Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 28 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Muhəmməd peyğəmbər Quranı insanlara necə təbliğ edirdi? Onun Quranla əlaqədar öz izahları da olub? Əgər olubsa, buna nəyi misal göstərmək olar? Ümumiyyətlə, Sünnəni Qurandan ayrı bir mənbə kimi qəbul etmək düzdür? Son zamanlarda belə insanlara tez-tez rast gəlmək olur. Bu hal dini cəhətdən düzgündür?

Allah Təala belə buyurur:

وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِم

Sənə bu Zikri [Quranı] nazil etdik ki, insanlara onlara göndəriləni izah edəsən (Nəhl, 16/44).

Bir ayədə də belə deyilir:

Ey inananlar! Allahın elçisi Allaha və axirət gününə ümid bəsləyən və Allahı çox zikr edənlər üçün gözəl bir nümunədir (Əhzab, 33/21)!

Peyğəmbərin (s. a. v.) kəlam və davranışları Quranın başa düşülməsi və şərh edilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Çünki o, Quranı səhv şərh etməz. Allah Təala belə buyurur:

Əgər o [peyğəmbər] bizə qarşı bəzi sözlər uydursaydı,

Onu ən güclü yerindən yaxalayardıq,

Sonra da şah damarını qopardardıq!

Və sizin heç biriniz bizim qabağımızı kəsə bilməzdi (Haqqə, 69/44-52)!

Bəzən peyğəmbərin bir ayəni özünün hansı Sünnəsi1 ilə izah etdiyini dərhal başa düşmək olmur. Bir-birini şərh edən ayələr arasında olduğu kimi, Sünnə ilə ayələr arasında da oxşarlıq var. Bu oxşarlığı nəzərə alıb, əlaqədar ayəni tapmaq lazımdır. Qurana zidd kimi görünən, yaxud da özündə təzad daşıyan və buna görə bir kənara atılmış xeyli hədis var. Ancaq bu ziddiyyət hədislərin hansı ayəni izah etdiyi məlum olduğu vaxt aradan qalxır. Bu mövzuda şufa hüququ2 ilə əlaqədar bir hədisi misal göstərə bilərik:

Cabir ibn Abdulla peyğəmbərin bölüşdürülməmiş bir şey üçün şufa qərarı verdiyini bildirir. Sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi və tərəflərin ayrılmasından sonra şufa hüququ tətbiq edilə bilməz.3

Şufa hüququ məcəllədə4 bu cür tərif edilir:

Şufa satın alınan bir daşınmaz əmlakı müştəriyə neçəyə başa gəlibsə, o qiymətlə ona təhvil verməkdir. Əgər iki şəxsin müştərək bir ərazisi olsa, şəriklərdən biri digəri ilə məsləhətləşmədən öz hissəsini satsa və onun şəriki bu satışa razı olmayıb, ərazidəki hissəni özü almaq istəsə, öz şufa hüququndan istifadə edib, onu ala bilər. Müştəri (alıcı, kliyent) ondan ancaq malın qiymətini istəyə bilər.

Müştəri ərazidəki payın yeni sahibi olacağı üçün bu hissənin onun əlindən zorla alınması aşağıdakı ayə ilə qadağan edilmişdir:

Ey möminlər! Bir-birinizin malını haqsızlıqla yeməyin! Bu ancaq qarşılıqlı razılıq yolu ilə ola bilər (Nisa, 4/29).

Peyğəmbər heç vaxt Qurana zidd olan bir izah gətirməz. Belə olan halda, bu vəziyyət istisna təşkil edə bilər. Məsələni bu cür qiymətləndirəndə qarşımıza belə bir ayə çıxır:

وَقَدْ فَصَّلَ  لَكُم مَّا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلاَّ مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ

Allah sizə nəyi haram qılıbsa, hamısını açıq-aşkar bildirmişdir. Çətin vəziyyətdə qalmısınızsa, bu, istisnadır (Ənam, 6/119).

Deməli, Allah çətin vəziyyətə düşüb, məcbur olanların nə edəcəklərini açıq şəkildə bildirməyib. Buna görə də peyğəmbərin kimin çətin vəziyyətdə olması və nə kimi işlər görməsi haqqındakı şərhləri böyük əhəmiyyət qazanır.

Daşınmaz əmlakdakı bir hissənin başqasına satılması şəriki çətin vəziyyətə salar. Şufa hüququ bu çətinliyi aradan qaldırır. Bu hüquqdan xəbərdar ola-ola o daşınmaz əmlakı alan şəxs də nəticəni qəbul etməlidir.

Sünnə Qurandan ayrı bir qaynaq deyil; özü də Quranı şərh etdiyinə görə ona tabedir. Tabe olana isə ayrı hökm verilmir. Hər bir dini məsələ Quran və Sünnənin bütövlüyü baxımından qiymətləndirilməlidir. Məhz bu vaxt peyğəmbərimizin ümumi qaydaya zidd kimi göründüyü üçün tərk edilən, yaxud ziddiyyətli görünən kəlam və davranışlarının müxtəlif şeyləri izah etdiyi məlum olacaqdır. Buna görə də Sünnə məsələsində tələm-tələsik davranılmamalı və onun əlaqədar olduğu ayə mütləq axtarılmalıdır. Bu metod uydurma hədislərin də qarşısını alır. Bu məsələ ilə əlaqədar olması baxımından evlilikdə vəlayət və faizlə bağlı şərhlərə baxmaq da mümkündür.5

