Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar?
Müsəlmanlar > Dəstəmaz > Fitvalar > Namaz Tarix: 09 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, namaz qılmaq hicrətdən əvvəl vacib edilib. Dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi isə peyğəmbərə Mədinədə nazil olub. Belə olan halda, müsəlmanlar namazı Məkkədə dəstəmazsız qılırdılar?

Cavab: Dəstəmaz almaq və namaz qılmaq digər ibadətlərdə olduğu kimi, ancaq Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) və onun ümmətinə deyil, bütün peyğəmbər və ümmətlərə vacib buyurulub. Ubeyy ibn Kəbdən (r. a.) belə bir rəvayət nəql edilir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) su istədi və dəstəmaz üzvlərini bir dəfə yuyub, dəstəmaz aldı. Sonra dedi:

“Bu, insanın aldığı elə bir dəstəmazdır ki, onu yerinə yetirməsə, Allah heç bir namazını qəbul etməz”.

Bundan sonra peyğəmbər dəstəmaz üzvlərini iki dəfə yuyub, dəstəmaz aldı və belə buyurdu:

“Bu, insanın elə bir dəstəmazıdır ki, onu aldığı vaxt Allah ona ikiqat savab yazır”.

Sonra peyğəmbər (s. a. v.) yenə dəstəmaz aldı. Bu dəfə dəstəmazda yuyulmalı olan üzvlərini üç dəfə yudu və dedi:

“Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”.1

Yuxarıdakı hədis Əhməd ibn Hənbəlin hədis külliyatında da qeyd edilib. Orada axırıncı cümlə: “Bu, mənim və məndən qabaqkı nəbilərin (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”, – formasında rəvayət olunub.2

Hədisdən məlum olur ki, peyğəmbərimiz: “Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların/nəbilərin dəstəmazıdır”, – deyib. Deməli, belə çıxır ki, dəstəmaz Məkkədə insanlar tərəfindən bilinirdi. Yəni, onların bu barədə məlumatları var idi və namazlarını dəstəmaz alıb, qılırdılar. Lakin dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi3 sonralar nazil olub. Buna görə də həmin məlumatlar biz gəlib çatmamış ola bilər.

Üsamə ibn Zeydin atası Zeyd ibn Harisə əsasən rəvayət etdiyi başqa bir hədisdə deyildiyinə görə dəstəmaz və namaz ilk nazil olan vəhylə birgə Cəbrail əleyhissəlam tərəfindən peyğəmbərimizə öyrədilib.4

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları da əlavə etmək mümkündür:

“Siyər alimləri həmrəyliklə qəbul edirlər ki, Cəbrail həzrəti peyğəmbərə namaz qılmağı və dəstəmaz almağı öyrədib; onlar birlikdə namaz qılıblar. Adı çəkilən ayənin enməsindən əvvəl heç vaxt dəstəmazsız namaz qılınmayıb. Müsəlman alimlərin hamısı yekdilliklə qəbul edirlər ki, dəstəmaz Cəbrailin öyrətməyi ilə bərabər Məkkədə namazla birlikdə vacib edilib və haqqında danışılan ayə mövcud olan bir hökmün əhəmiyyətli olduğuna dair qüvvətləndirmə və təqrir səviyyəsindədir. Dəstəmazın müvafiq ayə vasitəsilə vacib edilməsi, əvvəllər isə dəstəmaz almağın məndub olması barədə fərdi fikirlər (ayrı-ayrı şəxslərin fikirləri) də var. Beləliklə dəstəmaz məsələsi ona dair ixtilaf (fikir ayrılığı) olmayacaq dərəcədə qəti və müstəqil bir nəssə əsaslandırılmış və beləcə, namazla əlaqədar ikinci dərəcəli bir hökmün nəzərdən keçirilməsi ilə vaxt keçdikcə əhəmiyyət verilmədən bir kənara qoyulması ehtimalı da aradan qalxmışdır”.5

