31.07.17 36 dəfə oxundu
25 Səs verdiyimiz insan səhv edirsə, buna biz də cavabdehik? 28.12.10 7.018 dəfə oxundu
26 Yezidə nəhlət (lənət) oxumaq olar? 18.03.13 2.224 dəfə oxundu
27 Dövlətin dini olurmu? 07.08.17 29 dəfə oxundu
28 Nə üçün demokratiya barədə qeyri-ciddi cavablar verirsiniz? 29.12.10 4.873 dəfə oxundu
29 Müsəlmanlar nəyə görə qərblilərdən geri qalıblar? 21.06.13 1.160 dəfə oxundu
30 Demokratiya məsələləri 29.12.10 5.090 dəfə oxundu
31 Qiyamət olmadan qabaq İslam dünyaya hakim olacaqmı? 04.05.16 714 dəfə oxundu
32 Peyğəmbər vəfat edib. Biz kimə beyət etməliyik? Əhli-beytə? 04.01.11 2.014 dəfə oxundu
33 Dövlət başçılarını təhqir etmənin dini bir cəzası varmı? 22.04.16 699 dəfə oxundu
34 Hər yerdə müsəlmanlara zülm edilir. Nə edək? 20.03.11 1.672 dəfə oxundu
35 Demokratik sistemlərdəki seçkilərdə səs vermək şirkdirmi? 09.06.15 947 dəfə oxundu
36 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.797 dəfə oxundu
37 Nə üçün dünyada həmişə müsəlmanlar əzilir? 28.03.11 1.588 dəfə oxundu
38 Osmanlı alimlərinin qardaş qətlinə verdiyi fətva doğrudurmu? 03.12.15 626 dəfə oxundu
39 Mitinqlərdə əl çalmaq, şüar səsləndirmək və fit çalmaq dində necə qiymətləndirilir? 27.02.10 1.880 dəfə oxundu
40 Müsəlmanlar Liviya məsələsində nə etməlidirlər? 22.03.11 1.690 dəfə oxundu
41 Zalım dövlətlərin xalqları potansial düşmən deyilmi? 01.06.16 582 dəfə oxundu
42 İslama əsasən millət, ümmət, millətçilik, ümmətçilik kimi anlayışların mövqeyi 12.08.09 2.174 dəfə oxundu
43 Dövlətin davamiyyəti məqsədilə qardaş öldürməyin hökmü nədir? 11.10.11 1.620 dəfə oxundu
44 Allahın əmrlərini tətbiq edə bilməyən siyasətçilərin məsuliyyəti nədir? 06.06.16 659 dəfə oxundu