Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar?
Müsəlmanlar > Dəstəmaz > Fitvalar > Namaz Tarix: 09 Haziran 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, namaz qılmaq hicrətdən əvvəl vacib edilib. Dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi isə peyğəmbərə Mədinədə nazil olub. Belə olan halda, müsəlmanlar namazı Məkkədə dəstəmazsız qılırdılar?

Cavab: Dəstəmaz almaq və namaz qılmaq digər ibadətlərdə olduğu kimi, ancaq Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) və onun ümmətinə deyil, bütün peyğəmbər və ümmətlərə vacib buyurulub. Ubeyy ibn Kəbdən (r. a.) belə bir rəvayət nəql edilir:

“Peyğəmbər (s. a. v.) su istədi və dəstəmaz üzvlərini bir dəfə yuyub, dəstəmaz aldı. Sonra dedi:

“Bu, insanın aldığı elə bir dəstəmazdır ki, onu yerinə yetirməsə, Allah heç bir namazını qəbul etməz”.

Bundan sonra peyğəmbər dəstəmaz üzvlərini iki dəfə yuyub, dəstəmaz aldı və belə buyurdu:

“Bu, insanın elə bir dəstəmazıdır ki, onu aldığı vaxt Allah ona ikiqat savab yazır”.

Sonra peyğəmbər (s. a. v.) yenə dəstəmaz aldı. Bu dəfə dəstəmazda yuyulmalı olan üzvlərini üç dəfə yudu və dedi:

“Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”.1

Yuxarıdakı hədis Əhməd ibn Hənbəlin hədis külliyatında da qeyd edilib. Orada axırıncı cümlə: “Bu, mənim və məndən qabaqkı nəbilərin (peyğəmbərlərin) dəstəmazıdır”, – formasında rəvayət olunub.2

Hədisdən məlum olur ki, peyğəmbərimiz: “Bu, mənim və məndən əvvəlki rəsulların/nəbilərin dəstəmazıdır”, – deyib. Deməli, belə çıxır ki, dəstəmaz Məkkədə insanlar tərəfindən bilinirdi. Yəni, onların bu barədə məlumatları var idi və namazlarını dəstəmaz alıb, qılırdılar. Lakin dəstəmazla əlaqədar Quran ayəsi3 sonralar nazil olub. Buna görə də həmin məlumatlar biz gəlib çatmamış ola bilər.

Üsamə ibn Zeydin atası Zeyd ibn Harisə əsasən rəvayət etdiyi başqa bir hədisdə deyildiyinə görə dəstəmaz və namaz ilk nazil olan vəhylə birgə Cəbrail əleyhissəlam tərəfindən peyğəmbərimizə öyrədilib.4

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı məlumatları da əlavə etmək mümkündür:

“Siyər alimləri həmrəyliklə qəbul edirlər ki, Cəbrail həzrəti peyğəmbərə namaz qılmağı və dəstəmaz almağı öyrədib; onlar birlikdə namaz qılıblar. Adı çəkilən ayənin enməsindən əvvəl heç vaxt dəstəmazsız namaz qılınmayıb. Müsəlman alimlərin hamısı yekdilliklə qəbul edirlər ki, dəstəmaz Cəbrailin öyrətməyi ilə bərabər Məkkədə namazla birlikdə vacib edilib və haqqında danışılan ayə mövcud olan bir hökmün əhəmiyyətli olduğuna dair qüvvətləndirmə və təqrir səviyyəsindədir. Dəstəmazın müvafiq ayə vasitəsilə vacib edilməsi, əvvəllər isə dəstəmaz almağın məndub olması barədə fərdi fikirlər (ayrı-ayrı şəxslərin fikirləri) də var. Beləliklə dəstəmaz məsələsi ona dair ixtilaf (fikir ayrılığı) olmayacaq dərəcədə qəti və müstəqil bir nəssə əsaslandırılmış və beləcə, namazla əlaqədar ikinci dərəcəli bir hökmün nəzərdən keçirilməsi ilə vaxt keçdikcə əhəmiyyət verilmədən bir kənara qoyulması ehtimalı da aradan qalxmışdır”.5

