İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir?
Müsəlmanlar > Borc məsələləri > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 11 Mayıs 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: İslam hüququna əsasən borcunu qaytara bilməyən şəxslərə həbs cəzası tətbiq olunur?

Cavab: Qaytarmağa gücü çatmadığına görə borcunu verə bilməyənlərə bir cəza verilmir. Bu barədə həmrəylik var. Çünki bu məsələ ilə əlaqədar ayə çox açıqdır. Allah Təala bu barədə belə buyurur:

“Borclu olan şəxs çətin vəziyyətdədirsə, ona vəziyyəti düzələnə [yaxşılaşana] qədər möhlət verin! [Borcu] ona bağışlamağınız sizin üçün daha xeyirlidir. Kaş ki, bunu biləydiniz!” (Bəqərə, 2/280)

Qaytarmağa gücü çatdığı halda, borcunu verməyi gecikdirənlərin həbs olunmağını Əbu Hənifə qəbul edib. Lakin o, bunu qaytarmağı gecikdirməyin cəzası kimi deyil, borclu şəxsi borcunu qaytarmağa məcbur etməyin və haqsızlığın qarşısını almağın bir yolu kimi qəbul edib. Çünki Əbu Hənifə borclunun mal-dövlətinin müsadirə olunub satılmağını qəbul etmir. Onun fikrincə, “əgər borclu adamın mal-mülkü varsa, hakim həmin mal-mülkün üzərində təsərrüf apara bilməz. Borclunu müddətsiz formada həbs edər ki, malını satsın və borcunu qaytarsın. Bunu alacağı olanlar haqlarını alsınlar və zülmün qarşısı alınsın deyə, həyata keçirər”.1

Borclu adam borcunu ödəyən kimi həbsdən azad edilir. Ona görə də məlum olur ki, bu, borcu gec qaytarmağın cəzası deyil. Həbs edilməmiş borcunu qaytaran adam həbsə düşməz.

Qeyd edək ki, belə hallarda həbs cəzası tətbiq etməyi lazım hesab edən başqa məzhəb yoxdur.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əli ibn Əbu Bəkr Əl-Mərğinani, Əl-Hidayə Şərhu Bidayətil-Mübtədi, İstanbul, 1985, “Kitabul-Həcr, Babul-Həcr bi Səbəbid-Deyn”, 3-cü cild, s. 285. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.138 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Çayxana və kafe 26.06.09 3.011 dəfə oxundu
2 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.282 dəfə oxundu
3 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.970 dəfə oxundu
4 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.851 dəfə oxundu
5 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.256 dəfə oxundu
6 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.246 dəfə oxundu
7 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.443 dəfə oxundu
8 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.033 dəfə oxundu
9 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.157 dəfə oxundu
10 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.124 dəfə oxundu
11 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.406 dəfə oxundu
12 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.316 dəfə oxundu
13 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.629 dəfə oxundu
14 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.234 dəfə oxundu
15 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.482 dəfə oxundu
16 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.504 dəfə oxundu
17 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.697 dəfə oxundu
18 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.532 dəfə oxundu
19 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.347 dəfə oxundu
20 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.174 dəfə oxundu
21 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.024 dəfə oxundu
22 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.729 dəfə oxundu
23 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 2.056 dəfə oxundu
24 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.786 dəfə oxundu
25 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.202 dəfə oxundu
26 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.878 dəfə oxundu
27 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.013 dəfə oxundu
28 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.508 dəfə oxundu
29 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.133 dəfə oxundu
30 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.305 dəfə oxundu
31 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.553 dəfə oxundu
32 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.138 dəfə oxundu
33 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.862 dəfə oxundu
34 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.918 dəfə oxundu
35 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.474 dəfə oxundu
36 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 5.018 dəfə oxundu
37 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 742 dəfə oxundu
38 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.114 dəfə oxundu
39 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.651 dəfə oxundu
40 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.812 dəfə oxundu
41 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.532 dəfə oxundu
42 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.029 dəfə oxundu
43 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.870 dəfə oxundu
44 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.731 dəfə oxundu
45 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.652 dəfə oxundu
46 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.670 dəfə oxundu
47 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.703 dəfə oxundu
48 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.538 dəfə oxundu
49 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.423 dəfə oxundu
50 Komissiya haqqı 29.06.09 1.766 dəfə oxundu
51 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 1.997 dəfə oxundu
52 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.376 dəfə oxundu
53 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.970 dəfə oxundu
54 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.787 dəfə oxundu
55 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.301 dəfə oxundu
56 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 823 dəfə oxundu
57 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.866 dəfə oxundu
58 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.461 dəfə oxundu
59 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.130 dəfə oxundu
60 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.797 dəfə oxundu
61 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 1.954 dəfə oxundu
62 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.366 dəfə oxundu
63 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 670 dəfə oxundu
64 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 6.781 dəfə oxundu
65 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.690 dəfə oxundu
66 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.654 dəfə oxundu
67 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.578 dəfə oxundu
68 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.596 dəfə oxundu
69 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.304 dəfə oxundu
70 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 73 dəfə oxundu
71 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.105 dəfə oxundu
72 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.939 dəfə oxundu
73 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.727 dəfə oxundu
74 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.133 dəfə oxundu
75 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.971 dəfə oxundu
76 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.464 dəfə oxundu
77 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 94 dəfə oxundu
78 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.857 dəfə oxundu
79 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.970 dəfə oxundu
80 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.269 dəfə oxundu
81 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.633 dəfə oxundu
82 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 3.036 dəfə oxundu
83 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.140 dəfə oxundu
84 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.807 dəfə oxundu
85 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.563 dəfə oxundu
86 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.544 dəfə oxundu
87 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.315 dəfə oxundu
88 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.927 dəfə oxundu
89 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.617 dəfə oxundu
90 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.548 dəfə oxundu
91 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.950 dəfə oxundu
92 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.666 dəfə oxundu
93 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.657 dəfə oxundu
94 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.796 dəfə oxundu
95 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.415 dəfə oxundu
96 İnternet klub 26.06.09 2.598 dəfə oxundu
97 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.551 dəfə oxundu
98 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.461 dəfə oxundu
99 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.513 dəfə oxundu
100 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.820 dəfə oxundu