Vicdan nə deməkdir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Müxtəlif məsələlər Tarix: 26 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Vicdanın mənası nədir? İslam dininə əsasən vicdana nə cür tərif vermək olar?

Cavab: Vicdan hər bir insana gözəl davranışı və düşüncəni deyən, sağlam mühakimə yürütməyinə kömək edən, səhvlə düzü bir-birindən ayıran mənəvi xüsusiyyətdir.

Vicdanın mühüm xüsusiyyətlərindən biri də odur ki, o bütün insanlar arasında müştərəkdir. Yəni bir insanın vicdanına görə doğru olan şey- şərtlər dəyişmədiyi müddətcə- digər insanların vicdanları üçün də doğrudur. Vicdanlar eyni bir mövzu üzərində heç vaxt ziddiyyətdə olmazlar. Bunun səbəbi isə vicdanın mənbəyidir. Vicdan Allahın ilhamıdır. Allah hər bir insana onun vicdanı vasitəsi ilə özünün məmnun olacağı ən doğru və ən gözəl davranışları bildirməkdədir.

Vicdanın Allahın ilhamı olduğunu Quranın Şəms surəsi belə açıqlayır:

«And olsun nəfsə və onu yaradana (ona biçim verənə). Sonra da ona günahlarını və pis əməllərdən çəkinməsini (xeyir və şəri) öyrədənə ki, nəfsini (günahlardan) təmizləyən mütləq nicat tapacaqdır!». (Şəms, 7-9)

Yuxarıdakı ayədə Allah nəfsin fücurunu (günaha və üsyana girişmək, fasiq olmaq, yalan danışmaq, qiyam, haqdan üz çevirmək, nizam-intizamı pozmaq, əxlaqi çürümüşlük, təqvanın ziddi, terror hadisələri törədərək insanların qətli) və eyni zamanda ondan qorunmağı ilham etdiyini bildirməkdədir. Bax, insanı pis əməllərdən uzaq tutan və doğru olanı bildirən vicdandır.

Vicdanın digər bir xüsusiyyəti də insanın bilavasitə doğru olan şeyi tapmasına kömək etməsidir. Başqalarının köməyinə ehtiyac duymadan vicdan insana doğru yolu göstərəcəkdir, mühüm olan insanın vicdanına müraciət etməsi, ona qulaq asması və onun dediklərini etməsidir. Bu səbəblə deyə bilərik ki, vicdan dinin əsas amillərindən biridir.

Hər şeydən əvvəl bunu unutmamaq lazımdır ki, hər bir insan şüur sahibi olduğu andan etibarən Allahın ona ilham etdiyi vicdanın dediklərindən məsuliyyət daşıyır. Ətrafda baş verən hadisələri dərk etməyə başlayan, mühakimə qabiliyyəti qazanmış hər bir insan o andan etibarən vicdanının səsinə qulaq verməli, nəfsin istəkləri ilə vicdanın səsini bir-birindən ayıra biləcək bacarığa sahib olmalı və vicdanla hərəkət edəcək iradəyə sahib olmalıdır. Artıq bundan sonra rastlaşdığı hadısə­lərə münasibətinə görə haqq-hasab günü məsuliyyət daşıya­caqdır. Vicdanının səsinə qulaq verərək hərəkət edibsə, Allahın cənnətinə layiq görüləcək, nəfsinin istəklərinə baş əyibsə, “qapıları bağlanmış“ sonsuz bir əzab alovu ilə qarşılanacaqdır.1

