Şirk və küfr
Müsəlmanlar > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 14 Temmuz 2011 Tövsiyə et Çap et

ŞİRK VƏ KÜFR1

Şirk Al­la­ha xas olan bə­zi xü­su­siy­yət­lə­ri baş­qa var­lıq­la­ra da şa­mil edə­rək on­la­ra tanrıya məxsus olan xü­su­siy­yət ver­mək de­mək­dir. Bu möv­zu yu­xa­rı­da qeyd edil­miş­di. Aşa­ğı­da da­ha ge­niş iza­hat­lar ve­ri­lə­cək­dir.

Küfr ka­fir­lik de­mək­dir. Sö­zün kö­kü “kufr” və “ku­fur” olub, “örtmək və gör­mə­məz­lik et­mək” mə­na­sı­na gə­lir. Edi­lən yax­şı­lıq­la­rı san­ki gör­mə­yən kə­sə ərəb di­lin­də ka­fir, Azərbaycan (tərc.) di­lin­də isə nan­kor de­yi­lir. Al­la­hın var­lı­ğı açıq hə­qi­qət ol­du­ğu hal­da əksər in­san­lar onu nə­zə­rə al­ma­dan hə­yat­la­rı­nı da­vam et­di­rir­lər. Al­la­hı nəzərə alanla­rın ək­sə­riy­yə­ti Al­lah­la olan əla­qə­lə­ri­ni va­si­tə­çi­lə­rin kö­mə­yi ilə da­vam et­dir­dik­lə­ri­nə gö­rə Onu bu çər­çi­və daxilində nəzərə alırlar.

Ka­fir və müş­rik söz­lə­ri ey­ni şe­yin iki fərq­li üzü­nü gös­tə­rir. Yə­ni hər ka­fir müş­rik və hər müş­rik ka­fir­dir. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ اَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ مُنْفَكِّينَ حَتَّى تَاْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ (1) رَسُولٌ مِنَ اللَّهِ يَتْلُوا صُحُفًا مُطَهَّرَةً (2) فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ (3)

“Əhli-kitabdan və müşriklərdən kafir olanlar onlara həqiqətləri izah edən biri gələnə qə­dər ay­rı­lan de­yil­dir­lər. O, Al­lahın tərtəmiz sə­hi­fə­lə­rini on­la­ra oxu­yan elçisidir. Həmin sə­hi­fə­lər­də qəti və doğ­rü hökmlər var­dır” (“Bəy­yi­nə” su­rə­si, 98/2-3)

A­yə­də qeyd edi­lən “الْمُشْرِكِينَ = müş­rik­lər” sö­zü ərəb dili qaydasına görə “mərifə”dir. Müəy­yən müş­rik tə­bə­qə­si, yə­ni əh­li-ki­tab­dan baş­qa qa­lan müş­rik­lə­ri bil­di­rir. Bu heç də əh­li ki­ta­bın müş­rik ol­ma­dı­ğı­nı gös­tər­mir. Çün­ki on­la­rın ara­sın­da ka­fir­ olanların müş­rik ol­du­ğu­nu gös­tə­rən ayə­lər var­dır.

Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

اِتَّخَذُوا اَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ اَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا اُمِرُوا اِلَّا لِيَعْبُدُوا اِلَهًا وَاحِدًا لَا اِلَهَ اِلَّا هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ (31)

“Alim­lə­ri­ni və din adamlarını, Mər­yəm oğ­lu Mə­si­hi öz­lə­ri­nə tan­rı­lar (rəbb­lər) qə­bul et­di­lər. Hal­bu­ki on­la­ra an­caq bir olan Al­la­ha qul olmaları əmr olun­muş­du. On­dan baş­qa heç bir tan­rı yox­dur. Al­lah onların şirkindən uzaq­dır!” (“Töv­bə” su­rə­si, 9/31)

Hər cə­miy­yə­tin keç­mi­şin­də bir pey­ğəm­bər var­. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

اِنَّا اَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَاِنْ مِنْ اُمَّةٍ اِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٌ (24)

“Ey Muhəmməd! Sə­ni o haqqı (Qu­ran­ı) müj­də ve­rən və xəbərdar edən ola­raq gön­dər­dik. Hər üm­mətin keçmişində bir xə­bər­dar edənmnütləq vardır!” (“Fa­tir” su­rə­si, 35/24). Mək­kə cə­miy­yə­ti­nin keç­mi­şin­də İb­ra­him və İs­mayıl pey­ğəm­bər­lər var­dı. Qureyş­li­lər İb­ra­hi­min nəs­lin­dən ol­duq­la­rı­na gö­rə öyü­nür2 , ondan qalan həcc və um­rə iba­dət­lə­ri­ni mü­tə­ma­di şə­kil­də ye­ri­nə ye­ti­rir­di­lər. La­kin əl­lə­rin­də ona aid ila­hi ki­tab yox idi. Buna görə də on­lar əh­li ki­tab sa­yıl­mır­dı­lar. Yə­hu­di­lə­rin keç­mi­şin­də Mu­sa əley­his­sə­lam­la bir­lik­də bir çox pey­ğəm­bər­lər gəl­miş və on­lar­dan qa­lan Töv­rat var idi. Xris­tian­la­rın keç­mi­şin­də isə İsa pey­ğəm­bər və əl­lə­rin­də İn­cil var­dı. Bu sə­bəb­dən on­lar əh­li-ki­tab sa­yı­lıb­lar.

