Sabi nə deməkdir? Quranda sabilik barədə məlumat var?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Müxtəlif məsələlər > Qeyri-müsəlmanlar Tarix: 21 Mayıs 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Sabi sözünün mənası necə izah olunur? Qurani-Kərimdə sabilər haqqında nəsə bir şey deyilir? Onlar nəyə inanırlar? Hər hansı bir ilahi kitabları var? Varsa, nədir və hansı hökmləri ehtiva edir? Sabilər ibadət edirlər? Onlarda da halal-haram söhbəti var? Xahiş edirəm, bu barədə məlumat verəsiniz.

Cavab: Sabii sözü Qur’ani-Kərimdə üç ayədə qeyd olunub. Bunlardan ikisi bir-birinin təkrarı kimidir. Üçüncüsü isə müxtəlif hökmlər əhatə edir.

1. İman gətirənlər, yəhudi, xristian və sabiilər… Bunlardan kim Allaha və axirət gününə inanıb, yaxşı işlər görsə, onların mükafatı Rəbbinin yanındadır. Üstlərində heç bir qorxu olmaz və onlar qəm-qüssə yeməzlər (Bəqərə, 2/62).

2. İman gətirənlər, yəhudilər, sabiilər və xristianlar… Bunlardan kim Allaha və axirət gününə inanıb, yaxşı işlər görsə, üstlərində heç bir qorxu olmaz və onlar qəm-qüssə yeməzlər (Maidə, 5/69).

3. İman gətirənlər, yəhudilər, sabiilər, xristianlar, məcusilər [atəşpərəstlər]  və müşriklər… Şübhəsiz ki, Allah Qiyamət günündə onları bir-birindən ayıracaqdır! Allah hər şeyə şahiddir (Həcc, 22/17)!

Birinci və ikinci ayələrdə insanlar iki qrupa ayrılır:

1) İman gətirənlər – mö’minlər.

2) Yəhudilər, sabiilər və xristianlar.

Bunlarla əlaqədar olaraq aşağıdakı müştərək qərar verilir:

Bunlardan kim Allaha və axirət gününə inanıb, yaxşı işlər görsə, üstlərində heç bir qorxu olmaz və onlar qəm-qüssə yeməzlər.

Üçüncü ayə isə insanları üç qrupa ayırır:

1) İman gətirənlər – mö’minlər.

2) Yəhudilər, sabiilər, xristianlar və atəşpərəstlər.

3) Allaha şərik qoşanlar – müşriklər.

Bunlarla əlaqədar olaraq fərqli bir hökm verilir:

Allah Qiyamət günündə onları bir-birindən ayıracaqdır.

İlk iki ayə sabiiləri kitab əhli ilə eyni sayır. Bu ayələr isə sabiilərə endirilmiş bir kitabın əlaməti sayıla bilər:

Sənə özündən əvvəlkiləri təsdiq edən kitabı [Qur’anı] haqq olaraq Allah endirdi. Tövrat və İncili də O nazil etdi.

Onlar əvvəllər insanlar üçün bir yol göstərici [hidayət] idi. Furqanı da O endirdi. Allahın ayələrini inkar edənlər şiddətli bir əzaba düçar olacaqlar! Allah yenilməz güc və intiqam sahibidir (Ali-İmran, 3/3-4)!

Tövrat yəhudilərə, İncil isə xristianlara endirildiyinə görə, Furqan da sabiilərə nazil edilmiş ola bilər. Buxari Əbu’l-Aliyəyə istinadən belə bir hədis rəvayət etmişdir:

Sabiilər kitab əhlindən bir zümrədir. Onlar Zəbur oxuyurlar.1

Bu dəlillər sabiilərin də kitab əhli olmaları mövzusunda birləşir. Peyğəmbərimiz Həzrəti Məhəmməd üçüncü ayədə adları çəkilən məcusilərlə (atəşpərəstlərlə) əlaqədar olaraq belə buyurur:

Onlarla kitab əhlinə qarşı davrandığınız kimi rəftar edin.2

Tədqiqatçılar sabiilərin bu gün İraqda Fərat və Dəclə çaylarının birləşdiyi ərazidə, İranın İraqa yaxın bölgələrində – Qarun çayı boyu və dağınıq bir şəkildə Bağdad və Bəsrə şəhərlərində yaşadıqlarını müəyyənləşdiriblər. Sabiilərin ümumi sayının təxminən iyirmi min olması güman edilir.

