Cövşən nədir?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar Tarix: 21 Ocak 2011 Tövsiyə et Çap et
Sual: Cövşən, dua və bu kimi şeyləri boyuna asıb gəzdirmək olar? Dində yeri var?

Cavab: “Cövşən sözü Fars sözüdür. Mənası zirehdöyüş paltarı deməkdir. Bir istilah kimi Şiə mənbələrində Əhli-Beyt yolu ilə Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) məxsus olduğu irəli sürülən, cövşəni-kəbir və çövşəni-səğir kimi tanınan, mətn və məzmunları bir-birindən fərqlənən 2 dua haqqında işlədilir.”1

Çövşən mənşəyi baxımından Sünni deyil, Şiə mənbələrində özünə yer tutur. Belə bir fikir irəli sürülür ki, bu dua Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) tərəfindən edilib; hətta peyğəmbər onu öz boynundan da asıb və əshabələrinə tapşırıq verib ki, onlar da assınlar. Qeyd edək ki, bütün bunlar barədə hədis kitablarının heç birində məlumat yoxdur. Yəni, bunların heç biri düz deyil. Şübhəsiz ki, bəzi insanlar bu duanı yazıb hazırladıqdan sonra sata bilmək üçün, qısa desək, alver məqsədilə özlərindən belə şeylər uydurublar.

“Cövşəni-kəbir bir hissəsi dini mətnlərdə mövcud olan, məna və məzmun (ehtiva) baxımından Allaha nisbət edilməyində bir problem olmayan söz və cümlələrdən, eləcə də münacat və nəzir-niyazlardan ibarət bir mətndir. Bu kimi mətnlərlə dua etmək dini həyat baxımından məsləhət görülən bir şey kimi qəbul olunur. Buna baxmayaraq cövşəni-kəbir kimi tanınan və imam Musa əl-Kazımdan etibarən imamların vasitəsilə həzrəti peyğəmbərə nisbət edimiş bir hədis kimi rəvayət olunan bu duanın – təqribən 15 səhifəlik bir mətnin səhih (düzgün, mötəbər) olmağı mümkün görünmür. Çünki bu mətn məlum bir hadisə, əhvalat və ya tarixi bir hadisədən bəhs edən, yaddaşda saxlanması asan mətnlərdən fərqli olan (hər söz və cümləsini böyük bir diqqətlə öyrənib təkrar etmək lazımdır) bir mətndir; bunun həzrəti peyğəmbərdən götürülüb rəvayət edilməsi qeyri-mümkün deyilə biləcək səviyyədə çətindir.

Əlavə olaraq qeyd edilməlidir ki, bu dua Sünni hədis külliyatlarında, eyni zamanda Şiə hədis məcmuələrinin əsas mənbəyi hesab olunan kütubi-ərbəədə (dörd kitab) qeyd olunmayıb. Sadəcə olaraq dua məcmuələri kimi ikinci dərəcəli bəzi kitablarda yazılıb. Bütün bunlar da yuxarıdakı fikri dəstəkləyir.”2

Dua boyundan asmaq üçün yox, o duayla Allaha yalvarıb-yaxarmaq üçün öyrənilməli, yaxud da yazılmalıdır. Cövşənin içində gözəl dua və zikrlər var. Amma xurafat və mövhumata inanaraq və heç bir əsası olmayan şeylərin həyata keçməsini umub onu oxumaq və üstündə gəzdirmək düzgün deyil.

İnsan duanı boynuna bir şey asmaqla deyil, daxilən, səmimi bir şəkildə Allaha yalvarıb etməlidir. Peyğəmbərimiz də belə edib. Bununla əlaqədar hədislər belədir:

Əbu Səiddən (r. a.) nəql olunduğuna görə o belə demişdir:

“Rəsulullah (s. a. v.) cinlərdən və insanın gözündən (göz dəyməsindən) (müxtəlif dualar oxuyaraq) Allaha sığınırdı. Muavvizəteyn (Fələq və Nas surələri) nazil olduqdan sonra da bu iki surəni əsas götürdü; digər duaları bir də oxumadı.”3

Həzrəti Aişə belə rəvayət edir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) hər gecə yatağına girdiyi vaxt əllərini üfürüb muavvizəteyni (Fələq və Nas surələri) və İxlas surəsini oxuyur, əllərini üzünə və bədəninə sürtürdü. Bunu üç dəfə təkrar edirdi. Xəstələndiyi vaxtlarda məndən onun üçün eyni şeyi yerinə yetirməyimi tələb edirdi.”4

