Vicdan nə deməkdir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Müxtəlif məsələlər Tarix: 26 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Vicdanın mənası nədir? İslam dininə əsasən vicdana nə cür tərif vermək olar?

Cavab: Vicdan hər bir insana gözəl davranışı və düşüncəni deyən, sağlam mühakimə yürütməyinə kömək edən, səhvlə düzü bir-birindən ayıran mənəvi xüsusiyyətdir.

Vicdanın mühüm xüsusiyyətlərindən biri də odur ki, o bütün insanlar arasında müştərəkdir. Yəni bir insanın vicdanına görə doğru olan şey- şərtlər dəyişmədiyi müddətcə- digər insanların vicdanları üçün də doğrudur. Vicdanlar eyni bir mövzu üzərində heç vaxt ziddiyyətdə olmazlar. Bunun səbəbi isə vicdanın mənbəyidir. Vicdan Allahın ilhamıdır. Allah hər bir insana onun vicdanı vasitəsi ilə özünün məmnun olacağı ən doğru və ən gözəl davranışları bildirməkdədir.

Vicdanın Allahın ilhamı olduğunu Quranın Şəms surəsi belə açıqlayır:

«And olsun nəfsə və onu yaradana (ona biçim verənə). Sonra da ona günahlarını və pis əməllərdən çəkinməsini (xeyir və şəri) öyrədənə ki, nəfsini (günahlardan) təmizləyən mütləq nicat tapacaqdır!». (Şəms, 7-9)

Yuxarıdakı ayədə Allah nəfsin fücurunu (günaha və üsyana girişmək, fasiq olmaq, yalan danışmaq, qiyam, haqdan üz çevirmək, nizam-intizamı pozmaq, əxlaqi çürümüşlük, təqvanın ziddi, terror hadisələri törədərək insanların qətli) və eyni zamanda ondan qorunmağı ilham etdiyini bildirməkdədir. Bax, insanı pis əməllərdən uzaq tutan və doğru olanı bildirən vicdandır.

Vicdanın digər bir xüsusiyyəti də insanın bilavasitə doğru olan şeyi tapmasına kömək etməsidir. Başqalarının köməyinə ehtiyac duymadan vicdan insana doğru yolu göstərəcəkdir, mühüm olan insanın vicdanına müraciət etməsi, ona qulaq asması və onun dediklərini etməsidir. Bu səbəblə deyə bilərik ki, vicdan dinin əsas amillərindən biridir.

Hər şeydən əvvəl bunu unutmamaq lazımdır ki, hər bir insan şüur sahibi olduğu andan etibarən Allahın ona ilham etdiyi vicdanın dediklərindən məsuliyyət daşıyır. Ətrafda baş verən hadisələri dərk etməyə başlayan, mühakimə qabiliyyəti qazanmış hər bir insan o andan etibarən vicdanının səsinə qulaq verməli, nəfsin istəkləri ilə vicdanın səsini bir-birindən ayıra biləcək bacarığa sahib olmalı və vicdanla hərəkət edəcək iradəyə sahib olmalıdır. Artıq bundan sonra rastlaşdığı hadısə­lərə münasibətinə görə haqq-hasab günü məsuliyyət daşıya­caqdır. Vicdanının səsinə qulaq verərək hərəkət edibsə, Allahın cənnətinə layiq görüləcək, nəfsinin istəklərinə baş əyibsə, “qapıları bağlanmış“ sonsuz bir əzab alovu ilə qarşılanacaqdır.1

