Şirk və küfr
Müsəlmanlar > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 14 Temmuz 2011 Tövsiyə et Çap et

ŞİRK VƏ KÜFR1

Şirk Al­la­ha xas olan bə­zi xü­su­siy­yət­lə­ri baş­qa var­lıq­la­ra da şa­mil edə­rək on­la­ra tanrıya məxsus olan xü­su­siy­yət ver­mək de­mək­dir. Bu möv­zu yu­xa­rı­da qeyd edil­miş­di. Aşa­ğı­da da­ha ge­niş iza­hat­lar ve­ri­lə­cək­dir.

Küfr ka­fir­lik de­mək­dir. Sö­zün kö­kü “kufr” və “ku­fur” olub, “örtmək və gör­mə­məz­lik et­mək” mə­na­sı­na gə­lir. Edi­lən yax­şı­lıq­la­rı san­ki gör­mə­yən kə­sə ərəb di­lin­də ka­fir, Azərbaycan (tərc.) di­lin­də isə nan­kor de­yi­lir. Al­la­hın var­lı­ğı açıq hə­qi­qət ol­du­ğu hal­da əksər in­san­lar onu nə­zə­rə al­ma­dan hə­yat­la­rı­nı da­vam et­di­rir­lər. Al­la­hı nəzərə alanla­rın ək­sə­riy­yə­ti Al­lah­la olan əla­qə­lə­ri­ni va­si­tə­çi­lə­rin kö­mə­yi ilə da­vam et­dir­dik­lə­ri­nə gö­rə Onu bu çər­çi­və daxilində nəzərə alırlar.

Ka­fir və müş­rik söz­lə­ri ey­ni şe­yin iki fərq­li üzü­nü gös­tə­rir. Yə­ni hər ka­fir müş­rik və hər müş­rik ka­fir­dir. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ اَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ مُنْفَكِّينَ حَتَّى تَاْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ (1) رَسُولٌ مِنَ اللَّهِ يَتْلُوا صُحُفًا مُطَهَّرَةً (2) فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ (3)

“Əhli-kitabdan və müşriklərdən kafir olanlar onlara həqiqətləri izah edən biri gələnə qə­dər ay­rı­lan de­yil­dir­lər. O, Al­lahın tərtəmiz sə­hi­fə­lə­rini on­la­ra oxu­yan elçisidir. Həmin sə­hi­fə­lər­də qəti və doğ­rü hökmlər var­dır” (“Bəy­yi­nə” su­rə­si, 98/2-3)

A­yə­də qeyd edi­lən “الْمُشْرِكِينَ = müş­rik­lər” sö­zü ərəb dili qaydasına görə “mərifə”dir. Müəy­yən müş­rik tə­bə­qə­si, yə­ni əh­li-ki­tab­dan baş­qa qa­lan müş­rik­lə­ri bil­di­rir. Bu heç də əh­li ki­ta­bın müş­rik ol­ma­dı­ğı­nı gös­tər­mir. Çün­ki on­la­rın ara­sın­da ka­fir­ olanların müş­rik ol­du­ğu­nu gös­tə­rən ayə­lər var­dır.

Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

اِتَّخَذُوا اَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ اَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا اُمِرُوا اِلَّا لِيَعْبُدُوا اِلَهًا وَاحِدًا لَا اِلَهَ اِلَّا هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ (31)

“Alim­lə­ri­ni və din adamlarını, Mər­yəm oğ­lu Mə­si­hi öz­lə­ri­nə tan­rı­lar (rəbb­lər) qə­bul et­di­lər. Hal­bu­ki on­la­ra an­caq bir olan Al­la­ha qul olmaları əmr olun­muş­du. On­dan baş­qa heç bir tan­rı yox­dur. Al­lah onların şirkindən uzaq­dır!” (“Töv­bə” su­rə­si, 9/31)

Hər cə­miy­yə­tin keç­mi­şin­də bir pey­ğəm­bər var­. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

اِنَّا اَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَاِنْ مِنْ اُمَّةٍ اِلَّا خَلَا فِيهَا نَذِيرٌ (24)

“Ey Muhəmməd! Sə­ni o haqqı (Qu­ran­ı) müj­də ve­rən və xəbərdar edən ola­raq gön­dər­dik. Hər üm­mətin keçmişində bir xə­bər­dar edənmnütləq vardır!” (“Fa­tir” su­rə­si, 35/24). Mək­kə cə­miy­yə­ti­nin keç­mi­şin­də İb­ra­him və İs­mayıl pey­ğəm­bər­lər var­dı. Qureyş­li­lər İb­ra­hi­min nəs­lin­dən ol­duq­la­rı­na gö­rə öyü­nür2 , ondan qalan həcc və um­rə iba­dət­lə­ri­ni mü­tə­ma­di şə­kil­də ye­ri­nə ye­ti­rir­di­lər. La­kin əl­lə­rin­də ona aid ila­hi ki­tab yox idi. Buna görə də on­lar əh­li ki­tab sa­yıl­mır­dı­lar. Yə­hu­di­lə­rin keç­mi­şin­də Mu­sa əley­his­sə­lam­la bir­lik­də bir çox pey­ğəm­bər­lər gəl­miş və on­lar­dan qa­lan Töv­rat var idi. Xris­tian­la­rın keç­mi­şin­də isə İsa pey­ğəm­bər və əl­lə­rin­də İn­cil var­dı. Bu sə­bəb­dən on­lar əh­li-ki­tab sa­yı­lıb­lar.

