Şirk və küfr
Müsəlmanlar > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 14 Temmuz 2011 Tövsiyə et Çap et

ŞİRK VƏ KÜFR1

Şirk Al­la­ha xas olan bə­zi xü­su­siy­yət­lə­ri baş­qa var­lıq­la­ra da şa­mil edə­rək on­la­ra tanrıya məxsus olan xü­su­siy­yət ver­mək de­mək­dir. Bu möv­zu yu­xa­rı­da qeyd edil­miş­di. Aşa­ğı­da da­ha ge­niş iza­hat­lar ve­ri­lə­cək­dir.

Küfr ka­fir­lik de­mək­dir. Sö­zün kö­kü “kufr” və “ku­fur” olub, “örtmək və gör­mə­məz­lik et­mək” mə­na­sı­na gə­lir. Edi­lən yax­şı­lıq­la­rı san­ki gör­mə­yən kə­sə ərəb di­lin­də ka­fir, Azərbaycan (tərc.) di­lin­də isə nan­kor de­yi­lir. Al­la­hın var­lı­ğı açıq hə­qi­qət ol­du­ğu hal­da əksər in­san­lar onu nə­zə­rə al­ma­dan hə­yat­la­rı­nı da­vam et­di­rir­lər. Al­la­hı nəzərə alanla­rın ək­sə­riy­yə­ti Al­lah­la olan əla­qə­lə­ri­ni va­si­tə­çi­lə­rin kö­mə­yi ilə da­vam et­dir­dik­lə­ri­nə gö­rə Onu bu çər­çi­və daxilində nəzərə alırlar.

Ka­fir və müş­rik söz­lə­ri ey­ni şe­yin iki fərq­li üzü­nü gös­tə­rir. Yə­ni hər ka­fir müş­rik və hər müş­rik ka­fir­dir. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ اَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ مُنْفَكِّينَ حَتَّى تَاْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ (1) رَسُولٌ مِنَ اللَّهِ يَتْلُوا صُحُفًا مُطَهَّرَةً (2) فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ (3)

“Əhli-kitabdan və müşriklərdən kafir olanlar onlara həqiqətləri izah edən biri gələnə qə­dər ay­rı­lan de­yil­dir­lər. O, Al­lahın tərtəmiz sə­hi­fə­lə­rini on­la­ra oxu­yan elçisidir. Həmin sə­hi­fə­lər­də qəti və doğ­rü hökmlər var­dır” (“Bəy­yi­nə” su­rə­si, 98/2-3)

A­yə­də qeyd edi­lən “الْمُشْرِكِينَ = müş­rik­lər” sö­zü ərəb dili qaydasına görə “mərifə”dir. Müəy­yən müş­rik tə­bə­qə­si, yə­ni əh­li-ki­tab­dan baş­qa qa­lan müş­rik­lə­ri bil­di­rir. Bu heç də əh­li ki­ta­bın müş­rik ol­ma­dı­ğı­nı gös­tər­mir. Çün­ki on­la­rın ara­sın­da ka­fir­ olanların müş­rik ol­du­ğu­nu gös­tə­rən ayə­lər var­dır.

Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

اِتَّخَذُوا اَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ اَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا اُمِرُوا اِلَّا لِيَعْبُدُوا اِلَهًا وَاحِدًا لَا اِلَهَ اِلَّا هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ (31)

“Alim­lə­ri­ni və din adamlarını, Mər­yəm oğ­lu Mə­si­hi öz­lə­ri­nə tan­rı­lar (rəbb­lər) qə­bul et­di­lər. Hal­bu­ki on­la­ra an­caq bir olan Al­la­ha qul olmaları əmr olun­muş­du. On­dan baş­qa heç bir tan­rı yox­dur. Al­lah onların şirkindən uzaq­dır!” (“Töv­bə” su­rə­si, 9/31)

Hər cə­miy­yə­tin keç­mi­şin­də bir pey­ğəm­bər var­. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

اِنَّا اَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَاِنْ مِنْ اُمَّةٍ اِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٌ (24)

“Ey Muhəmməd! Sə­ni o haqqı (Qu­ran­ı) müj­də ve­rən və xəbərdar edən ola­raq gön­dər­dik. Hər üm­mətin keçmişində bir xə­bər­dar edənmnütləq vardır!” (“Fa­tir” su­rə­si, 35/24). Mək­kə cə­miy­yə­ti­nin keç­mi­şin­də İb­ra­him və İs­mayıl pey­ğəm­bər­lər var­dı. Qureyş­li­lər İb­ra­hi­min nəs­lin­dən ol­duq­la­rı­na gö­rə öyü­nür2 , ondan qalan həcc və um­rə iba­dət­lə­ri­ni mü­tə­ma­di şə­kil­də ye­ri­nə ye­ti­rir­di­lər. La­kin əl­lə­rin­də ona aid ila­hi ki­tab yox idi. Buna görə də on­lar əh­li ki­tab sa­yıl­mır­dı­lar. Yə­hu­di­lə­rin keç­mi­şin­də Mu­sa əley­his­sə­lam­la bir­lik­də bir çox pey­ğəm­bər­lər gəl­miş və on­lar­dan qa­lan Töv­rat var idi. Xris­tian­la­rın keç­mi­şin­də isə İsa pey­ğəm­bər və əl­lə­rin­də İn­cil var­dı. Bu sə­bəb­dən on­lar əh­li-ki­tab sa­yı­lıb­lar.

