Sabi nə deməkdir? Quranda sabilik barədə məlumat var?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Müxtəlif məsələlər > Qeyri-müsəlmanlar Tarix: 21 Mayıs 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Sabi sözünün mənası necə izah olunur? Qurani-Kərimdə sabilər haqqında nəsə bir şey deyilir? Onlar nəyə inanırlar? Hər hansı bir ilahi kitabları var? Varsa, nədir və hansı hökmləri ehtiva edir? Sabilər ibadət edirlər? Onlarda da halal-haram söhbəti var? Xahiş edirəm, bu barədə məlumat verəsiniz.

Cavab: Sabii sözü Qur’ani-Kərimdə üç ayədə qeyd olunub. Bunlardan ikisi bir-birinin təkrarı kimidir. Üçüncüsü isə müxtəlif hökmlər əhatə edir.

1. İman gətirənlər, yəhudi, xristian və sabiilər… Bunlardan kim Allaha və axirət gününə inanıb, yaxşı işlər görsə, onların mükafatı Rəbbinin yanındadır. Üstlərində heç bir qorxu olmaz və onlar qəm-qüssə yeməzlər (Bəqərə, 2/62).

2. İman gətirənlər, yəhudilər, sabiilər və xristianlar… Bunlardan kim Allaha və axirət gününə inanıb, yaxşı işlər görsə, üstlərində heç bir qorxu olmaz və onlar qəm-qüssə yeməzlər (Maidə, 5/69).

3. İman gətirənlər, yəhudilər, sabiilər, xristianlar, məcusilər [atəşpərəstlər]  və müşriklər… Şübhəsiz ki, Allah Qiyamət günündə onları bir-birindən ayıracaqdır! Allah hər şeyə şahiddir (Həcc, 22/17)!

Birinci və ikinci ayələrdə insanlar iki qrupa ayrılır:

1) İman gətirənlər – mö’minlər.

2) Yəhudilər, sabiilər və xristianlar.

Bunlarla əlaqədar olaraq aşağıdakı müştərək qərar verilir:

Bunlardan kim Allaha və axirət gününə inanıb, yaxşı işlər görsə, üstlərində heç bir qorxu olmaz və onlar qəm-qüssə yeməzlər.

Üçüncü ayə isə insanları üç qrupa ayırır:

1) İman gətirənlər – mö’minlər.

2) Yəhudilər, sabiilər, xristianlar və atəşpərəstlər.

3) Allaha şərik qoşanlar – müşriklər.

Bunlarla əlaqədar olaraq fərqli bir hökm verilir:

Allah Qiyamət günündə onları bir-birindən ayıracaqdır.

İlk iki ayə sabiiləri kitab əhli ilə eyni sayır. Bu ayələr isə sabiilərə endirilmiş bir kitabın əlaməti sayıla bilər:

Sənə özündən əvvəlkiləri təsdiq edən kitabı [Qur’anı] haqq olaraq Allah endirdi. Tövrat və İncili də O nazil etdi.

Onlar əvvəllər insanlar üçün bir yol göstərici [hidayət] idi. Furqanı da O endirdi. Allahın ayələrini inkar edənlər şiddətli bir əzaba düçar olacaqlar! Allah yenilməz güc və intiqam sahibidir (Ali-İmran, 3/3-4)!

Tövrat yəhudilərə, İncil isə xristianlara endirildiyinə görə, Furqan da sabiilərə nazil edilmiş ola bilər. Buxari Əbu’l-Aliyəyə istinadən belə bir hədis rəvayət etmişdir:

Sabiilər kitab əhlindən bir zümrədir. Onlar Zəbur oxuyurlar.1

Bu dəlillər sabiilərin də kitab əhli olmaları mövzusunda birləşir. Peyğəmbərimiz Həzrəti Məhəmməd üçüncü ayədə adları çəkilən məcusilərlə (atəşpərəstlərlə) əlaqədar olaraq belə buyurur:

Onlarla kitab əhlinə qarşı davrandığınız kimi rəftar edin.2

Tədqiqatçılar sabiilərin bu gün İraqda Fərat və Dəclə çaylarının birləşdiyi ərazidə, İranın İraqa yaxın bölgələrində – Qarun çayı boyu və dağınıq bir şəkildə Bağdad və Bəsrə şəhərlərində yaşadıqlarını müəyyənləşdiriblər. Sabiilərin ümumi sayının təxminən iyirmi min olması güman edilir.