Töv­rat və İn­cilin ori­ji­nallığı qoruna bilməmişdir. La­kin əsas möv­zu­lar­da Qu­ran­la or­taq hökm­lə­ri var­dır. Buna görə də Qu­ran on­la­rı bu əsas mə­qam­la­ra də­vət edir. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

قُلْ يَااَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا اِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ اَلَّا نَعْبُدَ اِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيًْا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا اَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَاِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِاَنَّا مُسْلِمُونَ (64)

“Söy­lə: “Ey ki­tab əh­li! Si­zə görə də bizə görə də doğru olan bu sözdə birləşək: “Al­lah­dan baş­qa­sı­na qul olmayaq. Ona heş bir şeyi şə­rik qoş­ma­yaq. Heç birimiz Al­la­h ilə öz arasına bir-bi­ri­mi­zi qoyaraq rəbblər qə­bul et­mə­yək!” Əgər on­lar ye­nə də üz dön­də­rər­lər­sə, o za­man de­yin: “Şa­hid olun ki, biz, hə­qi­qə­tən, biz təslim təs­lim olan­la­rıq!” (“Ali-İm­ran” su­rə­si, 3/64).

Mək­kə­li müş­rik­lə­rin və di­gər­lə­ri­nin əlin­də be­lə bir mətn ol­ma­dı­ğı­na gö­rə on­la­ra ağıl­la­rı ilə dü­şü­nüb, əl­də et­dik­lə­ri bil­gi­lər­dən is­ti­fa­də et­mək məs­lə­hət gö­rül­müş­dür. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

وَهَذَا صِرَاطُ رَبِّكَ مُسْتَقِيمًا قَدْ فَصَّلْنَا الْاَيَاتِ لِقَوْمٍ يَذَّكَّرُونَ (126)

“Bu, Rəb­bi­nin doğ­ru yo­lu­dur. Biz ayə­lə­ri­mi­zi dü­şü­nüb an­la­yan bir ca­maat üçün ar­tıq mü­fəs­səl izah et­dik.” (“Ənam” su­rə­si, 6/126)

وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا (115)

“Hər kəs özü­nə doğ­ru yol aş­kar olan­dan son­ra elçidən üz dön­də­rib inananlardan qey­ri­si­nin yo­lu­na uyar­sa, onun is­tə­di­yi yo­la yö­nəl­dər və cə­hən­nə­mə va­rid edə­rik. Ora ne­cə də pis yer­dir.” (“Ni­sa” su­rə­si, 4/115)

Bəzi yə­hu­di və xris­tian­la­rın Töv­rat və İn­cil ki­mi ila­hi ki­tab­la­ra ma­lik ol­ma­la­rı on­la­rın müş­rik ol­ma­la­rı­na ma­ne ol­a bilmə­miş­dir. Əsas olan ila­hi ki­ta­ba sa­hib ol­maq de­yil, ona ta­be ol­maqdır. Əlin­də Qu­ran olan, hət­ta onu əz­bər­lə­yən və onun elmi ilə məşğul olan bir çox mü­səl­man­la­rın şirkə düşdüyünü görürük.

Al­la­ha tam gü­vən­mək və Ona qeyd-şərt­siz təslim olmaq ima­nın ən mü­hüm gös­tə­ri­ci­si­dir. La­kin in­san­la­rın ək­sə­riy­yə­ti Al­la­ha qar­şı öz şərt­lə­ri­ni irə­li sü­rür­lər. Bə­zi­lə­ri şərt­lə­ri­ni öz­lə­ri müəy­yən edir, bə­zi­lə­ri isə dəyişdirilmiş bir di­nin və ya tə­ri­qə­tin irə­li sür­dü­yü şərt­lə­ri öz­lə­rinə da­ha mü­na­sib he­sab edir­lər. Özü­nü, ya­xud baş­qa­sı­nı Al­la­ha qar­şı şərt irə­li sü­rə­cək sə­viy­yə­də gö­rən kəs onu həmin möv­zu­da Al­la­ha bə­ra­bər tut­muş və tan­rı qə­bul et­miş olur. La­kin on­lar çə­tin və­ziy­yə­tə düş­dük­lə­ri za­man irə­li sür­dük­lə­ri bü­tün şərt­lə­ri unu­dur və sə­mi­mi şə­kil­də Al­la­ha üz tu­tur­lar. Uca Al­lah be­lə bu­yu­rur:

وَاِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فِى الْبَحْرِ ضَلَّ مَنْ تَدْعُونَ اِلَّا اِيَّاهُ فَلَمَّا نَجَّيكُمْ اِلَى الْبَرِّ اَعْرَضْتُمْ وَكَانَ الْاِنْسَانُ كَفُورًا (67)

“Də­niz­də bir çə­tin­lik üz ver­sə, yardıma çağırdığınız hər kəs yox olur, təkcə Allah qalır. Allah si­zi xi­las edib qu­ru­ya çı­xart­dıq­da üz dön­də­rir­si­niz. İn­san edilən yaxşılığı görməz!” (“İs­ra” su­rə­si, 17/67).

