Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar?
Müsəlmanlar > Dəstəmaz > Fitvalar > Namaz Tarix: 09 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, namaz qılmaq hicrətdən əvvəl vacib edilib. Dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi isə peyğəmbərə Mədinədə nazil olub. Belə olan halda, müsəlmanlar namazı Məkkədə dəstəmazsız qılırdılar?

Cavab: Dəstəmaz almaq və namaz qılmaq digər ibadətlərdə olduğu kimi, ancaq Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) və onun ümmətinə deyil, bütün peyğəmbər və ümmətlərə vacib buyurulub. Ubeyy ibn Kəbdən (r. a.) belə bir rəvayət nəql edilir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) su istədi və dəstəmaz üzvlərini bir dəfə yuyub, dəstəmaz aldı. Sonra dedi:

“Bu, insanın aldığı elə bir dəstəmazdır ki, onu yerinə yetirməsə, Allah heç bir namazını qəbul etməz”.

Bundan sonra peyğəmbər dəstəmaz üzvlərini iki dəfə yuyub, dəstəmaz aldı və belə buyurdu:

“Bu, insanın elə bir dəstəmazıdır ki, onu aldığı vaxt Allah ona ikiqat savab yazır”.

Sonra peyğəmbər (s. a. v.) yenə dəstəmaz aldı. Bu dəfə dəstəmazda yuyulmalı olan üzvlərini üç dəfə yudu və dedi:

“Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”.1

Yuxarıdakı hədis Əhməd ibn Hənbəlin hədis külliyatında da qeyd edilib. Orada axırıncı cümlə: “Bu, mənim və məndən qabaqkı nəbilərin (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”, – formasında rəvayət olunub.2

Hədisdən məlum olur ki, peyğəmbərimiz: “Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların/nəbilərin dəstəmazıdır”, – deyib. Deməli, belə çıxır ki, dəstəmaz Məkkədə insanlar tərəfindən bilinirdi. Yəni, onların bu barədə məlumatları var idi və namazlarını dəstəmaz alıb, qılırdılar. Lakin dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi3 sonralar nazil olub. Buna görə də həmin məlumatlar biz gəlib çatmamış ola bilər.

Üsamə ibn Zeydin atası Zeyd ibn Harisə əsasən rəvayət etdiyi başqa bir hədisdə deyildiyinə görə dəstəmaz və namaz ilk nazil olan vəhylə birgə Cəbrail əleyhissəlam tərəfindən peyğəmbərimizə öyrədilib.4

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları da əlavə etmək mümkündür:

“Siyər alimləri həmrəyliklə qəbul edirlər ki, Cəbrail həzrəti peyğəmbərə namaz qılmağı və dəstəmaz almağı öyrədib; onlar birlikdə namaz qılıblar. Adı çəkilən ayənin enməsindən əvvəl heç vaxt dəstəmazsız namaz qılınmayıb. Müsəlman alimlərin hamısı yekdilliklə qəbul edirlər ki, dəstəmaz Cəbrailin öyrətməyi ilə bərabər Məkkədə namazla birlikdə vacib edilib və haqqında danışılan ayə mövcud olan bir hökmün əhəmiyyətli olduğuna dair qüvvətləndirmə və təqrir səviyyəsindədir. Dəstəmazın müvafiq ayə vasitəsilə vacib edilməsi, əvvəllər isə dəstəmaz almağın məndub olması barədə fərdi fikirlər (ayrı-ayrı şəxslərin fikirləri) də var. Beləliklə dəstəmaz məsələsi ona dair ixtilaf (fikir ayrılığı) olmayacaq dərəcədə qəti və müstəqil bir nəssə əsaslandırılmış və beləcə, namazla əlaqədar ikinci dərəcəli bir hökmün nəzərdən keçirilməsi ilə vaxt keçdikcə əhəmiyyət verilmədən bir kənara qoyulması ehtimalı da aradan qalxmışdır”.5

