Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar?
Müsəlmanlar > Dəstəmaz > Fitvalar > Namaz Tarix: 09 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, namaz qılmaq hicrətdən əvvəl vacib edilib. Dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi isə peyğəmbərə Mədinədə nazil olub. Belə olan halda, müsəlmanlar namazı Məkkədə dəstəmazsız qılırdılar?

Cavab: Dəstəmaz almaq və namaz qılmaq digər ibadətlərdə olduğu kimi, ancaq Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) və onun ümmətinə deyil, bütün peyğəmbər və ümmətlərə vacib buyurulub. Ubeyy ibn Kəbdən (r. a.) belə bir rəvayət nəql edilir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) su istədi və dəstəmaz üzvlərini bir dəfə yuyub, dəstəmaz aldı. Sonra dedi:

“Bu, insanın aldığı elə bir dəstəmazdır ki, onu yerinə yetirməsə, Allah heç bir namazını qəbul etməz”.

Bundan sonra peyğəmbər dəstəmaz üzvlərini iki dəfə yuyub, dəstəmaz aldı və belə buyurdu:

“Bu, insanın elə bir dəstəmazıdır ki, onu aldığı vaxt Allah ona ikiqat savab yazır”.

Sonra peyğəmbər (s. a. v.) yenə dəstəmaz aldı. Bu dəfə dəstəmazda yuyulmalı olan üzvlərini üç dəfə yudu və dedi:

“Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”.1

Yuxarıdakı hədis Əhməd ibn Hənbəlin hədis külliyatında da qeyd edilib. Orada axırıncı cümlə: “Bu, mənim və məndən qabaqkı nəbilərin (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”, – formasında rəvayət olunub.2

Hədisdən məlum olur ki, peyğəmbərimiz: “Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların/nəbilərin dəstəmazıdır”, – deyib. Deməli, belə çıxır ki, dəstəmaz Məkkədə insanlar tərəfindən bilinirdi. Yəni, onların bu barədə məlumatları var idi və namazlarını dəstəmaz alıb, qılırdılar. Lakin dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi3 sonralar nazil olub. Buna görə də həmin məlumatlar biz gəlib çatmamış ola bilər.

Üsamə ibn Zeydin atası Zeyd ibn Harisə əsasən rəvayət etdiyi başqa bir hədisdə deyildiyinə görə dəstəmaz və namaz ilk nazil olan vəhylə birgə Cəbrail əleyhissəlam tərəfindən peyğəmbərimizə öyrədilib.4

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları da əlavə etmək mümkündür:

“Siyər alimləri həmrəyliklə qəbul edirlər ki, Cəbrail həzrəti peyğəmbərə namaz qılmağı və dəstəmaz almağı öyrədib; onlar birlikdə namaz qılıblar. Adı çəkilən ayənin enməsindən əvvəl heç vaxt dəstəmazsız namaz qılınmayıb. Müsəlman alimlərin hamısı yekdilliklə qəbul edirlər ki, dəstəmaz Cəbrailin öyrətməyi ilə bərabər Məkkədə namazla birlikdə vacib edilib və haqqında danışılan ayə mövcud olan bir hökmün əhəmiyyətli olduğuna dair qüvvətləndirmə və təqrir səviyyəsindədir. Dəstəmazın müvafiq ayə vasitəsilə vacib edilməsi, əvvəllər isə dəstəmaz almağın məndub olması barədə fərdi fikirlər (ayrı-ayrı şəxslərin fikirləri) də var. Beləliklə dəstəmaz məsələsi ona dair ixtilaf (fikir ayrılığı) olmayacaq dərəcədə qəti və müstəqil bir nəssə əsaslandırılmış və beləcə, namazla əlaqədar ikinci dərəcəli bir hökmün nəzərdən keçirilməsi ilə vaxt keçdikcə əhəmiyyət verilmədən bir kənara qoyulması ehtimalı da aradan qalxmışdır”.5