Sabiilərin özlərinin inandıqlarına görə, Sabiilik İşıq Elçisi (Cəbrail?) tərəfindən ilk insana (Adəmə) öyrədilərək nəsildən nəslə keçə-keçə bizə qədər gəlib çatmışdır; Yəhya əleyhissəlam doğruluğun peyğəmbəri və ilahi bir elçidir. O, ilahi təbliği gətirən, bə’zi ibadətləri yerinə yetirən və öyrədən bir yol göstərici, bir müəllim və bəd qüvvələri məğlub etmək məqsədilə işıq yolunu tutanlara müqəddəs mətnləri təbliğ edən bir təbliğçidir.

Sabiilərin ən mühüm müqəddəs kitabları Ginzadır. Bundan sonra Draşiad Yəhya (Yəhyanın nəsihətləri) gəlir. Digər kitabları Qolastadır. Bütün varlıqları var edən Ulu Varlıq inancı sabiiliyin əsasını təşkil edir. Sabiilərin inanclarına görə, bir işıq aləmi və bir qaranlıq aləmi vardır. Bunlar bir-birinin ayrılmaz parçası və var olmasının ilk şərtidir. İşıq aləminin başında Ulu Varlıq, yə’ni, İşıq Kralı var. O, ən üstün xüsusiyyətlərə malik olub, bütün nöqsanlardan uzaqdır. İşıq Kralının altında ona qarşı müharibə edən Qaranlıq Kralı var. Şeytanlar, divlər, bəd ruhlar, vampirlər, canavarlar, bütün erkək və dişi pis varlıqlar bu kralın əmrinə tabedir. İşıq Kralı axirətdə bunları sorğu-sual edəcəkdir. Ölüm yeni bir həyatın başlanğıcı, bədən həbsxanasından qurtulub, işıq dünyasına yüksəlməyin ilk addımıdır. Dünyada ilahi təbliğə uyğun şəkildə yaşayan və pis şeylərdən üz döndərən ruh ucalıq səfərinə başlayır. Dünyanı əhatə edən yeddi planeti ildırım sür’ətilə keçib, Abaturun tərəzisinə çatır. Orada çəkildikdən (sorğu-suala tutulduqdan) sonra yoluna davam edir və işıq aləminə yetişir. Günahkar bəd ruhlar isə dünyanı əhatə edən yeddi planetdən keçərkən Qiyamətdən sonrakı haqq-hesab gününədək etdiyi günahlar qədər əzab çəkir.3

Qiyamətdən sonra günahkar və pis ruhlar üçün ümumi bir haqq-hesab dövrü başlayır. Onlar hesab verdikdən sonra Suf dənizi adlanan cəhənnəmə atılırlar. Burada etdikləri günahlar qədər qalan ruhlar İşıq Elçisi Hibil Ziva tərəfindən vəftiz edilir və sırayla işıq aləminə qəbul edilirlər.4

Sabiilər müsəlmanların dəstəmaz və qüslünə oxşayan bə’zi təmizlik işləri də görürlər. Onların bütün həyatlarını əhatə edən duaları, qoç və göyərçin kəsməklə yerinə yetirdikləri qurban ibadətləri, oruc ibadətləri, müqəddəs gün və bayramları, din xadimləri və mə’bədləri də vardır. Onların fikrincə, dua Ulu Tanrıya, onun hökmranlığı altındakı İşıq Elçisinə, işıq varlıqlarına və əcdadların ruhuna doğru istiqamətlənmişdir. Bunlardan başqa varlıqlara dua etmək qadağandır. Sabiilərin inancına görə sərxoş edici içkilər, öz-özünə ölən, yaxud başqası tərəfindən öldürülən heyvanların, dini qaydalara uyğun şəkildə kəsilməyən, eyni zamanda sabii olmayan bir şəxsin kəsdiyi heyvanın əti haramdır.5

