Valideyni boşanmış uşaqlar
Müsəlmanlar > Boşanan ailələrin uşaqları > Boşanmaq > Fitvalar Tarix: 19 Haziran 2011 Tövsiyə et Çap et
Sual: İslam hüququna əsasən ata-anası boşanmış uşaqları himayə etmək və onları böyüdüb boya-başa çatdırmaq kimin borcudur? Onlara kim baxmalıdır?

Cavab: Ailənin yemək-içmək və yaşamaqdan ötrü yer kimi zəruri məişət ehtiyaclarını ödəmək üçün lazım olan dolanışıq xərclərini təmin etmək atanın borcudur. Uşaqların böyüdülüb boya-başa çatdırılması isə ananın işidir.

Uşaqların dolanışıq xərcləri

Uşaqlar istər qız, istərsə də oğlan uşaqları olsun, onların dolanışıq xərclərini təmin etmək atanın borcudur. Ana bu məsələdə məsuliyyət daşımır. Ataları yoxdursa, uşaqları saxlayıb himayə etmək atanın atasının, yəni, babanın borcudur. Baba da yoxdursa, uşaqların dolanışıq xərcləri başqa bir qohum tərəfindən təmin edilməlidir.

Ata öz kiçik uşaqlarını işləyib qazanacaqları dövrə qədər himayə etməyə məcburdur. Uşaqlar üçün müəyyənləşdirilən dolanışıq xərcləri onların yaşlarına və atanın maddi vəziyyətinə müvafiq və lazımi qədər olmalıdır. Əgər atalarının maddi vəziyyəti yaxşıdırsa, uşaqlar üçün bir və yaxud lazım gələrsə, iki xidmətçi tutmaq da olar.

Qız uşağının öz dolanışığını təmin etmək üçün lazımi qədər maddi ehtiyatı yoxdursa və ərdə deyilsə, onun dolanışıq xərclərini atası ödəməlidir. Qızın bakirə və yaxud gözləmə müddətini başa vurmuş dul bir qadın olmasının məsələyə dəxli yoxdur.

Uşağın təhsil xərclərini ödəmək də atanın borcudur.

Ailənin böyük övladının gəlir və qazancları özlərinə çatmırsa, əksik qalan hissəsini ata tamamlamalıdır.

Uşaq üçün müəyyənləşdirilən dolanışıq xərcləri anaya verilir. Əgər ana bu dolanışıq xərclərini uşaq üçün xərcləmirsə, uşağa ayrılmış xərcliklər anadan alınıb mötəbər bir şəxsə verilir. Anaya da öz növbəsində o xərcliklərdən səhər-axşam müəyyən qədər verilir ki, uşağa sərf etsin. Belə bir hal baş verərsə, yəni, ananın uşaq üçün ayrılmış pulları ona xərcləmədiyi sübut olunsa, həmin pullar anasına deyil, başqa bir şəxsə də verilə bilər.

Uşaqları böyüdüb ərsəyə gətirmək (hidanə) hüququ

Hidanə uşağın işin əhli olan bir şəxs tərəfindən müəyyən bir müddət ərzində saxlanılıb böyüdülməsi deməkdir. Uşağın böyüdülüb ərsəyə gətirilməsi isə öz növbəsində anaya aid bir hüquqdur. Lakin hüquqi baxımdan ananı bu barədə məsul hesab etmək olmaz. Başqa sözlə, ananı uşağı saxlamağa və böyütməyə məcbur etmək olmaz. Amma əgər uşağa baxan başqa bir şəxs yoxdursa, o vaxt ananı uşağı saxlamağa məcbur etmək olar.

Ana boşanıb ayrıldıqdan sonra atadan hidanə üçün haqq, yəni, bir növ aliment tələb edə bilər. Uşağın saxlanacağı evin kirayəsini ata ödəməlidir. Əgər ata yoxdursa, ev kirayəsini onun ən yaxın qohumu ödəməlidir. Amma əgər ananın özünün uşağı saxlaya biləcəyi ayrı bir qalacaq yeri olsa, artıq heç bir kirayə pulu tələb edə bilməz.

Ana başqa bir adamla evləndiyi vaxt uşağı saxlamaq hüququnu itirir. Çünki belə bir vəziyyətdə uşaq başqaları tərəfindən təhqirə məruz qalıb narahat edilə bilər. Lakin ana öz uşağının yaxın qohumlarından biri ilə, məsələn, onun əmisi ilə evlənibsə, uşağı saxlamaq hüququnu itirmir.

Ana başqa bir adamla evləndiyi vaxt həmin adam uşağı saxlamağı qəbul etsə, uşağı anasından almaq olmaz. Çünki bəzən elə olur ki, ögey bir ata arvadının xətri və Allah rizası üçün uşağa həmin uşağın öz qohumlarından yaxşı baxır.