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İbn Macə, Təharət, 47. []
  2. Əhməd ibn Hənbəl, 2/98. []
  3. Maidə surəsi, 6-cı ayə. []
  4. Əhməd in Hənbəl, 4/161. []
  5. Abdulkadir Şener, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, “Abdest” bəndi, 1-ci cild, İstanbul, 1988,  s. 69. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.202 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İş ucbatından namazı təxirə salmaq Allahı ikinci plana keçirməkdir? 14.03.11 3.611 dəfə oxundu
2 Qəbir-nur namazı deyilən bir namaz var? 12.03.10 2.991 dəfə oxundu
3 Namazda axırıncı qə’dədən sonra 5-cü rükətə duran şəxs səhv səcdəsi etməlidir? 18.06.10 2.262 dəfə oxundu
4 Namazı bilə-bilə qəzaya saxlamaq olar? 25.04.10 7.637 dəfə oxundu
5 İnsan namazda nə üçün namazı yaddan çıxardır? 25.01.11 5.540 dəfə oxundu
6 Təhiyyat və salli-barik dualarını oxumamış bismillah demək lazımdır? 30.03.11 2.069 dəfə oxundu
7 Namaz qılan qadını bir kişi görsə, namazı pozulur? 14.07.11 9.616 dəfə oxundu
8 Müdir icazə vermədiyi halda işdə namaz qılmaq olar? 13.01.12 2.380 dəfə oxundu
9 12 rükət qılınan gündəlik müstəhəb namazlar hansılardır? 29.01.13 2.527 dəfə oxundu
10 Sünnət namazlarını Rəsulullahın şəfaətinə nail olmaq üçünmü qılırıq? 01.07.16 660 dəfə oxundu
11 Əsgərlikdə namazı necə qılmaq olar? 01.10.11 3.322 dəfə oxundu
12 Namaz qılan müsəlmanın alnında səcdə izi olmalıdır? 12.12.15 1.302 dəfə oxundu
13 Azan çəkildiyi vaxt özümüzü mütləq yığışdırmalıyıq? 06.07.10 4.140 dəfə oxundu
14 Orucun qəzası var. Namazın qəzası niyə yoxdur? 15.05.10 6.312 dəfə oxundu
15 Namazı hansı hallarda yeriyə-yeriyə və minik üstündə qılmaq olar? 26.01.11 2.683 dəfə oxundu
16 Fasiq pişnamazların arxasında namaz qılmaq olar? 20.04.11 1.685 dəfə oxundu
17 Qadın qadınlara pişnamazlıq edə bilər? 04.09.11 2.150 dəfə oxundu
18 Səsli qılınan namazları tək başına qılanda da səsli oxumalıyıq? 18.03.16 929 dəfə oxundu
19 Namazımdan zövq ala bilmədiyim üçün Maun surəsindəkilərə bənzəmiş olurammı? 07.04.14 2.019 dəfə oxundu
20 Şəriətə görə namaz qılmayanın cəzası ölümdür? 15.08.16 711 dəfə oxundu
21 Qadınlar namazı kişilərdən fərqli qılırlar? 06.08.09 13.691 dəfə oxundu
22 Gün çıxandan sonra sübh namazını qılmaq olar? 29.03.10 48.571 dəfə oxundu
23 Namazda uşaq qabağımızdan keçsə, namazı pozmalıyıq? 07.07.10 5.986 dəfə oxundu
24 İbadəti vaxtında yerinə yetirməklə əlaqədar əmr qəza namazını da əhatə edir? 21.06.10 2.905 dəfə oxundu
25 Namaz qılmayana qız vermək olmaz? 23.03.10 5.690 dəfə oxundu
26 Hənəfi bir nəfər Şafei bir pişnamaza iqtida edə bilər? 24.04.11 2.221 dəfə oxundu
27 Təyyarə ilə səyahət səfər hesab olunur? 07.09.11 1.782 dəfə oxundu
28 Bir qadın müstəhəb ibadət üçün ərindən icazə almalıdır? 25.01.12 2.147 dəfə oxundu
29 Peyğəmbər uşaqların da namaz qıldıra biləcəyini deyib? 10.05.13 1.668 dəfə oxundu
