Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar?
Müsəlmanlar > Dəstəmaz > Fitvalar > Namaz Tarix: 09 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, namaz qılmaq hicrətdən əvvəl vacib edilib. Dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi isə peyğəmbərə Mədinədə nazil olub. Belə olan halda, müsəlmanlar namazı Məkkədə dəstəmazsız qılırdılar?

Cavab: Dəstəmaz almaq və namaz qılmaq digər ibadətlərdə olduğu kimi, ancaq Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) və onun ümmətinə deyil, bütün peyğəmbər və ümmətlərə vacib buyurulub. Ubeyy ibn Kəbdən (r. a.) belə bir rəvayət nəql edilir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) su istədi və dəstəmaz üzvlərini bir dəfə yuyub, dəstəmaz aldı. Sonra dedi:

“Bu, insanın aldığı elə bir dəstəmazdır ki, onu yerinə yetirməsə, Allah heç bir namazını qəbul etməz”.

Bundan sonra peyğəmbər dəstəmaz üzvlərini iki dəfə yuyub, dəstəmaz aldı və belə buyurdu:

“Bu, insanın elə bir dəstəmazıdır ki, onu aldığı vaxt Allah ona ikiqat savab yazır”.

Sonra peyğəmbər (s. a. v.) yenə dəstəmaz aldı. Bu dəfə dəstəmazda yuyulmalı olan üzvlərini üç dəfə yudu və dedi:

“Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”.1

Yuxarıdakı hədis Əhməd ibn Hənbəlin hədis külliyatında da qeyd edilib. Orada axırıncı cümlə: “Bu, mənim və məndən qabaqkı nəbilərin (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”, – formasında rəvayət olunub.2

Hədisdən məlum olur ki, peyğəmbərimiz: “Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların/nəbilərin dəstəmazıdır”, – deyib. Deməli, belə çıxır ki, dəstəmaz Məkkədə insanlar tərəfindən bilinirdi. Yəni, onların bu barədə məlumatları var idi və namazlarını dəstəmaz alıb, qılırdılar. Lakin dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi3 sonralar nazil olub. Buna görə də həmin məlumatlar biz gəlib çatmamış ola bilər.

Üsamə ibn Zeydin atası Zeyd ibn Harisə əsasən rəvayət etdiyi başqa bir hədisdə deyildiyinə görə dəstəmaz və namaz ilk nazil olan vəhylə birgə Cəbrail əleyhissəlam tərəfindən peyğəmbərimizə öyrədilib.4

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları da əlavə etmək mümkündür:

“Siyər alimləri həmrəyliklə qəbul edirlər ki, Cəbrail həzrəti peyğəmbərə namaz qılmağı və dəstəmaz almağı öyrədib; onlar birlikdə namaz qılıblar. Adı çəkilən ayənin enməsindən əvvəl heç vaxt dəstəmazsız namaz qılınmayıb. Müsəlman alimlərin hamısı yekdilliklə qəbul edirlər ki, dəstəmaz Cəbrailin öyrətməyi ilə bərabər Məkkədə namazla birlikdə vacib edilib və haqqında danışılan ayə mövcud olan bir hökmün əhəmiyyətli olduğuna dair qüvvətləndirmə və təqrir səviyyəsindədir. Dəstəmazın müvafiq ayə vasitəsilə vacib edilməsi, əvvəllər isə dəstəmaz almağın məndub olması barədə fərdi fikirlər (ayrı-ayrı şəxslərin fikirləri) də var. Beləliklə dəstəmaz məsələsi ona dair ixtilaf (fikir ayrılığı) olmayacaq dərəcədə qəti və müstəqil bir nəssə əsaslandırılmış və beləcə, namazla əlaqədar ikinci dərəcəli bir hökmün nəzərdən keçirilməsi ilə vaxt keçdikcə əhəmiyyət verilmədən bir kənara qoyulması ehtimalı da aradan qalxmışdır”.5

