Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar?
Müsəlmanlar > Dəstəmaz > Fitvalar > Namaz Tarix: 09 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, namaz qılmaq hicrətdən əvvəl vacib edilib. Dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi isə peyğəmbərə Mədinədə nazil olub. Belə olan halda, müsəlmanlar namazı Məkkədə dəstəmazsız qılırdılar?

Cavab: Dəstəmaz almaq və namaz qılmaq digər ibadətlərdə olduğu kimi, ancaq Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) və onun ümmətinə deyil, bütün peyğəmbər və ümmətlərə vacib buyurulub. Ubeyy ibn Kəbdən (r. a.) belə bir rəvayət nəql edilir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) su istədi və dəstəmaz üzvlərini bir dəfə yuyub, dəstəmaz aldı. Sonra dedi:

“Bu, insanın aldığı elə bir dəstəmazdır ki, onu yerinə yetirməsə, Allah heç bir namazını qəbul etməz”.

Bundan sonra peyğəmbər dəstəmaz üzvlərini iki dəfə yuyub, dəstəmaz aldı və belə buyurdu:

“Bu, insanın elə bir dəstəmazıdır ki, onu aldığı vaxt Allah ona ikiqat savab yazır”.

Sonra peyğəmbər (s. a. v.) yenə dəstəmaz aldı. Bu dəfə dəstəmazda yuyulmalı olan üzvlərini üç dəfə yudu və dedi:

“Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”.1

Yuxarıdakı hədis Əhməd ibn Hənbəlin hədis külliyatında da qeyd edilib. Orada axırıncı cümlə: “Bu, mənim və məndən qabaqkı nəbilərin (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”, – formasında rəvayət olunub.2

Hədisdən məlum olur ki, peyğəmbərimiz: “Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların/nəbilərin dəstəmazıdır”, – deyib. Deməli, belə çıxır ki, dəstəmaz Məkkədə insanlar tərəfindən bilinirdi. Yəni, onların bu barədə məlumatları var idi və namazlarını dəstəmaz alıb, qılırdılar. Lakin dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi3 sonralar nazil olub. Buna görə də həmin məlumatlar biz gəlib çatmamış ola bilər.

Üsamə ibn Zeydin atası Zeyd ibn Harisə əsasən rəvayət etdiyi başqa bir hədisdə deyildiyinə görə dəstəmaz və namaz ilk nazil olan vəhylə birgə Cəbrail əleyhissəlam tərəfindən peyğəmbərimizə öyrədilib.4

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları da əlavə etmək mümkündür:

“Siyər alimləri həmrəyliklə qəbul edirlər ki, Cəbrail həzrəti peyğəmbərə namaz qılmağı və dəstəmaz almağı öyrədib; onlar birlikdə namaz qılıblar. Adı çəkilən ayənin enməsindən əvvəl heç vaxt dəstəmazsız namaz qılınmayıb. Müsəlman alimlərin hamısı yekdilliklə qəbul edirlər ki, dəstəmaz Cəbrailin öyrətməyi ilə bərabər Məkkədə namazla birlikdə vacib edilib və haqqında danışılan ayə mövcud olan bir hökmün əhəmiyyətli olduğuna dair qüvvətləndirmə və təqrir səviyyəsindədir. Dəstəmazın müvafiq ayə vasitəsilə vacib edilməsi, əvvəllər isə dəstəmaz almağın məndub olması barədə fərdi fikirlər (ayrı-ayrı şəxslərin fikirləri) də var. Beləliklə dəstəmaz məsələsi ona dair ixtilaf (fikir ayrılığı) olmayacaq dərəcədə qəti və müstəqil bir nəssə əsaslandırılmış və beləcə, namazla əlaqədar ikinci dərəcəli bir hökmün nəzərdən keçirilməsi ilə vaxt keçdikcə əhəmiyyət verilmədən bir kənara qoyulması ehtimalı da aradan qalxmışdır”.5

