Seyyidlər kimlərdir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 16 Ekim 2011 Tövsiyə et Çap et

SEYYİDLƏR KİMLƏRDİR?

Elşad Miri

Bu gün Azərbaycanda din adamlarına, dindarlara, din xadimlərinə xüsusi münasibət var. Bu münasibət mənfi və müsbət formada olmaq üzrə ikiyə haçalanır. Müsbət mənada qəbul edənlərin fikrinə görə, dindarlar onların əməl etmədiyi və ya edə bilmədiyi dinin atributlarını yerinə yetirdikləri üçün daha təmiz insanlardır. Mənfi mənada düşünənlər isə ya onların keçmişini, ya da dindən sadəcə olaraq pərdə kimi istifadə etdiyini düşünüb sözləri ilə əməllərinin uyğun düşmədiyini əsas götürürlər. Amma dindar olub-olmamasından asılı olmayaraq, dindəki qayda-qanunları yerinə yetirib-yetirməməsinə baxmayaraq hər kəs tərəfindən hörmət görən, «cəddi»nin «çəkisinə» görə sayğı göstərilən bir zümrə də var ki, bunlar haqqında hamı müsbət mənada rəy bildirir və ya bildirməyə cəhd göstərir. Bu təbəqə cəddlərinin «ağırlığına» görə tanınan, peyğəmbərın nəslindən olduğuna inanılan bu səbəbdən də başqalarından fərqləndiyi iddia edilən seyyidlərdir (dilimizdə bu söz hər nə qədər «seyid» yazılsa da biz sözün əslinə sadiq qalaraq bu sözü «seyyid» kimi burada yazacağıq – E.M.). Bəs görəsən, bu seyyidlər kimlərdir? Həqiqətənmi, onlar nəsillərinə görə başqalarından fərqlənirlər? Doğrudanmı onlara nəzir, sədəqə vermək lazımdır? Burada qeyd edilən məsələlərə aydınlıq gətirməyə çalışacağıq.

Seyyid sözünün mənası

Seyyid sözünün mənası “bəy, nüfuzlu şəxs, rəis, əfəndi” deməkdir. Hazırda isə həzrəti peyğəmbərin qızı Fatimə ilə peyğəmbərin əmisi Əbu Talibin oğlu Əlinin ikinci övladı həzrəti Hüseynin nəslindən gələnlərə verilən və ərəb dilindən gələn ümumi addır.

Peyğəmbərimiz həzrəti Muhəmməd də bir çox mənbələrdə seyyid adlandırılıb. Lakin bu ifadə lüğətdəki mənalara uyğun olaraq qeyd edilib. Məsələn, Allah rəsulu “Seyyidus-Səqəleyn” (dünya və axirətin əfəndisi), “Seyyidul-ənam” (yaradılanların böyüyü), “Seyyidul-ənbiya” (bütün peyğəmbərlərin rəhbəri) da adlandırılıb. Rəsulullahdan rəvayət edilən hədislərin birində belə buyurulur:

“Mən adəm oğlunun (bəşərin) seyyidiyəm”.1

“Mən qiyamət günündə insanların seyyidiyəm”.2

Hədislərdə “seyyid” kəlməsi qəbilə başçısı, tayfanın nüfuzlu şəxsləri kimi mənalarda da işlədilib. Bundan başqa, cümə günü də «günlərin seyyidi» olaraq adlandırılıb.3

Allah rəsulunun səhabələri də seyyid kəlməsini aralarındakı fəzilətli adamları tərifləmək üçün istifadə ediblər. Həzrəti Ömər: “Əbu Bəkr seyyidinizdir. Seyyidiniz Bilalı azad edib” – deyib.4

Həzrəti peyğəmbər minbərdə olduğu əsnada yanındakı Həsəni göstərərək, belə buyurub:

“Bu oğlum seyyiddir. Ümid edirəm ki, Allah onun vasitəsilə iki müsəlman qrupun barışmasını təmin edəcək”.5

Allah rəsulu başqa bir hədisində də: “Həsən və Hüseyn cənnət əhlinin cavanlarının iki seyyididir”.6 – söyləyib.

