Qəzzafiyə qarşı hərəkətləri İslama əsasən necə qiymətləndirmək olar?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Siyasət Tarix: 31 Ekim 2011 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, Müəmmər Qəzzafi tapıldı və öldürüldü. Görəsən, bu, Qurana əsasən düzgün bir hərəkətdir? Qəzzafi tutulub əsir alındığına görə bir fidyənin müqabilində və ya təmənnasız azad olunmalıydı, yoxsa məhkəməyə çıxardılıb mühakimə edilməliydi?

Cavab: Sizin sualınızı iki baxımdan qiymətləndirmək olar:

1. Televiziyalardakı videomateriallara əsasən deyə bilərik ki, Qəzzafiyə qarşı edilən hərəkətlər işgəncədir. İslam dinində ölümə layiq olsa belə, kimi isə əzab-əziyyət və işgəncə ilə öldürmək qəti surətdə qadağandır.

“Həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) haqlı cəzalandırma vaxtı belə, kiminsə üzünə vurmağı pisləmişdir.1

O, istər müsəlman, istərsə qeyri-müsəlman olsun, azad və ya kölə olsun, yaxud da təqsirkar olub olmamasından asılı olmayaraq insanlara və müharibə şəraitində ən qəddar düşmənlərə belə, işgəncə verməyi qadağan etmişdir. Həzrəti peyğəmbər (s. a. v.) bununla əlaqədar olaraq belə demişdir:

“Dünyada insanlara işgəncə tətbiq edənlərə Allah da o biri dünyada cəza verir.” (Müslim, Birr, 117-119; Əbu Davud, İmarə, 32)

Qurana əsasən2 müharibə əsirlərini öldürmək olmaz; onları bir şeyin müqabilində və ya təmənnasız azad etmək lazımdır. Əlavə olaraq, Quranda azad edilənə qədər əsirlərlə yaxşı rəftar etmək və onları yedirdib içirtmək də saleh bəndələrin nümunəvi hərəkəti kimi təqdir olunub.

Həzrəti peyğəmbər (s. a. v.) də əsirlərə qarşı yaxşı davranmağı tələb etmişdir. O, təkidlə bildirib ki, əsirlərə işgəncə etmək olmaz. Hansısa mühüm bir məlumatı almaq üçün olsa belə, əsirlərə əzab-əziyyət verməyi qadağan edib. Buyurub ki, əsirləri payladıqda ana və uşaqları bir-birlərindən ayırmayın.

Bir sözlə, peyğəmbər (s. a. v.) bütün canlılara qarşı çox mərhəmətli olub. Bir dəfə ən zalım düşmənlərdən biri əsir düşüb müsəlmanların əlinə keçmişdi. Bəzi adamlar ona əzab vermək istədilər. Muhəmməd əleyhissəlam bunu qətiyyətlə qadağan edib dedi:

“Mən ona işgəncə vermərəm. Əgər belə etsəm, peyğəmbər olsam belə, Allah məni də eyni qaydada cəzalandırar.”

“Öldürmək məsələsində ən çəkingən insanlar möminlərdir.”

Göründüyü kimi, bütün bunlar müsəlmanlar üçün əsas bir humanizm prinsipidir.”3

2. Muhəmməd surəsinin 4-cü ayəsində belə deyilir:

“(Döyüşdə) kafirlərlə qarşı-qarşıya gəldiyiniz zaman boyunlarını vurun. Nəhayət, onları qırıb zəiflətdikdə (əsirlərə bağladığınız) kəndirləri bərk çəkin. Sonra da onları ya rəhm edib fidyəsiz, ya da fidyə alıb azad edin. Müharibəyə son qoyulanadək (kafirlərlə belə rəftar edin).”

Bu ayəyə əsasən müharibə meydanında və müharibə davam etdiyi vaxt ələ keçirilən kafirlər öldürülməlidir. Müharibə qurtardıqdan sonra alınan əsirlər isə ya fidyə müqabilində, ya da tamamilə təmənnasız olaraq azad edilməlidirlər.

Yuxarıda qeyd edilən ayələrin hökmlərinin Qəzzafiyə tətbiq edilməli olduğunu demək olmaz. Çünki o, nə qədər səhv hərəkətlər etsə də, bir müsəlman idi. Əlavə olaraq o, müharibə meydanına ələ keçirilmədi. Başqa sözlə desək, öldürməkəsir almaq hökmləri ona şamil oluna bilməzdi.

Qəzzafini tapıb tutan müxalifətçilər onu mühakimə edə bilərdilər. Mühakimənin nəticəsindən asılı olaraq əgər adam öldürübsə, öldürdüyü insan və ya insanların ailələrinin tələbinə əsasən ona qisas və ya diyət ödəmə cəzası tətbiq oluna bilərdi. Əgər təqsirsiz olduğuna qərar verilsəydi, azad olunardı. İslam dininə əsasən Qəzzafi məsələsində bu cür hərəkət edilməli idi.

