Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar?
Müsəlmanlar > Dəstəmaz > Fitvalar > Namaz Tarix: 09 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, namaz qılmaq hicrətdən əvvəl vacib edilib. Dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi isə peyğəmbərə Mədinədə nazil olub. Belə olan halda, müsəlmanlar namazı Məkkədə dəstəmazsız qılırdılar?

Cavab: Dəstəmaz almaq və namaz qılmaq digər ibadətlərdə olduğu kimi, ancaq Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) və onun ümmətinə deyil, bütün peyğəmbər və ümmətlərə vacib buyurulub. Ubeyy ibn Kəbdən (r. a.) belə bir rəvayət nəql edilir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) su istədi və dəstəmaz üzvlərini bir dəfə yuyub, dəstəmaz aldı. Sonra dedi:

“Bu, insanın aldığı elə bir dəstəmazdır ki, onu yerinə yetirməsə, Allah heç bir namazını qəbul etməz”.

Bundan sonra peyğəmbər dəstəmaz üzvlərini iki dəfə yuyub, dəstəmaz aldı və belə buyurdu:

“Bu, insanın elə bir dəstəmazıdır ki, onu aldığı vaxt Allah ona ikiqat savab yazır”.

Sonra peyğəmbər (s. a. v.) yenə dəstəmaz aldı. Bu dəfə dəstəmazda yuyulmalı olan üzvlərini üç dəfə yudu və dedi:

“Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”.1

Yuxarıdakı hədis Əhməd ibn Hənbəlin hədis külliyatında da qeyd edilib. Orada axırıncı cümlə: “Bu, mənim və məndən qabaqkı nəbilərin (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”, – formasında rəvayət olunub.2

Hədisdən məlum olur ki, peyğəmbərimiz: “Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların/nəbilərin dəstəmazıdır”, – deyib. Deməli, belə çıxır ki, dəstəmaz Məkkədə insanlar tərəfindən bilinirdi. Yəni, onların bu barədə məlumatları var idi və namazlarını dəstəmaz alıb, qılırdılar. Lakin dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi3 sonralar nazil olub. Buna görə də həmin məlumatlar biz gəlib çatmamış ola bilər.

Üsamə ibn Zeydin atası Zeyd ibn Harisə əsasən rəvayət etdiyi başqa bir hədisdə deyildiyinə görə dəstəmaz və namaz ilk nazil olan vəhylə birgə Cəbrail əleyhissəlam tərəfindən peyğəmbərimizə öyrədilib.4

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları da əlavə etmək mümkündür:

“Siyər alimləri həmrəyliklə qəbul edirlər ki, Cəbrail həzrəti peyğəmbərə namaz qılmağı və dəstəmaz almağı öyrədib; onlar birlikdə namaz qılıblar. Adı çəkilən ayənin enməsindən əvvəl heç vaxt dəstəmazsız namaz qılınmayıb. Müsəlman alimlərin hamısı yekdilliklə qəbul edirlər ki, dəstəmaz Cəbrailin öyrətməyi ilə bərabər Məkkədə namazla birlikdə vacib edilib və haqqında danışılan ayə mövcud olan bir hökmün əhəmiyyətli olduğuna dair qüvvətləndirmə və təqrir səviyyəsindədir. Dəstəmazın müvafiq ayə vasitəsilə vacib edilməsi, əvvəllər isə dəstəmaz almağın məndub olması barədə fərdi fikirlər (ayrı-ayrı şəxslərin fikirləri) də var. Beləliklə dəstəmaz məsələsi ona dair ixtilaf (fikir ayrılığı) olmayacaq dərəcədə qəti və müstəqil bir nəssə əsaslandırılmış və beləcə, namazla əlaqədar ikinci dərəcəli bir hökmün nəzərdən keçirilməsi ilə vaxt keçdikcə əhəmiyyət verilmədən bir kənara qoyulması ehtimalı da aradan qalxmışdır”.5

