Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 28 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Muhəmməd peyğəmbər Quranı insanlara necə təbliğ edirdi? Onun Quranla əlaqədar öz izahları da olub? Əgər olubsa, buna nəyi misal göstərmək olar? Ümumiyyətlə, Sünnəni Qurandan ayrı bir mənbə kimi qəbul etmək düzdür? Son zamanlarda belə insanlara tez-tez rast gəlmək olur. Bu hal dini cəhətdən düzgündür?

Allah Təala belə buyurur:

وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِم

Sənə bu Zikri [Quranı] nazil etdik ki, insanlara onlara göndəriləni izah edəsən (Nəhl, 16/44).

Bir ayədə də belə deyilir:

Ey inananlar! Allahın elçisi Allaha və axirət gününə ümid bəsləyən və Allahı çox zikr edənlər üçün gözəl bir nümunədir (Əhzab, 33/21)!

Peyğəmbərin (s. a. v.) kəlam və davranışları Quranın başa düşülməsi və şərh edilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Çünki o, Quranı səhv şərh etməz. Allah Təala belə buyurur:

Əgər o [peyğəmbər] bizə qarşı bəzi sözlər uydursaydı,

Onu ən güclü yerindən yaxalayardıq,

Sonra da şah damarını qopardardıq!

Və sizin heç biriniz bizim qabağımızı kəsə bilməzdi (Haqqə, 69/44-52)!

Bəzən peyğəmbərin bir ayəni özünün hansı Sünnəsi1 ilə izah etdiyini dərhal başa düşmək olmur. Bir-birini şərh edən ayələr arasında olduğu kimi, Sünnə ilə ayələr arasında da oxşarlıq var. Bu oxşarlığı nəzərə alıb, əlaqədar ayəni tapmaq lazımdır. Qurana zidd kimi görünən, yaxud da özündə təzad daşıyan və buna görə bir kənara atılmış xeyli hədis var. Ancaq bu ziddiyyət hədislərin hansı ayəni izah etdiyi məlum olduğu vaxt aradan qalxır. Bu mövzuda şufa hüququ2 ilə əlaqədar bir hədisi misal göstərə bilərik:

Cabir ibn Abdulla peyğəmbərin bölüşdürülməmiş bir şey üçün şufa qərarı verdiyini bildirir. Sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi və tərəflərin ayrılmasından sonra şufa hüququ tətbiq edilə bilməz.3

Şufa hüququ məcəllədə4 bu cür tərif edilir:

Şufa satın alınan bir daşınmaz əmlakı müştəriyə neçəyə başa gəlibsə, o qiymətlə ona təhvil verməkdir. Əgər iki şəxsin müştərək bir ərazisi olsa, şəriklərdən biri digəri ilə məsləhətləşmədən öz hissəsini satsa və onun şəriki bu satışa razı olmayıb, ərazidəki hissəni özü almaq istəsə, öz şufa hüququndan istifadə edib, onu ala bilər. Müştəri (alıcı, kliyent) ondan ancaq malın qiymətini istəyə bilər.

Müştəri ərazidəki payın yeni sahibi olacağı üçün bu hissənin onun əlindən zorla alınması aşağıdakı ayə ilə qadağan edilmişdir:

Ey möminlər! Bir-birinizin malını haqsızlıqla yeməyin! Bu ancaq qarşılıqlı razılıq yolu ilə ola bilər (Nisa, 4/29).

Peyğəmbər heç vaxt Qurana zidd olan bir izah gətirməz. Belə olan halda, bu vəziyyət istisna təşkil edə bilər. Məsələni bu cür qiymətləndirəndə qarşımıza belə bir ayə çıxır:

وَقَدْ فَصَّلَ  لَكُم مَّا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلاَّ مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ

Allah sizə nəyi haram qılıbsa, hamısını açıq-aşkar bildirmişdir. Çətin vəziyyətdə qalmısınızsa, bu, istisnadır (Ənam, 6/119).

Deməli, Allah çətin vəziyyətə düşüb, məcbur olanların nə edəcəklərini açıq şəkildə bildirməyib. Buna görə də peyğəmbərin kimin çətin vəziyyətdə olması və nə kimi işlər görməsi haqqındakı şərhləri böyük əhəmiyyət qazanır.

Daşınmaz əmlakdakı bir hissənin başqasına satılması şəriki çətin vəziyyətə salar. Şufa hüququ bu çətinliyi aradan qaldırır. Bu hüquqdan xəbərdar ola-ola o daşınmaz əmlakı alan şəxs də nəticəni qəbul etməlidir.

Sünnə Qurandan ayrı bir qaynaq deyil; özü də Quranı şərh etdiyinə görə ona tabedir. Tabe olana isə ayrı hökm verilmir. Hər bir dini məsələ Quran və Sünnənin bütövlüyü baxımından qiymətləndirilməlidir. Məhz bu vaxt peyğəmbərimizin ümumi qaydaya zidd kimi göründüyü üçün tərk edilən, yaxud ziddiyyətli görünən kəlam və davranışlarının müxtəlif şeyləri izah etdiyi məlum olacaqdır. Buna görə də Sünnə məsələsində tələm-tələsik davranılmamalı və onun əlaqədar olduğu ayə mütləq axtarılmalıdır. Bu metod uydurma hədislərin də qarşısını alır. Bu məsələ ilə əlaqədar olması baxımından evlilikdə vəlayət və faizlə bağlı şərhlərə baxmaq da mümkündür.5