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İbn Macə, Təharət, 47. []
  2. Əhməd ibn Hənbəl, 2/98. []
  3. Maidə surəsi, 6-cı ayə. []
  4. Əhməd in Hənbəl, 4/161. []
  5. Abdulkadir Şener, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, “Abdest” bəndi, 1-ci cild, İstanbul, 1988,  s. 69. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.563 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Namazda İbrahim peyğəmbərə niyə dua edirik? 22.01.10 4.209 dəfə oxundu
2 Namazı ayaq üstə qıla bilməyən stulda oturub qıla bilər? 17.04.10 7.932 dəfə oxundu
3 Səfərdə olan bir nəfər oturaqlara pişnamaz ola bilər? 09.01.11 1.949 dəfə oxundu
4 Vitr namazının hökmü 17.01.11 6.711 dəfə oxundu
5 Bərat gecəsinə məxsus bir namaz var? 13.02.11 2.768 dəfə oxundu
6 Namaz mütləq məsciddə qılınmalıdır? 30.05.11 2.663 dəfə oxundu
7 Yataq otağında namaz qılmaq olar? 02.11.11 12.035 dəfə oxundu
8 Namaz nəyə görə bəzi müsəlmanları şirk günahından qorumur? 17.05.12 2.724 dəfə oxundu
9 Nisə surəsinin 101 və 102-ci ayələrinə əsasən namazların əsli iki rükətdir? 15.02.16 1.041 dəfə oxundu
10 Quranda dəstəmazın və namazın şərtləri nələrdir? 02.11.16 2.945 dəfə oxundu
11 Qadınların bayram namazında iştirak etməkləri vacibdirmi? 03.06.19 146 dəfə oxundu
12 Kor bir adam namazda başqalarına imamlıq edə bilər? 06.02.10 2.393 dəfə oxundu
13 Fərz namazlarının 3 və 4-cü rükətlərində niyə zəmmi surə oxunmur? 02.01.16 1.432 dəfə oxundu
14 Cəm namazında camaat pişnamazı mütləq görməlidir? 12.01.11 1.998 dəfə oxundu
15 Namazları cəm edib qılmaq mümkündür? 17.01.11 4.382 dəfə oxundu
16 Aybaşı qurtarandan sonra ləkələr namaz qılmağa mane olur? 18.02.11 70.530 dəfə oxundu
17 Namazda bir rükətdə nəyə görə 1 rüku, 2 səcdə var? 03.06.11 3.871 dəfə oxundu
18 Namazda oxunan Quran surələrini mələk Cəbrayıl öyrədib? 07.12.11 12.634 dəfə oxundu
19 Təhəccüd namazı 29.05.12 6.516 dəfə oxundu
20 Xaricdə yaşayanlar vətənə gəldikdə səfəri hesab olunurlar? 21.01.15 1.307 dəfə oxundu
21 Səfəri olan biri 2-ci rükətin axırında muqim imamdan ayrıla bilərmi 07.11.16 704 dəfə oxundu
22 Namaza həvəs qalmadı, mən nə edim? 09.09.19 235 dəfə oxundu
23 İş yerində namaz qılmağa icazə verilmirsə, nə etmək lazımdır? 06.02.10 5.934 dəfə oxundu
24 Toy gecəsi iki rükət namaz qılmaq vacibdir? 27.04.10 13.126 dəfə oxundu
25 Qurban namazı var? 14.11.10 2.827 dəfə oxundu
26 Operasiya olunan şəxs namazı bir müddət təxirə sala bilər? 21.01.11 2.782 dəfə oxundu
27 Namaz qılmayan bir nəfəri evə buraxmaq günahdır? 22.02.11 2.531 dəfə oxundu
28 Namazdan sonra qiblənin səhv olduğunu başa düşsək, nə edək? 03.06.11 3.801 dəfə oxundu
29 Namazda gülmək həm namazı, həm də dəstəmazı pozur? 20.12.11 11.014 dəfə oxundu
30 Namazda təhiyyat duasını Quran surələri ilə əvəz etmək olar? 12.06.12 2.049 dəfə oxundu
