Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar?
Müsəlmanlar > Dəstəmaz > Fitvalar > Namaz Tarix: 09 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, namaz qılmaq hicrətdən əvvəl vacib edilib. Dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi isə peyğəmbərə Mədinədə nazil olub. Belə olan halda, müsəlmanlar namazı Məkkədə dəstəmazsız qılırdılar?

Cavab: Dəstəmaz almaq və namaz qılmaq digər ibadətlərdə olduğu kimi, ancaq Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) və onun ümmətinə deyil, bütün peyğəmbər və ümmətlərə vacib buyurulub. Ubeyy ibn Kəbdən (r. a.) belə bir rəvayət nəql edilir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) su istədi və dəstəmaz üzvlərini bir dəfə yuyub, dəstəmaz aldı. Sonra dedi:

“Bu, insanın aldığı elə bir dəstəmazdır ki, onu yerinə yetirməsə, Allah heç bir namazını qəbul etməz”.

Bundan sonra peyğəmbər dəstəmaz üzvlərini iki dəfə yuyub, dəstəmaz aldı və belə buyurdu:

“Bu, insanın elə bir dəstəmazıdır ki, onu aldığı vaxt Allah ona ikiqat savab yazır”.

Sonra peyğəmbər (s. a. v.) yenə dəstəmaz aldı. Bu dəfə dəstəmazda yuyulmalı olan üzvlərini üç dəfə yudu və dedi:

“Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”.1

Yuxarıdakı hədis Əhməd ibn Hənbəlin hədis külliyatında da qeyd edilib. Orada axırıncı cümlə: “Bu, mənim və məndən qabaqkı nəbilərin (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”, – formasında rəvayət olunub.2

Hədisdən məlum olur ki, peyğəmbərimiz: “Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların/nəbilərin dəstəmazıdır”, – deyib. Deməli, belə çıxır ki, dəstəmaz Məkkədə insanlar tərəfindən bilinirdi. Yəni, onların bu barədə məlumatları var idi və namazlarını dəstəmaz alıb, qılırdılar. Lakin dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi3 sonralar nazil olub. Buna görə də həmin məlumatlar biz gəlib çatmamış ola bilər.

Üsamə ibn Zeydin atası Zeyd ibn Harisə əsasən rəvayət etdiyi başqa bir hədisdə deyildiyinə görə dəstəmaz və namaz ilk nazil olan vəhylə birgə Cəbrail əleyhissəlam tərəfindən peyğəmbərimizə öyrədilib.4

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları da əlavə etmək mümkündür:

“Siyər alimləri həmrəyliklə qəbul edirlər ki, Cəbrail həzrəti peyğəmbərə namaz qılmağı və dəstəmaz almağı öyrədib; onlar birlikdə namaz qılıblar. Adı çəkilən ayənin enməsindən əvvəl heç vaxt dəstəmazsız namaz qılınmayıb. Müsəlman alimlərin hamısı yekdilliklə qəbul edirlər ki, dəstəmaz Cəbrailin öyrətməyi ilə bərabər Məkkədə namazla birlikdə vacib edilib və haqqında danışılan ayə mövcud olan bir hökmün əhəmiyyətli olduğuna dair qüvvətləndirmə və təqrir səviyyəsindədir. Dəstəmazın müvafiq ayə vasitəsilə vacib edilməsi, əvvəllər isə dəstəmaz almağın məndub olması barədə fərdi fikirlər (ayrı-ayrı şəxslərin fikirləri) də var. Beləliklə dəstəmaz məsələsi ona dair ixtilaf (fikir ayrılığı) olmayacaq dərəcədə qəti və müstəqil bir nəssə əsaslandırılmış və beləcə, namazla əlaqədar ikinci dərəcəli bir hökmün nəzərdən keçirilməsi ilə vaxt keçdikcə əhəmiyyət verilmədən bir kənara qoyulması ehtimalı da aradan qalxmışdır”.5