  1. Sünnə sözü Ərəb dilində adət-ənənə, gedişat, tutulub gedilən yol, cığır, qanun rəvayət kimi müxtəlif mənalarda işlənir. Qurani-Kərimdə isə bu söz sabit qanunları bildirmək məqsədi ilə işlədilmişdir. Sünnə bir termin olaraq dini ədəbiyyatda Həzrəti Məhəmmədin bütün kəlam, davranış, mülahizə, fikir və rəylərinin məcmuyunu ifadə edir. []
  2. Fiqhdə, yəni, İslam hüququnda satılan bir şeyi birinci olaraq alma hüququ. []
  3. Buxari, Şufa, 2. []
  4. Osmanlı dövlətində 1869-1876 illəri arasında Əhməd Cövdət paşanın başçılıq etdiyi bir heyət tərəfindən hazırlanaraq qəbul edilən qanunlar toplusu. İslam dünyasında ilk və ən mühüm mülki hüquq külliyyatı kimi qəbul edilən bu məcəllə bəzi mübahisəli məsələlər istisna olmaqla, tamamilə hənəfi məzhəbinin fiqh qanunlarına əsasən hazırlanmışdır və bir müqəddimə, 16 kitab və 1851 maddədən ibarətdir. []
  5. Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə kimi http://www.muselmanlar.com və bütöv keçid (link) göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004-2010 Bütün hüquqları qorunur. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.091 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Adəm və İblis 05.07.09 2.543 dəfə oxundu
2 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.322 dəfə oxundu
3 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.453 dəfə oxundu
4 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.162 dəfə oxundu
5 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 6.041 dəfə oxundu
6 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.703 dəfə oxundu
7 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.134 dəfə oxundu
8 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.648 dəfə oxundu
9 Qureyş surəsi 28.07.12 2.785 dəfə oxundu
10 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.808 dəfə oxundu
11 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.378 dəfə oxundu
12 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 250 dəfə oxundu
13 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.129 dəfə oxundu
14 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.702 dəfə oxundu
15 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.774 dəfə oxundu
16 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.817 dəfə oxundu
17 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 5.704 dəfə oxundu
18 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 2.735 dəfə oxundu
19 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.238 dəfə oxundu
20 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.792 dəfə oxundu
21 Nas surəsi 29.07.12 5.381 dəfə oxundu
22 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 228 dəfə oxundu
23 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.676 dəfə oxundu
24 Təhrif nədir? 13.11.17 143 dəfə oxundu
25 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.389 dəfə oxundu
26 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.353 dəfə oxundu
27 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.344 dəfə oxundu
28 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.701 dəfə oxundu
29 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.305 dəfə oxundu
30 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.824 dəfə oxundu
31 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.921 dəfə oxundu
32 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.862 dəfə oxundu
33 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.890 dəfə oxundu
34 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.586 dəfə oxundu
35 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.172 dəfə oxundu
36 Qurandan üz çevirənlərə şeytan ürcah olurmu? 16.04.18 154 dəfə oxundu
37 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 16.192 dəfə oxundu
38 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.613 dəfə oxundu
39 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 3.063 dəfə oxundu
40 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.259 dəfə oxundu
41 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.858 dəfə oxundu
42 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.964 dəfə oxundu
43 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.671 dəfə oxundu
44 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.223 dəfə oxundu
45 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.223 dəfə oxundu
46 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.498 dəfə oxundu
47 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.117 dəfə oxundu
48 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 322 dəfə oxundu
49 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.726 dəfə oxundu
50 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 3.096 dəfə oxundu
51 Quranı başa düşmək 26.04.10 3.085 dəfə oxundu
52 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.282 dəfə oxundu
53 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 5.272 dəfə oxundu
54 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.389 dəfə oxundu
55 Quranın ecazı 21.11.11 9.128 dəfə oxundu
56 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.608 dəfə oxundu
57 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 2.071 dəfə oxundu
58 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.444 dəfə oxundu
59 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 733 dəfə oxundu
60 Quran təhrif edilə bilərmi? 14.05.18 234 dəfə oxundu
61 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.337 dəfə oxundu
62 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.249 dəfə oxundu
63 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.651 dəfə oxundu
64 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.262 dəfə oxundu
65 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.676 dəfə oxundu
66 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.809 dəfə oxundu
67 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.920 dəfə oxundu
68 Amənərrəsulu 03.03.12 2.235 dəfə oxundu
69 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.785 dəfə oxundu
70 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.368 dəfə oxundu
71 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.645 dəfə oxundu
72 “Qurandan din öyrənilməz” deyən din xadimlərinin hökmü nədir? 30.07.18 195 dəfə oxundu
73 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.804 dəfə oxundu
74 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.135 dəfə oxundu
75 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.091 dəfə oxundu
76 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.708 dəfə oxundu
77 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.547 dəfə oxundu
78 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.282 dəfə oxundu
79 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.718 dəfə oxundu
80 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.657 dəfə oxundu
81 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.433 dəfə oxundu
82 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.394 dəfə oxundu
83 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.866 dəfə oxundu
84 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 91 dəfə oxundu
85 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 3.137 dəfə oxundu
86 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.229 dəfə oxundu
87 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.636 dəfə oxundu
88 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.585 dəfə oxundu
89 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.117 dəfə oxundu
90 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.873 dəfə oxundu
91 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.258 dəfə oxundu
92 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.247 dəfə oxundu
93 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.942 dəfə oxundu
94 Zaman nədir? 11.11.13 2.138 dəfə oxundu
95 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 565 dəfə oxundu
96 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 135 dəfə oxundu
97 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.044 dəfə oxundu
98 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 6.455 dəfə oxundu
99 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.899 dəfə oxundu
100 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.336 dəfə oxundu