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İbn Macə, Təharət, 47. []
  2. Əhməd ibn Hənbəl, 2/98. []
  3. Maidə surəsi, 6-cı ayə. []
  4. Əhməd in Hənbəl, 4/161. []
  5. Abdulkadir Şener, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, “Abdest” bəndi, 1-ci cild, İstanbul, 1988,  s. 69. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.541 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Əsgərlikdə namazı necə qılmaq olar? 01.10.11 4.023 dəfə oxundu
2 Namaz qılan müsəlmanın alnında səcdə izi olmalıdır? 12.12.15 2.044 dəfə oxundu
3 Azan çəkildiyi vaxt özümüzü mütləq yığışdırmalıyıq? 06.07.10 4.666 dəfə oxundu
4 Orucun qəzası var. Namazın qəzası niyə yoxdur? 15.05.10 8.775 dəfə oxundu
5 Namazı hansı hallarda yeriyə-yeriyə və minik üstündə qılmaq olar? 26.01.11 3.091 dəfə oxundu
6 Hənəfi bir nəfər Şafei bir pişnamaza iqtida edə bilər? 24.04.11 2.447 dəfə oxundu
7 Təyyarə ilə səyahət səfər hesab olunur? 07.09.11 1.899 dəfə oxundu
8 Bir qadın müstəhəb ibadət üçün ərindən icazə almalıdır? 25.01.12 2.442 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər uşaqların da namaz qıldıra biləcəyini deyib? 10.05.13 1.795 dəfə oxundu
10 Şəriətə görə namaz qılmayanın cəzası ölümdür? 15.08.16 1.032 dəfə oxundu
11 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 897 dəfə oxundu
12 Qadınlar namazı kişilərdən fərqli qılırlar? 06.08.09 14.652 dəfə oxundu
13 Gün çıxandan sonra sübh namazını qılmaq olar? 29.03.10 76.265 dəfə oxundu
14 Namazda uşaq qabağımızdan keçsə, namazı pozmalıyıq? 07.07.10 7.723 dəfə oxundu
15 İbadəti vaxtında yerinə yetirməklə əlaqədar əmr qəza namazını da əhatə edir? 21.06.10 3.347 dəfə oxundu
16 Namaz qılmayana qız vermək olmaz? 23.03.10 6.542 dəfə oxundu
17 Səhv fikirləri olan pişnamazın arxasında namaz qılmaq düzdür? 03.05.11 1.884 dəfə oxundu
18 Vitr namazının vaxtı 09.09.11 4.200 dəfə oxundu
19 Müəkkəd sünnət nədir? Sünnət namazlar qılınmasa, nə olar? 06.03.12 2.928 dəfə oxundu
20 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.813 dəfə oxundu
21 Namazda huşu necə olmalıdır? 17.08.16 990 dəfə oxundu
22 Rəsulullah (ə.s.), “namaz qılmayan uşağı döyün” demişmi? 02.04.18 508 dəfə oxundu
23 Münafiqin və ya zalımın arxasında namaz qılmaq olar? 07.11.14 1.707 dəfə oxundu
24 Bəzən sübh namazına dura bilmirəm. Bunu necə həll edim? 29.03.10 17.227 dəfə oxundu
25 Qadınlar niyə iqamə demirlər? 30.11.10 10.017 dəfə oxundu
26 Reanimasiyada qılına bilməyən namazı qəza etmək lazımdır? 18.12.10 3.625 dəfə oxundu
27 İmanın zəifliyi, namazdan soyumaq və namaz qıla bilməmək 15.01.10 5.855 dəfə oxundu
28 Hər ay qılınan xüsusi bir hacət namazı var? 09.05.11 6.314 dəfə oxundu
29 Tilavət səcdəsi üçün dəstəmazlı olmaq lazımdır? 12.09.11 1.964 dəfə oxundu
30 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 2.135 dəfə oxundu