Sabiilərin özlərinin inandıqlarına görə, Sabiilik İşıq Elçisi (Cəbrail?) tərəfindən ilk insana (Adəmə) öyrədilərək nəsildən nəslə keçə-keçə bizə qədər gəlib çatmışdır; Yəhya əleyhissəlam doğruluğun peyğəmbəri və ilahi bir elçidir. O, ilahi təbliği gətirən, bə’zi ibadətləri yerinə yetirən və öyrədən bir yol göstərici, bir müəllim və bəd qüvvələri məğlub etmək məqsədilə işıq yolunu tutanlara müqəddəs mətnləri təbliğ edən bir təbliğçidir.

Sabiilərin ən mühüm müqəddəs kitabları Ginzadır. Bundan sonra Draşiad Yəhya (Yəhyanın nəsihətləri) gəlir. Digər kitabları Qolastadır. Bütün varlıqları var edən Ulu Varlıq inancı sabiiliyin əsasını təşkil edir. Sabiilərin inanclarına görə, bir işıq aləmi və bir qaranlıq aləmi vardır. Bunlar bir-birinin ayrılmaz parçası və var olmasının ilk şərtidir. İşıq aləminin başında Ulu Varlıq, yə’ni, İşıq Kralı var. O, ən üstün xüsusiyyətlərə malik olub, bütün nöqsanlardan uzaqdır. İşıq Kralının altında ona qarşı müharibə edən Qaranlıq Kralı var. Şeytanlar, divlər, bəd ruhlar, vampirlər, canavarlar, bütün erkək və dişi pis varlıqlar bu kralın əmrinə tabedir. İşıq Kralı axirətdə bunları sorğu-sual edəcəkdir. Ölüm yeni bir həyatın başlanğıcı, bədən həbsxanasından qurtulub, işıq dünyasına yüksəlməyin ilk addımıdır. Dünyada ilahi təbliğə uyğun şəkildə yaşayan və pis şeylərdən üz döndərən ruh ucalıq səfərinə başlayır. Dünyanı əhatə edən yeddi planeti ildırım sür’ətilə keçib, Abaturun tərəzisinə çatır. Orada çəkildikdən (sorğu-suala tutulduqdan) sonra yoluna davam edir və işıq aləminə yetişir. Günahkar bəd ruhlar isə dünyanı əhatə edən yeddi planetdən keçərkən Qiyamətdən sonrakı haqq-hesab gününədək etdiyi günahlar qədər əzab çəkir.3

Qiyamətdən sonra günahkar və pis ruhlar üçün ümumi bir haqq-hesab dövrü başlayır. Onlar hesab verdikdən sonra Suf dənizi adlanan cəhənnəmə atılırlar. Burada etdikləri günahlar qədər qalan ruhlar İşıq Elçisi Hibil Ziva tərəfindən vəftiz edilir və sırayla işıq aləminə qəbul edilirlər.4

Sabiilər müsəlmanların dəstəmaz və qüslünə oxşayan bə’zi təmizlik işləri də görürlər. Onların bütün həyatlarını əhatə edən duaları, qoç və göyərçin kəsməklə yerinə yetirdikləri qurban ibadətləri, oruc ibadətləri, müqəddəs gün və bayramları, din xadimləri və mə’bədləri də vardır. Onların fikrincə, dua Ulu Tanrıya, onun hökmranlığı altındakı İşıq Elçisinə, işıq varlıqlarına və əcdadların ruhuna doğru istiqamətlənmişdir. Bunlardan başqa varlıqlara dua etmək qadağandır. Sabiilərin inancına görə sərxoş edici içkilər, öz-özünə ölən, yaxud başqası tərəfindən öldürülən heyvanların, dini qaydalara uyğun şəkildə kəsilməyən, eyni zamanda sabii olmayan bir şəxsin kəsdiyi heyvanın əti haramdır.5