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İbn Macə, Təharət, 47. []
  2. Əhməd ibn Hənbəl, 2/98. []
  3. Maidə surəsi, 6-cı ayə. []
  4. Əhməd in Hənbəl, 4/161. []
  5. Abdulkadir Şener, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, “Abdest” bəndi, 1-ci cild, İstanbul, 1988,  s. 69. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.309 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Əsgərlikdə namazı necə qılmaq olar? 01.10.11 3.490 dəfə oxundu
2 Namaz qılan müsəlmanın alnında səcdə izi olmalıdır? 12.12.15 1.469 dəfə oxundu
3 Azan çəkildiyi vaxt özümüzü mütləq yığışdırmalıyıq? 06.07.10 4.243 dəfə oxundu
4 Orucun qəzası var. Namazın qəzası niyə yoxdur? 15.05.10 6.838 dəfə oxundu
5 Namazı hansı hallarda yeriyə-yeriyə və minik üstündə qılmaq olar? 26.01.11 2.802 dəfə oxundu
6 Fasiq pişnamazların arxasında namaz qılmaq olar? 20.04.11 1.755 dəfə oxundu
7 Qadın qadınlara pişnamazlıq edə bilər? 04.09.11 2.233 dəfə oxundu
8 Səsli qılınan namazları tək başına qılanda da səsli oxumalıyıq? 18.03.16 1.050 dəfə oxundu
9 Namazımdan zövq ala bilmədiyim üçün Maun surəsindəkilərə bənzəmiş olurammı? 07.04.14 2.117 dəfə oxundu
10 Hal-hazırda qıldığımız namaz Adəmdən bu yana eyni namazdır? 19.07.17 292 dəfə oxundu
11 “Salat” kəliməsinin həqiqi mənası nədir? 02.06.17 914 dəfə oxundu
12 Qadınlar namazı kişilərdən fərqli qılırlar? 06.08.09 13.958 dəfə oxundu
13 Gün çıxandan sonra sübh namazını qılmaq olar? 29.03.10 54.021 dəfə oxundu
14 Namazda uşaq qabağımızdan keçsə, namazı pozmalıyıq? 07.07.10 6.360 dəfə oxundu
15 İbadəti vaxtında yerinə yetirməklə əlaqədar əmr qəza namazını da əhatə edir? 21.06.10 3.043 dəfə oxundu
16 Namaz qılmayana qız vermək olmaz? 23.03.10 5.901 dəfə oxundu
17 Hənəfi bir nəfər Şafei bir pişnamaza iqtida edə bilər? 24.04.11 2.317 dəfə oxundu
18 Təyyarə ilə səyahət səfər hesab olunur? 07.09.11 1.847 dəfə oxundu
19 Bir qadın müstəhəb ibadət üçün ərindən icazə almalıdır? 25.01.12 2.250 dəfə oxundu
20 Peyğəmbər uşaqların da namaz qıldıra biləcəyini deyib? 10.05.13 1.742 dəfə oxundu
21 Şəriətə görə namaz qılmayanın cəzası ölümdür? 15.08.16 820 dəfə oxundu
22 Münafiqin və ya zalımın arxasında namaz qılmaq olar? 07.11.14 1.427 dəfə oxundu
23 Bəzən sübh namazına dura bilmirəm. Bunu necə həll edim? 29.03.10 14.562 dəfə oxundu
24 Qadınlar niyə iqamə demirlər? 30.11.10 8.420 dəfə oxundu
25 Reanimasiyada qılına bilməyən namazı qəza etmək lazımdır? 18.12.10 3.321 dəfə oxundu
26 İmanın zəifliyi, namazdan soyumaq və namaz qıla bilməmək 15.01.10 5.188 dəfə oxundu
27 Səhv fikirləri olan pişnamazın arxasında namaz qılmaq düzdür? 03.05.11 1.817 dəfə oxundu
28 Vitr namazının vaxtı 09.09.11 3.716 dəfə oxundu
29 Müəkkəd sünnət nədir? Sünnət namazlar qılınmasa, nə olar? 06.03.12 2.613 dəfə oxundu