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İbn Macə, Təharət, 47. []
  2. Əhməd ibn Hənbəl, 2/98. []
  3. Maidə surəsi, 6-cı ayə. []
  4. Əhməd in Hənbəl, 4/161. []
  5. Abdulkadir Şener, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, “Abdest” bəndi, 1-ci cild, İstanbul, 1988,  s. 69. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.496 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Səhv tərəfə qılınan namaz səhihdir? 07.02.10 3.715 dəfə oxundu
2 Divanda namaz qılan xəstə yastığın üstündə səcdə edə bilər? 05.05.10 2.939 dəfə oxundu
3 Əsgərlikdə namazı çəkmələrlə qılmaq olar? 14.01.11 2.837 dəfə oxundu
4 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.278 dəfə oxundu
5 Ayaqqabıları çıxarmadan namaz qılmaq olar? 04.03.11 3.274 dəfə oxundu
6 Hər millət öz dilində azan verə bilər? 12.06.11 2.453 dəfə oxundu
7 Başa məsh çəkməmiş alınan dəstəmazla qılınan namaz səhihdir? 04.01.12 3.148 dəfə oxundu
8 Vaxt namazını qılan şəxs hələ qıla bilməyənlərə qıldıra bilər? 15.06.12 1.665 dəfə oxundu
9 Bilə-bilə namazlarını tərk edən adamın hökmü nədir? 07.10.15 3.170 dəfə oxundu
10 Vitr namazından sonra nafilə namazı qıla bilərik? 13.01.17 530 dəfə oxundu
11 Rüku və səcdələrdə təsbihatın uzunluğu nə qədər olmalıdır? 04.03.10 4.493 dəfə oxundu
12 Bir ata öz oğlunun evində səfəri olar? 07.02.10 2.406 dəfə oxundu
13 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərlər? 25.05.10 14.638 dəfə oxundu
14 Şəkilli paltarla namaz qılmaq düzdür? 15.01.11 4.907 dəfə oxundu
15 Bir övlad atasına pişnamazlıq edə bilər? 24.01.11 2.132 dəfə oxundu
16 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.787 dəfə oxundu
17 Səlat nə məna daşıyır? 13.06.11 4.653 dəfə oxundu
18 Bayram namazını tək qılmaq olar? 05.01.12 6.184 dəfə oxundu
19 İşdə namaz qılmaq üçün mütləq müdirdən icazə almaq lazımdır? 27.08.12 2.591 dəfə oxundu
20 İşlədiyim yerdə namaz qılmağa, oruc tutmağa şərait olmur. Mən nə etməliyəm? 07.07.15 2.453 dəfə oxundu
21 Namazda neçənci rükətdə olduğum yaddan çıxarsa, ne etməliyəm? 23.01.17 1.428 dəfə oxundu
22 Dua yazan bir mollanın arxasında namaz qılmaq olar? 29.03.11 3.269 dəfə oxundu
23 Hamilə qadın nə cür namaz qılmalıdır? 07.02.10 22.606 dəfə oxundu
24 Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar? 09.06.10 3.496 dəfə oxundu
25 Namazı qılıb yatan və kirlənən uşaq həmin namazı təzədən qılmalıdır? 29.12.10 4.347 dəfə oxundu
26 Kosmonavtlar kosmosda necə ibadət edə bilərlər? 24.01.11 2.937 dəfə oxundu
27 Gündəlik namazlar meracda vacib edilib? 16.03.11 2.621 dəfə oxundu
28 Fərz namazlarda Azərbaycan dilində dua etmək olar? 15.06.11 2.890 dəfə oxundu
29 Namazı iş yerində oturulu qılmaq olar? 09.01.12 4.385 dəfə oxundu
30 Etikafa çəkilən qadın aybaşı olsa, etikaf batil olur? 30.08.12 3.674 dəfə oxundu