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, Təyəmmüm, 6. []
  2. Muvatta, Zəkat, 42. []
  3. Günay Tümər, Aburrahman Küçük, Dinlər Tarixi, 4-cü nəşr, Ankara, 2002, s. 127-143. []
  4. Yenə orada. []
  5. Yenə orada. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.437 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Müsəlman olmayanlara rəhmət oxumaq olar? 02.05.10 2.302 dəfə oxundu
2 Təqva nədir? Qeyri-müsəlman təqvalı ola bilər? 07.03.11 3.422 dəfə oxundu
3 Qeyri-müsəlmanın ovladığı balıq və dəniz məhsullarını yemək olar? 27.06.13 1.808 dəfə oxundu
4 Muhəmməd (ə.s.)-a inanmayan əhli-Kitab cənnətə girə bilərmi? 28.09.18 163 dəfə oxundu
5 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlar üçün dua etməsi doğrudurmu? 26.12.15 838 dəfə oxundu
6 Müsəlman olmayanlara zəkat vermək olar? 14.07.09 2.114 dəfə oxundu
7 Qəbirlərin təhqir edilməsinə münasibət 01.11.13 1.512 dəfə oxundu
8 Yaxşı işlər görən qeyri-müsəlmanların halı necə olacaq? 22.04.19 251 dəfə oxundu
9 Xaçpərəstlər həzrəti Məryəmi də ilahlaşdırıblar? 20.06.10 2.326 dəfə oxundu
10 Həvarilər 29.06.11 1.966 dəfə oxundu
11 Qeyri-müsəlmana içki satmaq olar? 19.11.13 1.451 dəfə oxundu
12 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.539 dəfə oxundu
13 İslamı yaymaq üçün qeyri-müsəlmanlarla müharibə etmək lazımdır? 28.09.14 1.717 dəfə oxundu
14 Müsəlman olmayana sədəqə vermək olar? 01.12.13 1.379 dəfə oxundu
15 İslam əhli olmayanlara bəxşiş vermək olar? 22.06.10 1.536 dəfə oxundu
16 Kafirlər iman edənə qədər onlarla döyüşməliyik? 21.10.14 1.176 dəfə oxundu
17 Qeyri-müsəlmanlarla şərikli bizneslə məşğul olmaq olar? 06.02.15 1.109 dəfə oxundu
18 Müsəlman olmaq istəyən yəhudi əvvəl xristian olmalıdır? 11.12.10 1.783 dəfə oxundu
19 İnanmadığı halda yaxşılıq edən insan buna görə savab qazanır? 25.10.11 1.837 dəfə oxundu
20 Yəhudi və Xristianları özümüzə dost tuta bilərikmi? 18.05.15 1.144 dəfə oxundu
21 Tövrat təhrif edilib, yoxsa yox? 23.11.10 3.251 dəfə oxundu
22 Yəhudilərə niyə çox ağır yemək-içmək qadağaları qoyulub? 21.11.11 2.356 dəfə oxundu
23 Təbliğ çatmayan yerdə qeyri-müsəlmanlar nədən məsuliyyət daşıyır? 01.10.15 920 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanın haqqını yemək 20.12.10 2.062 dəfə oxundu
25 Müsəlman olmayan bir həkim müsəlman uşaqları sünnət edə bilər? 08.12.11 1.902 dəfə oxundu
26 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudurmu? 19.10.16 824 dəfə oxundu
27 Xristianlar məsciddə mərasim keçirə bilərlər? 15.06.11 1.751 dəfə oxundu