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/3269.html

Cavabı hazırladı: Yahya Şenol4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Müslim, Birr, 113. []
  2. Muhəmməd, 47/4. []
  3. Mənbə: İslam ensiklopediyası, 23-cü cild, s. 430, Şamil Dağcı, “İşkence” məqaləsi. []
  4. İslam hüququ mütəxəssisi, İstanbul universitetinin doktorantı. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.408 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranda “İslam dövləti” məfhumu varmı? 27.04.16 623 dəfə oxundu
2 İslamda irqi ayrı-seçkiliyə münasibət 25.02.12 1.630 dəfə oxundu
3 Vətəndaşın dövlətə qarşı vəzifəsi nə olmalıdır? 05.08.16 454 dəfə oxundu
4 Qəzzafiyə qarşı hərəkətləri İslama əsasən necə qiymətləndirmək olar? 31.10.11 1.408 dəfə oxundu
5 İslamı ərəbləşdirmək nə dərəcədə düzgündür? 01.03.12 1.316 dəfə oxundu
6 Müsəlmanları öldürməyi siyasət halına gətirənlərlə yaxşı əlaqələr qurmaq olar? 28.12.16 315 dəfə oxundu
7 Hazırkı vəziyyətə görə şəriəti tətbiq etmək tez deyilmi? 26.10.15 650 dəfə oxundu
8 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.507 dəfə oxundu
9 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 796 dəfə oxundu
10 Müaviyə barədə qısa sual-cavab 04.08.09 2.694 dəfə oxundu
11 Həzrəti Hüseyn bilə-bilə ölümə getdi? 20.06.12 2.726 dəfə oxundu
12 Ölkəmizdə olan iqtisadi böhranın səbəbi nədir? 13.03.17 198 dəfə oxundu
13 Dövlət vətəndaşına necə davranmalıdır? 03.08.16 552 dəfə oxundu
14 Dində bir dəqiqəlik sükut məsələsinə necə qiymət verilir? 26.07.12 1.362 dəfə oxundu
15 Zülmə məruz qalan müsəlmanlara necə köməklik edə bilərik? 26.04.17 75 dəfə oxundu
16 Səs vermək kafirlikdir? 28.12.10 6.772 dəfə oxundu
17 Son vaxtlarda tez-tez işlənən islamist sözünə necə baxırsınız? 10.01.13 1.244 dəfə oxundu
18 Səs verdiyimiz insan səhv edirsə, buna biz də cavabdehik? 28.12.10 6.943 dəfə oxundu
19 Yezidə nəhlət (lənət) oxumaq olar? 18.03.13 2.096 dəfə oxundu
20 Nə üçün demokratiya barədə qeyri-ciddi cavablar verirsiniz? 29.12.10 4.790 dəfə oxundu
21 Müsəlmanlar nəyə görə qərblilərdən geri qalıblar? 21.06.13 1.085 dəfə oxundu
22 Demokratiya məsələləri 29.12.10 5.011 dəfə oxundu
23 Qiyamət olmadan qabaq İslam dünyaya hakim olacaqmı? 04.05.16 627 dəfə oxundu
24 Peyğəmbər vəfat edib. Biz kimə beyət etməliyik? Əhli-beytə? 04.01.11 1.923 dəfə oxundu
25 Dövlət başçılarını təhqir etmənin dini bir cəzası varmı? 22.04.16 597 dəfə oxundu
26 Hər yerdə müsəlmanlara zülm edilir. Nə edək? 20.03.11 1.599 dəfə oxundu
27 Demokratik sistemlərdəki seçkilərdə səs vermək şirkdirmi? 09.06.15 865 dəfə oxundu
28 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.702 dəfə oxundu
29 Nə üçün dünyada həmişə müsəlmanlar əzilir? 28.03.11 1.508 dəfə oxundu
30 Osmanlı alimlərinin qardaş qətlinə verdiyi fətva doğrudurmu? 03.12.15 546 dəfə oxundu
31 Mitinqlərdə əl çalmaq, şüar səsləndirmək və fit çalmaq dində necə qiymətləndirilir? 27.02.10 1.792 dəfə oxundu
32 Müsəlmanlar Liviya məsələsində nə etməlidirlər? 22.03.11 1.602 dəfə oxundu
33 Zalım dövlətlərin xalqları potansial düşmən deyilmi? 01.06.16 492 dəfə oxundu
34 İslama əsasən millət, ümmət, millətçilik, ümmətçilik kimi anlayışların mövqeyi 12.08.09 2.078 dəfə oxundu
35 Dövlətin davamiyyəti məqsədilə qardaş öldürməyin hökmü nədir? 11.10.11 1.549 dəfə oxundu
36 Allahın əmrlərini tətbiq edə bilməyən siyasətçilərin məsuliyyəti nədir? 06.06.16 569 dəfə oxundu
37 İslam dininin zorakı millətçilik anlayışına baxışı 13.08.09 1.576 dəfə oxundu
38 Bir adamın öz qardaşını qətlə yetirməsi nə cür izah oluna bilər? 24.10.11 1.814 dəfə oxundu
39 Quranda Allahdan başqasına itaət əmri varmı? 12.07.16 609 dəfə oxundu
40 Siyasi səbəbdən yerinə yetirilə bilməyən dini hökmlər zərurətə girərmi? 31.08.15 626 dəfə oxundu
41 Təəssüb nə deməkdir? 17.01.12 1.530 dəfə oxundu
42 Qumar, faiz və zina bir ölkədə qanuni isə idarəçilərinin məsuliyyəti nədir? 18.07.16 517 dəfə oxundu