Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar?
Müsəlmanlar > Dəstəmaz > Fitvalar > Namaz Tarix: 09 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, namaz qılmaq hicrətdən əvvəl vacib edilib. Dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi isə peyğəmbərə Mədinədə nazil olub. Belə olan halda, müsəlmanlar namazı Məkkədə dəstəmazsız qılırdılar?

Cavab: Dəstəmaz almaq və namaz qılmaq digər ibadətlərdə olduğu kimi, ancaq Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) və onun ümmətinə deyil, bütün peyğəmbər və ümmətlərə vacib buyurulub. Ubeyy ibn Kəbdən (r. a.) belə bir rəvayət nəql edilir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) su istədi və dəstəmaz üzvlərini bir dəfə yuyub, dəstəmaz aldı. Sonra dedi:

“Bu, insanın aldığı elə bir dəstəmazdır ki, onu yerinə yetirməsə, Allah heç bir namazını qəbul etməz”.

Bundan sonra peyğəmbər dəstəmaz üzvlərini iki dəfə yuyub, dəstəmaz aldı və belə buyurdu:

“Bu, insanın elə bir dəstəmazıdır ki, onu aldığı vaxt Allah ona ikiqat savab yazır”.

Sonra peyğəmbər (s. a. v.) yenə dəstəmaz aldı. Bu dəfə dəstəmazda yuyulmalı olan üzvlərini üç dəfə yudu və dedi:

“Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”.1

Yuxarıdakı hədis Əhməd ibn Hənbəlin hədis külliyatında da qeyd edilib. Orada axırıncı cümlə: “Bu, mənim və məndən qabaqkı nəbilərin (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”, – formasında rəvayət olunub.2

Hədisdən məlum olur ki, peyğəmbərimiz: “Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların/nəbilərin dəstəmazıdır”, – deyib. Deməli, belə çıxır ki, dəstəmaz Məkkədə insanlar tərəfindən bilinirdi. Yəni, onların bu barədə məlumatları var idi və namazlarını dəstəmaz alıb, qılırdılar. Lakin dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi3 sonralar nazil olub. Buna görə də həmin məlumatlar biz gəlib çatmamış ola bilər.

Üsamə ibn Zeydin atası Zeyd ibn Harisə əsasən rəvayət etdiyi başqa bir hədisdə deyildiyinə görə dəstəmaz və namaz ilk nazil olan vəhylə birgə Cəbrail əleyhissəlam tərəfindən peyğəmbərimizə öyrədilib.4

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları da əlavə etmək mümkündür:

“Siyər alimləri həmrəyliklə qəbul edirlər ki, Cəbrail həzrəti peyğəmbərə namaz qılmağı və dəstəmaz almağı öyrədib; onlar birlikdə namaz qılıblar. Adı çəkilən ayənin enməsindən əvvəl heç vaxt dəstəmazsız namaz qılınmayıb. Müsəlman alimlərin hamısı yekdilliklə qəbul edirlər ki, dəstəmaz Cəbrailin öyrətməyi ilə bərabər Məkkədə namazla birlikdə vacib edilib və haqqında danışılan ayə mövcud olan bir hökmün əhəmiyyətli olduğuna dair qüvvətləndirmə və təqrir səviyyəsindədir. Dəstəmazın müvafiq ayə vasitəsilə vacib edilməsi, əvvəllər isə dəstəmaz almağın məndub olması barədə fərdi fikirlər (ayrı-ayrı şəxslərin fikirləri) də var. Beləliklə dəstəmaz məsələsi ona dair ixtilaf (fikir ayrılığı) olmayacaq dərəcədə qəti və müstəqil bir nəssə əsaslandırılmış və beləcə, namazla əlaqədar ikinci dərəcəli bir hökmün nəzərdən keçirilməsi ilə vaxt keçdikcə əhəmiyyət verilmədən bir kənara qoyulması ehtimalı da aradan qalxmışdır”.5