Oğlan uşaqları özləri işləyə biləcəkləri bir vaxta qədər analarının yanında qalır, sonra isə ataya təhvil verilirlər. Bu müddət 7, 8 və ya 9 yaşın tamamlanmasına qədər olan müddətdir. Bu məsələdə adətən 7 yaş əsas götürülmüşdür. Çünki oğlan uşaqları bu yaşdan sonra bir kişi kimi yetişməyə, elm və peşə öyrənməyə ehtiyac hiss edirlər. Onların ata və babaları bu məsələni daha yaxşı bilirlər.

Qız uşaqları isə aybaşı (menstruasiya) görməyə və həddi-buluğ çağına çatıb kişilərdə maraq oyatmağa başladıqları vaxta qədər analarının yanında qalırlar. Sonra isə onları daha çox ata və babalarının himayə etməsinə ehtiyacları olduğuna görə analarından alınırlar.

Bir şəxs uşağını götürüb başqa bir yerə aparmaq istəsə, ana buna mane ola bilər. Çünki belə olan halda, onun uşağa tərbiyə vermək hüququ tapdanır. Lakin ata istədiyi vaxt gəlib öz uşağını görə bilər.

Ana da böyüdülüb boya-başa çatdırılma haqqı başa çatmış uşağını istənilən vaxt görə bilər. Ona heç kim mane olmamalıdır.