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İbn Macə, Təharət, 47. []
  2. Əhməd ibn Hənbəl, 2/98. []
  3. Maidə surəsi, 6-cı ayə. []
  4. Əhməd in Hənbəl, 4/161. []
  5. Abdulkadir Şener, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, “Abdest” bəndi, 1-ci cild, İstanbul, 1988,  s. 69. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.340 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.973 dəfə oxundu
2 Namazda uşaqlar qabağımızdan keçdikdə namaz batil olur? 01.03.11 4.962 dəfə oxundu
3 Namazdan sonra qiblənin səhv olduğunu başa düşsək, nə edək? 03.06.11 3.543 dəfə oxundu
4 Namazda gülmək həm namazı, həm də dəstəmazı pozur? 20.12.11 10.172 dəfə oxundu
5 Namazda təhiyyat duasını Quran surələri ilə əvəz etmək olar? 12.06.12 1.963 dəfə oxundu
6 Namazda əlin vəziyyəti (!) 07.02.15 4.930 dəfə oxundu
7 Qorxu halında axşam namazı qısaltılaraq necə qılınır? 11.11.16 695 dəfə oxundu
8 İçki olan bir otaqda namaz qılmaq olar? 07.02.10 5.973 dəfə oxundu
9 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 4.333 dəfə oxundu
10 Ayaqqabılı namaz qılmaq olar? 14.01.11 3.959 dəfə oxundu
11 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.218 dəfə oxundu
12 Ayaqqabıları çıxarmadan namaz qılmaq olar? 04.03.11 2.942 dəfə oxundu
13 Hər millət öz dilində azan verə bilər? 12.06.11 2.375 dəfə oxundu
14 Başa məsh çəkməmiş alınan dəstəmazla qılınan namaz səhihdir? 04.01.12 2.926 dəfə oxundu
15 Vaxt namazını qılan şəxs hələ qıla bilməyənlərə qıldıra bilər? 15.06.12 1.630 dəfə oxundu
16 Bilə-bilə namazlarını tərk edən adamın hökmü nədir? 07.10.15 2.510 dəfə oxundu
17 Vitr namazından sonra nafilə namazı qıla bilərik? 13.01.17 439 dəfə oxundu
18 Səhv tərəfə qılınan namaz səhihdir? 07.02.10 3.525 dəfə oxundu
19 Divanda namaz qılan xəstə yastığın üstündə səcdə edə bilər? 05.05.10 2.790 dəfə oxundu
20 Əsgərlikdə namazı çəkmələrlə qılmaq olar? 14.01.11 2.692 dəfə oxundu
21 Bir övlad atasına pişnamazlıq edə bilər? 24.01.11 2.062 dəfə oxundu
22 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.636 dəfə oxundu
23 Səlat nə məna daşıyır? 13.06.11 4.053 dəfə oxundu
24 Bayram namazını tək qılmaq olar? 05.01.12 5.183 dəfə oxundu
25 İşdə namaz qılmaq üçün mütləq müdirdən icazə almaq lazımdır? 27.08.12 2.469 dəfə oxundu
26 İşlədiyim yerdə namaz qılmağa, oruc tutmağa şərait olmur. Mən nə etməliyəm? 07.07.15 2.075 dəfə oxundu
27 Namazda neçənci rükətdə olduğum yaddan çıxarsa, ne etməliyəm? 23.01.17 921 dəfə oxundu
28 Rüku və səcdələrdə təsbihatın uzunluğu nə qədər olmalıdır? 04.03.10 4.274 dəfə oxundu
29 Bir ata öz oğlunun evində səfəri olar? 07.02.10 2.345 dəfə oxundu
30 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərlər? 25.05.10 12.186 dəfə oxundu
31 Şəkilli paltarla namaz qılmaq düzdür? 15.01.11 4.532 dəfə oxundu