Töv­rat və İn­cilin ori­ji­nallığı qoruna bilməmişdir. La­kin əsas möv­zu­lar­da Qu­ran­la or­taq hökm­lə­ri var­dır. Buna görə də Qu­ran on­la­rı bu əsas mə­qam­la­ra də­vət edir. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

قُلْ يَااَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا اِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ اَلَّا نَعْبُدَ اِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيًْا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا اَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِاَنَّا مُسْلِمُونَ (64)

“Söy­lə: “Ey ki­tab əh­li! Si­zə görə də bizə görə də doğru olan bu sözdə birləşək: “Al­lah­dan baş­qa­sı­na qul olmayaq. Ona heş bir şeyi şə­rik qoş­ma­yaq. Heç birimiz Al­la­h ilə öz arasına bir-bi­ri­mi­zi qoyaraq rəbblər qə­bul et­mə­yək!” Əgər on­lar ye­nə də üz dön­də­rər­lər­sə, o za­man de­yin: “Şa­hid olun ki, biz, hə­qi­qə­tən, biz təslim təs­lim olan­la­rıq!” (“Ali-İm­ran” su­rə­si, 3/64).

Mək­kə­li müş­rik­lə­rin və di­gər­lə­ri­nin əlin­də be­lə bir mətn ol­ma­dı­ğı­na gö­rə on­la­ra ağıl­la­rı ilə dü­şü­nüb, əl­də et­dik­lə­ri bil­gi­lər­dən is­ti­fa­də et­mək məs­lə­hət gö­rül­müş­dür. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

وَهَذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيمًا قَدْ فَصَّلْنَا الْاَيَاتِ لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ (126)

“Bu, Rəb­bi­nin doğ­ru yo­lu­dur. Biz ayə­lə­ri­mi­zi dü­şü­nüb an­la­yan bir ca­maat üçün ar­tıq mü­fəs­səl izah et­dik.” (“Ənam” su­rə­si, 6/126)

وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا (115)

“Hər kəs özü­nə doğ­ru yol aş­kar olan­dan son­ra elçidən üz dön­də­rib inananlardan qey­ri­si­nin yo­lu­na uyar­sa, onun is­tə­di­yi yo­la yö­nəl­dər və cə­hən­nə­mə va­rid edə­rik. Ora ne­cə də pis yer­dir.” (“Ni­sa” su­rə­si, 4/115)

Bəzi yə­hu­di və xris­tian­la­rın Töv­rat və İn­cil ki­mi ila­hi ki­tab­la­ra ma­lik ol­ma­la­rı on­la­rın müş­rik ol­ma­la­rı­na ma­ne ol­a bilmə­miş­dir. Əsas olan ila­hi ki­ta­ba sa­hib ol­maq de­yil, ona ta­be ol­maqdır. Əlin­də Qu­ran olan, hət­ta onu əz­bər­lə­yən və onun elmi ilə məşğul olan bir çox mü­səl­man­la­rın şirkə düşdüyünü görürük.

Al­la­ha tam gü­vən­mək və Ona qeyd-şərt­siz təslim olmaq ima­nın ən mü­hüm gös­tə­ri­ci­si­dir. La­kin in­san­la­rın ək­sə­riy­yə­ti Al­la­ha qar­şı öz şərt­lə­ri­ni irə­li sü­rür­lər. Bə­zi­lə­ri şərt­lə­ri­ni öz­lə­ri müəy­yən edir, bə­zi­lə­ri isə dəyişdirilmiş bir di­nin və ya tə­ri­qə­tin irə­li sür­dü­yü şərt­lə­ri öz­lə­rinə da­ha mü­na­sib he­sab edir­lər. Özü­nü, ya­xud baş­qa­sı­nı Al­la­ha qar­şı şərt irə­li sü­rə­cək sə­viy­yə­də gö­rən kəs onu həmin möv­zu­da Al­la­ha bə­ra­bər tut­muş və tan­rı qə­bul et­miş olur. La­kin on­lar çə­tin və­ziy­yə­tə düş­dük­lə­ri za­man irə­li sür­dük­lə­ri bü­tün şərt­lə­ri unu­dur və sə­mi­mi şə­kil­də Al­la­ha üz tu­tur­lar. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

وَاِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فِى الْبَحْرِ ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ اِلَّا اِيَّاهُ فَلَمَّا نَجَّيكُمْ اِلَى الْبَرِّ اَعْرَضْتُمْ وَكَانَ الْاِنْسَانُ كَفُورًا (67)

“Də­niz­də bir çə­tin­lik üz ver­sə, yardıma çağırdığınız hər kəs yox olur, təkcə Allah qalır. Allah si­zi xi­las edib qu­ru­ya çı­xart­dıq­da üz dön­də­rir­si­niz. İn­san edilən yaxşılığı görməz!” (“İs­ra” su­rə­si, 17/67).