  1. Sünnə sözü Ərəb dilində adət-ənənə, gedişat, tutulub gedilən yol, cığır, qanun rəvayət kimi müxtəlif mənalarda işlənir. Qurani-Kərimdə isə bu söz sabit qanunları bildirmək məqsədi ilə işlədilmişdir. Sünnə bir termin olaraq dini ədəbiyyatda Həzrəti Məhəmmədin bütün kəlam, davranış, mülahizə, fikir və rəylərinin məcmuyunu ifadə edir. []
  2. Fiqhdə, yəni, İslam hüququnda satılan bir şeyi birinci olaraq alma hüququ. []
  3. Buxari, Şufa, 2. []
  4. Osmanlı dövlətində 1869-1876 illəri arasında Əhməd Cövdət paşanın başçılıq etdiyi bir heyət tərəfindən hazırlanaraq qəbul edilən qanunlar toplusu. İslam dünyasında ilk və ən mühüm mülki hüquq külliyyatı kimi qəbul edilən bu məcəllə bəzi mübahisəli məsələlər istisna olmaqla, tamamilə hənəfi məzhəbinin fiqh qanunlarına əsasən hazırlanmışdır və bir müqəddimə, 16 kitab və 1851 maddədən ibarətdir. []
  5. Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə kimi http://www.muselmanlar.com və bütöv keçid (link) göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004-2010 Bütün hüquqları qorunur. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.007 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.857 dəfə oxundu
2 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.148 dəfə oxundu
3 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.539 dəfə oxundu
4 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.575 dəfə oxundu
5 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.072 dəfə oxundu
6 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.826 dəfə oxundu
7 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.217 dəfə oxundu
8 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.168 dəfə oxundu
9 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.807 dəfə oxundu
10 Zaman nədir? 11.11.13 2.031 dəfə oxundu
11 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 493 dəfə oxundu
12 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.999 dəfə oxundu
13 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 5.398 dəfə oxundu
14 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.630 dəfə oxundu
15 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.211 dəfə oxundu
16 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.939 dəfə oxundu
17 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.170 dəfə oxundu
18 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.751 dəfə oxundu
19 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.113 dəfə oxundu
20 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.486 dəfə oxundu
21 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.543 dəfə oxundu
22 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 863 dəfə oxundu
23 Quranın zikr olması 05.07.09 3.185 dəfə oxundu
24 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.425 dəfə oxundu
25 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.509 dəfə oxundu
26 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.026 dəfə oxundu
27 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.131 dəfə oxundu
28 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.203 dəfə oxundu
29 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.604 dəfə oxundu
30 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.526 dəfə oxundu
31 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.757 dəfə oxundu
32 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.754 dəfə oxundu
33 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 331 dəfə oxundu
34 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 5.155 dəfə oxundu
35 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.157 dəfə oxundu
36 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.099 dəfə oxundu
37 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.197 dəfə oxundu
38 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.873 dəfə oxundu
39 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.266 dəfə oxundu
40 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.781 dəfə oxundu
41 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 4.330 dəfə oxundu
42 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.853 dəfə oxundu
43 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.336 dəfə oxundu
44 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 253 dəfə oxundu
45 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.221 dəfə oxundu
46 Şəfaət 08.04.10 3.096 dəfə oxundu
47 Nəsx və izahı 26.05.10 3.860 dəfə oxundu
48 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.760 dəfə oxundu
49 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.031 dəfə oxundu
50 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.644 dəfə oxundu
51 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.426 dəfə oxundu
52 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.583 dəfə oxundu
53 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.615 dəfə oxundu
54 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.551 dəfə oxundu
55 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 260 dəfə oxundu
56 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.339 dəfə oxundu
57 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.174 dəfə oxundu
58 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.143 dəfə oxundu
59 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.432 dəfə oxundu
60 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.741 dəfə oxundu
61 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.748 dəfə oxundu
62 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.778 dəfə oxundu
63 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.709 dəfə oxundu
64 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.040 dəfə oxundu
65 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.675 dəfə oxundu
66 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.927 dəfə oxundu
67 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 549 dəfə oxundu
68 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.131 dəfə oxundu
69 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.850 dəfə oxundu
70 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.747 dəfə oxundu
71 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 860 dəfə oxundu
72 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.477 dəfə oxundu
73 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.738 dəfə oxundu
74 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.650 dəfə oxundu
75 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.630 dəfə oxundu
76 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.784 dəfə oxundu
77 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.986 dəfə oxundu
78 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.793 dəfə oxundu
79 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 449 dəfə oxundu
80 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.024 dəfə oxundu
81 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.274 dəfə oxundu
82 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.412 dəfə oxundu
83 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.639 dəfə oxundu
84 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.556 dəfə oxundu
85 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.884 dəfə oxundu
86 Təbbət surəsi 11.07.11 3.194 dəfə oxundu
87 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.014 dəfə oxundu
88 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.697 dəfə oxundu
89 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.352 dəfə oxundu
90 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.878 dəfə oxundu
91 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 433 dəfə oxundu
92 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 18.346 dəfə oxundu
93 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.327 dəfə oxundu
94 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.532 dəfə oxundu
95 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.684 dəfə oxundu
96 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.065 dəfə oxundu
97 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.640 dəfə oxundu
98 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.351 dəfə oxundu
99 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.423 dəfə oxundu
100 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 4.610 dəfə oxundu