Qəzzafiyə qarşı hərəkətləri İslama əsasən necə qiymətləndirmək olar?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Siyasət Tarix: 31 Ekim 2011 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, Müəmmər Qəzzafi tapıldı və öldürüldü. Görəsən, bu, Qurana əsasən düzgün bir hərəkətdir? Qəzzafi tutulub əsir alındığına görə bir fidyənin müqabilində və ya təmənnasız azad olunmalıydı, yoxsa məhkəməyə çıxardılıb mühakimə edilməliydi?

Cavab: Sizin sualınızı iki baxımdan qiymətləndirmək olar:

1. Televiziyalardakı videomateriallara əsasən deyə bilərik ki, Qəzzafiyə qarşı edilən hərəkətlər işgəncədir. İslam dinində ölümə layiq olsa belə, kimi isə əzab-əziyyət və işgəncə ilə öldürmək qəti surətdə qadağandır.

“Həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) haqlı cəzalandırma vaxtı belə, kiminsə üzünə vurmağı pisləmişdir.1

O, istər müsəlman, istərsə qeyri-müsəlman olsun, azad və ya kölə olsun, yaxud da təqsirkar olub olmamasından asılı olmayaraq insanlara və müharibə şəraitində ən qəddar düşmənlərə belə, işgəncə verməyi qadağan etmişdir. Həzrəti peyğəmbər (s. a. v.) bununla əlaqədar olaraq belə demişdir:

“Dünyada insanlara işgəncə tətbiq edənlərə Allah da o biri dünyada cəza verir.” (Müslim, Birr, 117-119; Əbu Davud, İmarə, 32)

Qurana əsasən2 müharibə əsirlərini öldürmək olmaz; onları bir şeyin müqabilində və ya təmənnasız azad etmək lazımdır. Əlavə olaraq, Quranda azad edilənə qədər əsirlərlə yaxşı rəftar etmək və onları yedirdib içirtmək də saleh bəndələrin nümunəvi hərəkəti kimi təqdir olunub.

Həzrəti peyğəmbər (s. a. v.) də əsirlərə qarşı yaxşı davranmağı tələb etmişdir. O, təkidlə bildirib ki, əsirlərə işgəncə etmək olmaz. Hansısa mühüm bir məlumatı almaq üçün olsa belə, əsirlərə əzab-əziyyət verməyi qadağan edib. Buyurub ki, əsirləri payladıqda ana və uşaqları bir-birlərindən ayırmayın.

Bir sözlə, peyğəmbər (s. a. v.) bütün canlılara qarşı çox mərhəmətli olub. Bir dəfə ən zalım düşmənlərdən biri əsir düşüb müsəlmanların əlinə keçmişdi. Bəzi adamlar ona əzab vermək istədilər. Muhəmməd əleyhissəlam bunu qətiyyətlə qadağan edib dedi:

“Mən ona işgəncə vermərəm. Əgər belə etsəm, peyğəmbər olsam belə, Allah məni də eyni qaydada cəzalandırar.”

“Öldürmək məsələsində ən çəkingən insanlar möminlərdir.”

Göründüyü kimi, bütün bunlar müsəlmanlar üçün əsas bir humanizm prinsipidir.”3

2. Muhəmməd surəsinin 4-cü ayəsində belə deyilir:

“(Döyüşdə) kafirlərlə qarşı-qarşıya gəldiyiniz zaman boyunlarını vurun. Nəhayət, onları qırıb zəiflətdikdə (əsirlərə bağladığınız) kəndirləri bərk çəkin. Sonra da onları ya rəhm edib fidyəsiz, ya da fidyə alıb azad edin. Müharibəyə son qoyulanadək (kafirlərlə belə rəftar edin).”

Bu ayəyə əsasən müharibə meydanında və müharibə davam etdiyi vaxt ələ keçirilən kafirlər öldürülməlidir. Müharibə qurtardıqdan sonra alınan əsirlər isə ya fidyə müqabilində, ya da tamamilə təmənnasız olaraq azad edilməlidirlər.

Yuxarıda qeyd edilən ayələrin hökmlərinin Qəzzafiyə tətbiq edilməli olduğunu demək olmaz. Çünki o, nə qədər səhv hərəkətlər etsə də, bir müsəlman idi. Əlavə olaraq o, müharibə meydanına ələ keçirilmədi. Başqa sözlə desək, öldürməkəsir almaq hökmləri ona şamil oluna bilməzdi.

Qəzzafini tapıb tutan müxalifətçilər onu mühakimə edə bilərdilər. Mühakimənin nəticəsindən asılı olaraq əgər adam öldürübsə, öldürdüyü insan və ya insanların ailələrinin tələbinə əsasən ona qisas və ya diyət ödəmə cəzası tətbiq oluna bilərdi. Əgər təqsirsiz olduğuna qərar verilsəydi, azad olunardı. İslam dininə əsasən Qəzzafi məsələsində bu cür hərəkət edilməli idi.

