Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar?
Müsəlmanlar > Dəstəmaz > Fitvalar > Namaz Tarix: 09 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, namaz qılmaq hicrətdən əvvəl vacib edilib. Dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi isə peyğəmbərə Mədinədə nazil olub. Belə olan halda, müsəlmanlar namazı Məkkədə dəstəmazsız qılırdılar?

Cavab: Dəstəmaz almaq və namaz qılmaq digər ibadətlərdə olduğu kimi, ancaq Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) və onun ümmətinə deyil, bütün peyğəmbər və ümmətlərə vacib buyurulub. Ubeyy ibn Kəbdən (r. a.) belə bir rəvayət nəql edilir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) su istədi və dəstəmaz üzvlərini bir dəfə yuyub, dəstəmaz aldı. Sonra dedi:

“Bu, insanın aldığı elə bir dəstəmazdır ki, onu yerinə yetirməsə, Allah heç bir namazını qəbul etməz”.

Bundan sonra peyğəmbər dəstəmaz üzvlərini iki dəfə yuyub, dəstəmaz aldı və belə buyurdu:

“Bu, insanın elə bir dəstəmazıdır ki, onu aldığı vaxt Allah ona ikiqat savab yazır”.

Sonra peyğəmbər (s. a. v.) yenə dəstəmaz aldı. Bu dəfə dəstəmazda yuyulmalı olan üzvlərini üç dəfə yudu və dedi:

“Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”.1

Yuxarıdakı hədis Əhməd ibn Hənbəlin hədis külliyatında da qeyd edilib. Orada axırıncı cümlə: “Bu, mənim və məndən qabaqkı nəbilərin (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”, – formasında rəvayət olunub.2

Hədisdən məlum olur ki, peyğəmbərimiz: “Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların/nəbilərin dəstəmazıdır”, – deyib. Deməli, belə çıxır ki, dəstəmaz Məkkədə insanlar tərəfindən bilinirdi. Yəni, onların bu barədə məlumatları var idi və namazlarını dəstəmaz alıb, qılırdılar. Lakin dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi3 sonralar nazil olub. Buna görə də həmin məlumatlar biz gəlib çatmamış ola bilər.

Üsamə ibn Zeydin atası Zeyd ibn Harisə əsasən rəvayət etdiyi başqa bir hədisdə deyildiyinə görə dəstəmaz və namaz ilk nazil olan vəhylə birgə Cəbrail əleyhissəlam tərəfindən peyğəmbərimizə öyrədilib.4

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları da əlavə etmək mümkündür:

“Siyər alimləri həmrəyliklə qəbul edirlər ki, Cəbrail həzrəti peyğəmbərə namaz qılmağı və dəstəmaz almağı öyrədib; onlar birlikdə namaz qılıblar. Adı çəkilən ayənin enməsindən əvvəl heç vaxt dəstəmazsız namaz qılınmayıb. Müsəlman alimlərin hamısı yekdilliklə qəbul edirlər ki, dəstəmaz Cəbrailin öyrətməyi ilə bərabər Məkkədə namazla birlikdə vacib edilib və haqqında danışılan ayə mövcud olan bir hökmün əhəmiyyətli olduğuna dair qüvvətləndirmə və təqrir səviyyəsindədir. Dəstəmazın müvafiq ayə vasitəsilə vacib edilməsi, əvvəllər isə dəstəmaz almağın məndub olması barədə fərdi fikirlər (ayrı-ayrı şəxslərin fikirləri) də var. Beləliklə dəstəmaz məsələsi ona dair ixtilaf (fikir ayrılığı) olmayacaq dərəcədə qəti və müstəqil bir nəssə əsaslandırılmış və beləcə, namazla əlaqədar ikinci dərəcəli bir hökmün nəzərdən keçirilməsi ilə vaxt keçdikcə əhəmiyyət verilmədən bir kənara qoyulması ehtimalı da aradan qalxmışdır”.5