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, Təyəmmüm, 6. []
  2. Muvatta, Zəkat, 42. []
  3. Günay Tümər, Aburrahman Küçük, Dinlər Tarixi, 4-cü nəşr, Ankara, 2002, s. 127-143. []
  4. Yenə orada. []
  5. Yenə orada. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.408 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Xristianlar məsciddə mərasim keçirə bilərlər? 15.06.11 1.744 dəfə oxundu
2 İslam düşmənlərini öldürmək olar? 27.12.10 2.276 dəfə oxundu
3 Ateizmlə əlaqədar təbliğata münasibətiniz nədir? 11.08.14 1.164 dəfə oxundu
4 İslam dövlətində yaşayan qeyri-müsəlmanlardan cizyə alınmalıdırmı? 21.10.16 538 dəfə oxundu
5 Qeyri-müsəlmanlar 29.06.09 1.837 dəfə oxundu
6 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.728 dəfə oxundu
7 Boykot edilən yəhudi və xristian mallarını almaq haramdır? 30.03.12 1.530 dəfə oxundu
8 Müsəlmanları öldürməyi siyasət halına gətirənlərlə yaxşı əlaqələr qurmaq olar? 28.12.16 418 dəfə oxundu
9 Bəzək üçün xaç taxmaq olar? 29.06.09 2.636 dəfə oxundu
10 Sabi nə deməkdir? Quranda sabilik barədə məlumat var? 21.05.10 2.408 dəfə oxundu
11 Dini xidmətlər üçün müsəlman olmayanlardan ianə yığmaq olar? 18.04.12 1.312 dəfə oxundu
12 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.175 dəfə oxundu
13 Qeyri-müsəlmanların xeyirli əməlləri nə olacaq? 11.04.11 1.683 dəfə oxundu
14 Bəni İsrail deyildiyi vaxt kimlər nəzərdə tutulur? 24.02.11 2.067 dəfə oxundu
15 Müsəlman olmayanları nəyə görə Məkkəyə buraxmırlar? 15.06.12 1.546 dəfə oxundu
16 Münafiqlər ən pis kafirdən də aşağıda, ən pis əzabla üzləşəcəklər? 20.01.17 350 dəfə oxundu
17 Müsəlman olmayanı tərifləmək olar? 13.02.10 1.814 dəfə oxundu
18 Başsağlığı vermək üçün kilsədəki cənazə mərasiminə getmək olar? 02.04.11 1.903 dəfə oxundu
19 Bu qədər səhvə baxmayaraq İsrail oğulları nə üçün məhv edilmədilər? 11.01.13 1.348 dəfə oxundu
20 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 457 dəfə oxundu
21 Quran təbliğ olunmayan bir insan Allah dərgahında cavabdehdir? 05.04.10 2.070 dəfə oxundu
22 Bəşəriyyət üçün yaxşı işlər görən qeyri-müsəlmanlara rəhmət oxumaq olar? 11.04.11 1.730 dəfə oxundu
23 Yəhudilərin təhrif etdikləri sözlər hansılardır? 25.03.13 1.319 dəfə oxundu
24 Cizyə vergisi nədir, kimdən alınır? 29.01.18 136 dəfə oxundu
25 Peyğəmbər yəhudilərlə al-ver edib? 19.12.09 1.961 dəfə oxundu
26 Yəhudilər anadangəlmə lənətləniblər? 20.04.11 4.386 dəfə oxundu
27 Qeyri müsəlman bir ailənin övladı kimi dünyaya gələn insanın bəxti yoxdur? 25.04.13 1.337 dəfə oxundu
