Əl-Buxarinin özü tərəfindən yazılan orijinal nüsxə indiyədək durur?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis Tarix: 10 Şubat 2011 Tövsiyə et Çap et
Sual: Böyük hədis alimi Muhəmməd əl-Buxarinin məşhur Səhih-Buxari adlı əsərinin əsl nüsxəsi var? Yəni, onun özü tərəfindən yazılan ilk əsər bu gün əlyazma formasında durur? Yoxsa it-bata düşüb və bizə qədər gəlib çatmayıb? Deyilənə görə müəllif nüsxəsi yoxdur; hal-hazırda bizdə olan nüsxələri də onun tələbələri tərəfindən yazılaraq çoxaldılıb. Əlavə olaraq, tarixi mənbələrdə onun tərcümeyi-halı ilə əlaqədar məlumat da yoxdur. Görəsən, o evlənibmi? Uşaqları olub? Mən bu məsələyə sadəcə olaraq maraq duyuram. Əslində isə bilirəm ki, əl-Buxarinin evlənib evlənməməsinin mətləbə dəxli yoxdur. Çünki əsas olan onun əsəridir. Xahiş edirəm, bu məsələyə bir aydınlıq gətirəsiniz.

Cavab: Hədis rəvayət edən şəxslərin tərcümeyi-halı barədə məlumat verən kitablarda adətən onların hədis təhsili, müəllimləri, tələbələri, kitabları və rəvayət qabiliyyəti (cərh və tədil baxımından vəziyyəti) kimi birbaşa hədis rəvayətinə təsir göstərən cəhətlərinə üstünlük verilir. Lakin hədis rəvayət edən bir şəxsin ailə vəziyyəti, uşaqlarının sayı və bu kimi məsələlərin üzərində əsl mətləblə birbaşa əlaqədar olmadığına görə durulmur. Ona görə də təkcə əl-Buxari və Müslim kimi hədis alimləri deyil, eyni zamanda məzhəblərin rəhbərləri kimi çox məşhur olan alimlərin də tərcümeyi-halları çox bilinmir. Bəli, bu gün əl-Buxarinin həyatı barədə məlumatlar çox da geniş deyil. Ancaq onun müəllimləri (misal üçün, İbn Məndə (v. 395 h/1005 m) Təsmiyətu şuyuxi-l-Buxari adlı əsərində onun 309 müəllimi haqqında məlumat verir), hədis qeyd edib yığmaq üçün çıxdığı səfərlər, tələbələri, kitabları, haralı olmağı, anadan olma və ölüm tarixləri kimi hədis rəvayətinə dair cəhətləri təfsilatla izah edilib.

Əl-Camiu-s-Səhih adlı əsərin müəllif tərəfindən yazılan orijinal nüsxəsi bizə qədər gəlib çatmamışdır. Hal-hazırda mövcud olan Səhih-Buxari nüsxələri Əli ibn Muhəmməd əl-Yunini (v.701 h/1301 m) tərəfindən əl-Buxarinin məşhur tələbələrindən biri olan əl-Firəbrinin nüsxəsinə əsasən hazırlanan nüsxəyə istinad edir. Belə deyilir ki, əl-Firəbri öz nüsxəsini müəllimi əl-Buxarinin məhz özündən 2 dəfə dinləyib.

Cavabladı: Hüseyin Hansu (İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsinin dosenti, hədis tədqiqatları kafedrasında müəllim)

QEYD: Almaniyada yaşayan oxucularımızdan biri bizə bu məsələ ilə bağlı belə bir qeyd göndərib:

“İmam Buxarinin 5 qabaqcıl tələbəsindən biri Firəbridir (vəfat tarixi hicri 320, miladi 932-ci il). O, müəllimi Buxaridən həmin kitabı əxz etmiş, o Həməviyə (381/991), o da Davudiyə (467/1074), o isə Əbu-l-Vaxta )553/1158), o isə İbnu-l-Lətiyə (635/1237), o da öz növbəsində Yuniniyə nəql etmişdir”.

