Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 28 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Muhəmməd peyğəmbər Quranı insanlara necə təbliğ edirdi? Onun Quranla əlaqədar öz izahları da olub? Əgər olubsa, buna nəyi misal göstərmək olar? Ümumiyyətlə, Sünnəni Qurandan ayrı bir mənbə kimi qəbul etmək düzdür? Son zamanlarda belə insanlara tez-tez rast gəlmək olur. Bu hal dini cəhətdən düzgündür?

Allah Təala belə buyurur:

وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِم

Sənə bu Zikri [Quranı] nazil etdik ki, insanlara onlara göndəriləni izah edəsən (Nəhl, 16/44).

Bir ayədə də belə deyilir:

Ey inananlar! Allahın elçisi Allaha və axirət gününə ümid bəsləyən və Allahı çox zikr edənlər üçün gözəl bir nümunədir (Əhzab, 33/21)!

Peyğəmbərin (s. a. v.) kəlam və davranışları Quranın başa düşülməsi və şərh edilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Çünki o, Quranı səhv şərh etməz. Allah Təala belə buyurur:

Əgər o [peyğəmbər] bizə qarşı bəzi sözlər uydursaydı,

Onu ən güclü yerindən yaxalayardıq,

Sonra da şah damarını qopardardıq!

Və sizin heç biriniz bizim qabağımızı kəsə bilməzdi (Haqqə, 69/44-52)!

Bəzən peyğəmbərin bir ayəni özünün hansı Sünnəsi1 ilə izah etdiyini dərhal başa düşmək olmur. Bir-birini şərh edən ayələr arasında olduğu kimi, Sünnə ilə ayələr arasında da oxşarlıq var. Bu oxşarlığı nəzərə alıb, əlaqədar ayəni tapmaq lazımdır. Qurana zidd kimi görünən, yaxud da özündə təzad daşıyan və buna görə bir kənara atılmış xeyli hədis var. Ancaq bu ziddiyyət hədislərin hansı ayəni izah etdiyi məlum olduğu vaxt aradan qalxır. Bu mövzuda şufa hüququ2 ilə əlaqədar bir hədisi misal göstərə bilərik:

Cabir ibn Abdulla peyğəmbərin bölüşdürülməmiş bir şey üçün şufa qərarı verdiyini bildirir. Sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi və tərəflərin ayrılmasından sonra şufa hüququ tətbiq edilə bilməz.3

Şufa hüququ məcəllədə4 bu cür tərif edilir:

Şufa satın alınan bir daşınmaz əmlakı müştəriyə neçəyə başa gəlibsə, o qiymətlə ona təhvil verməkdir. Əgər iki şəxsin müştərək bir ərazisi olsa, şəriklərdən biri digəri ilə məsləhətləşmədən öz hissəsini satsa və onun şəriki bu satışa razı olmayıb, ərazidəki hissəni özü almaq istəsə, öz şufa hüququndan istifadə edib, onu ala bilər. Müştəri (alıcı, kliyent) ondan ancaq malın qiymətini istəyə bilər.

Müştəri ərazidəki payın yeni sahibi olacağı üçün bu hissənin onun əlindən zorla alınması aşağıdakı ayə ilə qadağan edilmişdir:

Ey möminlər! Bir-birinizin malını haqsızlıqla yeməyin! Bu ancaq qarşılıqlı razılıq yolu ilə ola bilər (Nisa, 4/29).

Peyğəmbər heç vaxt Qurana zidd olan bir izah gətirməz. Belə olan halda, bu vəziyyət istisna təşkil edə bilər. Məsələni bu cür qiymətləndirəndə qarşımıza belə bir ayə çıxır:

وَقَدْ فَصَّلَ  لَكُم مَّا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلاَّ مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ

Allah sizə nəyi haram qılıbsa, hamısını açıq-aşkar bildirmişdir. Çətin vəziyyətdə qalmısınızsa, bu, istisnadır (Ənam, 6/119).

Deməli, Allah çətin vəziyyətə düşüb, məcbur olanların nə edəcəklərini açıq şəkildə bildirməyib. Buna görə də peyğəmbərin kimin çətin vəziyyətdə olması və nə kimi işlər görməsi haqqındakı şərhləri böyük əhəmiyyət qazanır.

Daşınmaz əmlakdakı bir hissənin başqasına satılması şəriki çətin vəziyyətə salar. Şufa hüququ bu çətinliyi aradan qaldırır. Bu hüquqdan xəbərdar ola-ola o daşınmaz əmlakı alan şəxs də nəticəni qəbul etməlidir.

Sünnə Qurandan ayrı bir qaynaq deyil; özü də Quranı şərh etdiyinə görə ona tabedir. Tabe olana isə ayrı hökm verilmir. Hər bir dini məsələ Quran və Sünnənin bütövlüyü baxımından qiymətləndirilməlidir. Məhz bu vaxt peyğəmbərimizin ümumi qaydaya zidd kimi göründüyü üçün tərk edilən, yaxud ziddiyyətli görünən kəlam və davranışlarının müxtəlif şeyləri izah etdiyi məlum olacaqdır. Buna görə də Sünnə məsələsində tələm-tələsik davranılmamalı və onun əlaqədar olduğu ayə mütləq axtarılmalıdır. Bu metod uydurma hədislərin də qarşısını alır. Bu məsələ ilə əlaqədar olması baxımından evlilikdə vəlayət və faizlə bağlı şərhlərə baxmaq da mümkündür.5

