İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir?
Müsəlmanlar > Borc məsələləri > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 11 Mayıs 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: İslam hüququna əsasən borcunu qaytara bilməyən şəxslərə həbs cəzası tətbiq olunur?

Cavab: Qaytarmağa gücü çatmadığına görə borcunu verə bilməyənlərə bir cəza verilmir. Bu barədə həmrəylik var. Çünki bu məsələ ilə əlaqədar ayə çox açıqdır. Allah Təala bu barədə belə buyurur:

“Borclu olan şəxs çətin vəziyyətdədirsə, ona vəziyyəti düzələnə [yaxşılaşana] qədər möhlət verin! [Borcu] ona bağışlamağınız sizin üçün daha xeyirlidir. Kaş ki, bunu biləydiniz!” (Bəqərə, 2/280)

Qaytarmağa gücü çatdığı halda, borcunu verməyi gecikdirənlərin həbs olunmağını Əbu Hənifə qəbul edib. Lakin o, bunu qaytarmağı gecikdirməyin cəzası kimi deyil, borclu şəxsi borcunu qaytarmağa məcbur etməyin və haqsızlığın qarşısını almağın bir yolu kimi qəbul edib. Çünki Əbu Hənifə borclunun mal-dövlətinin müsadirə olunub satılmağını qəbul etmir. Onun fikrincə, “əgər borclu adamın mal-mülkü varsa, hakim həmin mal-mülkün üzərində təsərrüf apara bilməz. Borclunu müddətsiz formada həbs edər ki, malını satsın və borcunu qaytarsın. Bunu alacağı olanlar haqlarını alsınlar və zülmün qarşısı alınsın deyə, həyata keçirər”.1

Borclu adam borcunu ödəyən kimi həbsdən azad edilir. Ona görə də məlum olur ki, bu, borcu gec qaytarmağın cəzası deyil. Həbs edilməmiş borcunu qaytaran adam həbsə düşməz.

Qeyd edək ki, belə hallarda həbs cəzası tətbiq etməyi lazım hesab edən başqa məzhəb yoxdur.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əli ibn Əbu Bəkr Əl-Mərğinani, Əl-Hidayə Şərhu Bidayətil-Mübtədi, İstanbul, 1985, “Kitabul-Həcr, Babul-Həcr bi Səbəbid-Deyn”, 3-cü cild, s. 285. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.167 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 798 dəfə oxundu
2 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.119 dəfə oxundu
3 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.660 dəfə oxundu
4 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.854 dəfə oxundu
5 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.608 dəfə oxundu
6 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.044 dəfə oxundu
7 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.878 dəfə oxundu
8 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.745 dəfə oxundu
9 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.657 dəfə oxundu
10 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.700 dəfə oxundu
11 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.714 dəfə oxundu
12 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.548 dəfə oxundu
13 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.437 dəfə oxundu
14 Komissiya haqqı 29.06.09 1.785 dəfə oxundu
15 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 2.081 dəfə oxundu
16 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.409 dəfə oxundu
17 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.977 dəfə oxundu
18 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.806 dəfə oxundu
19 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.308 dəfə oxundu
20 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 830 dəfə oxundu
21 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.890 dəfə oxundu
22 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.466 dəfə oxundu
23 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.156 dəfə oxundu
24 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.809 dəfə oxundu
25 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 2.039 dəfə oxundu
26 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.380 dəfə oxundu
27 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 751 dəfə oxundu
28 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 7.153 dəfə oxundu
29 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.795 dəfə oxundu
30 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.666 dəfə oxundu
31 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.597 dəfə oxundu
32 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.615 dəfə oxundu
33 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.314 dəfə oxundu
34 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 98 dəfə oxundu
35 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.115 dəfə oxundu
36 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.958 dəfə oxundu
37 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.750 dəfə oxundu
38 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.314 dəfə oxundu
39 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.994 dəfə oxundu
40 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.473 dəfə oxundu
41 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 122 dəfə oxundu
42 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.879 dəfə oxundu
43 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.992 dəfə oxundu
44 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.318 dəfə oxundu
45 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.644 dəfə oxundu
46 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 3.143 dəfə oxundu
47 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.144 dəfə oxundu
48 Dövlətin iqtisad üçün Avropa şirkətlərindən məsləhətçi alması doğrudurmu? 26.10.18 48 dəfə oxundu
49 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.814 dəfə oxundu
50 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.564 dəfə oxundu
51 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.545 dəfə oxundu
52 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.339 dəfə oxundu
53 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 2.000 dəfə oxundu
54 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.642 dəfə oxundu
55 İpoteka ilə ev almaq olarmı? 08.04.19 92 dəfə oxundu
56 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.560 dəfə oxundu
57 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.966 dəfə oxundu
58 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.689 dəfə oxundu
59 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.666 dəfə oxundu
60 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.825 dəfə oxundu
61 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.427 dəfə oxundu
62 İnternet klub 26.06.09 2.618 dəfə oxundu
63 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.560 dəfə oxundu
64 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.470 dəfə oxundu
65 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.516 dəfə oxundu
66 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.845 dəfə oxundu
67 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.176 dəfə oxundu
68 Çayxana və kafe 26.06.09 3.051 dəfə oxundu
69 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.311 dəfə oxundu
70 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.994 dəfə oxundu
71 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.869 dəfə oxundu
72 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.273 dəfə oxundu
73 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.253 dəfə oxundu
74 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.470 dəfə oxundu
75 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.068 dəfə oxundu
76 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.252 dəfə oxundu
77 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.182 dəfə oxundu
78 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.408 dəfə oxundu
79 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.328 dəfə oxundu
80 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.692 dəfə oxundu
81 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.248 dəfə oxundu
82 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.498 dəfə oxundu
83 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.515 dəfə oxundu
84 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.719 dəfə oxundu
85 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.547 dəfə oxundu
86 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.448 dəfə oxundu
87 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.186 dəfə oxundu
88 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.035 dəfə oxundu
89 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.736 dəfə oxundu
90 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 2.156 dəfə oxundu
91 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.806 dəfə oxundu
92 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.214 dəfə oxundu
93 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.912 dəfə oxundu
94 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.019 dəfə oxundu
95 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.513 dəfə oxundu
96 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.212 dəfə oxundu
97 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.306 dəfə oxundu
98 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.564 dəfə oxundu
99 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.167 dəfə oxundu
100 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.896 dəfə oxundu