Saytımızın materiallarından istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.269 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Sələbə əhvalatı həqiqətən də olub, yoxsa əfsanədir? 03.05.10 1.663 dəfə oxundu
2 Əşəreyi-mübəşşərə hədisini necə başa düşmək lazımdır? 22.02.11 1.483 dəfə oxundu
3 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.221 dəfə oxundu
4 “Mən gözəl əxlaqı tamamlamaq üçün göndərilmişəm” hədisi mötəbərdir? 11.04.13 1.554 dəfə oxundu
5 Sədəqə vermək ömrü uzadır? 03.05.10 2.444 dəfə oxundu
6 “Qiyamət günü Cənnətə 1-ci daxil olan mən olacağam” hədisi səhihdir? 06.08.14 1.097 dəfə oxundu
7 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 2.135 dəfə oxundu
8 Hədislər etiqadi məsələlərdə dəlil ola bilər? 18.04.13 1.360 dəfə oxundu
9 Lovğaya qarşı lovğalıq etmək lazımdır? 20.06.11 2.970 dəfə oxundu
10 Əbu Hənifənin fikrincə Kütubi-sittədə Qurana zidd hədis var? 06.03.11 2.853 dəfə oxundu
11 “Ümmətimin ömrü 1500 ili keçməyəcək” hədisi mötəbərdir? 07.03.12 1.692 dəfə oxundu
12 Qüdsi hədislər də hikmət məfhumuna daxildir? 19.04.13 1.237 dəfə oxundu
13 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.192 dəfə oxundu
14 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.307 dəfə oxundu
15 Deyilənə görə hər əsrə bir alim gəlir. Bu düzdür? 08.03.11 1.462 dəfə oxundu
16 “1 saatlıq təfəkkür 1 illik əlavə ibadətdən yaxşıdır” hədisi var? 30.03.12 1.436 dəfə oxundu
17 Zəif hədislə əməl etmək olarmı? 11.05.13 1.351 dəfə oxundu
18 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.944 dəfə oxundu
19 “Vətən sevgisi imandandır” sözü hədisdir? 01.11.14 1.437 dəfə oxundu
20 Hədislər olmasa, Quranı başa düşmək olmaz? 13.03.11 2.458 dəfə oxundu
21 Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” əsəri mötəbər bir mənbədir? 09.05.12 1.248 dəfə oxundu
22 “Müflis mömin” hədisinin bəndə haqq-hüququ baxımından izahı 22.05.13 1.434 dəfə oxundu
23 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.159 dəfə oxundu
24 “Atıcılığı öyrəndikdən sonra buraxan bizdən deyil” sözü hədisdir? 29.11.10 2.013 dəfə oxundu
25 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.824 dəfə oxundu
26 Ən-Nəsai mötəbər bir hədis alimidir? 10.05.12 1.187 dəfə oxundu
27 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.413 dəfə oxundu
28 Rəvayətlərə əsasən Rəsulullahı nümunə götürmək mümkündür? 12.08.14 1.027 dəfə oxundu
29 “Mən 2 qurbanlığın oğluyam” kəlamı hədisdir? 20.11.10 1.722 dəfə oxundu
30 “Cənnət anaların ayaqlarının altındadır” mövzu hədisdir? 31.03.11 2.423 dəfə oxundu
31 “2 günü eyni olan aldanıb” sözü hədisdir? 11.05.12 1.530 dəfə oxundu
32 İxlas surəsini 11 dəfə oxuyub ölünün ruhuna tapşırmaqla əlaqədar bir hədis var? 04.06.13 1.613 dəfə oxundu
33 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.860 dəfə oxundu
34 Toy gecəsi bəy gəlinin ayağını yumalıdır? 20.11.10 7.599 dəfə oxundu
35 Axır zəmanədə az ibadət edən xilas olacaq? 05.04.11 1.488 dəfə oxundu
36 Peyğəmbər deyib ki, rəhmətliklərinizə Yasin oxuyun? 14.05.12 15.096 dəfə oxundu
37 Biz dini məsələlərdə kimə tabe olmalıyıq? 23.12.13 1.209 dəfə oxundu