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Qurana əsasən vasitəçilik inancı və şirk, Azərbaycan dilinə çevirib uyğunlaşdıran Elşad Miri, Bakı, 2011, s. 39-42. []
  2. İbn Hi­şam, “Si­rə­tun-Nə­bi”, M. Muh­yid­din Ab­dul­ha­mi­din təh­qi­qi i­lə, Bey­rut, 1401/1981, c. I, 216. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.482 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.127 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.956 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.256 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.600 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.898 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.715 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.515 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.464 dəfə oxundu
9 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.973 dəfə oxundu
10 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.598 dəfə oxundu
11 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.380 dəfə oxundu
12 Şəfaət inancı 08.02.11 2.891 dəfə oxundu
13 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.843 dəfə oxundu
14 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.990 dəfə oxundu
15 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 357 dəfə oxundu
16 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.630 dəfə oxundu
17 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.437 dəfə oxundu
18 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.740 dəfə oxundu
19 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.682 dəfə oxundu
20 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.349 dəfə oxundu
21 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.042 dəfə oxundu
22 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.886 dəfə oxundu
23 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.585 dəfə oxundu
24 Dua 25.11.10 6.987 dəfə oxundu
25 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.529 dəfə oxundu
26 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.928 dəfə oxundu
27 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.072 dəfə oxundu
28 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.813 dəfə oxundu
29 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.114 dəfə oxundu
30 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.699 dəfə oxundu
31 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.489 dəfə oxundu
32 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.444 dəfə oxundu
33 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.467 dəfə oxundu
34 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.390 dəfə oxundu
35 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.530 dəfə oxundu
36 Şirk və küfr 14.07.11 3.482 dəfə oxundu
37 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.114 dəfə oxundu
38 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.096 dəfə oxundu
39 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.345 dəfə oxundu
40 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.767 dəfə oxundu
41 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.151 dəfə oxundu
42 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.903 dəfə oxundu
43 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.072 dəfə oxundu
44 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.983 dəfə oxundu
45 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.833 dəfə oxundu
46 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.455 dəfə oxundu
47 Hikmət 09.01.16 4.124 dəfə oxundu
48 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.573 dəfə oxundu
49 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.577 dəfə oxundu
50 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.758 dəfə oxundu
51 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.447 dəfə oxundu
52 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.003 dəfə oxundu
53 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.859 dəfə oxundu
54 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.476 dəfə oxundu
55 Faiz 29.03.10 4.385 dəfə oxundu
56 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.435 dəfə oxundu
57 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.422 dəfə oxundu
58 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.147 dəfə oxundu
59 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.398 dəfə oxundu
60 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.745 dəfə oxundu
61 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.770 dəfə oxundu
62 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.004 dəfə oxundu
63 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.288 dəfə oxundu
64 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.103 dəfə oxundu
65 Vərdişlər 10.04.10 2.592 dəfə oxundu
66 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.837 dəfə oxundu
67 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.360 dəfə oxundu
68 Tağut 28.04.17 2.846 dəfə oxundu
69 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.706 dəfə oxundu
70 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.766 dəfə oxundu
71 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.488 dəfə oxundu
72 Vəhy 12.04.13 1.801 dəfə oxundu
73 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 439 dəfə oxundu
74 Təsbeh 06.07.09 3.627 dəfə oxundu
75 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.491 dəfə oxundu
76 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.654 dəfə oxundu
77 İsra və Merac 02.04.16 1.161 dəfə oxundu
78 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.354 dəfə oxundu
79 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 581 dəfə oxundu
80 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.343 dəfə oxundu
81 Qəndil 30.06.09 7.720 dəfə oxundu
82 Şəfaət 08.04.10 3.127 dəfə oxundu
83 Surroqat analıq 03.02.12 4.762 dəfə oxundu
84 Təvəssül 10.06.13 3.070 dəfə oxundu
85 “Ən zəif ev” 09.03.18 292 dəfə oxundu
86 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.622 dəfə oxundu
87 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.813 dəfə oxundu
88 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.519 dəfə oxundu
89 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.524 dəfə oxundu
90 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.309 dəfə oxundu
91 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 415 dəfə oxundu
92 Donuz dərisi 02.11.09 3.221 dəfə oxundu
93 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.638 dəfə oxundu
94 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.692 dəfə oxundu
95 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.007 dəfə oxundu
96 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.194 dəfə oxundu
97 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 117 dəfə oxundu