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İbn Macə, Təharət, 47. []
  2. Əhməd ibn Hənbəl, 2/98. []
  3. Maidə surəsi, 6-cı ayə. []
  4. Əhməd in Hənbəl, 4/161. []
  5. Abdulkadir Şener, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, “Abdest” bəndi, 1-ci cild, İstanbul, 1988,  s. 69. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.291 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Camaat namazında cərgələr və qabaq səfdən arxa cərgəyə çəkilmək 14.01.10 2.028 dəfə oxundu
2 Qatarda namaz qılmaq olar? Olarsa, necə qılmaq lazımdır? 09.04.10 4.190 dəfə oxundu
3 Kanikulda evlərinə gedən tələbə səfəri sayılır? 13.12.10 2.194 dəfə oxundu
4 Namazda başa çalma və ya araqçın qoymaq vacibdir? 17.01.11 3.397 dəfə oxundu
5 Xüşu və xüşulu olmaq nə deməkdir? 04.02.11 4.819 dəfə oxundu
6 Namazda təhiyyat verdikdə peyğəmbərə üz tuturuq? 08.05.11 1.916 dəfə oxundu
7 Bir qadın məhrəmi olan kişilərə pişnamazlıq edə bilər? 23.09.11 2.709 dəfə oxundu
8 Güzgünün qabağında namaz qılmaq olar? 01.06.14 3.808 dəfə oxundu
9 Namaz qılmayanlar dünyanı axirətdən üstün tuturlar? 13.12.13 2.433 dəfə oxundu
10 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərmi? 30.09.16 1.380 dəfə oxundu
11 Qaranlıqda namaz qılmaq məkruhdur? 16.01.10 6.567 dəfə oxundu
12 Namaz qılmaq üçün namaz surələrini mütləq əzbərləmək lazımdır? 12.04.10 21.667 dəfə oxundu
13 Namazı əzan oxunan kimi qılmaq lazımdır? 21.12.10 11.220 dəfə oxundu
14 Təsbeh namazının hökmü 17.01.11 3.627 dəfə oxundu
15 Namazda xüşulu olmaq üçün nə etmək lazımdır? 04.02.11 3.556 dəfə oxundu
16 Keçirdiyimiz sübh namazını məkruh vaxtda qıla bilərik? 26.05.11 3.745 dəfə oxundu
17 Vacib namazdan sonra müstəhəb namaz üçün yeri niyə dəyişirlər? 24.09.11 2.284 dəfə oxundu
18 Vacib namazı üzrsüz yerə tək qılmaq olar? 02.05.12 1.881 dəfə oxundu
19 Namaz bir uşağa neçə yaşda vacib olur? 03.01.14 4.457 dəfə oxundu
20 Qəza namazı yoxdursa, vaxtında qılmadığımız namazlar necə olacaq? 14.10.16 2.467 dəfə oxundu
21 Namazda İbrahim peyğəmbərə niyə dua edirik? 22.01.10 3.782 dəfə oxundu
22 Namazı ayaq üstə qıla bilməyən stulda oturub qıla bilər? 17.04.10 6.349 dəfə oxundu
23 Səfərdə olan bir nəfər oturaqlara pişnamaz ola bilər? 09.01.11 1.858 dəfə oxundu
24 Vitr namazının hökmü 17.01.11 5.919 dəfə oxundu
25 Bərat gecəsinə məxsus bir namaz var? 13.02.11 2.473 dəfə oxundu
26 Müstəhəb namazlar neçə rükətdir? 30.05.11 2.991 dəfə oxundu
27 Gecə işləyib gündüz yatan və namazı əldən verən şəxs nə etməlidir? 20.10.11 2.383 dəfə oxundu
28 Bir kişi evdə arvad-uşağına pişnamazlıq edə bilər? 02.05.12 2.129 dəfə oxundu
29 Namazda Fatihədən sonra həmişə eyni surəni oxumaq olar? 08.02.14 2.588 dəfə oxundu
30 Məsciddə əzan oxunmadan fərz namazını qıla bilərik? 26.10.16 564 dəfə oxundu
