Cövşən nədir?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar Tarix: 21 Ocak 2011 Tövsiyə et Çap et
Sual: Cövşən, dua və bu kimi şeyləri boyuna asıb gəzdirmək olar? Dində yeri var?

Cavab: “Cövşən sözü Fars sözüdür. Mənası zirehdöyüş paltarı deməkdir. Bir istilah kimi Şiə mənbələrində Əhli-Beyt yolu ilə Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) məxsus olduğu irəli sürülən, cövşəni-kəbir və çövşəni-səğir kimi tanınan, mətn və məzmunları bir-birindən fərqlənən 2 dua haqqında işlədilir.”1

Çövşən mənşəyi baxımından Sünni deyil, Şiə mənbələrində özünə yer tutur. Belə bir fikir irəli sürülür ki, bu dua Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) tərəfindən edilib; hətta peyğəmbər onu öz boynundan da asıb və əshabələrinə tapşırıq verib ki, onlar da assınlar. Qeyd edək ki, bütün bunlar barədə hədis kitablarının heç birində məlumat yoxdur. Yəni, bunların heç biri düz deyil. Şübhəsiz ki, bəzi insanlar bu duanı yazıb hazırladıqdan sonra sata bilmək üçün, qısa desək, alver məqsədilə özlərindən belə şeylər uydurublar.

“Cövşəni-kəbir bir hissəsi dini mətnlərdə mövcud olan, məna və məzmun (ehtiva) baxımından Allaha nisbət edilməyində bir problem olmayan söz və cümlələrdən, eləcə də münacat və nəzir-niyazlardan ibarət bir mətndir. Bu kimi mətnlərlə dua etmək dini həyat baxımından məsləhət görülən bir şey kimi qəbul olunur. Buna baxmayaraq cövşəni-kəbir kimi tanınan və imam Musa əl-Kazımdan etibarən imamların vasitəsilə həzrəti peyğəmbərə nisbət edimiş bir hədis kimi rəvayət olunan bu duanın – təqribən 15 səhifəlik bir mətnin səhih (düzgün, mötəbər) olmağı mümkün görünmür. Çünki bu mətn məlum bir hadisə, əhvalat və ya tarixi bir hadisədən bəhs edən, yaddaşda saxlanması asan mətnlərdən fərqli olan (hər söz və cümləsini böyük bir diqqətlə öyrənib təkrar etmək lazımdır) bir mətndir; bunun həzrəti peyğəmbərdən götürülüb rəvayət edilməsi qeyri-mümkün deyilə biləcək səviyyədə çətindir.

Əlavə olaraq qeyd edilməlidir ki, bu dua Sünni hədis külliyatlarında, eyni zamanda Şiə hədis məcmuələrinin əsas mənbəyi hesab olunan kütubi-ərbəədə (dörd kitab) qeyd olunmayıb. Sadəcə olaraq dua məcmuələri kimi ikinci dərəcəli bəzi kitablarda yazılıb. Bütün bunlar da yuxarıdakı fikri dəstəkləyir.”2

Dua boyundan asmaq üçün yox, o duayla Allaha yalvarıb-yaxarmaq üçün öyrənilməli, yaxud da yazılmalıdır. Cövşənin içində gözəl dua və zikrlər var. Amma xurafat və mövhumata inanaraq və heç bir əsası olmayan şeylərin həyata keçməsini umub onu oxumaq və üstündə gəzdirmək düzgün deyil.

İnsan duanı boynuna bir şey asmaqla deyil, daxilən, səmimi bir şəkildə Allaha yalvarıb etməlidir. Peyğəmbərimiz də belə edib. Bununla əlaqədar hədislər belədir:

Əbu Səiddən (r. a.) nəql olunduğuna görə o belə demişdir:

“Rəsulullah (s. a. v.) cinlərdən və insanın gözündən (göz dəyməsindən) (müxtəlif dualar oxuyaraq) Allaha sığınırdı. Muavvizəteyn (Fələq və Nas surələri) nazil olduqdan sonra da bu iki surəni əsas götürdü; digər duaları bir də oxumadı.”3

Həzrəti Aişə belə rəvayət edir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) hər gecə yatağına girdiyi vaxt əllərini üfürüb muavvizəteyni (Fələq və Nas surələri) və İxlas surəsini oxuyur, əllərini üzünə və bədəninə sürtürdü. Bunu üç dəfə təkrar edirdi. Xəstələndiyi vaxtlarda məndən onun üçün eyni şeyi yerinə yetirməyimi tələb edirdi.”4

