Vicdan nə deməkdir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Müxtəlif məsələlər Tarix: 26 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Vicdanın mənası nədir? İslam dininə əsasən vicdana nə cür tərif vermək olar?

Cavab: Vicdan hər bir insana gözəl davranışı və düşüncəni deyən, sağlam mühakimə yürütməyinə kömək edən, səhvlə düzü bir-birindən ayıran mənəvi xüsusiyyətdir.

Vicdanın mühüm xüsusiyyətlərindən biri də odur ki, o bütün insanlar arasında müştərəkdir. Yəni bir insanın vicdanına görə doğru olan şey- şərtlər dəyişmədiyi müddətcə- digər insanların vicdanları üçün də doğrudur. Vicdanlar eyni bir mövzu üzərində heç vaxt ziddiyyətdə olmazlar. Bunun səbəbi isə vicdanın mənbəyidir. Vicdan Allahın ilhamıdır. Allah hər bir insana onun vicdanı vasitəsi ilə özünün məmnun olacağı ən doğru və ən gözəl davranışları bildirməkdədir.

Vicdanın Allahın ilhamı olduğunu Quranın Şəms surəsi belə açıqlayır:

«And olsun nəfsə və onu yaradana (ona biçim verənə). Sonra da ona günahlarını və pis əməllərdən çəkinməsini (xeyir və şəri) öyrədənə ki, nəfsini (günahlardan) təmizləyən mütləq nicat tapacaqdır!». (Şəms, 7-9)

Yuxarıdakı ayədə Allah nəfsin fücurunu (günaha və üsyana girişmək, fasiq olmaq, yalan danışmaq, qiyam, haqdan üz çevirmək, nizam-intizamı pozmaq, əxlaqi çürümüşlük, təqvanın ziddi, terror hadisələri törədərək insanların qətli) və eyni zamanda ondan qorunmağı ilham etdiyini bildirməkdədir. Bax, insanı pis əməllərdən uzaq tutan və doğru olanı bildirən vicdandır.

Vicdanın digər bir xüsusiyyəti də insanın bilavasitə doğru olan şeyi tapmasına kömək etməsidir. Başqalarının köməyinə ehtiyac duymadan vicdan insana doğru yolu göstərəcəkdir, mühüm olan insanın vicdanına müraciət etməsi, ona qulaq asması və onun dediklərini etməsidir. Bu səbəblə deyə bilərik ki, vicdan dinin əsas amillərindən biridir.

Hər şeydən əvvəl bunu unutmamaq lazımdır ki, hər bir insan şüur sahibi olduğu andan etibarən Allahın ona ilham etdiyi vicdanın dediklərindən məsuliyyət daşıyır. Ətrafda baş verən hadisələri dərk etməyə başlayan, mühakimə qabiliyyəti qazanmış hər bir insan o andan etibarən vicdanının səsinə qulaq verməli, nəfsin istəkləri ilə vicdanın səsini bir-birindən ayıra biləcək bacarığa sahib olmalı və vicdanla hərəkət edəcək iradəyə sahib olmalıdır. Artıq bundan sonra rastlaşdığı hadısə­lərə münasibətinə görə haqq-hasab günü məsuliyyət daşıya­caqdır. Vicdanının səsinə qulaq verərək hərəkət edibsə, Allahın cənnətinə layiq görüləcək, nəfsinin istəklərinə baş əyibsə, “qapıları bağlanmış“ sonsuz bir əzab alovu ilə qarşılanacaqdır.1