Töv­rat və İn­cilin ori­ji­nallığı qoruna bilməmişdir. La­kin əsas möv­zu­lar­da Qu­ran­la or­taq hökm­lə­ri var­dır. Buna görə də Qu­ran on­la­rı bu əsas mə­qam­la­ra də­vət edir. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

قُلْ يَااَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا اِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ اَلَّا نَعْبُدَ اِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيًْا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا اَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِاَنَّا مُسْلِمُونَ (64)

“Söy­lə: “Ey ki­tab əh­li! Si­zə görə də bizə görə də doğru olan bu sözdə birləşək: “Al­lah­dan baş­qa­sı­na qul olmayaq. Ona heş bir şeyi şə­rik qoş­ma­yaq. Heç birimiz Al­la­h ilə öz arasına bir-bi­ri­mi­zi qoyaraq rəbblər qə­bul et­mə­yək!” Əgər on­lar ye­nə də üz dön­də­rər­lər­sə, o za­man de­yin: “Şa­hid olun ki, biz, hə­qi­qə­tən, biz təslim təs­lim olan­la­rıq!” (“Ali-İm­ran” su­rə­si, 3/64).

Mək­kə­li müş­rik­lə­rin və di­gər­lə­ri­nin əlin­də be­lə bir mətn ol­ma­dı­ğı­na gö­rə on­la­ra ağıl­la­rı ilə dü­şü­nüb, əl­də et­dik­lə­ri bil­gi­lər­dən is­ti­fa­də et­mək məs­lə­hət gö­rül­müş­dür. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

وَهَذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيمًا قَدْ فَصَّلْنَا الْاَيَاتِ لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ (126)

“Bu, Rəb­bi­nin doğ­ru yo­lu­dur. Biz ayə­lə­ri­mi­zi dü­şü­nüb an­la­yan bir ca­maat üçün ar­tıq mü­fəs­səl izah et­dik.” (“Ənam” su­rə­si, 6/126)

وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا (115)

“Hər kəs özü­nə doğ­ru yol aş­kar olan­dan son­ra elçidən üz dön­də­rib inananlardan qey­ri­si­nin yo­lu­na uyar­sa, onun is­tə­di­yi yo­la yö­nəl­dər və cə­hən­nə­mə va­rid edə­rik. Ora ne­cə də pis yer­dir.” (“Ni­sa” su­rə­si, 4/115)

Bəzi yə­hu­di və xris­tian­la­rın Töv­rat və İn­cil ki­mi ila­hi ki­tab­la­ra ma­lik ol­ma­la­rı on­la­rın müş­rik ol­ma­la­rı­na ma­ne ol­a bilmə­miş­dir. Əsas olan ila­hi ki­ta­ba sa­hib ol­maq de­yil, ona ta­be ol­maqdır. Əlin­də Qu­ran olan, hət­ta onu əz­bər­lə­yən və onun elmi ilə məşğul olan bir çox mü­səl­man­la­rın şirkə düşdüyünü görürük.

Al­la­ha tam gü­vən­mək və Ona qeyd-şərt­siz təslim olmaq ima­nın ən mü­hüm gös­tə­ri­ci­si­dir. La­kin in­san­la­rın ək­sə­riy­yə­ti Al­la­ha qar­şı öz şərt­lə­ri­ni irə­li sü­rür­lər. Bə­zi­lə­ri şərt­lə­ri­ni öz­lə­ri müəy­yən edir, bə­zi­lə­ri isə dəyişdirilmiş bir di­nin və ya tə­ri­qə­tin irə­li sür­dü­yü şərt­lə­ri öz­lə­rinə da­ha mü­na­sib he­sab edir­lər. Özü­nü, ya­xud baş­qa­sı­nı Al­la­ha qar­şı şərt irə­li sü­rə­cək sə­viy­yə­də gö­rən kəs onu həmin möv­zu­da Al­la­ha bə­ra­bər tut­muş və tan­rı qə­bul et­miş olur. La­kin on­lar çə­tin və­ziy­yə­tə düş­dük­lə­ri za­man irə­li sür­dük­lə­ri bü­tün şərt­lə­ri unu­dur və sə­mi­mi şə­kil­də Al­la­ha üz tu­tur­lar. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

وَاِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فِى الْبَحْرِ ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ اِلَّا اِيَّاهُ فَلَمَّا نَجَّيكُمْ اِلَى الْبَرِّ اَعْرَضْتُمْ وَكَانَ الْاِنْسَانُ كَفُورًا (67)

“Də­niz­də bir çə­tin­lik üz ver­sə, yardıma çağırdığınız hər kəs yox olur, təkcə Allah qalır. Allah si­zi xi­las edib qu­ru­ya çı­xart­dıq­da üz dön­də­rir­si­niz. İn­san edilən yaxşılığı görməz!” (“İs­ra” su­rə­si, 17/67).