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İbn Macə, Təharət, 47. []
  2. Əhməd ibn Hənbəl, 2/98. []
  3. Maidə surəsi, 6-cı ayə. []
  4. Əhməd in Hənbəl, 4/161. []
  5. Abdulkadir Şener, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, “Abdest” bəndi, 1-ci cild, İstanbul, 1988,  s. 69. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.453 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qaranlıqda namaz qılmaq məkruhdur? 16.01.10 7.478 dəfə oxundu
2 Namaz qılmaq üçün namaz surələrini mütləq əzbərləmək lazımdır? 12.04.10 26.111 dəfə oxundu
3 Namazı əzan oxunan kimi qılmaq lazımdır? 21.12.10 14.294 dəfə oxundu
4 Təsbeh namazının hökmü 17.01.11 3.990 dəfə oxundu
5 Namazda xüşulu olmaq üçün nə etmək lazımdır? 04.02.11 3.851 dəfə oxundu
6 Keçirdiyimiz sübh namazını məkruh vaxtda qıla bilərik? 26.05.11 4.172 dəfə oxundu
7 Vacib namazdan sonra müstəhəb namaz üçün yeri niyə dəyişirlər? 24.09.11 2.358 dəfə oxundu
8 Vacib namazı üzrsüz yerə tək qılmaq olar? 02.05.12 1.936 dəfə oxundu
9 Namaz bir uşağa neçə yaşda vacib olur? 03.01.14 5.682 dəfə oxundu
10 Qəza namazı yoxdursa, vaxtında qılmadığımız namazlar necə olacaq? 14.10.16 4.318 dəfə oxundu
11 Namazda İbrahim peyğəmbərə niyə dua edirik? 22.01.10 4.013 dəfə oxundu
12 Namazı ayaq üstə qıla bilməyən stulda oturub qıla bilər? 17.04.10 7.405 dəfə oxundu
13 Səfərdə olan bir nəfər oturaqlara pişnamaz ola bilər? 09.01.11 1.916 dəfə oxundu
14 Vitr namazının hökmü 17.01.11 6.515 dəfə oxundu
15 Bərat gecəsinə məxsus bir namaz var? 13.02.11 2.631 dəfə oxundu
16 Müstəhəb namazlar neçə rükətdir? 30.05.11 3.363 dəfə oxundu
17 Gecə işləyib gündüz yatan və namazı əldən verən şəxs nə etməlidir? 20.10.11 2.485 dəfə oxundu
18 Bir kişi evdə arvad-uşağına pişnamazlıq edə bilər? 02.05.12 2.218 dəfə oxundu
19 Namazda Fatihədən sonra həmişə eyni surəni oxumaq olar? 08.02.14 2.778 dəfə oxundu
20 Məsciddə əzan oxunmadan fərz namazını qıla bilərik? 26.10.16 617 dəfə oxundu
21 Kor bir adam namazda başqalarına imamlıq edə bilər? 06.02.10 2.319 dəfə oxundu
22 Fərz namazlarının 3 və 4-cü rükətlərində niyə zəmmi surə oxunmur? 02.01.16 1.296 dəfə oxundu
23 Cəm namazında camaat pişnamazı mütləq görməlidir? 12.01.11 1.924 dəfə oxundu
24 Namazları cəm edib qılmaq mümkündür? 17.01.11 4.165 dəfə oxundu
25 Aybaşı qurtarandan sonra ləkələr namaz qılmağa mane olur? 18.02.11 60.520 dəfə oxundu
26 Namaz mütləq məsciddə qılınmalıdır? 30.05.11 2.547 dəfə oxundu
27 Yataq otağında namaz qılmaq olar? 02.11.11 10.707 dəfə oxundu
28 Namaz nəyə görə bəzi müsəlmanları şirk günahından qorumur? 17.05.12 2.651 dəfə oxundu
29 Nisə surəsinin 101 və 102-ci ayələrinə əsasən namazların əsli iki rükətdir? 15.02.16 942 dəfə oxundu
30 Quranda dəstəmazın və namazın şərtləri nələrdir? 02.11.16 2.180 dəfə oxundu