31 Hansı hallarda maşında namaz qılmaq olar? 03.06.13 3.986 dəfə oxundu
32 Heçbir bəhanə olmadan namazların birləşdirilməsi caizdirmi? 19.08.16 2.053 dəfə oxundu
33 “Namazı tam doğru qılın!” ayəsi bizə nəyi çatdırır? 20.04.18 1.280 dəfə oxundu
34 Quranda namazların səsli ya da səssiz oxunması barədə ayə var? 30.12.14 4.515 dəfə oxundu
35 Namazda yubkanın altından pijama kimi bir şey geyinmək vacibdir? 09.04.10 5.531 dəfə oxundu
36 Quranda namaz vaxtları 10.09.14 18.208 dəfə oxundu
37 Malikilər əli açıq namaz qılırlar. Bunun səbəbi nədir? 15.01.11 4.675 dəfə oxundu
38 Tuman-köynəklə namaz qılmaq günahdır? 02.02.11 6.696 dəfə oxundu
39 Namazda təhiyyat verdikdə peyğəmbərə üz tuturuq? 08.05.11 2.003 dəfə oxundu
40 Bir qadın məhrəmi olan kişilərə pişnamazlıq edə bilər? 23.09.11 2.943 dəfə oxundu
41 Güzgünün qabağında namaz qılmaq olar? 01.06.14 4.763 dəfə oxundu
42 Namaz qılmayanlar dünyanı axirətdən üstün tuturlar? 13.12.13 2.638 dəfə oxundu
43 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərmi? 30.09.16 2.810 dəfə oxundu
44 Rəsulullaha namaz qılmağı Cəbrayıl öyrədib? 27.04.18 541 dəfə oxundu
45 Camaat namazında cərgələr və qabaq səfdən arxa cərgəyə çəkilmək 14.01.10 2.101 dəfə oxundu
46 Qatarda namaz qılmaq olar? Olarsa, necə qılmaq lazımdır? 09.04.10 4.707 dəfə oxundu
47 Kanikulda evlərinə gedən tələbə səfəri sayılır? 13.12.10 2.288 dəfə oxundu
48 Namazda başa çalma və ya araqçın qoymaq vacibdir? 17.01.11 3.860 dəfə oxundu
49 Xüşu və xüşulu olmaq nə deməkdir? 04.02.11 5.600 dəfə oxundu
50 Keçirdiyimiz sübh namazını məkruh vaxtda qıla bilərik? 26.05.11 4.408 dəfə oxundu
51 Vacib namazdan sonra müstəhəb namaz üçün yeri niyə dəyişirlər? 24.09.11 2.417 dəfə oxundu
52 Vacib namazı üzrsüz yerə tək qılmaq olar? 02.05.12 1.979 dəfə oxundu
53 Namaz bir uşağa neçə yaşda vacib olur? 03.01.14 6.782 dəfə oxundu
54 Qəza namazı yoxdursa, vaxtında qılmadığımız namazlar necə olacaq? 14.10.16 5.345 dəfə oxundu
55 Bilərək tərk edilən namazın qəzası varmı? 03.02.18 193 dəfə oxundu
56 Qaranlıqda namaz qılmaq məkruhdur? 16.01.10 7.987 dəfə oxundu
57 Namaz qılmaq üçün namaz surələrini mütləq əzbərləmək lazımdır? 12.04.10 30.036 dəfə oxundu
58 Namazı əzan oxunan kimi qılmaq lazımdır? 21.12.10 15.936 dəfə oxundu
59 Təsbeh namazının hökmü 17.01.11 4.200 dəfə oxundu
60 Namazda xüşulu olmaq üçün nə etmək lazımdır? 04.02.11 3.984 dəfə oxundu
61 Müstəhəb namazlar neçə rükətdir? 30.05.11 3.666 dəfə oxundu
62 Gecə işləyib gündüz yatan və namazı əldən verən şəxs nə etməlidir? 20.10.11 2.572 dəfə oxundu
63 Bir kişi evdə arvad-uşağına pişnamazlıq edə bilər? 02.05.12 2.267 dəfə oxundu
64 Namazda Fatihədən sonra həmişə eyni surəni oxumaq olar? 08.02.14 2.902 dəfə oxundu