28 İslam düşmənlərini öldürmək olar? 27.12.10 2.299 dəfə oxundu
29 Ateizmlə əlaqədar təbliğata münasibətiniz nədir? 11.08.14 1.171 dəfə oxundu
30 İslam dövlətində yaşayan qeyri-müsəlmanlardan cizyə alınmalıdırmı? 21.10.16 565 dəfə oxundu
31 Qeyri-müsəlmanlar 29.06.09 1.848 dəfə oxundu
32 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.744 dəfə oxundu
33 Boykot edilən yəhudi və xristian mallarını almaq haramdır? 30.03.12 1.533 dəfə oxundu
34 Müsəlmanları öldürməyi siyasət halına gətirənlərlə yaxşı əlaqələr qurmaq olar? 28.12.16 421 dəfə oxundu
35 Bəzək üçün xaç taxmaq olar? 29.06.09 2.742 dəfə oxundu
36 Sabi nə deməkdir? Quranda sabilik barədə məlumat var? 21.05.10 2.437 dəfə oxundu
37 Dini xidmətlər üçün müsəlman olmayanlardan ianə yığmaq olar? 18.04.12 1.313 dəfə oxundu
38 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.208 dəfə oxundu
39 Qeyri-müsəlmanların xeyirli əməlləri nə olacaq? 11.04.11 1.695 dəfə oxundu
40 Bəni İsrail deyildiyi vaxt kimlər nəzərdə tutulur? 24.02.11 2.097 dəfə oxundu
41 Müsəlman olmayanları nəyə görə Məkkəyə buraxmırlar? 15.06.12 1.553 dəfə oxundu
42 Münafiqlər ən pis kafirdən də aşağıda, ən pis əzabla üzləşəcəklər? 20.01.17 351 dəfə oxundu
43 Müsəlman olmayanı tərifləmək olar? 13.02.10 1.822 dəfə oxundu
44 Başsağlığı vermək üçün kilsədəki cənazə mərasiminə getmək olar? 02.04.11 1.915 dəfə oxundu
45 Bu qədər səhvə baxmayaraq İsrail oğulları nə üçün məhv edilmədilər? 11.01.13 1.350 dəfə oxundu
46 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 465 dəfə oxundu
47 Quran təbliğ olunmayan bir insan Allah dərgahında cavabdehdir? 05.04.10 2.079 dəfə oxundu
48 Bəşəriyyət üçün yaxşı işlər görən qeyri-müsəlmanlara rəhmət oxumaq olar? 11.04.11 1.732 dəfə oxundu
49 Yəhudilərin təhrif etdikləri sözlər hansılardır? 25.03.13 1.332 dəfə oxundu
50 Cizyə vergisi nədir, kimdən alınır? 29.01.18 160 dəfə oxundu
51 Peyğəmbər yəhudilərlə al-ver edib? 19.12.09 1.964 dəfə oxundu
52 Yəhudilər anadangəlmə lənətləniblər? 20.04.11 4.532 dəfə oxundu
53 Qeyri müsəlman bir ailənin övladı kimi dünyaya gələn insanın bəxti yoxdur? 25.04.13 1.337 dəfə oxundu
54 Müsəlman ölkəsində Kilsənin təmir edilməsi doğrudurmu? 23.02.18 128 dəfə oxundu
55 Yəhudi və xristianlarla əməkdaşlıq etmək olar? 13.04.10 2.022 dəfə oxundu
56 Müsəlmanlar Quranın yandırılmasına nə cür reaksiya verməlidirlər? 28.04.11 1.612 dəfə oxundu
57 Qeyri-müsəlmanlarla evlənmək olarmı? 18.04.16 1.592 dəfə oxundu
58 Qeyri-müsəlman bir ölkədə oxumağın və yaşamağın dini qəbahəti varmı? 26.03.18 148 dəfə oxundu