Ənəs b. Malik rəsulullahın qızı Fatimə haqqında: “Fatimə cənnətdəki qadınların seyyidəsidir” – buyurduğunu bildirib.7

Seyyidlərə hakimiyyətlərin münasibəti

Müsəlmanların peyğəmbərə olan sevgisi onun vəfatından sonra nəvələrinə və onlardan dünyaya gələnlərə qarşı həmişə davam edib. Peyğəmbərin nəslindən gələnlər Əməvilər dövründə (661-750) müxtəlif təzyiqlərlə üzləşiblər.8 Ancaq sonrakı bütün İslama görə qurulan dövlətlərdə seyyidlər ən mötəbər həxslər hesab ediliblər. Hətta bu zümrənin işləriylə məşğul olan bir müəssisənin olması və bunun rəhbəri olan şəxsin (naqibul-əşraf) ən mötəbər məqamlardan sayılması bunun ən açıq dəlilidir.

Hətta Samanilər dövlətində seyyidlərə məxsus olan torpaqlar vergiyə tabe edilməmişdi. Fatimilərin dövründə isə isə Misirdə Niqabətut-Talibiyyin adlı bir təşkilat təsis edilmişdi. Bu təşkilatın vəzifəsi seyyidlərin və şəriflərin (Həzrəti Həsənin nəslindən gələnlər «şərif» adlandırılır.)) şəcərini araşdırmaq, aralarındakı məsələləri həll etmək və onları nəsillərinə yaraşmayan hərəkətlərdən çəkindirmək idi.

Elxanlılarda da Qazan xanın müsəlman olmasından sonra “Naqibi-Nuqabayı Sadat” adında bir təşkilat təsis edilmişdi. Bu təsisatın vəzifəsi isə peyğəmbərin nəslindən gələnləri şəcərələrini müəyyənləşdirmək, onlara aid işləri yerinə yetirmək, maarifləndirmək və haqlarını qorumaq idi.

Şeyxülislamlıqdan yüksək məqam

Osmanlılar dövründə də peyğəmbər nəslindən gələnlər üçün “Naqibul-əşraflıq” adı altında bir qurum yaradılmışdı. Naqibul-əşraflıq müftilikdən və şeyxülislamlıqdan ən yüksək məqam sayılıb. Seyyid və şəriflər xaq arasında «əmir» adlandırılıb, onları başqalarından fərqləndirən yaşıl əmmamələrə də «əmir əmmaməsi» deyilirdi. Bu nəsildən olanlardan hər hansı biri cinayət törətdikləri vaxt Naqibul-əşraflıq tərəfindən cəzalandırılardı. Seyyid və şəriflərin adlarının və şəcərələrinin (soy ağaclarının) qeyd edildiyi «şəcərəi mutayyibə» adındakı xüsusi yerlər və kitablar mövcud idi. Naqibul-əşrafın dövlət protokolunda da çox mühüm yeri vardı. Sonralar dövlətdə baş göstərən özbaşınalıqlar, sistemin laxlamasından sonra seyyidlərin malik olduqları imtiyazlardan istifadə etmək istəyən bir çox adam uydurma şəcərələr və yalançı şahidlərlə özlərini seyyid və ya şərif adlandıraraq Naqibul-əşraf dəftərlərinə qeyd etdirmişdilər.

Hazırda İranda başlarına qara, Türkiyədə isə yaşıl əmmamə bağlayanların seyyid olduğu bildirilir.