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İbn Macə, Təharət, 47. []
  2. Əhməd ibn Hənbəl, 2/98. []
  3. Maidə surəsi, 6-cı ayə. []
  4. Əhməd in Hənbəl, 4/161. []
  5. Abdulkadir Şener, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, “Abdest” bəndi, 1-ci cild, İstanbul, 1988,  s. 69. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.370 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Tuman-köynəklə namaz qılmaq günahdır? 02.02.11 5.644 dəfə oxundu
2 Hər ay qılınan xüsusi bir hacət namazı var? 09.05.11 5.930 dəfə oxundu
3 Tilavət səcdəsi üçün dəstəmazlı olmaq lazımdır? 12.09.11 1.936 dəfə oxundu
4 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 2.071 dəfə oxundu
5 Hansı hallarda maşında namaz qılmaq olar? 03.06.13 3.439 dəfə oxundu
6 Heçbir bəhanə olmadan namazların birləşdirilməsi caizdirmi? 19.08.16 1.478 dəfə oxundu
7 “Namazı tam doğru qılın!” ayəsi bizə nəyi çatdırır? 20.04.18 111 dəfə oxundu
8 Quranda namazların səsli ya da səssiz oxunması barədə ayə var? 30.12.14 3.594 dəfə oxundu
9 Namazda yubkanın altından pijama kimi bir şey geyinmək vacibdir? 09.04.10 5.108 dəfə oxundu
10 Quranda namaz vaxtları 10.09.14 12.514 dəfə oxundu
11 Malikilər əli açıq namaz qılırlar. Bunun səbəbi nədir? 15.01.11 4.201 dəfə oxundu
12 Xüşu və xüşulu olmaq nə deməkdir? 04.02.11 5.117 dəfə oxundu
13 Namazda təhiyyat verdikdə peyğəmbərə üz tuturuq? 08.05.11 1.944 dəfə oxundu
14 Bir qadın məhrəmi olan kişilərə pişnamazlıq edə bilər? 23.09.11 2.784 dəfə oxundu
15 Güzgünün qabağında namaz qılmaq olar? 01.06.14 4.156 dəfə oxundu
16 Namaz qılmayanlar dünyanı axirətdən üstün tuturlar? 13.12.13 2.499 dəfə oxundu
17 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərmi? 30.09.16 1.853 dəfə oxundu
18 Camaat namazında cərgələr və qabaq səfdən arxa cərgəyə çəkilmək 14.01.10 2.046 dəfə oxundu
19 Qatarda namaz qılmaq olar? Olarsa, necə qılmaq lazımdır? 09.04.10 4.360 dəfə oxundu
20 Kanikulda evlərinə gedən tələbə səfəri sayılır? 13.12.10 2.238 dəfə oxundu
21 Namazda başa çalma və ya araqçın qoymaq vacibdir? 17.01.11 3.538 dəfə oxundu
22 Namazda xüşulu olmaq üçün nə etmək lazımdır? 04.02.11 3.674 dəfə oxundu
23 Keçirdiyimiz sübh namazını məkruh vaxtda qıla bilərik? 26.05.11 3.975 dəfə oxundu
24 Vacib namazdan sonra müstəhəb namaz üçün yeri niyə dəyişirlər? 24.09.11 2.324 dəfə oxundu
25 Vacib namazı üzrsüz yerə tək qılmaq olar? 02.05.12 1.912 dəfə oxundu
26 Namaz bir uşağa neçə yaşda vacib olur? 03.01.14 5.098 dəfə oxundu
27 Qəza namazı yoxdursa, vaxtında qılmadığımız namazlar necə olacaq? 14.10.16 3.427 dəfə oxundu
28 Qaranlıqda namaz qılmaq məkruhdur? 16.01.10 7.062 dəfə oxundu
29 Namaz qılmaq üçün namaz surələrini mütləq əzbərləmək lazımdır? 12.04.10 24.094 dəfə oxundu