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Mənbə: Yaşar Qurbanov, “İslam Dini Terrorun Əleyhinədir”, Bakı, 2006-cı il, s. 23-24. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
48.001 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Sabi nə deməkdir? Quranda sabilik barədə məlumat var? 21.05.10 2.428 dəfə oxundu
2 İnsan ürəyindən keçirdiyi hər şeyə görə cavabdehdir? 14.09.11 1.849 dəfə oxundu
3 Biz dilənçilərə mütləq pul verməliyik? 24.04.13 1.556 dəfə oxundu
4 Sevgililər günü və buna bənzər günləri qeyd etmək olarmı? 17.03.17 558 dəfə oxundu
5 İnsan ağlına gələn və ürəyindən keçən pis şeylərə görə cavabdeh olacaq? 03.03.10 3.275 dəfə oxundu
6 Dində çatla məşğul olmağa necə baxılır? 25.05.10 1.935 dəfə oxundu
7 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.789 dəfə oxundu
8 Hikmət və təqvanın arasında nə cür bir münasibət var? 05.05.13 1.085 dəfə oxundu
9 Bilə-bilə günah işləməkdə inad edən dindən çıxarmı? 27.03.17 555 dəfə oxundu
10 İnsanlar sadəcə olaraq öz gücləri çatan şeyləri yerinə yetirməlidirlər? 04.08.09 1.540 dəfə oxundu
11 Kişilərin saqqal saxlamaması günahdır? 22.02.16 1.221 dəfə oxundu
12 Allah yazısı olan medalyonla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.042 dəfə oxundu
13 Hubbi lillah və buğzu lillah nə deməkdir? 23.05.13 1.213 dəfə oxundu
14 Ələ keçirilən qatillərin və teroristlərin döyülməsi doğrudur? 24.04.17 272 dəfə oxundu
15 Mən boynuma üstündə xaç işarəsi olan medalyon taxa bilərəm? 04.08.09 2.888 dəfə oxundu
16 Şeytan həmişə oyaq və fəal olur? 04.06.10 2.414 dəfə oxundu
17 Səhabələrin haqqında “radıyəllahu anh” deməyin hökmü 26.01.12 1.539 dəfə oxundu
18 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.415 dəfə oxundu
19 Hiləyi-Şəriyyənin hökmü nədir? 28.06.17 253 dəfə oxundu
20 Uşaqları böyüklərin yanında öpüb oynatmaq böyüklərə qarşı hörmətsizlikdir? 07.08.09 2.059 dəfə oxundu
21 Vicdan nə deməkdir? 26.06.10 48.001 dəfə oxundu
22 İslama əsasən surroqat analıq 03.02.12 1.869 dəfə oxundu
23 “Allah heç kəsə gücünün çatmadığı yükü yükləməz” nə deməkdir? 28.05.13 1.472 dəfə oxundu
24 Zina Yusif əleyhissəlama xoş görülmüşdü? 04.09.17 505 dəfə oxundu
25 Xristian dünyasının dünya iqtisadiyyatına hansısa bir xidməti olub? 18.12.09 3.055 dəfə oxundu
26 Tez-tez and içmək nə dərəcədə doğrudur? 07.12.15 1.188 dəfə oxundu
27 Dini məsələlərdə bir alimə tabe olmaq səhvdir? 09.02.12 2.158 dəfə oxundu
28 İmtahanda Qurana zidd olan bəndi seçmək olar? 19.08.13 1.404 dəfə oxundu
29 Qul haqqı bağışlanırmı? 18.09.17 596 dəfə oxundu
30 İnsan nə isə yarada bilər? 28.12.09 2.370 dəfə oxundu
31 Qan qardaşlığı və hökmü 01.12.10 3.090 dəfə oxundu
32 Dinimizi təhqir edən vebsaytlara hücum etməyimiz düzdür? 15.02.12 1.355 dəfə oxundu
33 Uğurlu-uğursuz canlılar və əşyalar ola bilərmi? 20.08.13 2.152 dəfə oxundu
34 Məcaz nədir? Quranda məcaz varmı? 03.11.17 285 dəfə oxundu
35 Donuz tükündən düzəldilən fırçaları işlətmək olar? 26.01.10 1.775 dəfə oxundu