30 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.757 dəfə oxundu
31 Namazda huşu necə olmalıdır? 17.08.16 793 dəfə oxundu
32 Quranda namazların səsli ya da səssiz oxunması barədə ayə var? 30.12.14 3.222 dəfə oxundu
33 Namazda yubkanın altından pijama kimi bir şey geyinmək vacibdir? 09.04.10 4.948 dəfə oxundu
34 Quranda namaz vaxtları 10.09.14 10.141 dəfə oxundu
35 Malikilər əli açıq namaz qılırlar. Bunun səbəbi nədir? 15.01.11 4.033 dəfə oxundu
36 Tuman-köynəklə namaz qılmaq günahdır? 02.02.11 5.324 dəfə oxundu
37 Hər ay qılınan xüsusi bir hacət namazı var? 09.05.11 5.750 dəfə oxundu
38 Tilavət səcdəsi üçün dəstəmazlı olmaq lazımdır? 12.09.11 1.906 dəfə oxundu
39 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 2.029 dəfə oxundu
40 Hansı hallarda maşında namaz qılmaq olar? 03.06.13 3.169 dəfə oxundu
41 Heçbir bəhanə olmadan namazların birləşdirilməsi caizdirmi? 19.08.16 1.252 dəfə oxundu
42 Camaat namazında cərgələr və qabaq səfdən arxa cərgəyə çəkilmək 14.01.10 2.031 dəfə oxundu
43 Qatarda namaz qılmaq olar? Olarsa, necə qılmaq lazımdır? 09.04.10 4.246 dəfə oxundu
44 Kanikulda evlərinə gedən tələbə səfəri sayılır? 13.12.10 2.205 dəfə oxundu
45 Namazda başa çalma və ya araqçın qoymaq vacibdir? 17.01.11 3.439 dəfə oxundu
46 Xüşu və xüşulu olmaq nə deməkdir? 04.02.11 4.899 dəfə oxundu
47 Namazda təhiyyat verdikdə peyğəmbərə üz tuturuq? 08.05.11 1.918 dəfə oxundu
48 Bir qadın məhrəmi olan kişilərə pişnamazlıq edə bilər? 23.09.11 2.732 dəfə oxundu
49 Güzgünün qabağında namaz qılmaq olar? 01.06.14 3.898 dəfə oxundu
50 Namaz qılmayanlar dünyanı axirətdən üstün tuturlar? 13.12.13 2.452 dəfə oxundu
51 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərmi? 30.09.16 1.504 dəfə oxundu
52 Qaranlıqda namaz qılmaq məkruhdur? 16.01.10 6.696 dəfə oxundu
53 Namaz qılmaq üçün namaz surələrini mütləq əzbərləmək lazımdır? 12.04.10 22.311 dəfə oxundu
54 Namazı əzan oxunan kimi qılmaq lazımdır? 21.12.10 11.585 dəfə oxundu
55 Təsbeh namazının hökmü 17.01.11 3.677 dəfə oxundu
56 Namazda xüşulu olmaq üçün nə etmək lazımdır? 04.02.11 3.579 dəfə oxundu
57 Keçirdiyimiz sübh namazını məkruh vaxtda qıla bilərik? 26.05.11 3.792 dəfə oxundu
58 Vacib namazdan sonra müstəhəb namaz üçün yeri niyə dəyişirlər? 24.09.11 2.292 dəfə oxundu
59 Vacib namazı üzrsüz yerə tək qılmaq olar? 02.05.12 1.890 dəfə oxundu
60 Namaz bir uşağa neçə yaşda vacib olur? 03.01.14 4.601 dəfə oxundu
61 Qəza namazı yoxdursa, vaxtında qılmadığımız namazlar necə olacaq? 14.10.16 2.716 dəfə oxundu
62 Namazda İbrahim peyğəmbərə niyə dua edirik? 22.01.10 3.813 dəfə oxundu
63 Namazı ayaq üstə qıla bilməyən stulda oturub qıla bilər? 17.04.10 6.536 dəfə oxundu
64 Səfərdə olan bir nəfər oturaqlara pişnamaz ola bilər? 09.01.11 1.866 dəfə oxundu
65 Vitr namazının hökmü 17.01.11 5.991 dəfə oxundu