31 Dəstəmaz alanda orqanlarımızı təkcə bir dəfə yusaq kifayətdir? 12.02.16 2.206 dəfə oxundu
32 Sünnət namazları bəzi hallarda tərk edilə bilər? 20.02.17 742 dəfə oxundu
33 Camaatla namaz qılmaq üçün mütləq məscidə getmək lazımdırmı? 08.08.15 1.220 dəfə oxundu
34 Gecə namazının fərzindən sonra qıldığımız nafilələr təhəccüddü yoxsa vitr? 18.01.16 997 dəfə oxundu
35 Bir qadın kişilərə pişnamazlıq edə bilər? 11.06.10 2.944 dəfə oxundu
36 Qəza namazı var? Əgər varsa, haçan qılınmalıdır? 10.12.09 13.554 dəfə oxundu
37 Namazda niyyət necə olmalıdır? 24.01.11 9.912 dəfə oxundu
38 Vitr namazı fərzdir, yoxsa sünnət? 27.03.11 5.321 dəfə oxundu
39 Odekolondakı spirt namaza maneçilik törədir? 23.06.11 7.092 dəfə oxundu
40 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.368 dəfə oxundu
41 Hazırkı dövrdə səfəri olmağın şərtləri nədir? 13.10.12 5.541 dəfə oxundu
42 Qadının saçı namazda görünərsə, namazı batıl olur? 06.05.16 2.630 dəfə oxundu
43 Fərzdən əvvəl ya da sonra qılınan sünnət namazlarının Quranda dəlili varmı? 22.02.17 812 dəfə oxundu
44 Rəsulullah dövründə Yəhudi və Xristianlar namaz qılıblar? 09.12.15 1.219 dəfə oxundu
45 Nisə surəsinin 102-ci ayəsi namazların birləşdirilməsinə mane deyilmi? 09.10.15 2.267 dəfə oxundu
46 Namaz qılmaq insana neçə yaşında vacib olur? 16.06.10 42.310 dəfə oxundu
47 İş yerində namaz barədə sual-cavab 10.12.09 5.501 dəfə oxundu
48 Səcdədə Azərbaycanca dua etmək olar? 25.01.11 6.644 dəfə oxundu
49 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.149 dəfə oxundu
50 İçki içən 40 gün namaz qıla bilməz? 13.07.11 5.949 dəfə oxundu
51 Şagird və tələbələr namazlarını cəm edə bilərlər? 12.01.12 3.808 dəfə oxundu
52 Məscidin sağ tərəfində namaz qılmaq daha yaxşıdır? 14.12.12 1.931 dəfə oxundu
53 Namaz necə qılınır? 21.06.16 3.674 dəfə oxundu
54 Namazı istəməyərək, tənbəllik edərək qılmaq münafiqlik əlamətidirmi? 07.04.17 1.329 dəfə oxundu
55 İş ucbatından namazı təxirə salmaq Allahı ikinci plana keçirməkdir? 14.03.11 4.143 dəfə oxundu
56 Qəbir-nur namazı deyilən bir namaz var? 12.03.10 3.335 dəfə oxundu
57 Namazda axırıncı qə’dədən sonra 5-cü rükətə duran şəxs səhv səcdəsi etməlidir? 18.06.10 2.489 dəfə oxundu
58 Namazı bilə-bilə qəzaya saxlamaq olar? 25.04.10 9.988 dəfə oxundu
59 İnsan namazda nə üçün namazı yaddan çıxardır? 25.01.11 6.612 dəfə oxundu
60 Təhiyyat və salli-barik dualarını oxumamış bismillah demək lazımdır? 30.03.11 2.355 dəfə oxundu
61 Namaz qılan qadını bir kişi görsə, namazı pozulur? 14.07.11 12.437 dəfə oxundu
62 Müdir icazə vermədiyi halda işdə namaz qılmaq olar? 13.01.12 2.645 dəfə oxundu
63 12 rükət qılınan gündəlik müstəhəb namazlar hansılardır? 29.01.13 3.032 dəfə oxundu
64 Sünnət namazlarını Rəsulullahın şəfaətinə nail olmaq üçünmü qılırıq? 01.07.16 850 dəfə oxundu
65 Atanın qılmadığı namazları oğlu qəza edə bilərmi? 10.05.17 1.009 dəfə oxundu