38 Muhəmməd peyğəmbər Cənnətdə Məryəm ana ilə evlənəcək? 25.02.10 4.581 dəfə oxundu
39 Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir? 15.05.14 961 dəfə oxundu
40 “Yerə göyə sığmaram, mömin bəndəmin qəlbinə sığaram” sözü hədisdir? 16.06.11 1.511 dəfə oxundu
41 Qeyri-müsəlman ölkədə faiz almaqla əlaqədar hədis var? 21.05.12 1.400 dəfə oxundu
42 Çəlik istifadə etmək sünnədir? 27.01.14 1.233 dəfə oxundu
43 Dünya möminlərə zindan, kafirlərə də cənnətdir? 17.05.11 1.714 dəfə oxundu
44 İnsanın ev, paltar, çörək və sudan başqa bir şeyə haqqı var? 22.01.11 1.683 dəfə oxundu
45 Ölüyə Quran tapşırmaqla əlaqədar hədislər səhihdir? 01.07.11 2.092 dəfə oxundu
46 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.705 dəfə oxundu
47 Bir hədisin səhih sayılma meyarı nədir? 13.04.17 436 dəfə oxundu
48 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.284 dəfə oxundu
49 “Ev tikmək üçün xərclənən pulda xeyir yoxdur” hədisi səhihdir? 23.01.11 2.126 dəfə oxundu
50 “Möminin başından dərd-bəla kəm olmaz” kimi bir hədis var? 11.07.11 1.530 dəfə oxundu
51 “Alimin yuxusu cahilin ibadətindən xeyirlidir” hədisi mötəbərdir? 21.07.12 1.602 dəfə oxundu
52 Bir məsələ Quranda keçirsə, əlavə olaraq hədisə baxılarmı? 02.01.18 101 dəfə oxundu
53 “Ən yaxşı müsəlman xanımı ilə yaxşı dolanandır”. Bu hədis necə izah edilir? 16.02.10 1.764 dəfə oxundu
54 Üzüqoylu yatmaq 19.06.10 9.914 dəfə oxundu
55 “Məni sevən bəlaya düçar olar” formasında bir hədis var? 06.09.11 1.624 dəfə oxundu
56 “Sünnəmi əhya edənə yüz şəhid savabı var” hədisi mötəbərdir? 10.12.12 1.260 dəfə oxundu
57 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 313 dəfə oxundu
58 Muhəmməd peyğəmbərin neçə hədisi var? 29.10.11 2.683 dəfə oxundu
59 Əsrlə şam arasında yatmaq təhlükəlidir? 24.01.11 5.807 dəfə oxundu
60 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.921 dəfə oxundu
61 “Üç işdən ötrü Ərəbləri sevin” deyə bir hədis var? 10.12.12 1.498 dəfə oxundu
62 Hədislərin hikmət olduğunun dəlili nədir? 16.07.18 117 dəfə oxundu
63 Peyğəmbərlərin hamısı çobanlıq ediblər? 17.03.10 2.531 dəfə oxundu
64 Əl-Buxarinin özü tərəfindən yazılan orijinal nüsxə indiyədək durur? 10.02.11 4.269 dəfə oxundu
65 Cəbrayılın 10 dəfə də yer üzünə enəcəyini deyən hədis var? 12.01.12 2.077 dəfə oxundu
66 “Alimlər peyğəmbərlərin varisləridir” hədisi səhihdir? 31.01.13 1.697 dəfə oxundu
67 Qüdsi hədislərə baxışımız necə olmalıdır? 05.08.19 47 dəfə oxundu
68 Peyğəmbəri hamıdan çox sevmək lazım olduğuna dair bir hədis var? 25.03.10 2.004 dəfə oxundu
69 Şəvval orucu 29.06.09 3.693 dəfə oxundu
70 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.056 dəfə oxundu
71 İnsanlar nəyə görə hədis uydurublar? 13.03.13 1.335 dəfə oxundu
72 Hədislərə əsasən insanların ən xeyirlisi kimdir? 06.04.10 1.709 dəfə oxundu
73 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.155 dəfə oxundu
74 “«Hədisi burax, Qurana bax»” deyənlər olacaq.” Bu mötəbər bir hədisdir? 14.02.12 1.647 dəfə oxundu
75 Mövzu hədislərlə bağlı mənbələr hansılardır? 17.03.13 1.192 dəfə oxundu