  1. Sünnə sözü Ərəb dilində adət-ənənə, gedişat, tutulub gedilən yol, cığır, qanun rəvayət kimi müxtəlif mənalarda işlənir. Qurani-Kərimdə isə bu söz sabit qanunları bildirmək məqsədi ilə işlədilmişdir. Sünnə bir termin olaraq dini ədəbiyyatda Həzrəti Məhəmmədin bütün kəlam, davranış, mülahizə, fikir və rəylərinin məcmuyunu ifadə edir. []
  2. Fiqhdə, yəni, İslam hüququnda satılan bir şeyi birinci olaraq alma hüququ. []
  3. Buxari, Şufa, 2. []
  4. Osmanlı dövlətində 1869-1876 illəri arasında Əhməd Cövdət paşanın başçılıq etdiyi bir heyət tərəfindən hazırlanaraq qəbul edilən qanunlar toplusu. İslam dünyasında ilk və ən mühüm mülki hüquq külliyyatı kimi qəbul edilən bu məcəllə bəzi mübahisəli məsələlər istisna olmaqla, tamamilə hənəfi məzhəbinin fiqh qanunlarına əsasən hazırlanmışdır və bir müqəddimə, 16 kitab və 1851 maddədən ibarətdir. []
  5. Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə kimi http://www.muselmanlar.com və bütöv keçid (link) göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004-2010 Bütün hüquqları qorunur. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.077 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.298 dəfə oxundu
2 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.347 dəfə oxundu
3 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.335 dəfə oxundu
4 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.659 dəfə oxundu
5 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.256 dəfə oxundu
6 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.808 dəfə oxundu
7 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.907 dəfə oxundu
8 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.846 dəfə oxundu
9 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.872 dəfə oxundu
10 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.576 dəfə oxundu
11 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.162 dəfə oxundu
12 Qurandan üz çevirənlərə şeytan ürcah olurmu? 16.04.18 147 dəfə oxundu
13 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 15.734 dəfə oxundu
14 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.578 dəfə oxundu
15 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 3.038 dəfə oxundu
16 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.180 dəfə oxundu
17 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.848 dəfə oxundu
18 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.955 dəfə oxundu
19 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.655 dəfə oxundu
20 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.216 dəfə oxundu
21 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.183 dəfə oxundu
22 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.488 dəfə oxundu
23 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.104 dəfə oxundu
24 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 292 dəfə oxundu
25 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.697 dəfə oxundu
26 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.907 dəfə oxundu
27 Quranı başa düşmək 26.04.10 3.018 dəfə oxundu
28 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.270 dəfə oxundu
29 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 5.105 dəfə oxundu
30 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.338 dəfə oxundu
31 Quranın ecazı 21.11.11 9.119 dəfə oxundu
32 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.605 dəfə oxundu
33 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 2.036 dəfə oxundu
34 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.439 dəfə oxundu
35 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 726 dəfə oxundu
36 Quran təhrif edilə bilərmi? 14.05.18 220 dəfə oxundu
37 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.277 dəfə oxundu
38 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.222 dəfə oxundu
39 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.499 dəfə oxundu
40 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.208 dəfə oxundu
41 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.667 dəfə oxundu
42 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.787 dəfə oxundu
43 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.908 dəfə oxundu
44 Amənərrəsulu 03.03.12 2.199 dəfə oxundu
45 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.774 dəfə oxundu
46 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.364 dəfə oxundu
47 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.589 dəfə oxundu
48 “Qurandan din öyrənilməz” deyən din xadimlərinin hökmü nədir? 30.07.18 188 dəfə oxundu
49 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.692 dəfə oxundu
50 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.097 dəfə oxundu
51 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.077 dəfə oxundu
52 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.704 dəfə oxundu
53 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.350 dəfə oxundu
54 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.260 dəfə oxundu
55 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.706 dəfə oxundu
56 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.647 dəfə oxundu
57 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.368 dəfə oxundu
58 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.387 dəfə oxundu
59 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.639 dəfə oxundu
60 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 90 dəfə oxundu
61 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 3.068 dəfə oxundu
62 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.194 dəfə oxundu
63 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.607 dəfə oxundu
64 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.581 dəfə oxundu
65 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.106 dəfə oxundu
66 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.868 dəfə oxundu
67 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.249 dəfə oxundu
68 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.218 dəfə oxundu
69 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.904 dəfə oxundu
70 Zaman nədir? 11.11.13 2.118 dəfə oxundu
71 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 536 dəfə oxundu
72 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 119 dəfə oxundu
73 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.026 dəfə oxundu
74 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 6.075 dəfə oxundu
75 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.811 dəfə oxundu
76 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.314 dəfə oxundu
77 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 2.000 dəfə oxundu
78 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.259 dəfə oxundu
79 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.789 dəfə oxundu
80 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.164 dəfə oxundu
81 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.506 dəfə oxundu
82 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.573 dəfə oxundu
83 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 966 dəfə oxundu
84 Quran, beynəlmiləl bir kitabdırmı? 11.03.19 47 dəfə oxundu
85 Quranın zikr olması 05.07.09 3.235 dəfə oxundu
86 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.452 dəfə oxundu
87 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.537 dəfə oxundu
88 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.073 dəfə oxundu
89 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.185 dəfə oxundu
90 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.245 dəfə oxundu
91 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.807 dəfə oxundu
92 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.538 dəfə oxundu
93 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.786 dəfə oxundu
94 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 4.865 dəfə oxundu
95 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 363 dəfə oxundu
96 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 6.221 dəfə oxundu
97 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.203 dəfə oxundu
98 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.404 dəfə oxundu
99 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.288 dəfə oxundu
100 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.908 dəfə oxundu