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Mənbə: Yaşar Qurbanov, “İslam Dini Terrorun Əleyhinədir”, Bakı, 2006-cı il, s. 23-24. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
47.772 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Dənizdən tapılan şeyləri mənimsəmək halaldır? 02.05.10 1.607 dəfə oxundu
2 Qütblərdə apardığınız müşahidələri başqaları özlərinə götürürlər? 19.05.11 1.612 dəfə oxundu
3 Qadınlar maşın sürə bilərlər? 23.04.13 2.001 dəfə oxundu
4 Müsabiqələrdə rəqibini öldürənə cəza verilirmi? 15.02.17 332 dəfə oxundu
5 Sabi nə deməkdir? Quranda sabilik barədə məlumat var? 21.05.10 2.401 dəfə oxundu
6 İnsan ürəyindən keçirdiyi hər şeyə görə cavabdehdir? 14.09.11 1.841 dəfə oxundu
7 Biz dilənçilərə mütləq pul verməliyik? 24.04.13 1.521 dəfə oxundu
8 Sevgililər günü və buna bənzər günləri qeyd etmək olarmı? 17.03.17 536 dəfə oxundu
9 İnsan ağlına gələn və ürəyindən keçən pis şeylərə görə cavabdeh olacaq? 03.03.10 3.244 dəfə oxundu
10 Dində çatla məşğul olmağa necə baxılır? 25.05.10 1.929 dəfə oxundu
11 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.755 dəfə oxundu
12 Hikmət və təqvanın arasında nə cür bir münasibət var? 05.05.13 1.085 dəfə oxundu
13 Bilə-bilə günah işləməkdə inad edən dindən çıxarmı? 27.03.17 543 dəfə oxundu
14 İnsanlar sadəcə olaraq öz gücləri çatan şeyləri yerinə yetirməlidirlər? 04.08.09 1.535 dəfə oxundu
15 Kişilərin saqqal saxlamaması günahdır? 22.02.16 1.180 dəfə oxundu
16 Allah yazısı olan medalyonla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.025 dəfə oxundu
17 Hubbi lillah və buğzu lillah nə deməkdir? 23.05.13 1.207 dəfə oxundu
18 Ələ keçirilən qatillərin və teroristlərin döyülməsi doğrudur? 24.04.17 270 dəfə oxundu
19 Mən boynuma üstündə xaç işarəsi olan medalyon taxa bilərəm? 04.08.09 2.811 dəfə oxundu
20 Şeytan həmişə oyaq və fəal olur? 04.06.10 2.403 dəfə oxundu
21 Səhabələrin haqqında “radıyəllahu anh” deməyin hökmü 26.01.12 1.537 dəfə oxundu
22 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.408 dəfə oxundu
23 Hiləyi-Şəriyyənin hökmü nədir? 28.06.17 250 dəfə oxundu
24 Uşaqları böyüklərin yanında öpüb oynatmaq böyüklərə qarşı hörmətsizlikdir? 07.08.09 2.047 dəfə oxundu
25 Vicdan nə deməkdir? 26.06.10 47.772 dəfə oxundu
26 İslama əsasən surroqat analıq 03.02.12 1.861 dəfə oxundu
27 “Allah heç kəsə gücünün çatmadığı yükü yükləməz” nə deməkdir? 28.05.13 1.463 dəfə oxundu
28 Zina Yusif əleyhissəlama xoş görülmüşdü? 04.09.17 461 dəfə oxundu
29 Xristian dünyasının dünya iqtisadiyyatına hansısa bir xidməti olub? 18.12.09 3.051 dəfə oxundu
30 Tez-tez and içmək nə dərəcədə doğrudur? 07.12.15 1.174 dəfə oxundu
31 Dini məsələlərdə bir alimə tabe olmaq səhvdir? 09.02.12 2.144 dəfə oxundu
32 İmtahanda Qurana zidd olan bəndi seçmək olar? 19.08.13 1.399 dəfə oxundu
33 Qul haqqı bağışlanırmı? 18.09.17 506 dəfə oxundu
34 İnsan nə isə yarada bilər? 28.12.09 2.359 dəfə oxundu
