Cövşən nədir?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar Tarix: 21 Ocak 2011 Tövsiyə et Çap et
Sual: Cövşən, dua və bu kimi şeyləri boyuna asıb gəzdirmək olar? Dində yeri var?

Cavab: “Cövşən sözü Fars sözüdür. Mənası zirehdöyüş paltarı deməkdir. Bir istilah kimi Şiə mənbələrində Əhli-Beyt yolu ilə Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) məxsus olduğu irəli sürülən, cövşəni-kəbir və çövşəni-səğir kimi tanınan, mətn və məzmunları bir-birindən fərqlənən 2 dua haqqında işlədilir.”1

Çövşən mənşəyi baxımından Sünni deyil, Şiə mənbələrində özünə yer tutur. Belə bir fikir irəli sürülür ki, bu dua Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) tərəfindən edilib; hətta peyğəmbər onu öz boynundan da asıb və əshabələrinə tapşırıq verib ki, onlar da assınlar. Qeyd edək ki, bütün bunlar barədə hədis kitablarının heç birində məlumat yoxdur. Yəni, bunların heç biri düz deyil. Şübhəsiz ki, bəzi insanlar bu duanı yazıb hazırladıqdan sonra sata bilmək üçün, qısa desək, alver məqsədilə özlərindən belə şeylər uydurublar.

“Cövşəni-kəbir bir hissəsi dini mətnlərdə mövcud olan, məna və məzmun (ehtiva) baxımından Allaha nisbət edilməyində bir problem olmayan söz və cümlələrdən, eləcə də münacat və nəzir-niyazlardan ibarət bir mətndir. Bu kimi mətnlərlə dua etmək dini həyat baxımından məsləhət görülən bir şey kimi qəbul olunur. Buna baxmayaraq cövşəni-kəbir kimi tanınan və imam Musa əl-Kazımdan etibarən imamların vasitəsilə həzrəti peyğəmbərə nisbət edimiş bir hədis kimi rəvayət olunan bu duanın – təqribən 15 səhifəlik bir mətnin səhih (düzgün, mötəbər) olmağı mümkün görünmür. Çünki bu mətn məlum bir hadisə, əhvalat və ya tarixi bir hadisədən bəhs edən, yaddaşda saxlanması asan mətnlərdən fərqli olan (hər söz və cümləsini böyük bir diqqətlə öyrənib təkrar etmək lazımdır) bir mətndir; bunun həzrəti peyğəmbərdən götürülüb rəvayət edilməsi qeyri-mümkün deyilə biləcək səviyyədə çətindir.

Əlavə olaraq qeyd edilməlidir ki, bu dua Sünni hədis külliyatlarında, eyni zamanda Şiə hədis məcmuələrinin əsas mənbəyi hesab olunan kütubi-ərbəədə (dörd kitab) qeyd olunmayıb. Sadəcə olaraq dua məcmuələri kimi ikinci dərəcəli bəzi kitablarda yazılıb. Bütün bunlar da yuxarıdakı fikri dəstəkləyir.”2

Dua boyundan asmaq üçün yox, o duayla Allaha yalvarıb-yaxarmaq üçün öyrənilməli, yaxud da yazılmalıdır. Cövşənin içində gözəl dua və zikrlər var. Amma xurafat və mövhumata inanaraq və heç bir əsası olmayan şeylərin həyata keçməsini umub onu oxumaq və üstündə gəzdirmək düzgün deyil.

İnsan duanı boynuna bir şey asmaqla deyil, daxilən, səmimi bir şəkildə Allaha yalvarıb etməlidir. Peyğəmbərimiz də belə edib. Bununla əlaqədar hədislər belədir:

Əbu Səiddən (r. a.) nəql olunduğuna görə o belə demişdir:

“Rəsulullah (s. a. v.) cinlərdən və insanın gözündən (göz dəyməsindən) (müxtəlif dualar oxuyaraq) Allaha sığınırdı. Muavvizəteyn (Fələq və Nas surələri) nazil olduqdan sonra da bu iki surəni əsas götürdü; digər duaları bir də oxumadı.”3

Həzrəti Aişə belə rəvayət edir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) hər gecə yatağına girdiyi vaxt əllərini üfürüb muavvizəteyni (Fələq və Nas surələri) və İxlas surəsini oxuyur, əllərini üzünə və bədəninə sürtürdü. Bunu üç dəfə təkrar edirdi. Xəstələndiyi vaxtlarda məndən onun üçün eyni şeyi yerinə yetirməyimi tələb edirdi.”4