30 Namazda huşu necə olmalıdır? 17.08.16 685 dəfə oxundu
31 Münafiqin və ya zalımın arxasında namaz qılmaq olar? 07.11.14 1.342 dəfə oxundu
32 Bəzən sübh namazına dura bilmirəm. Bunu necə həll edim? 29.03.10 13.713 dəfə oxundu
33 Qadınlar niyə iqamə demirlər? 30.11.10 7.993 dəfə oxundu
34 Reanimasiyada qılına bilməyən namazı qəza etmək lazımdır? 18.12.10 3.187 dəfə oxundu
35 İmanın zəifliyi, namazdan soyumaq və namaz qıla bilməmək 15.01.10 5.024 dəfə oxundu
36 Səhv fikirləri olan pişnamazın arxasında namaz qılmaq düzdür? 03.05.11 1.749 dəfə oxundu
37 Vitr namazının vaxtı 09.09.11 3.571 dəfə oxundu
38 Müəkkəd sünnət nədir? Sünnət namazlar qılınmasa, nə olar? 06.03.12 2.505 dəfə oxundu
39 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.690 dəfə oxundu
40 Heçbir bəhanə olmadan namazların birləşdirilməsi caizdirmi? 19.08.16 934 dəfə oxundu
41 Quranda namazların səsli ya da səssiz oxunması barədə ayə var? 30.12.14 2.871 dəfə oxundu
42 Namazda yubkanın altından pijama kimi bir şey geyinmək vacibdir? 09.04.10 4.745 dəfə oxundu
43 Quranda namaz vaxtları 10.09.14 7.964 dəfə oxundu
44 Malikilər əli açıq namaz qılırlar. Bunun səbəbi nədir? 15.01.11 3.829 dəfə oxundu
45 Tuman-köynəklə namaz qılmaq günahdır? 02.02.11 4.906 dəfə oxundu
46 Hər ay qılınan xüsusi bir hacət namazı var? 09.05.11 5.515 dəfə oxundu
47 Tilavət səcdəsi üçün dəstəmazlı olmaq lazımdır? 12.09.11 1.831 dəfə oxundu
48 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 1.964 dəfə oxundu
49 Hansı hallarda maşında namaz qılmaq olar? 03.06.13 2.929 dəfə oxundu
50 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərmi? 30.09.16 1.160 dəfə oxundu
51 Camaat namazında cərgələr və qabaq səfdən arxa cərgəyə çəkilmək 14.01.10 1.958 dəfə oxundu
52 Qatarda namaz qılmaq olar? Olarsa, necə qılmaq lazımdır? 09.04.10 4.049 dəfə oxundu
53 Kanikulda evlərinə gedən tələbə səfəri sayılır? 13.12.10 2.138 dəfə oxundu
54 Namazda başa çalma və ya araqçın qoymaq vacibdir? 17.01.11 3.277 dəfə oxundu
55 Xüşu və xüşulu olmaq nə deməkdir? 04.02.11 4.670 dəfə oxundu
56 Namazda təhiyyat verdikdə peyğəmbərə üz tuturuq? 08.05.11 1.845 dəfə oxundu
57 Bir qadın məhrəmi olan kişilərə pişnamazlıq edə bilər? 23.09.11 2.645 dəfə oxundu
58 Güzgünün qabağında namaz qılmaq olar? 01.06.14 3.636 dəfə oxundu
59 Namaz qılmayanlar dünyanı axirətdən üstün tuturlar? 13.12.13 2.344 dəfə oxundu
60 Qəza namazı yoxdursa, vaxtında qılmadığımız namazlar necə olacaq? 14.10.16 1.914 dəfə oxundu
61 Qaranlıqda namaz qılmaq məkruhdur? 16.01.10 6.374 dəfə oxundu
62 Namaz qılmaq üçün namaz surələrini mütləq əzbərləmək lazımdır? 12.04.10 20.556 dəfə oxundu
63 Namazı əzan oxunan kimi qılmaq lazımdır? 21.12.10 10.517 dəfə oxundu
64 Təsbeh namazının hökmü 17.01.11 3.493 dəfə oxundu
65 Namazda xüşulu olmaq üçün nə etmək lazımdır? 04.02.11 3.441 dəfə oxundu