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İbn Macə, Təharət, 47. []
  2. Əhməd ibn Hənbəl, 2/98. []
  3. Maidə surəsi, 6-cı ayə. []
  4. Əhməd in Hənbəl, 4/161. []
  5. Abdulkadir Şener, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, “Abdest” bəndi, 1-ci cild, İstanbul, 1988,  s. 69. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.475 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Camaat namazında cərgələr və qabaq səfdən arxa cərgəyə çəkilmək 14.01.10 2.078 dəfə oxundu
2 Qatarda namaz qılmaq olar? Olarsa, necə qılmaq lazımdır? 09.04.10 4.556 dəfə oxundu
3 Kanikulda evlərinə gedən tələbə səfəri sayılır? 13.12.10 2.262 dəfə oxundu
4 Namazda başa çalma və ya araqçın qoymaq vacibdir? 17.01.11 3.724 dəfə oxundu
5 Xüşu və xüşulu olmaq nə deməkdir? 04.02.11 5.382 dəfə oxundu
6 Namazda təhiyyat verdikdə peyğəmbərə üz tuturuq? 08.05.11 1.980 dəfə oxundu
7 Bir qadın məhrəmi olan kişilərə pişnamazlıq edə bilər? 23.09.11 2.860 dəfə oxundu
8 Güzgünün qabağında namaz qılmaq olar? 01.06.14 4.498 dəfə oxundu
9 Namaz qılmayanlar dünyanı axirətdən üstün tuturlar? 13.12.13 2.569 dəfə oxundu
10 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərmi? 30.09.16 2.335 dəfə oxundu
11 Rəsulullaha namaz qılmağı Cəbrayıl öyrədib? 27.04.18 423 dəfə oxundu
12 Qaranlıqda namaz qılmaq məkruhdur? 16.01.10 7.644 dəfə oxundu
13 Namaz qılmaq üçün namaz surələrini mütləq əzbərləmək lazımdır? 12.04.10 26.737 dəfə oxundu
14 Namazı əzan oxunan kimi qılmaq lazımdır? 21.12.10 14.675 dəfə oxundu
15 Təsbeh namazının hökmü 17.01.11 4.025 dəfə oxundu
16 Namazda xüşulu olmaq üçün nə etmək lazımdır? 04.02.11 3.879 dəfə oxundu
17 Keçirdiyimiz sübh namazını məkruh vaxtda qıla bilərik? 26.05.11 4.210 dəfə oxundu
18 Vacib namazdan sonra müstəhəb namaz üçün yeri niyə dəyişirlər? 24.09.11 2.365 dəfə oxundu
19 Vacib namazı üzrsüz yerə tək qılmaq olar? 02.05.12 1.945 dəfə oxundu
20 Namaz bir uşağa neçə yaşda vacib olur? 03.01.14 5.890 dəfə oxundu
21 Qəza namazı yoxdursa, vaxtında qılmadığımız namazlar necə olacaq? 14.10.16 4.548 dəfə oxundu
22 Bilərək tərk edilən namazın qəzası varmı? 03.02.18 49 dəfə oxundu
23 Namazda İbrahim peyğəmbərə niyə dua edirik? 22.01.10 4.039 dəfə oxundu
24 Namazı ayaq üstə qıla bilməyən stulda oturub qıla bilər? 17.04.10 7.469 dəfə oxundu
25 Səfərdə olan bir nəfər oturaqlara pişnamaz ola bilər? 09.01.11 1.918 dəfə oxundu
26 Vitr namazının hökmü 17.01.11 6.561 dəfə oxundu
27 Bərat gecəsinə məxsus bir namaz var? 13.02.11 2.636 dəfə oxundu
28 Müstəhəb namazlar neçə rükətdir? 30.05.11 3.404 dəfə oxundu
29 Gecə işləyib gündüz yatan və namazı əldən verən şəxs nə etməlidir? 20.10.11 2.505 dəfə oxundu
30 Bir kişi evdə arvad-uşağına pişnamazlıq edə bilər? 02.05.12 2.235 dəfə oxundu