35 Qan qardaşlığı və hökmü 01.12.10 3.086 dəfə oxundu
36 Dinimizi təhqir edən vebsaytlara hücum etməyimiz düzdür? 15.02.12 1.355 dəfə oxundu
37 Uğurlu-düşərli geyim elementləri və əşyalar ola bilər? 20.08.13 2.129 dəfə oxundu
38 Məcaz nədir? Quranda məcaz varmı? 03.11.17 267 dəfə oxundu
39 Donuz tükündən düzəldilən fırçaları işlətmək olar? 26.01.10 1.768 dəfə oxundu
40 Müsəlmanın müsəlmanla zarafatı 01.12.10 1.950 dəfə oxundu
41 Cudi dağı 22.02.12 1.569 dəfə oxundu
42 Gizli şahidlik barədə nə fikirləşirsiniz? 15.09.14 1.420 dəfə oxundu
43 Quranda birinci qat səma ilə qəsd edilən yer haradır? 02.03.18 164 dəfə oxundu
44 Bizə kiminsə eyibləri deyildikdə nə cür rəftar etməliyik? 10.04.11 1.831 dəfə oxundu
45 Övlad itirmək və ağlamaq 24.12.10 8.242 dəfə oxundu
46 Şəriət 01.03.12 2.357 dəfə oxundu
47 Planlarımız alınmırsa, nə etməliyik? 15.12.13 1.760 dəfə oxundu
48 Bir müəllimin ən mühüm xüsusiyyəti nə olmalıdır? 07.05.18 240 dəfə oxundu
49 Səid Nursinin kitablarının dövlət tərəfindən nəşr edilməsi doğrudurmu? 03.04.14 1.309 dəfə oxundu
50 Şeytanın aldada bilmədiyi Adəmi Həvva aldatdı? 29.05.13 1.671 dəfə oxundu
51 Həzrət və həzrətləri nə deməkdir? 10.03.12 1.875 dəfə oxundu
52 Millət vəkillərinin “məclis”i ilə “şura”arasındakı fərq nədir? 07.09.15 732 dəfə oxundu
53 Dəlilər və psixoloji xəstələr axirətdə diriləcəklərmi? 09.07.18 227 dəfə oxundu
54 Bir kişi bir qadına özəl dərs keçə bilər? 25.05.14 2.064 dəfə oxundu
55 Siz hansı məzhəbə qulluq edirsiniz? 09.02.11 2.675 dəfə oxundu
56 İrəm 10.04.12 1.890 dəfə oxundu
57 Müsəlmanlar nə üçün qeyri-müsəlmanlardan daha pis vəziyyətdədir? 27.07.15 998 dəfə oxundu
58 Nəsx nə deməkdir, Quranda nəsx varmı? 10.06.19 44 dəfə oxundu
59 Əlimdəki haram pulu ehtiyacı olan bir nəfərə verə bilərəm? 03.04.10 2.801 dəfə oxundu
60 Qonşudan icazə almamış internetə qoşulmaq olar? 21.02.11 1.913 dəfə oxundu
61 Şeyxeyn 10.04.12 2.035 dəfə oxundu
62 Zehni idarəetmə ilə cinayətə yönləndirilən insanın məsuliyyəti nədir? 28.09.16 485 dəfə oxundu
63 Daşınmaz əmlakımızı bankomatiklərə kirayə verə bilərikmi? 14.11.15 626 dəfə oxundu
64 Camaatı dindən soyutmamaq üçün bəzi şeyləri deməsəniz, olmaz? 24.02.11 1.669 dəfə oxundu
65 Dolya verən də alan kimi günaha batır? 21.05.12 1.601 dəfə oxundu
66 Şiələr möminlərin analarına necə dil uzada bilirlər? 07.10.16 1.068 dəfə oxundu
67 Müvəffəq olmağın yolu nədən keçir? Dində bu barədə nə deyilir? 17.04.10 2.552 dəfə oxundu
68 18 min aləm söhbəti düzdür? 17.03.11 4.408 dəfə oxundu
69 Həzrət sözü nə məna daşıyır? 25.12.12 3.207 dəfə oxundu
70 İslam aləmi niyə bu gündədi? 02.01.17 862 dəfə oxundu
71 Təvəkkül etmək 26.04.10 3.180 dəfə oxundu
72 Şumer kitabələri və dinlərə münasibət məsələsi 10.05.11 2.225 dəfə oxundu
73 Başqasının başına gələn müsibətə sevinmək günahdır? 05.03.13 1.317 dəfə oxundu
74 Qızıl hesabı açdırmaq caizdirmi? 03.02.17 283 dəfə oxundu