31 İş yerində namaz qılmağa icazə verilmirsə, nə etmək lazımdır? 06.02.10 5.567 dəfə oxundu
32 Toy gecəsi iki rükət namaz qılmaq vacibdir? 27.04.10 11.945 dəfə oxundu
33 Qurban namazı var? 14.11.10 2.751 dəfə oxundu
34 Operasiya olunan şəxs namazı bir müddət təxirə sala bilər? 21.01.11 2.676 dəfə oxundu
35 Namaz qılmayan bir nəfəri evə buraxmaq günahdır? 22.02.11 2.470 dəfə oxundu
36 Namazda bir rükətdə nəyə görə 1 rüku, 2 səcdə var? 03.06.11 3.644 dəfə oxundu
37 Namazda oxunan Quran surələrini mələk Cəbrayıl öyrədib? 07.12.11 12.128 dəfə oxundu
38 Təhəccüd namazı 29.05.12 5.948 dəfə oxundu
39 Xaricdə yaşayanlar vətənə gəldikdə səfəri hesab olunurlar? 21.01.15 1.268 dəfə oxundu
40 Səfəri olan biri 2-ci rükətin axırında muqim imamdan ayrıla bilərmi 07.11.16 619 dəfə oxundu
41 İçki olan bir otaqda namaz qılmaq olar? 07.02.10 6.664 dəfə oxundu
42 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 5.459 dəfə oxundu
43 Ayaqqabılı namaz qılmaq olar? 14.01.11 4.178 dəfə oxundu
44 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.598 dəfə oxundu
45 Namazda uşaqlar qabağımızdan keçdikdə namaz batil olur? 01.03.11 5.305 dəfə oxundu
46 Namazdan sonra qiblənin səhv olduğunu başa düşsək, nə edək? 03.06.11 3.673 dəfə oxundu
47 Namazda gülmək həm namazı, həm də dəstəmazı pozur? 20.12.11 10.569 dəfə oxundu
48 Namazda təhiyyat duasını Quran surələri ilə əvəz etmək olar? 12.06.12 1.997 dəfə oxundu
49 Namazda əlin vəziyyəti (!) 07.02.15 5.478 dəfə oxundu
50 Qorxu halında axşam namazı qısaltılaraq necə qılınır? 11.11.16 846 dəfə oxundu
51 Səhv tərəfə qılınan namaz səhihdir? 07.02.10 3.655 dəfə oxundu
52 Divanda namaz qılan xəstə yastığın üstündə səcdə edə bilər? 05.05.10 2.898 dəfə oxundu
53 Əsgərlikdə namazı çəkmələrlə qılmaq olar? 14.01.11 2.795 dəfə oxundu
54 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.257 dəfə oxundu
55 Ayaqqabıları çıxarmadan namaz qılmaq olar? 04.03.11 3.136 dəfə oxundu
56 Hər millət öz dilində azan verə bilər? 12.06.11 2.425 dəfə oxundu
57 Başa məsh çəkməmiş alınan dəstəmazla qılınan namaz səhihdir? 04.01.12 3.077 dəfə oxundu
58 Vaxt namazını qılan şəxs hələ qıla bilməyənlərə qıldıra bilər? 15.06.12 1.650 dəfə oxundu
59 Bilə-bilə namazlarını tərk edən adamın hökmü nədir? 07.10.15 2.974 dəfə oxundu
60 Vitr namazından sonra nafilə namazı qıla bilərik? 13.01.17 494 dəfə oxundu
61 Rüku və səcdələrdə təsbihatın uzunluğu nə qədər olmalıdır? 04.03.10 4.429 dəfə oxundu
62 Bir ata öz oğlunun evində səfəri olar? 07.02.10 2.375 dəfə oxundu
63 Qadınlar corabsız namaz qıla bilərlər? 25.05.10 14.041 dəfə oxundu
64 Şəkilli paltarla namaz qılmaq düzdür? 15.01.11 4.780 dəfə oxundu
65 Bir övlad atasına pişnamazlıq edə bilər? 24.01.11 2.093 dəfə oxundu