65 Məsciddə əzan oxunmadan fərz namazını qıla bilərik? 26.10.16 658 dəfə oxundu
66 Namazı pozan hallar nələrdir? 08.02.19 634 dəfə oxundu
67 Namazda İbrahim peyğəmbərə niyə dua edirik? 22.01.10 4.180 dəfə oxundu
68 Namazı ayaq üstə qıla bilməyən stulda oturub qıla bilər? 17.04.10 7.843 dəfə oxundu
69 Səfərdə olan bir nəfər oturaqlara pişnamaz ola bilər? 09.01.11 1.945 dəfə oxundu
70 Vitr namazının hökmü 17.01.11 6.696 dəfə oxundu
71 Bərat gecəsinə məxsus bir namaz var? 13.02.11 2.767 dəfə oxundu
72 Namaz mütləq məsciddə qılınmalıdır? 30.05.11 2.647 dəfə oxundu
73 Yataq otağında namaz qılmaq olar? 02.11.11 11.867 dəfə oxundu
74 Namaz nəyə görə bəzi müsəlmanları şirk günahından qorumur? 17.05.12 2.712 dəfə oxundu
75 Nisə surəsinin 101 və 102-ci ayələrinə əsasən namazların əsli iki rükətdir? 15.02.16 1.031 dəfə oxundu
76 Quranda dəstəmazın və namazın şərtləri nələrdir? 02.11.16 2.845 dəfə oxundu
77 Qadınların bayram namazında iştirak etməkləri vacibdirmi? 03.06.19 141 dəfə oxundu
78 Kor bir adam namazda başqalarına imamlıq edə bilər? 06.02.10 2.383 dəfə oxundu
79 Fərz namazlarının 3 və 4-cü rükətlərində niyə zəmmi surə oxunmur? 02.01.16 1.414 dəfə oxundu
80 Cəm namazında camaat pişnamazı mütləq görməlidir? 12.01.11 1.993 dəfə oxundu
81 Namazları cəm edib qılmaq mümkündür? 17.01.11 4.344 dəfə oxundu
82 Aybaşı qurtarandan sonra ləkələr namaz qılmağa mane olur? 18.02.11 69.651 dəfə oxundu
83 Namazda bir rükətdə nəyə görə 1 rüku, 2 səcdə var? 03.06.11 3.845 dəfə oxundu
84 Namazda oxunan Quran surələrini mələk Cəbrayıl öyrədib? 07.12.11 12.573 dəfə oxundu
85 Təhəccüd namazı 29.05.12 6.423 dəfə oxundu
86 Xaricdə yaşayanlar vətənə gəldikdə səfəri hesab olunurlar? 21.01.15 1.303 dəfə oxundu
87 Səfəri olan biri 2-ci rükətin axırında muqim imamdan ayrıla bilərmi 07.11.16 695 dəfə oxundu
88 İş yerində namaz qılmağa icazə verilmirsə, nə etmək lazımdır? 06.02.10 5.871 dəfə oxundu
89 Toy gecəsi iki rükət namaz qılmaq vacibdir? 27.04.10 12.980 dəfə oxundu
90 Qurban namazı var? 14.11.10 2.821 dəfə oxundu
91 Operasiya olunan şəxs namazı bir müddət təxirə sala bilər? 21.01.11 2.773 dəfə oxundu
92 Namaz qılmayan bir nəfəri evə buraxmaq günahdır? 22.02.11 2.519 dəfə oxundu
93 Namazdan sonra qiblənin səhv olduğunu başa düşsək, nə edək? 03.06.11 3.783 dəfə oxundu
94 Namazda gülmək həm namazı, həm də dəstəmazı pozur? 20.12.11 10.960 dəfə oxundu
95 Namazda təhiyyat duasını Quran surələri ilə əvəz etmək olar? 12.06.12 2.046 dəfə oxundu
96 Namazda əlin vəziyyəti (!) 07.02.15 5.893 dəfə oxundu
97 Qorxu halında axşam namazı qısaltılaraq necə qılınır? 11.11.16 1.005 dəfə oxundu
98 İçki olan bir otaqda namaz qılmaq olar? 07.02.10 7.246 dəfə oxundu
99 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 6.729 dəfə oxundu
100 Ayaqqabılı namaz qılmaq olar? 14.01.11 4.419 dəfə oxundu