30 Namazı əzan oxunan kimi qılmaq lazımdır? 21.12.10 12.720 dəfə oxundu
31 Təsbeh namazının hökmü 17.01.11 3.814 dəfə oxundu
32 Bərat gecəsinə məxsus bir namaz var? 13.02.11 2.503 dəfə oxundu
33 Müstəhəb namazlar neçə rükətdir? 30.05.11 3.174 dəfə oxundu
34 Gecə işləyib gündüz yatan və namazı əldən verən şəxs nə etməlidir? 20.10.11 2.441 dəfə oxundu
35 Bir kişi evdə arvad-uşağına pişnamazlıq edə bilər? 02.05.12 2.166 dəfə oxundu
36 Namazda Fatihədən sonra həmişə eyni surəni oxumaq olar? 08.02.14 2.721 dəfə oxundu
37 Məsciddə əzan oxunmadan fərz namazını qıla bilərik? 26.10.16 600 dəfə oxundu
38 Namazda İbrahim peyğəmbərə niyə dua edirik? 22.01.10 3.906 dəfə oxundu
39 Namazı ayaq üstə qıla bilməyən stulda oturub qıla bilər? 17.04.10 7.012 dəfə oxundu
40 Səfərdə olan bir nəfər oturaqlara pişnamaz ola bilər? 09.01.11 1.894 dəfə oxundu
41 Vitr namazının hökmü 17.01.11 6.267 dəfə oxundu
42 Aybaşı qurtarandan sonra ləkələr namaz qılmağa mane olur? 18.02.11 53.412 dəfə oxundu
43 Namaz mütləq məsciddə qılınmalıdır? 30.05.11 2.486 dəfə oxundu
44 Yataq otağında namaz qılmaq olar? 02.11.11 9.959 dəfə oxundu
45 Namaz nəyə görə bəzi müsəlmanları şirk günahından qorumur? 17.05.12 2.621 dəfə oxundu
46 Nisə surəsinin 101 və 102-ci ayələrinə əsasən namazların əsli iki rükətdir? 15.02.16 902 dəfə oxundu
47 Quranda dəstəmazın və namazın şərtləri nələrdir? 02.11.16 1.788 dəfə oxundu
48 Kor bir adam namazda başqalarına imamlıq edə bilər? 06.02.10 2.266 dəfə oxundu
49 Fərz namazlarının 3 və 4-cü rükətlərində niyə zəmmi surə oxunmur? 02.01.16 1.195 dəfə oxundu
50 Cəm namazında camaat pişnamazı mütləq görməlidir? 12.01.11 1.878 dəfə oxundu
51 Namazları cəm edib qılmaq mümkündür? 17.01.11 4.038 dəfə oxundu
52 Namaz qılmayan bir nəfəri evə buraxmaq günahdır? 22.02.11 2.423 dəfə oxundu
53 Namazda bir rükətdə nəyə görə 1 rüku, 2 səcdə var? 03.06.11 3.474 dəfə oxundu
54 Namazda oxunan Quran surələrini mələk Cəbrayıl öyrədib? 07.12.11 11.746 dəfə oxundu
55 Təhəccüd namazı 29.05.12 5.564 dəfə oxundu
56 Xaricdə yaşayanlar vətənə gəldikdə səfəri hesab olunurlar? 21.01.15 1.248 dəfə oxundu
57 Səfəri olan biri 2-ci rükətin axırında muqim imamdan ayrıla bilərmi 07.11.16 570 dəfə oxundu
58 İş yerində namaz qılmağa icazə verilmirsə, nə etmək lazımdır? 06.02.10 5.362 dəfə oxundu
59 Toy gecəsi iki rükət namaz qılmaq vacibdir? 27.04.10 11.168 dəfə oxundu
60 Qurban namazı var? 14.11.10 2.687 dəfə oxundu
61 Operasiya olunan şəxs namazı bir müddət təxirə sala bilər? 21.01.11 2.595 dəfə oxundu
62 Namazda uşaqlar qabağımızdan keçdikdə namaz batil olur? 01.03.11 5.077 dəfə oxundu
63 Namazdan sonra qiblənin səhv olduğunu başa düşsək, nə edək? 03.06.11 3.582 dəfə oxundu
64 Namazda gülmək həm namazı, həm də dəstəmazı pozur? 20.12.11 10.300 dəfə oxundu