66 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.736 dəfə oxundu
67 Səlat nə məna daşıyır? 13.06.11 4.420 dəfə oxundu
68 Bayram namazını tək qılmaq olar? 05.01.12 6.135 dəfə oxundu
69 İşdə namaz qılmaq üçün mütləq müdirdən icazə almaq lazımdır? 27.08.12 2.547 dəfə oxundu
70 İşlədiyim yerdə namaz qılmağa, oruc tutmağa şərait olmur. Mən nə etməliyəm? 07.07.15 2.342 dəfə oxundu
71 Namazda neçənci rükətdə olduğum yaddan çıxarsa, ne etməliyəm? 23.01.17 1.248 dəfə oxundu
72 Dua yazan bir mollanın arxasında namaz qılmaq olar? 29.03.11 3.223 dəfə oxundu
73 Hamilə qadın nə cür namaz qılmalıdır? 07.02.10 22.003 dəfə oxundu
74 Müsəlmanlar Məkkə dövründə namazı dəstəmazsız qılırdılar? 09.06.10 3.453 dəfə oxundu
75 Namazı qılıb yatan və kirlənən uşaq həmin namazı təzədən qılmalıdır? 29.12.10 4.251 dəfə oxundu
76 Kosmonavtlar kosmosda necə ibadət edə bilərlər? 24.01.11 2.888 dəfə oxundu
77 Gündəlik namazlar meracda vacib edilib? 16.03.11 2.605 dəfə oxundu
78 Fərz namazlarda Azərbaycan dilində dua etmək olar? 15.06.11 2.855 dəfə oxundu
79 Namazı iş yerində oturulu qılmaq olar? 09.01.12 4.276 dəfə oxundu
80 Etikafa çəkilən qadın aybaşı olsa, etikaf batil olur? 30.08.12 3.618 dəfə oxundu
81 Dəstəmaz alanda orqanlarımızı təkcə bir dəfə yusaq kifayətdir? 12.02.16 2.034 dəfə oxundu
82 Sünnət namazları bəzi hallarda tərk edilə bilər? 20.02.17 664 dəfə oxundu
83 Camaatla namaz qılmaq üçün mütləq məscidə getmək lazımdırmı? 08.08.15 1.191 dəfə oxundu
84 Gecə namazının fərzindən sonra qıldığımız nafilələr təhəccüddü yoxsa vitr? 18.01.16 960 dəfə oxundu
85 Bir qadın kişilərə pişnamazlıq edə bilər? 11.06.10 2.898 dəfə oxundu
86 Qəza namazı var? Əgər varsa, haçan qılınmalıdır? 10.12.09 13.097 dəfə oxundu
87 Namazda niyyət necə olmalıdır? 24.01.11 8.749 dəfə oxundu
88 Vitr namazı fərzdir, yoxsa sünnət? 27.03.11 5.248 dəfə oxundu
89 Odekolondakı spirt namaza maneçilik törədir? 23.06.11 6.694 dəfə oxundu
90 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.343 dəfə oxundu
91 Hazırkı dövrdə səfəri olmağın şərtləri nədir? 13.10.12 5.510 dəfə oxundu
92 Qadının saçı namazda görünərsə, namazı batıl olur? 06.05.16 2.413 dəfə oxundu
93 Fərzdən əvvəl ya da sonra qılınan sünnət namazlarının Quranda dəlili varmı? 22.02.17 733 dəfə oxundu
94 Rəsulullah dövründə Yəhudi və Xristianlar namaz qılıblar? 09.12.15 1.138 dəfə oxundu
95 Nisə surəsinin 102-ci ayəsi namazların birləşdirilməsinə mane deyilmi? 09.10.15 2.124 dəfə oxundu
96 Namaz qılmaq insana neçə yaşında vacib olur? 16.06.10 40.884 dəfə oxundu
97 İş yerində namaz barədə sual-cavab 10.12.09 5.350 dəfə oxundu
98 Səcdədə Azərbaycanca dua etmək olar? 25.01.11 6.411 dəfə oxundu
99 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.131 dəfə oxundu
100 İçki içən 40 gün namaz qıla bilməz? 13.07.11 5.576 dəfə oxundu