31 Namazda əlin vəziyyəti (!) 07.02.15 5.956 dəfə oxundu
32 Qorxu halında axşam namazı qısaltılaraq necə qılınır? 11.11.16 1.034 dəfə oxundu
33 İçki olan bir otaqda namaz qılmaq olar? 07.02.10 7.328 dəfə oxundu
34 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 6.936 dəfə oxundu
35 Ayaqqabılı namaz qılmaq olar? 14.01.11 4.450 dəfə oxundu
36 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.690 dəfə oxundu
37 Namazda uşaqlar qabağımızdan keçdikdə namaz batil olur? 01.03.11 5.592 dəfə oxundu
38 Hər millət öz dilində azan verə bilər? 12.06.11 2.489 dəfə oxundu
39 Başa məsh çəkməmiş alınan dəstəmazla qılınan namaz səhihdir? 04.01.12 3.236 dəfə oxundu
40 Vaxt namazını qılan şəxs hələ qıla bilməyənlərə qıldıra bilər? 15.06.12 1.681 dəfə oxundu
41 Bilə-bilə namazlarını tərk edən adamın hökmü nədir? 07.10.15 3.382 dəfə oxundu
42 Vitr namazından sonra nafilə namazı qıla bilərik? 13.01.17 547 dəfə oxundu
43 Səhv tərəfə qılınan namaz səhihdir? 07.02.10 3.771 dəfə oxundu
44 Divanda namaz qılan xəstə yastığın üstündə səcdə edə bilər? 05.05.10 2.989 dəfə oxundu
45 Əsgərlikdə namazı çəkmələrlə qılmaq olar? 14.01.11 2.876 dəfə oxundu
46 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.310 dəfə oxundu
47 Ayaqqabıları çıxarmadan namaz qılmaq olar? 04.03.11 3.336 dəfə oxundu
48 Səlat nə məna daşıyır? 13.06.11 4.901 dəfə oxundu
49 Bayram namazını tək qılmaq olar? 05.01.12 6.744 dəfə oxundu
50 İşdə namaz qılmaq üçün mütləq müdirdən icazə almaq lazımdır? 27.08.12 2.629 dəfə oxundu
51 İşlədiyim yerdə namaz qılmağa, oruc tutmağa şərait olmur. Mən nə etməliyəm? 07.07.15 2.641 dəfə oxundu
52 Namazda neçənci rükətdə olduğumu bilməsəm ne etməliyəm? 23.01.17 1.615 dəfə oxundu
53 Rüku və səcdələrdə təsbihatın uzunluğu nə qədər olmalıdır? 04.03.10 4.586 dəfə oxundu
54 Bir ata öz oğlunun evində səfəri olar? 07.02.10 2.426 dəfə oxundu
55 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərlər? 25.05.10 15.880 dəfə oxundu
56 Şəkilli paltarla namaz qılmaq düzdür? 15.01.11 5.037 dəfə oxundu
57 Bir övlad atasına pişnamazlıq edə bilər? 24.01.11 2.154 dəfə oxundu
58 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.836 dəfə oxundu
59 Fərz namazlarda Azərbaycan dilində dua etmək olar? 15.06.11 2.929 dəfə oxundu
60 Namazı iş yerində oturulu qılmaq olar? 09.01.12 4.489 dəfə oxundu
61 Etikafa çəkilən qadın aybaşı olsa, etikaf batil olur? 30.08.12 4.003 dəfə oxundu
62 Dəstəmaz alanda orqanlarımızı təkcə bir dəfə yusaq kifayətdir? 12.02.16 2.341 dəfə oxundu
63 Sünnət namazları bəzi hallarda tərk edilə bilər? 20.02.17 827 dəfə oxundu
64 Dua yazan bir mollanın arxasında namaz qılmaq olar? 29.03.11 3.326 dəfə oxundu
65 Hamilə qadın nə cür namaz qılmalıdır? 07.02.10 23.230 dəfə oxundu
66 Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar? 09.06.10 3.563 dəfə oxundu