Materiallardan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
5.214 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Boşanmaq istəyən qadına əri “xeyr olmaz”- deyərsə, qadın nə etməlidir? 16.01.16 1.815 dəfə oxundu
2 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.388 dəfə oxundu
3 Bir kişi eyni qadınla neçə dəfə evlənə bilər? 19.07.10 4.473 dəfə oxundu
4 Qadın üçüncü boşanmadan sonra dərhal bir başqası ilə evlənə bilərmi? 12.05.15 1.095 dəfə oxundu
5 Həzrəti Ömər 3 təlağın etibarlı olduğunu həqiqətən də, deyib? 20.08.14 1.206 dəfə oxundu
6 Qadın, iddə bitmədən ərinə qayıdarsa, yenə də talaqdan istifadə edilmiş olur? 11.01.16 993 dəfə oxundu
7 Rəsmi formada boşanmaq dini cəhətdən də məqbul hesab olunur? 28.05.12 1.570 dəfə oxundu
8 Müasir dövrümüzdə rəsmi boşanmaların İslam hüququndakı hökmü nədir? 27.07.16 601 dəfə oxundu
9 Mehir ala bilməyən qadın boşandıqda ərinə nə qaytarmalıdır? 21.08.14 1.345 dəfə oxundu
10 Eyni vaxtda verilən üç talaqı bir talaq olaraq qəbul etməliyik? 28.08.15 975 dəfə oxundu
11 Qadın ərinin təzyiqi ucbatından iddəni başqa bir yerdə gözləyə bilər? 13.06.12 1.504 dəfə oxundu
12 Qadının boşanmaq hüququ var? 23.03.10 11.469 dəfə oxundu
13 İslama əsasən boşanmaq üçün nə etmək lazımdır? 18.02.11 8.073 dəfə oxundu
14 Qadın özü boşananda da 3 iddə müddəti gözləməlidir? 11.06.12 2.289 dəfə oxundu
15 Şahidsiz boşanma etibarlı hesab olunur? 26.03.10 1.995 dəfə oxundu
16 Boşanma məsələsində hakimlər nə vaxt işə qarışmalıdırlar? 09.03.11 1.839 dəfə oxundu
17 Qadının boşanmağa hansı hallarda ixtiyarı çatır? 12.06.12 5.149 dəfə oxundu
18 Molla kəbini kəsildikdən sonra boşanma baş versə, qadına mehir verilməlidir? 26.03.10 2.968 dəfə oxundu
19 Kişi arvadını eyni vaxtda birdən çox talaqla boşaya bilər? 29.03.11 1.704 dəfə oxundu
20 İndiki dövrdə boşanmaq istəyən qadın məhkəməyə müraciət etməlidir? 23.06.12 2.167 dəfə oxundu
21 Ərindən boşanmaq istəyən bir qadın nə etməlidir? 27.03.10 27.475 dəfə oxundu
22 İddə gözləyən qadın evdən çıxsa, talaq yenə baş verir? 29.03.11 1.674 dəfə oxundu
23 Nişanlı vaxtı kəbin kəsdirən, sonra ayrılan qıza mehir verilməlidir? 23.06.12 1.892 dəfə oxundu
24 Hamilə vaxtı boşanan qadının vəziyyəti 28.08.14 2.031 dəfə oxundu
25 Kişi iddəsi qurtarmadan arvadına qayıtsa, bu hal yenə talaq hesab olunur? 28.03.11 1.733 dəfə oxundu
26 Toydan qabaq boşanma olsa, qadına mehir vermək lazımdır? 10.09.12 1.549 dəfə oxundu
27 Valideyni boşanmış uşaqlar 19.06.11 5.214 dəfə oxundu
28 İslama görə qadının boşanma haqqı varmı? 14.12.15 2.426 dəfə oxundu
29 Şahid boşanmanın əvvəlində tutulmalıdır, yoxsa axırında? 18.04.11 1.673 dəfə oxundu
30 Ərli bir qadın çimərlik paltarı ilə dənizə girsə, kəbini pozular? 12.09.12 3.326 dəfə oxundu
31 Ər-arvaddan biri dinini dəyişdirdikdə aralarındakı nikah qüvvəsini itirir? 04.03.10 1.757 dəfə oxundu
32 Zina kəbini pozur? 30.11.10 11.395 dəfə oxundu
33 Ərindən boşanan qadın mehrini qaytarmalıdır? 15.07.11 2.951 dəfə oxundu
34 “Filan icmadan çıxsam, arvadım boş olsun!” sözü ilə talaq olur? 16.05.14 1.116 dəfə oxundu
35 Bir qadın yad kişilərin qabağında oynasa, kəbini batil olur? 04.03.10 4.158 dəfə oxundu
36 İddə nə deməkdir? 30.12.10 5.419 dəfə oxundu
37 Evli bir kişi boşandıqdan sonra nə vaxt təzədən evlənə bilər? 15.03.11 5.493 dəfə oxundu
38 Əri tərəfindən boşanan bir qadın nə müddətə iddə gözləməlidir? 14.03.13 2.338 dəfə oxundu
39 Boşanmadan sonra dolanışıq xərcləri nə qədər müddətə ödənməlidir? 12.06.12 1.759 dəfə oxundu
40 Müavinət almaq üçün kağız üzərində boşanmaq olar? 30.12.10 1.958 dəfə oxundu
41 Arvadını evdən çıxararaq məhkəmə yoluyla boşanmaq caizdirmi? 21.12.15 951 dəfə oxundu
42 Əri ölən qadın 4 ay 10 gün ərzində evdən bayıra çıxa bilməz? 04.04.13 1.743 dəfə oxundu
43 Bir kişi hansı hallarda boşadığı arvadına mehrini verməyə bilər? 08.01.16 1.149 dəfə oxundu
44 Xəlvəti-səhihə olsa, qadına mehir verilir? 31.12.10 1.754 dəfə oxundu
45 Boşanma vaxtı iddənin məqsədi qadının hamilə olub olmadığını müəyyən etməkdir? 21.02.12 2.056 dəfə oxundu
46 Ər-arvadı cadu-piti ilə ayırmaq mümkündür? 21.05.13 12.257 dəfə oxundu
47 Toy gecəsi bakirə olmadığı məlum olan arvadı boşamaq olar? 14.06.10 76.536 dəfə oxundu
48 Talaq surəsinə zidd olan boşanma etibarlıdır? 31.12.10 1.705 dəfə oxundu
49 Boşadığı arvadını təzədən alan kişi bir də mehir verməlidir? 25.06.12 1.489 dəfə oxundu
50 Boşanan bir qadın təzədən ərə getmək üçün nə qədər iddə gözləməlidir? 05.06.13 2.170 dəfə oxundu
51 Qadının kəbin kəsildiyi vaxt 3 təlaqdan birini almağa ixtiyarı var? 19.01.10 2.029 dəfə oxundu
52 İddə gözləyən qadın evdən çıxsa nə olar? 31.12.10 1.712 dəfə oxundu
53 İddə daxilində arvadının yanına qayıdan kişi təzədən kəbin kəsdirməlidir? 25.06.12 1.513 dəfə oxundu
54 Ərindən boşanan qadın neçə müddət gözləməlidir? 15.06.13 2.481 dəfə oxundu
55 İddə gözləyən qadın qayıtmaq istəyən ərini rədd edə bilər? 07.11.13 1.500 dəfə oxundu
56 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.107 dəfə oxundu
57 İla edən ər-arvad müddət qurtardıqda bir-birlərinə necə qayıda bilərlər? 23.05.12 1.853 dəfə oxundu
58 Boşanmaq istəyən ər-arvad müəyyən vaxta qədər eyni evdə yaşamalıdırlar? 07.04.15 1.591 dəfə oxundu