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Mənbə: Yaşar Qurbanov, “İslam Dini Terrorun Əleyhinədir”, Bakı, 2006-cı il, s. 23-24. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
47.862 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İnsanlar sadəcə olaraq öz gücləri çatan şeyləri yerinə yetirməlidirlər? 04.08.09 1.539 dəfə oxundu
2 Kişilərin saqqal saxlamaması günahdır? 22.02.16 1.201 dəfə oxundu
3 Allah yazısı olan medalyonla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.033 dəfə oxundu
4 Hubbi lillah və buğzu lillah nə deməkdir? 23.05.13 1.211 dəfə oxundu
5 Ələ keçirilən qatillərin və teroristlərin döyülməsi doğrudur? 24.04.17 271 dəfə oxundu
6 Mən boynuma üstündə xaç işarəsi olan medalyon taxa bilərəm? 04.08.09 2.854 dəfə oxundu
7 Şeytan həmişə oyaq və fəal olur? 04.06.10 2.409 dəfə oxundu
8 Səhabələrin haqqında “radıyəllahu anh” deməyin hökmü 26.01.12 1.538 dəfə oxundu
9 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.413 dəfə oxundu
10 Hiləyi-Şəriyyənin hökmü nədir? 28.06.17 252 dəfə oxundu
11 Uşaqları böyüklərin yanında öpüb oynatmaq böyüklərə qarşı hörmətsizlikdir? 07.08.09 2.058 dəfə oxundu
12 Vicdan nə deməkdir? 26.06.10 47.862 dəfə oxundu
13 İslama əsasən surroqat analıq 03.02.12 1.866 dəfə oxundu
14 “Allah heç kəsə gücünün çatmadığı yükü yükləməz” nə deməkdir? 28.05.13 1.470 dəfə oxundu
15 Zina Yusif əleyhissəlama xoş görülmüşdü? 04.09.17 492 dəfə oxundu
16 Xristian dünyasının dünya iqtisadiyyatına hansısa bir xidməti olub? 18.12.09 3.054 dəfə oxundu
17 Tez-tez and içmək nə dərəcədə doğrudur? 07.12.15 1.184 dəfə oxundu
18 Dini məsələlərdə bir alimə tabe olmaq səhvdir? 09.02.12 2.153 dəfə oxundu
19 İmtahanda Qurana zidd olan bəndi seçmək olar? 19.08.13 1.403 dəfə oxundu
20 Qul haqqı bağışlanırmı? 18.09.17 564 dəfə oxundu
21 İnsan nə isə yarada bilər? 28.12.09 2.366 dəfə oxundu
22 Qan qardaşlığı və hökmü 01.12.10 3.089 dəfə oxundu
23 Dinimizi təhqir edən vebsaytlara hücum etməyimiz düzdür? 15.02.12 1.355 dəfə oxundu
24 Uğurlu-düşərli geyim elementləri və əşyalar ola bilər? 20.08.13 2.138 dəfə oxundu
25 Məcaz nədir? Quranda məcaz varmı? 03.11.17 273 dəfə oxundu
26 Donuz tükündən düzəldilən fırçaları işlətmək olar? 26.01.10 1.769 dəfə oxundu
27 Müsəlmanın müsəlmanla zarafatı 01.12.10 1.956 dəfə oxundu
28 Cudi dağı 22.02.12 1.574 dəfə oxundu
29 Gizli şahidlik barədə nə fikirləşirsiniz? 15.09.14 1.420 dəfə oxundu
30 Quranda birinci qat səma ilə qəsd edilən yer haradır? 02.03.18 168 dəfə oxundu
31 Bizə kiminsə eyibləri deyildikdə nə cür rəftar etməliyik? 10.04.11 1.838 dəfə oxundu
32 Övlad itirmək və ağlamaq 24.12.10 8.715 dəfə oxundu
33 Şəriət 01.03.12 2.381 dəfə oxundu
34 Planlarımız alınmırsa, nə etməliyik? 15.12.13 1.775 dəfə oxundu
35 Bir müəllimin ən mühüm xüsusiyyəti nə olmalıdır? 07.05.18 252 dəfə oxundu
36 Səid Nursinin kitablarının dövlət tərəfindən nəşr edilməsi doğrudurmu? 03.04.14 1.312 dəfə oxundu