31 Kor bir adam namazda başqalarına imamlıq edə bilər? 06.02.10 2.220 dəfə oxundu
32 Fərz namazlarının 3 və 4-cü rükətlərində niyə zəmmi surə oxunmur? 02.01.16 1.079 dəfə oxundu
33 Cəm namazında camaat pişnamazı mütləq görməlidir? 12.01.11 1.850 dəfə oxundu
34 Namazları cəm edib qılmaq mümkündür? 17.01.11 3.861 dəfə oxundu
35 Aybaşı qurtarandan sonra ləkələr namaz qılmağa mane olur? 18.02.11 45.894 dəfə oxundu
36 Namaz mütləq məsciddə qılınmalıdır? 30.05.11 2.411 dəfə oxundu
37 Yataq otağında namaz qılmaq olar? 02.11.11 9.130 dəfə oxundu
38 Namaz nəyə görə bəzi müsəlmanları şirk günahından qorumur? 17.05.12 2.570 dəfə oxundu
39 Nisə surəsinin 101 və 102-ci ayələrinə əsasən namazların əsli iki rükətdir? 15.02.16 833 dəfə oxundu
40 Quranda dəstəmazın və namazın şərtləri nələrdir? 02.11.16 1.336 dəfə oxundu
41 İş yerində namaz qılmağa icazə verilmirsə, nə etmək lazımdır? 06.02.10 5.092 dəfə oxundu
42 Toy gecəsi iki rükət namaz qılmaq vacibdir? 27.04.10 10.507 dəfə oxundu
43 Qurban namazı var? 14.11.10 2.626 dəfə oxundu
44 Operasiya olunan şəxs namazı bir müddət təxirə sala bilər? 21.01.11 2.518 dəfə oxundu
45 Namaz qılmayan bir nəfəri evə buraxmaq günahdır? 22.02.11 2.367 dəfə oxundu
46 Namazda bir rükətdə nəyə görə 1 rüku, 2 səcdə var? 03.06.11 3.290 dəfə oxundu
47 Namazda oxunan Quran surələrini mələk Cəbrayıl öyrədib? 07.12.11 11.107 dəfə oxundu
48 Təhəccüd namazı 29.05.12 5.126 dəfə oxundu
49 Xaricdə yaşayanlar vətənə gəldikdə səfəri hesab olunurlar? 21.01.15 1.226 dəfə oxundu
50 Səfəri olan biri 2-ci rükətin axırında muqim imamdan ayrıla bilərmi 07.11.16 515 dəfə oxundu
51 İçki olan bir otaqda namaz qılmaq olar? 07.02.10 5.685 dəfə oxundu
52 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 4.114 dəfə oxundu
53 Ayaqqabılı namaz qılmaq olar? 14.01.11 3.836 dəfə oxundu
54 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 33.619 dəfə oxundu
55 Namazda uşaqlar qabağımızdan keçdikdə namaz batil olur? 01.03.11 4.778 dəfə oxundu
56 Namazdan sonra qiblənin səhv olduğunu başa düşsək, nə edək? 03.06.11 3.480 dəfə oxundu
57 Namazda gülmək həm namazı, həm də dəstəmazı pozur? 20.12.11 9.942 dəfə oxundu
58 Namazda təhiyyat duasını Quran surələri ilə əvəz etmək olar? 12.06.12 1.926 dəfə oxundu
59 Namazda əlin vəziyyəti (!) 07.02.15 4.583 dəfə oxundu
60 Qorxu halında axşam namazı qısaltılaraq necə qılınır? 11.11.16 623 dəfə oxundu
61 Səhv tərəfə qılınan namaz səhihdir? 07.02.10 3.469 dəfə oxundu
62 Divanda namaz qılan xəstə yastığın üstündə səcdə edə bilər? 05.05.10 2.743 dəfə oxundu
63 Əsgərlikdə namazı çəkmələrlə qılmaq olar? 14.01.11 2.633 dəfə oxundu
64 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.201 dəfə oxundu
65 Ayaqqabıları çıxarmadan namaz qılmaq olar? 04.03.11 2.854 dəfə oxundu