36 Müsəlmanın müsəlmanla zarafatı 01.12.10 1.960 dəfə oxundu
37 Cudi dağı 22.02.12 1.577 dəfə oxundu
38 Gizli şahidlik barədə nə fikirləşirsiniz? 15.09.14 1.423 dəfə oxundu
39 Quranda birinci qat səma ilə qəsd edilən yer haradır? 02.03.18 173 dəfə oxundu
40 Bizə kiminsə eyibləri deyildikdə nə cür rəftar etməliyik? 10.04.11 1.840 dəfə oxundu
41 Övlad itirmək və ağlamaq 24.12.10 9.114 dəfə oxundu
42 Şəriət 01.03.12 2.419 dəfə oxundu
43 Planlarımız alınmırsa, nə etməliyik? 15.12.13 1.779 dəfə oxundu
44 Bir müəllimin ən mühüm xüsusiyyəti nə olmalıdır? 07.05.18 258 dəfə oxundu
45 Səid Nursinin kitablarının dövlət tərəfindən nəşr edilməsi doğrudurmu? 03.04.14 1.315 dəfə oxundu
46 Şeytanın aldada bilmədiyi Adəmi Həvva aldatdı? 29.05.13 1.682 dəfə oxundu
47 Həzrət və həzrətləri nə deməkdir? 10.03.12 1.901 dəfə oxundu
48 Millət vəkillərinin “məclis”i ilə “şura”arasındakı fərq nədir? 07.09.15 732 dəfə oxundu
49 Dəlilər və psixoloji xəstələr axirətdə diriləcəklərmi? 09.07.18 265 dəfə oxundu
50 Bir kişi bir qadına özəl dərs keçə bilər? 25.05.14 2.104 dəfə oxundu
51 Siz hansı məzhəbə qulluq edirsiniz? 09.02.11 2.686 dəfə oxundu
52 İrəm 10.04.12 1.900 dəfə oxundu
53 Müsəlmanlar nə üçün qeyri-müsəlmanlardan daha pis vəziyyətdədir? 27.07.15 1.004 dəfə oxundu
54 Nəsx nə deməkdir, Quranda nəsx varmı? 10.06.19 133 dəfə oxundu
55 Əlimdəki haram pulu ehtiyacı olan bir nəfərə verə bilərəm? 03.04.10 2.842 dəfə oxundu
56 Qonşudan icazə almamış internetə qoşulmaq olar? 21.02.11 1.933 dəfə oxundu
57 Şeyxeyn 10.04.12 2.046 dəfə oxundu
58 Zehni idarəetmə ilə cinayətə yönləndirilən insanın məsuliyyəti nədir? 28.09.16 486 dəfə oxundu
59 Peyğəmbərimiz, Astronomiya və tiblə əlaqəli ayələri necə başa düşür? 23.09.19 83 dəfə oxundu
60 Daşınmaz əmlakımızı bankomatiklərə kirayə verə bilərikmi? 14.11.15 628 dəfə oxundu
61 Camaatı dindən soyutmamaq üçün bəzi şeyləri deməsəniz, olmaz? 24.02.11 1.672 dəfə oxundu
62 Dolya verən də alan kimi günaha batır? 21.05.12 1.606 dəfə oxundu
63 Şiələr möminlərin analarına necə dil uzada bilirlər? 07.10.16 1.116 dəfə oxundu
64 Müvəffəq olmağın yolu nədən keçir? Dində bu barədə nə deyilir? 17.04.10 2.559 dəfə oxundu
65 18 min aləm söhbəti düzdür? 17.03.11 4.432 dəfə oxundu
66 Həzrət sözü nə məna daşıyır? 25.12.12 3.457 dəfə oxundu
67 İslam aləmi niyə bu gündədi? 02.01.17 925 dəfə oxundu
68 Təvəkkül etmək 26.04.10 3.198 dəfə oxundu
69 Şumer kitabələri və dinlərə münasibət məsələsi 10.05.11 2.238 dəfə oxundu
70 Başqasının başına gələn müsibətə sevinmək günahdır? 05.03.13 1.317 dəfə oxundu
71 Qızıl hesabı açdırmaq caizdirmi? 03.02.17 283 dəfə oxundu
72 Dənizdən tapılan şeyləri mənimsəmək halaldır? 02.05.10 1.613 dəfə oxundu
73 Qütblərdə apardığınız müşahidələri başqaları özlərinə götürürlər? 19.05.11 1.614 dəfə oxundu
74 Qadınlar maşın sürə bilərlər? 23.04.13 2.036 dəfə oxundu
75 Müsabiqələrdə rəqibini öldürənə cəza verilirmi? 15.02.17 333 dəfə oxundu