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Mənbə: Mehmet Toprak, Türkiyə Diyanət Vəqfi-nin nəşr etdiyi İslam ensiklopediyası, “Cevşen” bəndi (Türk dilində), İstanbul, 1993,7-ci cild, s. 462. []
  2. Mənbə: eyni əsər, s. 463. []
  3. Tirmizi, Tibb, 16; İbn Macə, Tibb, 33. []
  4. Buxari, Fəzailu-l-Quran, 14, Tibb, 39, Dəavat, 12; Müslim, Salam, 50; Tirmizi, Dəavat, 21; Əbu Davud, Tibb, 19. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
5.005 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İstixarə nə deməkdir? 28.03.10 4.744 dəfə oxundu
2 Duada əlləri aralı tutmaq lazımdır, yoxsa bitişdirmək? 28.01.11 2.515 dəfə oxundu
3 Zikrin mənası nədir? Bəs zikrin ziddi nədir? 03.07.11 4.452 dəfə oxundu
4 “Allahım! Səndən Sənə sığınıram” deyə bir dua varmı? 20.09.17 375 dəfə oxundu
5 Bir insan digər birinə savab bağışlaya bilərmi və bunun sübutu varmı? 03.02.16 997 dəfə oxundu
6 Bəzi dualarda əlləri niyə tərs tuturlar? 28.01.11 1.886 dəfə oxundu
7 Allahdan başqasını köməyə çağırmaq 29.06.09 3.028 dəfə oxundu
8 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.385 dəfə oxundu
9 Dua yazan bir mollanın arxasında namaz qılmaq olar? 29.03.11 3.232 dəfə oxundu
10 Toy gecəsinə məxsus bir dua var? 05.02.11 7.192 dəfə oxundu
11 Hicab duası var? 30.01.12 3.439 dəfə oxundu
12 Bəzi ayələrdəki “Allahın zikri” ifadəsi ilə nə nəzərdə tutulur? 01.05.14 1.267 dəfə oxundu
13 Cinsi əlaqədən qabaq hansı duanı oxumaq lazımdır? 19.02.11 25.782 dəfə oxundu
14 Məsciddə “Ya həzrəti Bilal Həbəşi” lövhəsi asmaq olar? 05.04.11 1.571 dəfə oxundu
15 Evlənmək ya da arzularıma nail olmaq üçün nə etməliyəm? 17.03.14 10.024 dəfə oxundu
16 “La hövlə və la qüvvətə…” duası nə deməkdir? 19.02.11 7.173 dəfə oxundu
17 Mələklər ürəyimizdən keçənləri bilmirlərsə, onları kim yazır? 07.03.12 2.187 dəfə oxundu
18 Hər duadan və çörək yedikdən sonra Fatihə vermək nə deməkdir? 07.08.09 4.314 dəfə oxundu
19 “Ya Həyyu, ya Qəyyumu…” duası nə deməkdir? 19.02.11 4.156 dəfə oxundu
20 Kağıza dua yazdırıb özümüzlə gəzdirə bilərik? 01.05.11 12.354 dəfə oxundu
21 Kənzul-Ərş və Qədəh dualarının dində bir yeri var? 22.02.10 3.313 dəfə oxundu
22 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.119 dəfə oxundu
23 Azan duasını məsciddə camaatla birlikdə etmək doğrudur? 13.12.12 1.893 dəfə oxundu
24 Duadan sonra nə üçün əlləri yuxarı qaldırıb üzə sürtürlər? 06.01.10 3.126 dəfə oxundu
25 Hilyeyi-şərif nədir? Onu üstümüzdə gəzdirmək savabdır? 08.03.11 1.644 dəfə oxundu
26 Kagıza yazılan duanı atmaq olarmı? 25.01.16 1.477 dəfə oxundu
27 Camaat halında dua etməyin İslam dinindəki yeri nədir? 28.04.10 2.181 dəfə oxundu
28 Amin nə deməkdir? Mənşəyi nədir? 11.05.11 10.881 dəfə oxundu
29 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.955 dəfə oxundu
30 “Üzünün suyu xatirinə” – deyə, dua etmək olar? 06.10.14 1.511 dəfə oxundu
31 Duada peyğəmbər kimi biz də rəfiqi-ə’lanı diləyə bilərikmi? 01.06.11 1.495 dəfə oxundu
32 Sələfilərin iddia etdiyi kimi camaat halında təsbih çəkmək bidətdir? 30.09.15 872 dəfə oxundu
33 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlar üçün dua etməsi doğrudurmu? 26.12.15 796 dəfə oxundu
34 Təriqətə daxil olan insanlar öz üsullarına əsasən zikr edə bilərlər? 20.05.11 1.624 dəfə oxundu
35 Səmimi olaraq edilən hər dua qəbul edilirmi? 10.03.15 1.727 dəfə oxundu
36 Peyğəmbərə salavat demədən dua etmək olmaz? 22.11.10 10.886 dəfə oxundu
37 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.550 dəfə oxundu
38 Bəddua etmək nə dərəcədə doğrudur? 31.07.15 1.351 dəfə oxundu
39 İmtahanda müvəffəq olmaq üçün hansı duanı oxumaq lazımdır? 26.11.14 27.978 dəfə oxundu
40 Zikrli ilahi və kollektiv zikr haqında fikriniz nədir? 11.02.10 1.817 dəfə oxundu
41 Mən qəşəng deyiləm, nə etməliyəm? 08.06.16 1.307 dəfə oxundu
42 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.770 dəfə oxundu
43 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 5.558 dəfə oxundu
44 Ölmüş əqrabalarımız dua etməklə əfv edilə bilər? 29.07.16 734 dəfə oxundu
45 “Ləbbeyk ya Əli!”, “Ləbbeyk ya Hüseyn” demək nə dərəcədə doğrudur? 02.03.16 3.566 dəfə oxundu
46 Cövşən nədir? 21.01.11 5.005 dəfə oxundu
47 Rüku və səcdələrdə təsbihatın uzunluğu nə qədər olmalıdır? 04.03.10 4.436 dəfə oxundu
48 Dua yazmaq və üstümüzdə daşımaq bizi şərdən qoruyarmı? 22.06.18 368 dəfə oxundu
49 Araya vasitəçi qoyub dua etmək düzgündür? 29.06.09 2.129 dəfə oxundu
50 Səcdədə Azərbaycanca dua etmək olar? 25.01.11 6.435 dəfə oxundu
51 Dua sözünə ibadət mənası vermək olar? 22.06.11 1.853 dəfə oxundu
52 Camaatla bərabər dua etməyin dinimizdəki yeri nədir? 08.09.17 143 dəfə oxundu