66 Hər millət öz dilində azan verə bilər? 12.06.11 2.352 dəfə oxundu
67 Başa məsh çəkməmiş alınan dəstəmazla qılınan namaz səhihdir? 04.01.12 2.832 dəfə oxundu
68 Vaxt namazını qılan şəxs hələ qıla bilməyənlərə qıldıra bilər? 15.06.12 1.615 dəfə oxundu
69 Bilə-bilə namazlarını tərk edən adamın hökmü nədir? 07.10.15 2.301 dəfə oxundu
70 Vitr namazından sonra nafilə namazı qıla bilərik? 13.01.17 413 dəfə oxundu
71 Rüku və səcdələrdə təsbihatın uzunluğu nə qədər olmalıdır? 04.03.10 4.211 dəfə oxundu
72 Bir ata öz oğlunun evində səfəri olar? 07.02.10 2.323 dəfə oxundu
73 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərlər? 25.05.10 11.409 dəfə oxundu
74 Şəkilli paltarla namaz qılmaq düzdür? 15.01.11 4.450 dəfə oxundu
75 Bir övlad atasına pişnamazlıq edə bilər? 24.01.11 2.036 dəfə oxundu
76 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.606 dəfə oxundu
77 Səlat nə məna daşıyır? 13.06.11 3.883 dəfə oxundu
78 Bayram namazını tək qılmaq olar? 05.01.12 4.921 dəfə oxundu
79 İşdə namaz qılmaq üçün mütləq müdirdən icazə almaq lazımdır? 27.08.12 2.425 dəfə oxundu
80 İşlədiyim yerdə namaz qılmağa, oruc tutmağa şərait olmur. Mən nə etməliyəm? 07.07.15 1.931 dəfə oxundu
81 Namazda neçənci rükətdə olduğum yaddan çıxarsa, ne etməliyəm? 23.01.17 755 dəfə oxundu
82 Dua yazan bir mollanın arxasında namaz qılmaq olar? 29.03.11 3.066 dəfə oxundu
83 Hamilə qadın nə cür namaz qılmalıdır? 07.02.10 19.812 dəfə oxundu
84 Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar? 09.06.10 3.291 dəfə oxundu
85 Namazı qılıb yatan və kirlənən uşaq həmin namazı təzədən qılmalıdır? 29.12.10 3.973 dəfə oxundu
86 Kosmonavtlar kosmosda necə ibadət edə bilərlər? 24.01.11 2.760 dəfə oxundu
87 Gündəlik namazlar meracda vacib edilib? 16.03.11 2.547 dəfə oxundu
88 Fərz namazlarda Azərbaycan dilində dua etmək olar? 15.06.11 2.699 dəfə oxundu
89 Namazı iş yerində oturulu qılmaq olar? 09.01.12 3.972 dəfə oxundu
90 Etikafa çəkilən qadın aybaşı olsa, etikaf batil olur? 30.08.12 3.193 dəfə oxundu
91 Dəstəmaz alanda orqanlarımızı təkcə bir dəfə yusaq kifayətdir? 12.02.16 1.536 dəfə oxundu
92 Sünnət namazları bəzi hallarda tərk edilə bilər? 20.02.17 403 dəfə oxundu
93 Camaatla namaz qılmaq üçün mütləq məscidə getmək lazımdırmı? 08.08.15 1.090 dəfə oxundu
94 Gecə namazının fərzindən sonra qıldığımız nafilələr təhəccüddü yoxsa vitr? 18.01.16 886 dəfə oxundu
95 Bir qadın kişilərə pişnamazlıq edə bilər? 11.06.10 2.785 dəfə oxundu
96 Qəza namazı var? Əgər varsa, haçan qılınmalıdır? 10.12.09 11.503 dəfə oxundu
97 Namazda niyyət necə olmalıdır? 24.01.11 6.081 dəfə oxundu
98 Vitr namazı fərzdir, yoxsa sünnət? 27.03.11 5.011 dəfə oxundu
99 Odekolondakı spirt namaza maneçilik törədir? 23.06.11 5.735 dəfə oxundu
100 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.287 dəfə oxundu