Həzrəti Fatimənin beş övladı olub

Bildiyiniz kimi peyğəmbərimiz həzrəti Muhəmmədin üç oğlu da uşaq ikən dünyalarını dəyişiblər. Rəsulullahın dörd qızından üçü də yenə peyğəmbərin sağlığında vəfat edib. Həzrəti Fatimə peyğəmbərin vəfatından sonra rəhmətə gedən yeganə qızıdır. Həmçinin həzrəti Fatimə peyğəmbərin nəslinin də davamçısıdır. Allah rəsulunun nəsli qızı Fatimədən dünyaya gələn övladları vasitəsilə davam edib. Peyğəmbər qızı Fatiməni əmisi Əbu Talibin oğlu Əli ilə evləndirib. Bu evlilikdən Həsən, Hüseyn, Ümmü Gülsüm, Zeynəb və Muhsin adlı uşaqlar dünyaya gəlib. Əksəriyyət bu evlilikdən dünyaya gələn uşaqların ancaq Həsən və Hüseyn olduğunu güman edir. Digər uşaqların nəinki adlarını, heç mövcudluqlarını bilmirlər. Bilinməyən başqa bir məsələ də seyyidlərin ancaq həzrəti Hüseynin nəslindən gələnlərə şamil edilməsidir. Həzrəti Əlinin və həzrəti Fatimənin gözlərinin ilk nuru həzrəti Həsənin nəslindən gələnlər seyyid sayılmır. Onun övladları əsasən «şərif» adlandırılır. Həzrəti Hüseynin nəslindən gələnlərin seyyid adlandırılması imamın xanımının fars olması ilə əlaqələndirilir.

Seyyidlərin üstünlükləri varmı?

Bəziləri sadəcə sözlə seyyid olduğunu bildirib özlərinə xal qazanmağa çalışır. Dini bilməyən bir çox insanımız da peyğəmbər nəslinə olan hörmətlərinə görə həmin insanlara inanırlar. Lakin hər kəs bilməlidir ki, Allah yanında üstünlük ancaq və ancaq təqva ilədir. Bununla bağlı Allah Quranda belə buyurur:

«Allah yanında ən hörmətli olanınız Allahdan ən çox qorxanınızdır (pis əməllərdən ən çox çəkinənizdir). Həqiqətən, Allah hər şeyi biləndir, hər şeydən xəbərdardır» («Hucurat» surəsi, 13).

Ayədən də aydın olur ki, kimin hansı nəsildən gəlməsinin heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Üstünlük ancaq Allahın buyruqlarını yerinə yetirməklə bağlıdır. Muhəmməd peyğəmbər də Vida xütbəsində: «Ey insanlar! Rəbbiniz birdir. Atanız birdir. Hər biriniz Adəmdənsiniz. Adəm də torpaqdandır. Allahın yanında ən üstün olanınız təqvaası ən çox olandır. Ərəblərin ərəb olmayanlara, ərəb olmayanların da ərəblərə heç bir üstünlüyü yoxdur», – buyurub. Bunlardan sonra kiminsə hansı nəsildən gəlməsinə görə üstün olduğunu bildirməsi sadəcə mənasız söz yığınıdır. Əgər peyğəmbər nəslindən gəlmək üstünlükdürsə, yenə heç kim başqasından üstün deyil. Çünki hər kəs ilk peyğəmbər və ilk insan olan həzrəti Adəmdən dünyaya gəlib.

Allahın rəsuluna itaət etmək Quranda da bildirildiyi kimi Allahın bir əmridir. Ancaq onun nəslindən olduğunu göstərməyə çalışan “seyyid”lərə tabe olmaq buna daxildirmi!? Əlbəttə ki, yox. Həzrəti peyğəmbər özündən bir parça olduğunu bildirdiyi həzrəti Fatiməyə, əmisinə və sairə qohumlarının adlarını çəkərək qiyamət günü kömək edə bilməyəcəyini bildirdiyi halda bu seyyidlər və ya onların nəslindən gələnlər, ata və ya babalarının “möcüzələrindən” danışanlar əcəba özlərinə kömək edə biləcəklərmi? Və ya insanlara guya kömək edən həmin seyyidlər axirət gününün dəhşətindən zəmanət alıblarmı? Orda seyyid olaraq bir ayrıseçkiliklə xüsusi yerə qoyulacaqlarmı?

Bircə dəfə Quranın ərəb dilində deyil, tərcüməsini oxuyanlar bu həqiqətləri dərk edəcəklər. Bəzilərinin bu cür hərəkətinin İslamla əlaqəsi yoxdur. İslam belələrinin etdiklərindən və dediklərindən ucadır və təmizdir.

Seyyidlərə nəzir vermək olmaz!