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Mənbə: Mehmet Toprak, Türkiyə Diyanət Vəqfi-nin nəşr etdiyi İslam ensiklopediyası, “Cevşen” bəndi (Türk dilində), İstanbul, 1993,7-ci cild, s. 462. []
  2. Mənbə: eyni əsər, s. 463. []
  3. Tirmizi, Tibb, 16; İbn Macə, Tibb, 33. []
  4. Buxari, Fəzailu-l-Quran, 14, Tibb, 39, Dəavat, 12; Müslim, Salam, 50; Tirmizi, Dəavat, 21; Əbu Davud, Tibb, 19. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.947 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Kənzul-Ərş və Qədəh dualarının dində bir yeri var? 22.02.10 3.226 dəfə oxundu
2 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.110 dəfə oxundu
3 Azan duasını məsciddə camaatla birlikdə etmək doğrudur? 13.12.12 1.873 dəfə oxundu
4 Duadan sonra nə üçün əlləri yuxarı qaldırıb üzə sürtürlər? 06.01.10 3.098 dəfə oxundu
5 Hilyeyi-şərif nədir? Onu üstümüzdə gəzdirmək savabdır? 08.03.11 1.631 dəfə oxundu
6 Kagıza yazılan duanı atmaq olarmı? 25.01.16 1.449 dəfə oxundu
7 Camaat halında dua etməyin İslam dinindəki yeri nədir? 28.04.10 2.170 dəfə oxundu
8 Amin nə deməkdir? Mənşəyi nədir? 11.05.11 10.729 dəfə oxundu
9 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.937 dəfə oxundu
10 “Üzünün suyu xatirinə” – deyə, dua etmək olar? 06.10.14 1.505 dəfə oxundu
11 Duada peyğəmbər kimi biz də rəfiqi-ə’lanı diləyə bilərikmi? 01.06.11 1.495 dəfə oxundu
12 Sələfilərin iddia etdiyi kimi camaat halında təsbih çəkmək bidətdir? 30.09.15 866 dəfə oxundu
13 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlar üçün dua etməsi doğrudurmu? 26.12.15 788 dəfə oxundu
14 Təriqətə daxil olan insanlar öz üsullarına əsasən zikr edə bilərlər? 20.05.11 1.622 dəfə oxundu
15 Səmimi olaraq edilən hər dua qəbul edilirmi? 10.03.15 1.716 dəfə oxundu
16 Peyğəmbərə salavat demədən dua etmək olmaz? 22.11.10 10.614 dəfə oxundu
17 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.509 dəfə oxundu
18 Bəddua etmək nə dərəcədə doğrudur? 31.07.15 1.318 dəfə oxundu
19 İmtahanda müvəffəq olmaq üçün hansı duanı oxumaq lazımdır? 26.11.14 27.498 dəfə oxundu
20 Zikrli ilahi və kollektiv zikr haqında fikriniz nədir? 11.02.10 1.808 dəfə oxundu
21 Mən qəşəng deyiləm, nə etməliyəm? 08.06.16 1.263 dəfə oxundu
22 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.666 dəfə oxundu
23 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 5.278 dəfə oxundu
24 Ölmüş əqrabalarımız dua etməklə əfv edilə bilər? 29.07.16 721 dəfə oxundu
25 “Ləbbeyk ya Əli!”, “Ləbbeyk ya Hüseyn” demək nə dərəcədə doğrudur? 02.03.16 3.085 dəfə oxundu
26 Cövşən nədir? 21.01.11 4.947 dəfə oxundu
27 Rüku və səcdələrdə təsbihatın uzunluğu nə qədər olmalıdır? 04.03.10 4.411 dəfə oxundu
28 Dua yazmaq və üstümüzdə daşımaq bizi şərdən qoruyarmı? 22.06.18 289 dəfə oxundu
29 Araya vasitəçi qoyub dua etmək düzgündür? 29.06.09 2.120 dəfə oxundu
30 Səcdədə Azərbaycanca dua etmək olar? 25.01.11 6.325 dəfə oxundu
31 Dua sözünə ibadət mənası vermək olar? 22.06.11 1.835 dəfə oxundu
32 Camaatla bərabər dua etməyin dinimizdəki yeri nədir? 08.09.17 133 dəfə oxundu
33 İstixarə nə deməkdir? 28.03.10 4.678 dəfə oxundu
34 Duada əlləri aralı tutmaq lazımdır, yoxsa bitişdirmək? 28.01.11 2.494 dəfə oxundu
35 Zikrin mənası nədir? Bəs zikrin ziddi nədir? 03.07.11 4.338 dəfə oxundu
36 “Allahım! Səndən Sənə sığınıram” deyə bir dua varmı? 20.09.17 340 dəfə oxundu
37 Bir insan digər birinə savab bağışlaya bilərmi və bunun sübutu varmı? 03.02.16 985 dəfə oxundu
38 Bəzi dualarda əlləri niyə tərs tuturlar? 28.01.11 1.882 dəfə oxundu
39 Allahdan başqasını köməyə çağırmaq 29.06.09 3.006 dəfə oxundu
40 Dua yazan bir mollanın arxasında namaz qılmaq olar? 29.03.11 3.200 dəfə oxundu
41 Toy gecəsinə məxsus bir dua var? 05.02.11 6.998 dəfə oxundu
42 Hicab duası var? 30.01.12 3.379 dəfə oxundu
43 Bəzi ayələrdəki “Allahın zikri” ifadəsi ilə nə nəzərdə tutulur? 01.05.14 1.256 dəfə oxundu
44 Cinsi əlaqədən qabaq hansı duanı oxumaq lazımdır? 19.02.11 25.174 dəfə oxundu
45 Məsciddə “Ya həzrəti Bilal Həbəşi” lövhəsi asmaq olar? 05.04.11 1.565 dəfə oxundu
46 Evlənmək ya da arzularıma nail olmaq üçün nə etməliyəm? 17.03.14 9.733 dəfə oxundu
47 “La hövlə və la qüvvətə…” duası nə deməkdir? 19.02.11 6.657 dəfə oxundu
48 Mələklər ürəyimizdən keçənləri bilmirlərsə, onları kim yazır? 07.03.12 2.173 dəfə oxundu
49 Hər duadan və çörək yedikdən sonra Fatihə vermək nə deməkdir? 07.08.09 4.227 dəfə oxundu
50 “Ya Həyyu, ya Qəyyumu…” duası nə deməkdir? 19.02.11 3.927 dəfə oxundu
51 Kağıza dua yazdırıb özümüzlə gəzdirə bilərik? 01.05.11 12.230 dəfə oxundu