37 Şeytanın aldada bilmədiyi Adəmi Həvva aldatdı? 29.05.13 1.676 dəfə oxundu
38 Həzrət və həzrətləri nə deməkdir? 10.03.12 1.887 dəfə oxundu
39 Millət vəkillərinin “məclis”i ilə “şura”arasındakı fərq nədir? 07.09.15 732 dəfə oxundu
40 Dəlilər və psixoloji xəstələr axirətdə diriləcəklərmi? 09.07.18 245 dəfə oxundu
41 Bir kişi bir qadına özəl dərs keçə bilər? 25.05.14 2.085 dəfə oxundu
42 Siz hansı məzhəbə qulluq edirsiniz? 09.02.11 2.680 dəfə oxundu
43 İrəm 10.04.12 1.897 dəfə oxundu
44 Müsəlmanlar nə üçün qeyri-müsəlmanlardan daha pis vəziyyətdədir? 27.07.15 1.002 dəfə oxundu
45 Nəsx nə deməkdir, Quranda nəsx varmı? 10.06.19 119 dəfə oxundu
46 Əlimdəki haram pulu ehtiyacı olan bir nəfərə verə bilərəm? 03.04.10 2.823 dəfə oxundu
47 Qonşudan icazə almamış internetə qoşulmaq olar? 21.02.11 1.919 dəfə oxundu
48 Şeyxeyn 10.04.12 2.041 dəfə oxundu
49 Zehni idarəetmə ilə cinayətə yönləndirilən insanın məsuliyyəti nədir? 28.09.16 486 dəfə oxundu
50 Daşınmaz əmlakımızı bankomatiklərə kirayə verə bilərikmi? 14.11.15 626 dəfə oxundu
51 Camaatı dindən soyutmamaq üçün bəzi şeyləri deməsəniz, olmaz? 24.02.11 1.670 dəfə oxundu
52 Dolya verən də alan kimi günaha batır? 21.05.12 1.604 dəfə oxundu
53 Şiələr möminlərin analarına necə dil uzada bilirlər? 07.10.16 1.106 dəfə oxundu
54 Müvəffəq olmağın yolu nədən keçir? Dində bu barədə nə deyilir? 17.04.10 2.554 dəfə oxundu
55 18 min aləm söhbəti düzdür? 17.03.11 4.418 dəfə oxundu
56 Həzrət sözü nə məna daşıyır? 25.12.12 3.297 dəfə oxundu
57 İslam aləmi niyə bu gündədi? 02.01.17 880 dəfə oxundu
58 Təvəkkül etmək 26.04.10 3.187 dəfə oxundu
59 Şumer kitabələri və dinlərə münasibət məsələsi 10.05.11 2.234 dəfə oxundu
60 Başqasının başına gələn müsibətə sevinmək günahdır? 05.03.13 1.317 dəfə oxundu
61 Qızıl hesabı açdırmaq caizdirmi? 03.02.17 283 dəfə oxundu
62 Dənizdən tapılan şeyləri mənimsəmək halaldır? 02.05.10 1.612 dəfə oxundu
63 Qütblərdə apardığınız müşahidələri başqaları özlərinə götürürlər? 19.05.11 1.612 dəfə oxundu
64 Qadınlar maşın sürə bilərlər? 23.04.13 2.019 dəfə oxundu
65 Müsabiqələrdə rəqibini öldürənə cəza verilirmi? 15.02.17 332 dəfə oxundu
66 Sabi nə deməkdir? Quranda sabilik barədə məlumat var? 21.05.10 2.417 dəfə oxundu
67 İnsan ürəyindən keçirdiyi hər şeyə görə cavabdehdir? 14.09.11 1.846 dəfə oxundu
68 Biz dilənçilərə mütləq pul verməliyik? 24.04.13 1.546 dəfə oxundu
69 Sevgililər günü və buna bənzər günləri qeyd etmək olarmı? 17.03.17 547 dəfə oxundu
70 İnsan ağlına gələn və ürəyindən keçən pis şeylərə görə cavabdeh olacaq? 03.03.10 3.262 dəfə oxundu
71 Dində çatla məşğul olmağa necə baxılır? 25.05.10 1.931 dəfə oxundu
72 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.773 dəfə oxundu
73 Hikmət və təqvanın arasında nə cür bir münasibət var? 05.05.13 1.085 dəfə oxundu
74 Bilə-bilə günah işləməkdə inad edən dindən çıxarmı? 27.03.17 553 dəfə oxundu