67 Namazı qılıb yatan və kirlənən uşaq həmin namazı təzədən qılmalıdır? 29.12.10 4.443 dəfə oxundu
68 Kosmonavtlar kosmosda necə ibadət edə bilərlər? 24.01.11 2.983 dəfə oxundu
69 Gündəlik namazlar meracda vacib edilib? 16.03.11 2.644 dəfə oxundu
70 Odekolondakı spirt namaza maneçilik törədir? 23.06.11 7.551 dəfə oxundu
71 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.381 dəfə oxundu
72 Hazırkı dövrdə səfəri olmağın şərtləri nədir? 13.10.12 5.609 dəfə oxundu
73 Qadının saçı namazda görünərsə, namazı batıl olur? 06.05.16 2.825 dəfə oxundu
74 Fərzdən əvvəl ya da sonra qılınan sünnət namazlarının Quranda dəlili varmı? 22.02.17 889 dəfə oxundu
75 Camaatla namaz qılmaq üçün mütləq məscidə getmək lazımdırmı? 08.08.15 1.254 dəfə oxundu
76 Gecə namazının fərzindən sonra qıldığımız nafilələr təhəccüddü yoxsa vitr? 18.01.16 1.022 dəfə oxundu
77 Bir qadın kişilərə pişnamazlıq edə bilər? 11.06.10 2.988 dəfə oxundu
78 Qəza namazı var? Əgər varsa, haçan qılınmalıdır? 10.12.09 14.151 dəfə oxundu
79 Namazda niyyət necə olmalıdır? 24.01.11 11.375 dəfə oxundu
80 Vitr namazı fərzdir, yoxsa sünnət? 27.03.11 5.424 dəfə oxundu
81 İçki içən 40 gün namaz qıla bilməz? 13.07.11 6.367 dəfə oxundu
82 Şagird və tələbələr namazlarını cəm edə bilərlər? 12.01.12 3.908 dəfə oxundu
83 Məscidin sağ tərəfində namaz qılmaq daha yaxşıdır? 14.12.12 1.950 dəfə oxundu
84 Namaz necə qılınır? 21.06.16 4.068 dəfə oxundu
85 Namazı istəməyərək, tənbəllik edərək qılmaq münafiqlik əlamətidirmi? 07.04.17 1.510 dəfə oxundu
86 Rəsulullah dövründə Yəhudi və Xristianlar namaz qılıblar? 09.12.15 1.293 dəfə oxundu
87 Nisə surəsinin 102-ci ayəsi namazların birləşdirilməsinə mane deyilmi? 09.10.15 2.417 dəfə oxundu
88 Namaz qılmaq insana neçə yaşında vacib olur? 16.06.10 43.793 dəfə oxundu
89 İş yerində namaz barədə sual-cavab 10.12.09 5.656 dəfə oxundu
90 Səcdədə Azərbaycanca dua etmək olar? 25.01.11 6.874 dəfə oxundu
91 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.168 dəfə oxundu
92 Namaz qılan qadını bir kişi görsə, namazı pozulur? 14.07.11 13.043 dəfə oxundu
93 Müdir icazə vermədiyi halda işdə namaz qılmaq olar? 13.01.12 2.699 dəfə oxundu
94 12 rükət qılınan gündəlik müstəhəb namazlar hansılardır? 29.01.13 3.189 dəfə oxundu
95 Sünnət namazlarını Rəsulullahın şəfaətinə nail olmaq üçünmü qılırıq? 01.07.16 883 dəfə oxundu
96 Atanın qılmadığı namazları oğlu qəza edə bilərmi? 10.05.17 1.072 dəfə oxundu
97 İş ucbatından namazı təxirə salmaq Allahı ikinci plana keçirməkdir? 14.03.11 4.225 dəfə oxundu
98 Qəbir-nur namazı deyilən bir namaz var? 12.03.10 3.377 dəfə oxundu
99 Namazda axırıncı qə’dədən sonra 5-cü rükətə duran şəxs səhv səcdəsi etməlidir? 18.06.10 2.532 dəfə oxundu
100 Namazı bilə-bilə qəzaya saxlamaq olar? 25.04.10 10.492 dəfə oxundu