66 Bərat gecəsinə məxsus bir namaz var? 13.02.11 2.483 dəfə oxundu
67 Müstəhəb namazlar neçə rükətdir? 30.05.11 3.025 dəfə oxundu
68 Gecə işləyib gündüz yatan və namazı əldən verən şəxs nə etməlidir? 20.10.11 2.406 dəfə oxundu
69 Bir kişi evdə arvad-uşağına pişnamazlıq edə bilər? 02.05.12 2.142 dəfə oxundu
70 Namazda Fatihədən sonra həmişə eyni surəni oxumaq olar? 08.02.14 2.649 dəfə oxundu
71 Məsciddə əzan oxunmadan fərz namazını qıla bilərik? 26.10.16 579 dəfə oxundu
72 Kor bir adam namazda başqalarına imamlıq edə bilər? 06.02.10 2.235 dəfə oxundu
73 Fərz namazlarının 3 və 4-cü rükətlərində niyə zəmmi surə oxunmur? 02.01.16 1.106 dəfə oxundu
74 Cəm namazında camaat pişnamazı mütləq görməlidir? 12.01.11 1.855 dəfə oxundu
75 Namazları cəm edib qılmaq mümkündür? 17.01.11 3.904 dəfə oxundu
76 Aybaşı qurtarandan sonra ləkələr namaz qılmağa mane olur? 18.02.11 47.870 dəfə oxundu
77 Namaz mütləq məsciddə qılınmalıdır? 30.05.11 2.429 dəfə oxundu
78 Yataq otağında namaz qılmaq olar? 02.11.11 9.381 dəfə oxundu
79 Namaz nəyə görə bəzi müsəlmanları şirk günahından qorumur? 17.05.12 2.581 dəfə oxundu
80 Nisə surəsinin 101 və 102-ci ayələrinə əsasən namazların əsli iki rükətdir? 15.02.16 855 dəfə oxundu
81 Quranda dəstəmazın və namazın şərtləri nələrdir? 02.11.16 1.502 dəfə oxundu
82 İş yerində namaz qılmağa icazə verilmirsə, nə etmək lazımdır? 06.02.10 5.203 dəfə oxundu
83 Toy gecəsi iki rükət namaz qılmaq vacibdir? 27.04.10 10.691 dəfə oxundu
84 Qurban namazı var? 14.11.10 2.666 dəfə oxundu
85 Operasiya olunan şəxs namazı bir müddət təxirə sala bilər? 21.01.11 2.537 dəfə oxundu
86 Namaz qılmayan bir nəfəri evə buraxmaq günahdır? 22.02.11 2.376 dəfə oxundu
87 Namazda bir rükətdə nəyə görə 1 rüku, 2 səcdə var? 03.06.11 3.331 dəfə oxundu
88 Namazda oxunan Quran surələrini mələk Cəbrayıl öyrədib? 07.12.11 11.291 dəfə oxundu
89 Təhəccüd namazı 29.05.12 5.203 dəfə oxundu
90 Xaricdə yaşayanlar vətənə gəldikdə səfəri hesab olunurlar? 21.01.15 1.229 dəfə oxundu
91 Səfəri olan biri 2-ci rükətin axırında muqim imamdan ayrıla bilərmi 07.11.16 530 dəfə oxundu
92 İçki olan bir otaqda namaz qılmaq olar? 07.02.10 5.801 dəfə oxundu
93 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 4.185 dəfə oxundu
94 Ayaqqabılı namaz qılmaq olar? 14.01.11 3.895 dəfə oxundu
95 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.294 dəfə oxundu
96 Namazda uşaqlar qabağımızdan keçdikdə namaz batil olur? 01.03.11 4.866 dəfə oxundu
97 Namazdan sonra qiblənin səhv olduğunu başa düşsək, nə edək? 03.06.11 3.509 dəfə oxundu
98 Namazda gülmək həm namazı, həm də dəstəmazı pozur? 20.12.11 10.018 dəfə oxundu
99 Namazda təhiyyat duasını Quran surələri ilə əvəz etmək olar? 12.06.12 1.945 dəfə oxundu
100 Namazda əlin vəziyyəti (!) 07.02.15 4.753 dəfə oxundu