32 Kosmonavtlar kosmosda necə ibadət edə bilərlər? 24.01.11 2.808 dəfə oxundu
33 Gündəlik namazlar meracda vacib edilib? 16.03.11 2.558 dəfə oxundu
34 Fərz namazlarda Azərbaycan dilində dua etmək olar? 15.06.11 2.763 dəfə oxundu
35 Namazı iş yerində oturulu qılmaq olar? 09.01.12 4.089 dəfə oxundu
36 Etikafa çəkilən qadın aybaşı olsa, etikaf batil olur? 30.08.12 3.222 dəfə oxundu
37 Dəstəmaz alanda orqanlarımızı təkcə bir dəfə yusaq kifayətdir? 12.02.16 1.703 dəfə oxundu
38 Sünnət namazları bəzi hallarda tərk edilə bilər? 20.02.17 479 dəfə oxundu
39 Dua yazan bir mollanın arxasında namaz qılmaq olar? 29.03.11 3.121 dəfə oxundu
40 Hamilə qadın nə cür namaz qılmalıdır? 07.02.10 20.529 dəfə oxundu
41 Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar? 09.06.10 3.340 dəfə oxundu
42 Namazı qılıb yatan və kirlənən uşaq həmin namazı təzədən qılmalıdır? 29.12.10 4.062 dəfə oxundu
43 Namazda niyyət necə olmalıdır? 24.01.11 6.673 dəfə oxundu
44 Vitr namazı fərzdir, yoxsa sünnət? 27.03.11 5.082 dəfə oxundu
45 Odekolondakı spirt namaza maneçilik törədir? 23.06.11 5.963 dəfə oxundu
46 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.303 dəfə oxundu
47 Hazırkı dövrdə səfəri olmağın şərtləri nədir? 13.10.12 5.399 dəfə oxundu
48 Qadının saçı namazda görünərsə, namazı batıl olur? 06.05.16 2.023 dəfə oxundu
49 Fərzdən əvvəl ya da sonra qılınan sünnət namazlarının Quranda dəlili varmı? 22.02.17 546 dəfə oxundu
50 Camaatla namaz qılmaq üçün mütləq məscidə getmək lazımdırmı? 08.08.15 1.124 dəfə oxundu
51 Gecə namazının fərzindən sonra qıldığımız nafilələr təhəccüddü yoxsa vitr? 18.01.16 911 dəfə oxundu
52 Bir qadın kişilərə pişnamazlıq edə bilər? 11.06.10 2.817 dəfə oxundu
53 Qəza namazı var? Əgər varsa, haçan qılınmalıdır? 10.12.09 11.977 dəfə oxundu
54 Səcdədə Azərbaycanca dua etmək olar? 25.01.11 5.991 dəfə oxundu
55 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.114 dəfə oxundu
56 İçki içən 40 gün namaz qıla bilməz? 13.07.11 4.793 dəfə oxundu
57 Şagird və tələbələr namazlarını cəm edə bilərlər? 12.01.12 3.548 dəfə oxundu
58 Məscidin sağ tərəfində namaz qılmaq daha yaxşıdır? 14.12.12 1.887 dəfə oxundu
59 Namaz necə qılınır? 21.06.16 2.504 dəfə oxundu
60 Namazı istəməyərək, tənbəllik edərək qılmaq münafiqlik əlamətidirmi? 07.04.17 851 dəfə oxundu
61 Rəsulullah dövründə Yəhudi və Xristianlar namaz qılıblar? 09.12.15 1.032 dəfə oxundu
62 Nisə surəsinin 102-ci ayəsi namazların birləşdirilməsinə mane deyilmi? 09.10.15 1.848 dəfə oxundu
63 Namaz qılmaq insana neçə yaşında vacib olur? 16.06.10 38.259 dəfə oxundu
64 İş yerində namaz barədə sual-cavab 10.12.09 5.121 dəfə oxundu
65 İnsan namazda nə üçün namazı yaddan çıxardır? 25.01.11 5.976 dəfə oxundu
66 Təhiyyat və salli-barik dualarını oxumamış bismillah demək lazımdır? 30.03.11 2.200 dəfə oxundu