66 Əsgərlikdə namazı necə qılmaq olar? 01.10.11 3.910 dəfə oxundu
67 Namaz qılan müsəlmanın alnında səcdə izi olmalıdır? 12.12.15 1.947 dəfə oxundu
68 Azan çəkildiyi vaxt özümüzü mütləq yığışdırmalıyıq? 06.07.10 4.583 dəfə oxundu
69 Orucun qəzası var. Namazın qəzası niyə yoxdur? 15.05.10 8.243 dəfə oxundu
70 Namazı hansı hallarda yeriyə-yeriyə və minik üstündə qılmaq olar? 26.01.11 3.026 dəfə oxundu
71 Fasiq pişnamazların arxasında namaz qılmaq olar? 20.04.11 1.817 dəfə oxundu
72 Qadın qadınlara pişnamazlıq edə bilər? 04.09.11 2.303 dəfə oxundu
73 Səsli qılınan namazları tək başına qılanda da səsli oxumalıyıq? 18.03.16 1.264 dəfə oxundu
74 Namazımdan zövq ala bilmədiyim üçün Maun surəsindəkilərə bənzəmiş olurammı? 07.04.14 2.330 dəfə oxundu
75 Hal-hazırda qıldığımız namaz Adəmdən bu yana eyni namazdır? 19.07.17 656 dəfə oxundu
76 “Salat” kəliməsinin həqiqi mənası nədir? 02.06.17 1.046 dəfə oxundu
77 Qadınlar namazı kişilərdən fərqli qılırlar? 06.08.09 14.499 dəfə oxundu
78 Gün çıxandan sonra sübh namazını qılmaq olar? 29.03.10 71.646 dəfə oxundu
79 Namazda uşaq qabağımızdan keçsə, namazı pozmalıyıq? 07.07.10 7.437 dəfə oxundu
80 İbadəti vaxtında yerinə yetirməklə əlaqədar əmr qəza namazını da əhatə edir? 21.06.10 3.284 dəfə oxundu
81 Namaz qılmayana qız vermək olmaz? 23.03.10 6.385 dəfə oxundu
82 Hənəfi bir nəfər Şafei bir pişnamaza iqtida edə bilər? 24.04.11 2.431 dəfə oxundu
83 Təyyarə ilə səyahət səfər hesab olunur? 07.09.11 1.890 dəfə oxundu
84 Bir qadın müstəhəb ibadət üçün ərindən icazə almalıdır? 25.01.12 2.384 dəfə oxundu
85 Peyğəmbər uşaqların da namaz qıldıra biləcəyini deyib? 10.05.13 1.784 dəfə oxundu
86 Şəriətə görə namaz qılmayanın cəzası ölümdür? 15.08.16 963 dəfə oxundu
87 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 764 dəfə oxundu
88 Münafiqin və ya zalımın arxasında namaz qılmaq olar? 07.11.14 1.642 dəfə oxundu
89 Bəzən sübh namazına dura bilmirəm. Bunu necə həll edim? 29.03.10 16.772 dəfə oxundu
90 Qadınlar niyə iqamə demirlər? 30.11.10 9.661 dəfə oxundu
91 Reanimasiyada qılına bilməyən namazı qəza etmək lazımdır? 18.12.10 3.575 dəfə oxundu
92 İmanın zəifliyi, namazdan soyumaq və namaz qıla bilməmək 15.01.10 5.736 dəfə oxundu
93 Səhv fikirləri olan pişnamazın arxasında namaz qılmaq düzdür? 03.05.11 1.873 dəfə oxundu
94 Vitr namazının vaxtı 09.09.11 4.129 dəfə oxundu
95 Müəkkəd sünnət nədir? Sünnət namazlar qılınmasa, nə olar? 06.03.12 2.847 dəfə oxundu
96 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.805 dəfə oxundu
97 Namazda huşu necə olmalıdır? 17.08.16 955 dəfə oxundu
98 Rəsulullah (ə.s.), “namaz qılmayan uşağı döyün” demişmi? 02.04.18 438 dəfə oxundu
99 Quranda namazların səsli ya da səssiz oxunması barədə ayə var? 30.12.14 4.281 dəfə oxundu
100 Namazda yubkanın altından pijama kimi bir şey geyinmək vacibdir? 09.04.10 5.425 dəfə oxundu