65 Namazda təhiyyat duasını Quran surələri ilə əvəz etmək olar? 12.06.12 1.970 dəfə oxundu
66 Namazda əlin vəziyyəti (!) 07.02.15 5.155 dəfə oxundu
67 Qorxu halında axşam namazı qısaltılaraq necə qılınır? 11.11.16 735 dəfə oxundu
68 İçki olan bir otaqda namaz qılmaq olar? 07.02.10 6.244 dəfə oxundu
69 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 4.631 dəfə oxundu
70 Ayaqqabılı namaz qılmaq olar? 14.01.11 4.036 dəfə oxundu
71 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 35.914 dəfə oxundu
72 Ayaqqabıları çıxarmadan namaz qılmaq olar? 04.03.11 3.028 dəfə oxundu
73 Hər millət öz dilində azan verə bilər? 12.06.11 2.392 dəfə oxundu
74 Başa məsh çəkməmiş alınan dəstəmazla qılınan namaz səhihdir? 04.01.12 2.989 dəfə oxundu
75 Vaxt namazını qılan şəxs hələ qıla bilməyənlərə qıldıra bilər? 15.06.12 1.637 dəfə oxundu
76 Bilə-bilə namazlarını tərk edən adamın hökmü nədir? 07.10.15 2.641 dəfə oxundu
77 Vitr namazından sonra nafilə namazı qıla bilərik? 13.01.17 464 dəfə oxundu
78 Səhv tərəfə qılınan namaz səhihdir? 07.02.10 3.574 dəfə oxundu
79 Divanda namaz qılan xəstə yastığın üstündə səcdə edə bilər? 05.05.10 2.816 dəfə oxundu
80 Əsgərlikdə namazı çəkmələrlə qılmaq olar? 14.01.11 2.719 dəfə oxundu
81 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.239 dəfə oxundu
82 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.660 dəfə oxundu
83 Səlat nə məna daşıyır? 13.06.11 4.171 dəfə oxundu
84 Bayram namazını tək qılmaq olar? 05.01.12 5.208 dəfə oxundu
85 İşdə namaz qılmaq üçün mütləq müdirdən icazə almaq lazımdır? 27.08.12 2.495 dəfə oxundu
86 İşlədiyim yerdə namaz qılmağa, oruc tutmağa şərait olmur. Mən nə etməliyəm? 07.07.15 2.174 dəfə oxundu
87 Namazda neçənci rükətdə olduğum yaddan çıxarsa, ne etməliyəm? 23.01.17 1.026 dəfə oxundu
88 Rüku və səcdələrdə təsbihatın uzunluğu nə qədər olmalıdır? 04.03.10 4.330 dəfə oxundu
89 Bir ata öz oğlunun evində səfəri olar? 07.02.10 2.354 dəfə oxundu
90 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərlər? 25.05.10 12.668 dəfə oxundu
91 Şəkilli paltarla namaz qılmaq düzdür? 15.01.11 4.611 dəfə oxundu
92 Bir övlad atasına pişnamazlıq edə bilər? 24.01.11 2.071 dəfə oxundu
93 Gündəlik namazlar meracda vacib edilib? 16.03.11 2.583 dəfə oxundu
94 Fərz namazlarda Azərbaycan dilində dua etmək olar? 15.06.11 2.792 dəfə oxundu
95 Namazı iş yerində oturulu qılmaq olar? 09.01.12 4.143 dəfə oxundu
96 Etikafa çəkilən qadın aybaşı olsa, etikaf batil olur? 30.08.12 3.250 dəfə oxundu
97 Dəstəmaz alanda orqanlarımızı təkcə bir dəfə yusaq kifayətdir? 12.02.16 1.826 dəfə oxundu
98 Sünnət namazları bəzi hallarda tərk edilə bilər? 20.02.17 546 dəfə oxundu
99 Dua yazan bir mollanın arxasında namaz qılmaq olar? 29.03.11 3.147 dəfə oxundu
100 Hamilə qadın nə cür namaz qılmalıdır? 07.02.10 21.029 dəfə oxundu