66 Keçirdiyimiz sübh namazını məkruh vaxtda qıla bilərik? 26.05.11 3.620 dəfə oxundu
67 Vacib namazdan sonra müstəhəb namaz üçün yeri niyə dəyişirlər? 24.09.11 2.205 dəfə oxundu
68 Vacib namazı üzrsüz yerə tək qılmaq olar? 02.05.12 1.819 dəfə oxundu
69 Namaz bir uşağa neçə yaşda vacib olur? 03.01.14 3.802 dəfə oxundu
70 Məsciddə əzan oxunmadan fərz namazını qıla bilərik? 26.10.16 491 dəfə oxundu
71 Namazda İbrahim peyğəmbərə niyə dua edirik? 22.01.10 3.668 dəfə oxundu
72 Namazı ayaq üstə qıla bilməyən stulda oturub qıla bilər? 17.04.10 6.030 dəfə oxundu
73 Səfərdə olan bir nəfər oturaqlara pişnamaz ola bilər? 09.01.11 1.800 dəfə oxundu
74 Vitr namazının hökmü 17.01.11 5.763 dəfə oxundu
75 Bərat gecəsinə məxsus bir namaz var? 13.02.11 2.403 dəfə oxundu
76 Müstəhəb namazlar neçə rükətdir? 30.05.11 2.827 dəfə oxundu
77 Gecə işləyib gündüz yatan və namazı əldən verən şəxs nə etməlidir? 20.10.11 2.314 dəfə oxundu
78 Bir kişi evdə arvad-uşağına pişnamazlıq edə bilər? 02.05.12 2.055 dəfə oxundu
79 Namazda Fatihədən sonra həmişə eyni surəni oxumaq olar? 08.02.14 2.500 dəfə oxundu
80 Quranda dəstəmazın və namazın şərtləri nələrdir? 02.11.16 1.144 dəfə oxundu
81 Kor bir adam namazda başqalarına imamlıq edə bilər? 06.02.10 2.142 dəfə oxundu
82 Fərz namazlarının 3 və 4-cü rükətlərində niyə zəmmi surə oxunmur? 02.01.16 988 dəfə oxundu
83 Cəm namazında camaat pişnamazı mütləq görməlidir? 12.01.11 1.789 dəfə oxundu
84 Namazları cəm edib qılmaq mümkündür? 17.01.11 3.753 dəfə oxundu
85 Aybaşı qurtarandan sonra ləkələr namaz qılmağa mane olur? 18.02.11 41.912 dəfə oxundu
86 Namaz mütləq məsciddə qılınmalıdır? 30.05.11 2.353 dəfə oxundu
87 Yataq otağında namaz qılmaq olar? 02.11.11 8.825 dəfə oxundu
88 Namaz nəyə görə bəzi müsəlmanları şirk günahından qorumur? 17.05.12 2.492 dəfə oxundu
89 Nisə surəsinin 101 və 102-ci ayələrinə əsasən namazların əsli iki rükətdir? 15.02.16 760 dəfə oxundu
90 Səfəri olan biri 2-ci rükətin axırında muqim imamdan ayrıla bilərmi 07.11.16 419 dəfə oxundu
91 İş yerində namaz qılmağa icazə verilmirsə, nə etmək lazımdır? 06.02.10 4.944 dəfə oxundu
92 Toy gecəsi iki rükət namaz qılmaq vacibdir? 27.04.10 10.157 dəfə oxundu
93 Qurban namazı var? 14.11.10 2.557 dəfə oxundu
94 Operasiya olunan şəxs namazı bir müddət təxirə sala bilər? 21.01.11 2.435 dəfə oxundu
95 Namaz qılmayan bir nəfəri evə buraxmaq günahdır? 22.02.11 2.300 dəfə oxundu
96 Namazda bir rükətdə nəyə görə 1 rüku, 2 səcdə var? 03.06.11 3.181 dəfə oxundu
97 Namazda oxunan Quran surələrini mələk Cəbrayıl öyrədib? 07.12.11 10.701 dəfə oxundu
98 Təhəccüd namazı 29.05.12 4.872 dəfə oxundu
99 Xaricdə yaşayanlar vətənə gəldikdə səfəri hesab olunurlar? 21.01.15 1.157 dəfə oxundu
100 Qorxu halında axşam namazı qısaltılaraq necə qılınır? 11.11.16 515 dəfə oxundu