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Mənbə: Mehmet Toprak, Türkiyə Diyanət Vəqfi-nin nəşr etdiyi İslam ensiklopediyası, “Cevşen” bəndi (Türk dilində), İstanbul, 1993,7-ci cild, s. 462. []
  2. Mənbə: eyni əsər, s. 463. []
  3. Tirmizi, Tibb, 16; İbn Macə, Tibb, 33. []
  4. Buxari, Fəzailu-l-Quran, 14, Tibb, 39, Dəavat, 12; Müslim, Salam, 50; Tirmizi, Dəavat, 21; Əbu Davud, Tibb, 19. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.510 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Bir insan digər birinə savab bağışlaya bilərmi və bunun sübutu varmı? 03.02.16 904 dəfə oxundu
2 Bəzi dualarda əlləri niyə tərs tuturlar? 28.01.11 1.853 dəfə oxundu
3 Allahdan başqasını köməyə çağırmaq 29.06.09 2.914 dəfə oxundu
4 Dua yazan bir mollanın arxasında namaz qılmaq olar? 29.03.11 3.085 dəfə oxundu
5 Toy gecəsinə məxsus bir dua var? 05.02.11 6.352 dəfə oxundu
6 Hicab duası var? 30.01.12 3.163 dəfə oxundu
7 Bəzi ayələrdəki “Allahın zikri” ifadəsi ilə nə nəzərdə tutulur? 01.05.14 1.223 dəfə oxundu
8 Cinsi əlaqədən qabaq hansı duanı oxumaq lazımdır? 19.02.11 22.786 dəfə oxundu
9 Məsciddə “Ya həzrəti Bilal Həbəşi” lövhəsi asmaq olar? 05.04.11 1.552 dəfə oxundu
10 Evlənmək ya da arzularıma nail olmaq üçün nə etməliyəm? 17.03.14 8.301 dəfə oxundu
11 “La hövlə və la qüvvətə…” duası nə deməkdir? 19.02.11 5.264 dəfə oxundu
12 Mələklər ürəyimizdən keçənləri bilmirlərsə, onları kim yazır? 07.03.12 2.092 dəfə oxundu
13 Hər duadan və çörək yedikdən sonra Fatihə vermək nə deməkdir? 07.08.09 3.889 dəfə oxundu
14 “Ya Həyyu, ya Qəyyumu…” duası nə deməkdir? 19.02.11 3.107 dəfə oxundu
15 Kağıza dua yazdırıb özümüzlə gəzdirə bilərik? 01.05.11 11.580 dəfə oxundu
16 Kənzul-Ərş və Qədəh dualarının dində bir yeri var? 22.02.10 2.898 dəfə oxundu
17 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.053 dəfə oxundu
18 Azan duasını məsciddə camaatla birlikdə etmək doğrudur? 13.12.12 1.818 dəfə oxundu
19 Duadan sonra nə üçün əlləri yuxarı qaldırıb üzə sürtürlər? 06.01.10 2.961 dəfə oxundu
20 Hilyeyi-şərif nədir? Onu üstümüzdə gəzdirmək savabdır? 08.03.11 1.579 dəfə oxundu
21 Kagıza yazılan duanı atmaq olarmı? 25.01.16 1.289 dəfə oxundu
22 Camaat halında dua etməyin İslam dinindəki yeri nədir? 28.04.10 2.123 dəfə oxundu
23 Amin nə deməkdir? Mənşəyi nədir? 11.05.11 10.140 dəfə oxundu
24 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.891 dəfə oxundu
25 “Üzünün suyu xatirinə” – deyə, dua etmək olar? 06.10.14 1.447 dəfə oxundu
26 Duada peyğəmbər kimi biz də rəfiqi-ə’lanı diləyə bilərikmi? 01.06.11 1.485 dəfə oxundu
27 Sələfilərin iddia etdiyi kimi camaat halında təsbih çəkmək bidətdir? 30.09.15 851 dəfə oxundu
28 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlar üçün dua etməsi doğrudurmu? 26.12.15 740 dəfə oxundu
29 Təriqətə daxil olan insanlar öz üsullarına əsasən zikr edə bilərlər? 20.05.11 1.604 dəfə oxundu
30 Səmimi olaraq edilən hər dua qəbul edilirmi? 10.03.15 1.661 dəfə oxundu
31 Peyğəmbərə salavat demədən dua etmək olmaz? 22.11.10 9.509 dəfə oxundu
32 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.375 dəfə oxundu
33 Bəddua etmək nə dərəcədə doğrudur? 31.07.15 1.235 dəfə oxundu
34 İmtahanda müvəffəq olmaq üçün hansı duanı oxumaq lazımdır? 26.11.14 22.078 dəfə oxundu
35 Zikrli ilahi və kollektiv zikr haqında fikriniz nədir? 11.02.10 1.784 dəfə oxundu
36 Mən qəşəng deyiləm, nə etməliyəm? 08.06.16 1.037 dəfə oxundu
37 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.293 dəfə oxundu
38 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 4.184 dəfə oxundu
39 Ölmüş əqrabalarımız dua etməklə əfv edilə bilər? 29.07.16 667 dəfə oxundu
40 “Ləbbeyk ya Əli!”, “Ləbbeyk ya Hüseyn” demək nə dərəcədə doğrudur? 02.03.16 2.304 dəfə oxundu
41 Cövşən nədir? 21.01.11 4.510 dəfə oxundu
42 Rüku və səcdələrdə təsbihatın uzunluğu nə qədər olmalıdır? 04.03.10 4.236 dəfə oxundu
43 Camaatla bərabər dua etməyin dinimizdəki yeri nədir? 08.09.17 105 dəfə oxundu
44 Araya vasitəçi qoyub dua etmək düzgündür? 29.06.09 2.096 dəfə oxundu
45 Səcdədə Azərbaycanca dua etmək olar? 25.01.11 5.876 dəfə oxundu
46 Dua sözünə ibadət mənası vermək olar? 22.06.11 1.797 dəfə oxundu
47 “Allahım! Səndən Sənə sığınıram” deyə bir dua varmı? 20.09.17 135 dəfə oxundu
48 İstixarə nə deməkdir? 28.03.10 4.332 dəfə oxundu
49 Duada əlləri aralı tutmaq lazımdır, yoxsa bitişdirmək? 28.01.11 2.391 dəfə oxundu
50 Zikrin mənası nədir? Bəs zikrin ziddi nədir? 03.07.11 3.955 dəfə oxundu