67 Namaz qılan qadını bir kişi görsə, namazı pozulur? 14.07.11 10.598 dəfə oxundu
68 Müdir icazə vermədiyi halda işdə namaz qılmaq olar? 13.01.12 2.486 dəfə oxundu
69 12 rükət qılınan gündəlik müstəhəb namazlar hansılardır? 29.01.13 2.703 dəfə oxundu
70 Sünnət namazlarını Rəsulullahın şəfaətinə nail olmaq üçünmü qılırıq? 01.07.16 775 dəfə oxundu
71 Atanın qılmadığı namazları oğlu qəza edə bilərmi? 10.05.17 839 dəfə oxundu
72 İş ucbatından namazı təxirə salmaq Allahı ikinci plana keçirməkdir? 14.03.11 3.833 dəfə oxundu
73 Qəbir-nur namazı deyilən bir namaz var? 12.03.10 3.158 dəfə oxundu
74 Namazda axırıncı qə’dədən sonra 5-cü rükətə duran şəxs səhv səcdəsi etməlidir? 18.06.10 2.385 dəfə oxundu
75 Namazı bilə-bilə qəzaya saxlamaq olar? 25.04.10 8.430 dəfə oxundu
76 Namazı hansı hallarda yeriyə-yeriyə və minik üstündə qılmaq olar? 26.01.11 2.853 dəfə oxundu
77 Fasiq pişnamazların arxasında namaz qılmaq olar? 20.04.11 1.757 dəfə oxundu
78 Qadın qadınlara pişnamazlıq edə bilər? 04.09.11 2.248 dəfə oxundu
79 Səsli qılınan namazları tək başına qılanda da səsli oxumalıyıq? 18.03.16 1.098 dəfə oxundu
80 Namazımdan zövq ala bilmədiyim üçün Maun surəsindəkilərə bənzəmiş olurammı? 07.04.14 2.174 dəfə oxundu
81 Hal-hazırda qıldığımız namaz Adəmdən bu yana eyni namazdır? 19.07.17 376 dəfə oxundu
82 “Salat” kəliməsinin həqiqi mənası nədir? 02.06.17 948 dəfə oxundu
83 Əsgərlikdə namazı necə qılmaq olar? 01.10.11 3.540 dəfə oxundu
84 Namaz qılan müsəlmanın alnında səcdə izi olmalıdır? 12.12.15 1.526 dəfə oxundu
85 Azan çəkildiyi vaxt özümüzü mütləq yığışdırmalıyıq? 06.07.10 4.281 dəfə oxundu
86 Orucun qəzası var. Namazın qəzası niyə yoxdur? 15.05.10 6.968 dəfə oxundu
87 Namaz qılmayana qız vermək olmaz? 23.03.10 5.982 dəfə oxundu
88 Hənəfi bir nəfər Şafei bir pişnamaza iqtida edə bilər? 24.04.11 2.330 dəfə oxundu
89 Təyyarə ilə səyahət səfər hesab olunur? 07.09.11 1.850 dəfə oxundu
90 Bir qadın müstəhəb ibadət üçün ərindən icazə almalıdır? 25.01.12 2.275 dəfə oxundu
91 Peyğəmbər uşaqların da namaz qıldıra biləcəyini deyib? 10.05.13 1.753 dəfə oxundu
92 Şəriətə görə namaz qılmayanın cəzası ölümdür? 15.08.16 843 dəfə oxundu
93 Qadınlar namazı kişilərdən fərqli qılırlar? 06.08.09 14.045 dəfə oxundu
94 Gün çıxandan sonra sübh namazını qılmaq olar? 29.03.10 56.372 dəfə oxundu
95 Namazda uşaq qabağımızdan keçsə, namazı pozmalıyıq? 07.07.10 6.522 dəfə oxundu
96 İbadəti vaxtında yerinə yetirməklə əlaqədar əmr qəza namazını da əhatə edir? 21.06.10 3.080 dəfə oxundu
97 İmanın zəifliyi, namazdan soyumaq və namaz qıla bilməmək 15.01.10 5.293 dəfə oxundu
98 Səhv fikirləri olan pişnamazın arxasında namaz qılmaq düzdür? 03.05.11 1.819 dəfə oxundu
99 Vitr namazının vaxtı 09.09.11 3.783 dəfə oxundu
100 Müəkkəd sünnət nədir? Sünnət namazlar qılınmasa, nə olar? 06.03.12 2.668 dəfə oxundu