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Qurana əsasən vasitəçilik inancı və şirk, Azərbaycan dilinə çevirib uyğunlaşdıran Elşad Miri, Bakı, 2011, s. 39-42. []
  2. İbn Hi­şam, “Si­rə­tun-Nə­bi”, M. Muh­yid­din Ab­dul­ha­mi­din təh­qi­qi i­lə, Bey­rut, 1401/1981, c. I, 216. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.356 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.008 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.757 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.518 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.522 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.678 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.550 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.347 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.632 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.830 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.410 dəfə oxundu
12 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.553 dəfə oxundu
13 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.987 dəfə oxundu
14 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.960 dəfə oxundu
15 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.792 dəfə oxundu
16 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.508 dəfə oxundu
17 Dua 25.11.10 6.726 dəfə oxundu
18 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.110 dəfə oxundu
19 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.637 dəfə oxundu
20 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.997 dəfə oxundu
21 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.659 dəfə oxundu
22 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.876 dəfə oxundu
23 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.529 dəfə oxundu
24 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.472 dəfə oxundu
25 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.412 dəfə oxundu
26 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.358 dəfə oxundu
27 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.305 dəfə oxundu
28 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.472 dəfə oxundu
29 Şirk və küfr 14.07.11 3.356 dəfə oxundu
30 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.012 dəfə oxundu
31 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.969 dəfə oxundu
32 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.743 dəfə oxundu
33 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.524 dəfə oxundu
34 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.083 dəfə oxundu
35 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.855 dəfə oxundu
36 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.924 dəfə oxundu
37 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.970 dəfə oxundu
38 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.396 dəfə oxundu
39 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.902 dəfə oxundu
40 Hikmət 09.01.16 3.613 dəfə oxundu
41 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.101 dəfə oxundu
42 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.457 dəfə oxundu
43 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.694 dəfə oxundu
44 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.290 dəfə oxundu
45 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 953 dəfə oxundu
46 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.713 dəfə oxundu
47 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.423 dəfə oxundu
48 Faiz 29.03.10 4.204 dəfə oxundu
49 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.405 dəfə oxundu
50 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.384 dəfə oxundu
51 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.064 dəfə oxundu
52 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.384 dəfə oxundu
53 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.412 dəfə oxundu
54 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.149 dəfə oxundu
55 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.896 dəfə oxundu
56 Qadınların döyülməsi 29.03.17 924 dəfə oxundu
57 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.477 dəfə oxundu
58 Vərdişlər 10.04.10 2.557 dəfə oxundu
59 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.762 dəfə oxundu
60 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.544 dəfə oxundu
61 Tağut 28.04.17 1.830 dəfə oxundu
62 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.648 dəfə oxundu
63 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.720 dəfə oxundu
64 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.318 dəfə oxundu
65 Vəhy 12.04.13 1.761 dəfə oxundu
66 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 108 dəfə oxundu
67 Təsbeh 06.07.09 3.558 dəfə oxundu
68 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.317 dəfə oxundu
69 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.613 dəfə oxundu
70 İsra və Merac 02.04.16 1.116 dəfə oxundu
71 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.328 dəfə oxundu
72 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 166 dəfə oxundu
73 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.307 dəfə oxundu
74 Qəndil 30.06.09 7.459 dəfə oxundu
75 Şəfaət 08.04.10 3.083 dəfə oxundu
76 Surroqat analıq 03.02.12 4.659 dəfə oxundu
77 Təvəssül 10.06.13 2.942 dəfə oxundu
78 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.508 dəfə oxundu
79 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.273 dəfə oxundu
80 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.442 dəfə oxundu
81 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.454 dəfə oxundu
82 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.181 dəfə oxundu
83 Donuz dərisi 02.11.09 3.162 dəfə oxundu
84 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.223 dəfə oxundu
85 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.474 dəfə oxundu
86 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.839 dəfə oxundu
87 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.175 dəfə oxundu
88 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.759 dəfə oxundu
89 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 35.295 dəfə oxundu
90 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.698 dəfə oxundu
91 Şəfaət inancı 08.02.11 2.841 dəfə oxundu
92 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.826 dəfə oxundu
93 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.884 dəfə oxundu