Həzrəti peyğəmbər sədəqə, nəzir, zəkat, xüms kimi ianələri almaz, bunların ona və əhli-beytinə haram olduğunu bildirərdi. Lakin bu gün özlərini “seyyid” adlandırıb dilənənlər, nəzir yığanlar, cəddlərinin çox ağır olduğunu bildirənlər insanların bu məsələdəki bilgisizliklərindən kifayət qədər “bəhrələnirlər”. Çünki seyyidlərlə bağlı məsələni bilən bir insan heç bir zaman yuxarıda saydıqlarımdan heç birini həmin insana verərək günah iş görmələrinə səbəb olmazlar.

Həzrəti peyğəmbər: «Zəkat Muhəmmədə, Muhəmmədin qohumlarına verilməz. Çünki zəkat malın kiridir»9 , – buyuraraq bu qadağanı müsəlmanlara xəbər verib. Yenə Muhəmməd peyğəmbər bir hədisində bunu təkrarlayıb: «Biz əhli-beytik, bizə zəkat halal deyil».10 Peyğəmbər bu prinsipə çox diqqət edərdi. Hətta uşaq olmasına baxmayaraq böyük nəvəsi Həsənin də zəkat malı olan xurma yeməsinə icazə verməyib.11

Seyyidin ağırı, yüngülü olmur

Seyyidlər haqqında işlədilən «ağır seyyiddir, «cəddi ağırdır» və sairə kimi sözlərin heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Çünki seyyidin ağırı, yüngülü, üstünü, aşağısı olmur. “Cədd” və “cəddə” kimi işlədilən ifadələr isə ardıcıl olaraq ərəb dilində “baba” və “nənə” mənalarına gəlir.

Seyyidlərin şəcərəsi olmalıdır

Peyğəmbərin nəslindən olduğunu iddia edən hər kəsin “şəcərə”si olmalıdır. Şəcərə isə həmin insanın, onun ata-babasının peyğəmbərimizdən olan hər hansı bir tanınmış adamın nəslindən gəldiyini göstərən sənəddir. Şəcərəsi olmayan insan da, olan insan da özünün kim və ya kimin nəslindən gəldiyini söyləməklə heç bir etibar əldə etməməlidir. Çünki islam hüququnda müasir hüquqda da olduğu kimi cəzalar və ya mükafatlar nəslə görə deyil, fərdin əməllərinə görə tətbiq edilir.

Peyğəmbərin nəslindən günümüzə qədər gələn insanlar İslama uyğun hərəkətlər etdikləri təqdirdə hörmətə layiqdirlər. Bu hörmət də ancaq müsəlmanın müsəlmana olan sayğısının bir təzahürü olaraq qəbul edilməli, peyğəmbərə olan sevginin ifadəsi olmalıdır. Hər kəs Allahın buyurduqlarına əməl etmək ölçüsünə görə hörmətə layiqdir. Əgər hər peyğəmbərin nəslinə və qohumlarına hörmət edilməli olsaydı, Allah İbrahim peyğəməbərin kafir olan atasına, həzrəti Nuhun inkarçı oğluna və aləmələrə rəhmət olaraq göndərilən həzrəti Muhəmmədin əmisinə dua etməsini yasaqlamazdı.

Müəllif: Elşad Miri

Mənbə: http://www.elshadmiri.com/modules/news/article_storyid_38.html

16.10.2011

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

 