31 Namazda Fatihədən sonra həmişə eyni surəni oxumaq olar? 08.02.14 2.807 dəfə oxundu
32 Məsciddə əzan oxunmadan fərz namazını qıla bilərik? 26.10.16 623 dəfə oxundu
33 Kor bir adam namazda başqalarına imamlıq edə bilər? 06.02.10 2.322 dəfə oxundu
34 Fərz namazlarının 3 və 4-cü rükətlərində niyə zəmmi surə oxunmur? 02.01.16 1.331 dəfə oxundu
35 Cəm namazında camaat pişnamazı mütləq görməlidir? 12.01.11 1.942 dəfə oxundu
36 Namazları cəm edib qılmaq mümkündür? 17.01.11 4.197 dəfə oxundu
37 Aybaşı qurtarandan sonra ləkələr namaz qılmağa mane olur? 18.02.11 62.177 dəfə oxundu
38 Namaz mütləq məsciddə qılınmalıdır? 30.05.11 2.555 dəfə oxundu
39 Yataq otağında namaz qılmaq olar? 02.11.11 10.951 dəfə oxundu
40 Namaz nəyə görə bəzi müsəlmanları şirk günahından qorumur? 17.05.12 2.671 dəfə oxundu
41 Nisə surəsinin 101 və 102-ci ayələrinə əsasən namazların əsli iki rükətdir? 15.02.16 955 dəfə oxundu
42 Quranda dəstəmazın və namazın şərtləri nələrdir? 02.11.16 2.306 dəfə oxundu
43 İş yerində namaz qılmağa icazə verilmirsə, nə etmək lazımdır? 06.02.10 5.643 dəfə oxundu
44 Toy gecəsi iki rükət namaz qılmaq vacibdir? 27.04.10 12.187 dəfə oxundu
45 Qurban namazı var? 14.11.10 2.757 dəfə oxundu
46 Operasiya olunan şəxs namazı bir müddət təxirə sala bilər? 21.01.11 2.700 dəfə oxundu
47 Namaz qılmayan bir nəfəri evə buraxmaq günahdır? 22.02.11 2.482 dəfə oxundu
48 Namazda bir rükətdə nəyə görə 1 rüku, 2 səcdə var? 03.06.11 3.691 dəfə oxundu
49 Namazda oxunan Quran surələrini mələk Cəbrayıl öyrədib? 07.12.11 12.198 dəfə oxundu
50 Təhəccüd namazı 29.05.12 6.048 dəfə oxundu
51 Xaricdə yaşayanlar vətənə gəldikdə səfəri hesab olunurlar? 21.01.15 1.278 dəfə oxundu
52 Səfəri olan biri 2-ci rükətin axırında muqim imamdan ayrıla bilərmi 07.11.16 628 dəfə oxundu
53 İçki olan bir otaqda namaz qılmaq olar? 07.02.10 6.801 dəfə oxundu
54 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 5.696 dəfə oxundu
55 Ayaqqabılı namaz qılmaq olar? 14.01.11 4.239 dəfə oxundu
56 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.954 dəfə oxundu
57 Namazda uşaqlar qabağımızdan keçdikdə namaz batil olur? 01.03.11 5.351 dəfə oxundu
58 Namazdan sonra qiblənin səhv olduğunu başa düşsək, nə edək? 03.06.11 3.695 dəfə oxundu
59 Namazda gülmək həm namazı, həm də dəstəmazı pozur? 20.12.11 10.639 dəfə oxundu
60 Namazda təhiyyat duasını Quran surələri ilə əvəz etmək olar? 12.06.12 2.007 dəfə oxundu
61 Namazda əlin vəziyyəti (!) 07.02.15 5.564 dəfə oxundu
62 Qorxu halında axşam namazı qısaltılaraq necə qılınır? 11.11.16 876 dəfə oxundu
63 Səhv tərəfə qılınan namaz səhihdir? 07.02.10 3.676 dəfə oxundu
64 Divanda namaz qılan xəstə yastığın üstündə səcdə edə bilər? 05.05.10 2.912 dəfə oxundu
65 Əsgərlikdə namazı çəkmələrlə qılmaq olar? 14.01.11 2.809 dəfə oxundu