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Qurana əsasən vasitəçilik inancı və şirk, Azərbaycan dilinə çevirib uyğunlaşdıran Elşad Miri, Bakı, 2011, s. 39-42. []
  2. İbn Hi­şam, “Si­rə­tun-Nə­bi”, M. Muh­yid­din Ab­dul­ha­mi­din təh­qi­qi i­lə, Bey­rut, 1401/1981, c. I, 216. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.307 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.998 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.726 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.495 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.512 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.665 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.541 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.334 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.558 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.293 dəfə oxundu
10 Qəndil 30.06.09 7.419 dəfə oxundu
11 Şəfaət 08.04.10 3.071 dəfə oxundu
12 Surroqat analıq 03.02.12 4.604 dəfə oxundu
13 Təvəssül 10.06.13 2.919 dəfə oxundu
14 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.490 dəfə oxundu
15 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.099 dəfə oxundu
16 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.408 dəfə oxundu
17 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.443 dəfə oxundu
18 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.154 dəfə oxundu
19 Donuz dərisi 02.11.09 3.153 dəfə oxundu
20 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.092 dəfə oxundu
21 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.410 dəfə oxundu
22 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.799 dəfə oxundu
23 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.174 dəfə oxundu
24 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.748 dəfə oxundu
25 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.558 dəfə oxundu
26 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.657 dəfə oxundu
27 Şəfaət inancı 08.02.11 2.828 dəfə oxundu
28 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.821 dəfə oxundu
29 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.841 dəfə oxundu
30 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.460 dəfə oxundu
31 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
32 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.316 dəfə oxundu
33 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.498 dəfə oxundu
34 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.898 dəfə oxundu
35 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.922 dəfə oxundu
36 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.760 dəfə oxundu
37 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.498 dəfə oxundu
38 Dua 25.11.10 6.648 dəfə oxundu
39 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.952 dəfə oxundu
40 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.535 dəfə oxundu
41 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.989 dəfə oxundu
42 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.604 dəfə oxundu
43 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.785 dəfə oxundu
44 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.450 dəfə oxundu
45 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.466 dəfə oxundu
46 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.408 dəfə oxundu
47 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.345 dəfə oxundu
48 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.284 dəfə oxundu
49 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.439 dəfə oxundu
50 Şirk və küfr 14.07.11 3.307 dəfə oxundu
51 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.963 dəfə oxundu
52 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.934 dəfə oxundu
53 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.576 dəfə oxundu
54 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.435 dəfə oxundu
55 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.064 dəfə oxundu
56 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.832 dəfə oxundu
57 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.877 dəfə oxundu
58 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.967 dəfə oxundu
59 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.258 dəfə oxundu
60 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.857 dəfə oxundu
61 Hikmət 09.01.16 3.452 dəfə oxundu
62 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.957 dəfə oxundu
63 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.436 dəfə oxundu
64 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.676 dəfə oxundu
65 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.247 dəfə oxundu
66 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 939 dəfə oxundu
67 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.663 dəfə oxundu
68 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.410 dəfə oxundu
69 Faiz 29.03.10 4.165 dəfə oxundu
70 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.401 dəfə oxundu
71 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.238 dəfə oxundu
72 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.051 dəfə oxundu
73 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.383 dəfə oxundu
74 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.319 dəfə oxundu
75 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.960 dəfə oxundu
76 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.855 dəfə oxundu
77 Qadınların döyülməsi 29.03.17 839 dəfə oxundu
78 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.278 dəfə oxundu
79 Vərdişlər 10.04.10 2.547 dəfə oxundu
80 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.736 dəfə oxundu
81 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.254 dəfə oxundu
82 Tağut 28.04.17 1.562 dəfə oxundu
83 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.641 dəfə oxundu
84 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.703 dəfə oxundu
85 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.030 dəfə oxundu
86 Vəhy 12.04.13 1.749 dəfə oxundu
87 Təsbeh 06.07.09 3.542 dəfə oxundu
88 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.238 dəfə oxundu
89 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.608 dəfə oxundu
90 İsra və Merac 02.04.16 1.096 dəfə oxundu
91 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.318 dəfə oxundu