  1. Əbu Davud, “Sunnə”, 13; İbn Macə, “Zuhd”, 37. []
  2. Buxari, “Ənbiya”, 3; Müslim, “İman”, 367, 369. []
  3. İbn Macə, “İqamə”, 79. []
  4. Buxari, “Fədailul-əshab”, 23. []
  5. Buxari, “Sülh”, 9; “Fədailul-əshab”, 22; Tirmizi, “Mənaqib, 31. []
  6. Tirmizi, “Mənasiq”, 31. []
  7. Buxari, “Fədailul-əshab” 29; “Mənaqib”, 25. []
  8. Həzrəti Hüseynin Kərbəlada şəhid edilməsini misal göstərmək kifayətdir. []
  9. Müslim, «Zəkat», 167; Əhməd b. Hənbəl, V, 166. []
  10. Əbu Davud, «Zəkat», 29; Müslim, «Zəkat», 161. []
  11. Buxari, «Zəkat», 57, 60; «Cihad», 188; Müslim, «Zəkat», 161; Əhməd b. Hənbəl, I, 200. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
8.730 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.282 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.285 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.767 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.680 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.053 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.885 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.642 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.668 dəfə oxundu
9 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.674 dəfə oxundu
10 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.858 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.645 dəfə oxundu
12 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.066 dəfə oxundu
13 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.213 dəfə oxundu
14 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.535 dəfə oxundu
15 Faiz 29.03.10 4.682 dəfə oxundu
16 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.458 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.652 dəfə oxundu
18 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.206 dəfə oxundu
19 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
20 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.149 dəfə oxundu
21 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.730 dəfə oxundu
22 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.123 dəfə oxundu
23 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.869 dəfə oxundu
24 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.870 dəfə oxundu
25 Vərdişlər 10.04.10 2.659 dəfə oxundu
26 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.928 dəfə oxundu
27 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.048 dəfə oxundu
28 Tağut 28.04.17 4.193 dəfə oxundu
29 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.773 dəfə oxundu
30 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.801 dəfə oxundu
31 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.950 dəfə oxundu
32 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu
33 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 939 dəfə oxundu
34 Təsbeh 06.07.09 3.700 dəfə oxundu
35 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.725 dəfə oxundu
36 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.685 dəfə oxundu
37 İsra və Merac 02.04.16 1.214 dəfə oxundu
38 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.401 dəfə oxundu
39 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 931 dəfə oxundu
40 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.381 dəfə oxundu
41 Qəndil 30.06.09 8.080 dəfə oxundu
42 Şəfaət 08.04.10 3.216 dəfə oxundu
43 Surroqat analıq 03.02.12 4.896 dəfə oxundu
44 Təvəssül 10.06.13 3.163 dəfə oxundu
45 “Ən zəif ev” 09.03.18 388 dəfə oxundu
46 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.736 dəfə oxundu
47 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.494 dəfə oxundu
48 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.589 dəfə oxundu
49 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.622 dəfə oxundu
50 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.436 dəfə oxundu
51 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 746 dəfə oxundu
52 Donuz dərisi 02.11.09 3.284 dəfə oxundu
53 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.214 dəfə oxundu
54 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.990 dəfə oxundu
55 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.213 dəfə oxundu
56 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.216 dəfə oxundu
57 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 356 dəfə oxundu
58 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.129 dəfə oxundu
59 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.690 dəfə oxundu
60 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.898 dəfə oxundu
61 Şəfaət inancı 08.02.11 2.968 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
63 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.183 dəfə oxundu
64 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 723 dəfə oxundu
65 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.573 dəfə oxundu
66 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
67 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.112 dəfə oxundu
68 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.050 dəfə oxundu
69 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.683 dəfə oxundu
70 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.162 dəfə oxundu
71 Xums nədir? 11.01.19 419 dəfə oxundu
72 Qadınların şahidliyi 14.05.09 3.004 dəfə oxundu
73 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.642 dəfə oxundu
74 Dua 25.11.10 7.128 dəfə oxundu
75 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.064 dəfə oxundu
76 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.243 dəfə oxundu
77 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.160 dəfə oxundu
78 Коран и культурное развитие. 30.01.19 239 dəfə oxundu
79 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.935 dəfə oxundu
80 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.477 dəfə oxundu
81 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.885 dəfə oxundu
82 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
83 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
84 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.702 dəfə oxundu
85 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 243 dəfə oxundu
86 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.451 dəfə oxundu
87 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.564 dəfə oxundu
88 Şirk və küfr 14.07.11 3.673 dəfə oxundu
89 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.234 dəfə oxundu
90 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.234 dəfə oxundu
91 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 146 dəfə oxundu
92 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.136 dəfə oxundu
93 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.017 dəfə oxundu
94 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.236 dəfə oxundu
95 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.952 dəfə oxundu
96 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.275 dəfə oxundu
97 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.996 dəfə oxundu
98 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.339 dəfə oxundu
99 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.075 dəfə oxundu
100 Hikmət 09.01.16 4.766 dəfə oxundu