66 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.265 dəfə oxundu
67 Ayaqqabıları çıxarmadan namaz qılmaq olar? 04.03.11 3.197 dəfə oxundu
68 Hər millət öz dilində azan verə bilər? 12.06.11 2.437 dəfə oxundu
69 Başa məsh çəkməmiş alınan dəstəmazla qılınan namaz səhihdir? 04.01.12 3.101 dəfə oxundu
70 Vaxt namazını qılan şəxs hələ qıla bilməyənlərə qıldıra bilər? 15.06.12 1.653 dəfə oxundu
71 Bilə-bilə namazlarını tərk edən adamın hökmü nədir? 07.10.15 3.037 dəfə oxundu
72 Vitr namazından sonra nafilə namazı qıla bilərik? 13.01.17 510 dəfə oxundu
73 Rüku və səcdələrdə təsbihatın uzunluğu nə qədər olmalıdır? 04.03.10 4.453 dəfə oxundu
74 Bir ata öz oğlunun evində səfəri olar? 07.02.10 2.383 dəfə oxundu
75 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərlər? 25.05.10 14.253 dəfə oxundu
76 Şəkilli paltarla namaz qılmaq düzdür? 15.01.11 4.842 dəfə oxundu
77 Bir övlad atasına pişnamazlıq edə bilər? 24.01.11 2.103 dəfə oxundu
78 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.746 dəfə oxundu
79 Səlat nə məna daşıyır? 13.06.11 4.518 dəfə oxundu
80 Bayram namazını tək qılmaq olar? 05.01.12 6.149 dəfə oxundu
81 İşdə namaz qılmaq üçün mütləq müdirdən icazə almaq lazımdır? 27.08.12 2.557 dəfə oxundu
82 İşlədiyim yerdə namaz qılmağa, oruc tutmağa şərait olmur. Mən nə etməliyəm? 07.07.15 2.373 dəfə oxundu
83 Namazda neçənci rükətdə olduğum yaddan çıxarsa, ne etməliyəm? 23.01.17 1.338 dəfə oxundu
84 Dua yazan bir mollanın arxasında namaz qılmaq olar? 29.03.11 3.246 dəfə oxundu
85 Hamilə qadın nə cür namaz qılmalıdır? 07.02.10 22.211 dəfə oxundu
86 Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar? 09.06.10 3.475 dəfə oxundu
87 Namazı qılıb yatan və kirlənən uşaq həmin namazı təzədən qılmalıdır? 29.12.10 4.291 dəfə oxundu
88 Kosmonavtlar kosmosda necə ibadət edə bilərlər? 24.01.11 2.906 dəfə oxundu
89 Gündəlik namazlar meracda vacib edilib? 16.03.11 2.611 dəfə oxundu
90 Fərz namazlarda Azərbaycan dilində dua etmək olar? 15.06.11 2.871 dəfə oxundu
91 Namazı iş yerində oturulu qılmaq olar? 09.01.12 4.313 dəfə oxundu
92 Etikafa çəkilən qadın aybaşı olsa, etikaf batil olur? 30.08.12 3.632 dəfə oxundu
93 Dəstəmaz alanda orqanlarımızı təkcə bir dəfə yusaq kifayətdir? 12.02.16 2.086 dəfə oxundu
94 Sünnət namazları bəzi hallarda tərk edilə bilər? 20.02.17 690 dəfə oxundu
95 Camaatla namaz qılmaq üçün mütləq məscidə getmək lazımdırmı? 08.08.15 1.204 dəfə oxundu
96 Gecə namazının fərzindən sonra qıldığımız nafilələr təhəccüddü yoxsa vitr? 18.01.16 981 dəfə oxundu
97 Bir qadın kişilərə pişnamazlıq edə bilər? 11.06.10 2.915 dəfə oxundu
98 Qəza namazı var? Əgər varsa, haçan qılınmalıdır? 10.12.09 13.281 dəfə oxundu
99 Namazda niyyət necə olmalıdır? 24.01.11 9.174 dəfə oxundu
100 Vitr namazı fərzdir, yoxsa sünnət? 27.03.11 5.278 dəfə oxundu