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/3269.html

Cavabı hazırladı: Yahya Şenol4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Müslim, Birr, 113. []
  2. Muhəmməd, 47/4. []
  3. Mənbə: İslam ensiklopediyası, 23-cü cild, s. 430, Şamil Dağcı, “İşkence” məqaləsi. []
  4. İslam hüququ mütəxəssisi, İstanbul universitetinin doktorantı. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.336 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Səs verdiyimiz insan səhv edirsə, buna biz də cavabdehik? 28.12.10 6.881 dəfə oxundu
2 Yezidə nəhlət (lənət) oxumaq olar? 18.03.13 2.007 dəfə oxundu
3 Nə üçün demokratiya barədə qeyri-ciddi cavablar verirsiniz? 29.12.10 4.707 dəfə oxundu
4 Müsəlmanlar nəyə görə qərblilərdən geri qalıblar? 21.06.13 1.010 dəfə oxundu
5 Demokratiya məsələləri 29.12.10 4.953 dəfə oxundu
6 Qiyamət olmadan qabaq İslam dünyaya hakim olacaqmı? 04.05.16 554 dəfə oxundu
7 Peyğəmbər vəfat edib. Biz kimə beyət etməliyik? Əhli-beytə? 04.01.11 1.853 dəfə oxundu
8 Dövlət başçılarını təhqir etmənin dini bir cəzası varmı? 22.04.16 521 dəfə oxundu
9 Hər yerdə müsəlmanlara zülm edilir. Nə edək? 20.03.11 1.529 dəfə oxundu
10 Demokratik sistemlərdəki seçkilərdə səs vermək şirkdirmi? 09.06.15 789 dəfə oxundu
11 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.626 dəfə oxundu
12 Nə üçün dünyada həmişə müsəlmanlar əzilir? 28.03.11 1.440 dəfə oxundu
13 Osmanlı alimlərinin qardaş qətlinə verdiyi fətva doğrudurmu? 03.12.15 489 dəfə oxundu
14 Mitinqlərdə əl çalmaq, şüar səsləndirmək və fit çalmaq dində necə qiymətləndirilir? 27.02.10 1.709 dəfə oxundu
15 Müsəlmanlar Liviya məsələsində nə etməlidirlər? 22.03.11 1.524 dəfə oxundu
16 Zalım dövlətlərin xalqları potansial düşmən deyilmi? 01.06.16 424 dəfə oxundu
17 İslama əsasən millət, ümmət, millətçilik, ümmətçilik kimi anlayışların mövqeyi 12.08.09 1.990 dəfə oxundu
18 Dövlətin davamiyyəti məqsədilə qardaş öldürməyin hökmü nədir? 11.10.11 1.481 dəfə oxundu
19 Allahın əmrlərini tətbiq edə bilməyən siyasətçilərin məsuliyyəti nədir? 06.06.16 494 dəfə oxundu
20 İslam dininin zorakı millətçilik anlayışına baxışı 13.08.09 1.506 dəfə oxundu
21 Bir adamın öz qardaşını qətlə yetirməsi nə cür izah oluna bilər? 24.10.11 1.735 dəfə oxundu
22 Quranda Allahdan başqasına itaət əmri varmı? 12.07.16 532 dəfə oxundu
23 Siyasi səbəbdən yerinə yetirilə bilməyən dini hökmlər zərurətə girərmi? 31.08.15 558 dəfə oxundu
24 Təəssüb nə deməkdir? 17.01.12 1.453 dəfə oxundu
25 Qumar, faiz və zina bir ölkədə qanuni isə idarəçilərinin məsuliyyəti nədir? 18.07.16 439 dəfə oxundu
26 Quranda “İslam dövləti” məfhumu varmı? 27.04.16 524 dəfə oxundu
27 İslamda irqi ayrı-seçkiliyə münasibət 25.02.12 1.530 dəfə oxundu
28 Vətəndaşın dövlətə qarşı vəzifəsi nə olmalıdır? 05.08.16 384 dəfə oxundu
29 Qəzzafiyə qarşı hərəkətləri İslama əsasən necə qiymətləndirmək olar? 31.10.11 1.336 dəfə oxundu
30 İslamı ərəbləşdirmək nə dərəcədə düzgündür? 01.03.12 1.249 dəfə oxundu
31 Müsəlmanları öldürməyi siyasət halına gətirənlərlə yaxşı əlaqələr qurmaq olar? 28.12.16 246 dəfə oxundu
32 Hazırkı vəziyyətə görə şəriəti tətbiq etmək tez deyilmi? 26.10.15 580 dəfə oxundu
33 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.440 dəfə oxundu
34 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 592 dəfə oxundu
35 Müaviyə barədə qısa sual-cavab 04.08.09 2.620 dəfə oxundu
36 Həzrəti Hüseyn bilə-bilə ölümə getdi? 20.06.12 2.646 dəfə oxundu
37 Dövlət vətəndaşına necə davranmalıdır? 03.08.16 408 dəfə oxundu
38 Dində bir dəqiqəlik sükut məsələsinə necə qiymət verilir? 26.07.12 1.300 dəfə oxundu
39 Səs vermək kafirlikdir? 28.12.10 6.700 dəfə oxundu
40 Son vaxtlarda tez-tez işlənən islamist sözünə necə baxırsınız? 10.01.13 1.178 dəfə oxundu