28 Müsəlman ölkəsində Kilsənin təmir edilməsi doğrudurmu? 23.02.18 119 dəfə oxundu
29 Yəhudi və xristianlarla əməkdaşlıq etmək olar? 13.04.10 2.015 dəfə oxundu
30 Müsəlmanlar Quranın yandırılmasına nə cür reaksiya verməlidirlər? 28.04.11 1.605 dəfə oxundu
31 Qeyri-müsəlmanlarla evlənmək olarmı? 18.04.16 1.487 dəfə oxundu
32 Qeyri-müsəlman bir ölkədə oxumağın və yaşamağın dini qəbahəti varmı? 26.03.18 141 dəfə oxundu
33 Müsəlman olmayanlara rəhmət oxumaq olar? 02.05.10 2.267 dəfə oxundu
34 Təqva nədir? Qeyri-müsəlman təqvalı ola bilər? 07.03.11 3.304 dəfə oxundu
35 Qeyri-müsəlmanın ovladığı balıq və dəniz məhsullarını yemək olar? 27.06.13 1.789 dəfə oxundu
36 Muhəmməd (ə.s.)-a inanmayan əhli-Kitab cənnətə girə bilərmi? 28.09.18 147 dəfə oxundu
37 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlar üçün dua etməsi doğrudurmu? 26.12.15 825 dəfə oxundu
38 Müsəlman olmayanlara zəkat vermək olar? 14.07.09 2.108 dəfə oxundu
39 Qəbirlərin təhqir edilməsinə münasibət 01.11.13 1.506 dəfə oxundu
40 Yaxşı işlər görən qeyri-müsəlmanların halı necə olacaq? 22.04.19 233 dəfə oxundu
41 Xaçpərəstlər həzrəti Məryəmi də ilahlaşdırıblar? 20.06.10 2.322 dəfə oxundu
42 Həvarilər 29.06.11 1.963 dəfə oxundu
43 Qeyri-müsəlmana içki satmaq olar? 19.11.13 1.450 dəfə oxundu
44 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.513 dəfə oxundu
45 İslamı yaymaq üçün qeyri-müsəlmanlarla müharibə etmək lazımdır? 28.09.14 1.709 dəfə oxundu
46 Müsəlman olmayana sədəqə vermək olar? 01.12.13 1.358 dəfə oxundu
47 İslam əhli olmayanlara bəxşiş vermək olar? 22.06.10 1.529 dəfə oxundu
48 Kafirlər iman edənə qədər onlarla döyüşməliyik? 21.10.14 1.174 dəfə oxundu
49 Qeyri-müsəlmanlarla şərikli bizneslə məşğul olmaq olar? 06.02.15 1.107 dəfə oxundu
50 Müsəlman olmaq istəyən yəhudi əvvəl xristian olmalıdır? 11.12.10 1.778 dəfə oxundu
51 İnanmadığı halda yaxşılıq edən insan buna görə savab qazanır? 25.10.11 1.827 dəfə oxundu
52 Dostluq qurmaqda qadağan olunan şəxslər kimlərdir? 18.05.15 1.106 dəfə oxundu
53 Tövrat təhrif edilib, yoxsa yox? 23.11.10 3.211 dəfə oxundu
54 Yəhudilərə niyə çox ağır yemək-içmək qadağaları qoyulub? 21.11.11 2.334 dəfə oxundu
55 Təbliğ çatmayan yerdə qeyri-müsəlmanlar nədən məsuliyyət daşıyır? 01.10.15 915 dəfə oxundu
56 Müsəlman olmayanın haqqını yemək 20.12.10 2.055 dəfə oxundu
57 Müsəlman olmayan bir həkim müsəlman uşaqları sünnət edə bilər? 08.12.11 1.894 dəfə oxundu
58 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 779 dəfə oxundu