Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 28 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Muhəmməd peyğəmbər Quranı insanlara necə təbliğ edirdi? Onun Quranla əlaqədar öz izahları da olub? Əgər olubsa, buna nəyi misal göstərmək olar? Ümumiyyətlə, Sünnəni Qurandan ayrı bir mənbə kimi qəbul etmək düzdür? Son zamanlarda belə insanlara tez-tez rast gəlmək olur. Bu hal dini cəhətdən düzgündür?

Allah Təala belə buyurur:

وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِم

Sənə bu Zikri [Quranı] nazil etdik ki, insanlara onlara göndəriləni izah edəsən (Nəhl, 16/44).

Bir ayədə də belə deyilir:

Ey inananlar! Allahın elçisi Allaha və axirət gününə ümid bəsləyən və Allahı çox zikr edənlər üçün gözəl bir nümunədir (Əhzab, 33/21)!

Peyğəmbərin (s. a. v.) kəlam və davranışları Quranın başa düşülməsi və şərh edilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Çünki o, Quranı səhv şərh etməz. Allah Təala belə buyurur:

Əgər o [peyğəmbər] bizə qarşı bəzi sözlər uydursaydı,

Onu ən güclü yerindən yaxalayardıq,

Sonra da şah damarını qopardardıq!

Və sizin heç biriniz bizim qabağımızı kəsə bilməzdi (Haqqə, 69/44-52)!

Bəzən peyğəmbərin bir ayəni özünün hansı Sünnəsi1 ilə izah etdiyini dərhal başa düşmək olmur. Bir-birini şərh edən ayələr arasında olduğu kimi, Sünnə ilə ayələr arasında da oxşarlıq var. Bu oxşarlığı nəzərə alıb, əlaqədar ayəni tapmaq lazımdır. Qurana zidd kimi görünən, yaxud da özündə təzad daşıyan və buna görə bir kənara atılmış xeyli hədis var. Ancaq bu ziddiyyət hədislərin hansı ayəni izah etdiyi məlum olduğu vaxt aradan qalxır. Bu mövzuda şufa hüququ2 ilə əlaqədar bir hədisi misal göstərə bilərik:

Cabir ibn Abdulla peyğəmbərin bölüşdürülməmiş bir şey üçün şufa qərarı verdiyini bildirir. Sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi və tərəflərin ayrılmasından sonra şufa hüququ tətbiq edilə bilməz.3

Şufa hüququ məcəllədə4 bu cür tərif edilir:

Şufa satın alınan bir daşınmaz əmlakı müştəriyə neçəyə başa gəlibsə, o qiymətlə ona təhvil verməkdir. Əgər iki şəxsin müştərək bir ərazisi olsa, şəriklərdən biri digəri ilə məsləhətləşmədən öz hissəsini satsa və onun şəriki bu satışa razı olmayıb, ərazidəki hissəni özü almaq istəsə, öz şufa hüququndan istifadə edib, onu ala bilər. Müştəri (alıcı, kliyent) ondan ancaq malın qiymətini istəyə bilər.

Müştəri ərazidəki payın yeni sahibi olacağı üçün bu hissənin onun əlindən zorla alınması aşağıdakı ayə ilə qadağan edilmişdir:

Ey möminlər! Bir-birinizin malını haqsızlıqla yeməyin! Bu ancaq qarşılıqlı razılıq yolu ilə ola bilər (Nisa, 4/29).

Peyğəmbər heç vaxt Qurana zidd olan bir izah gətirməz. Belə olan halda, bu vəziyyət istisna təşkil edə bilər. Məsələni bu cür qiymətləndirəndə qarşımıza belə bir ayə çıxır:

وَقَدْ فَصَّلَ  لَكُم مَّا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلاَّ مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ

Allah sizə nəyi haram qılıbsa, hamısını açıq-aşkar bildirmişdir. Çətin vəziyyətdə qalmısınızsa, bu, istisnadır (Ənam, 6/119).

Deməli, Allah çətin vəziyyətə düşüb, məcbur olanların nə edəcəklərini açıq şəkildə bildirməyib. Buna görə də peyğəmbərin kimin çətin vəziyyətdə olması və nə kimi işlər görməsi haqqındakı şərhləri böyük əhəmiyyət qazanır.

Daşınmaz əmlakdakı bir hissənin başqasına satılması şəriki çətin vəziyyətə salar. Şufa hüququ bu çətinliyi aradan qaldırır. Bu hüquqdan xəbərdar ola-ola o daşınmaz əmlakı alan şəxs də nəticəni qəbul etməlidir.

Sünnə Qurandan ayrı bir qaynaq deyil; özü də Quranı şərh etdiyinə görə ona tabedir. Tabe olana isə ayrı hökm verilmir. Hər bir dini məsələ Quran və Sünnənin bütövlüyü baxımından qiymətləndirilməlidir. Məhz bu vaxt peyğəmbərimizin ümumi qaydaya zidd kimi göründüyü üçün tərk edilən, yaxud ziddiyyətli görünən kəlam və davranışlarının müxtəlif şeyləri izah etdiyi məlum olacaqdır. Buna görə də Sünnə məsələsində tələm-tələsik davranılmamalı və onun əlaqədar olduğu ayə mütləq axtarılmalıdır. Bu metod uydurma hədislərin də qarşısını alır. Bu məsələ ilə əlaqədar olması baxımından evlilikdə vəlayət və faizlə bağlı şərhlərə baxmaq da mümkündür.5

  1. Sünnə sözü Ərəb dilində adət-ənənə, gedişat, tutulub gedilən yol, cığır, qanun rəvayət kimi müxtəlif mənalarda işlənir. Qurani-Kərimdə isə bu söz sabit qanunları bildirmək məqsədi ilə işlədilmişdir. Sünnə bir termin olaraq dini ədəbiyyatda Həzrəti Məhəmmədin bütün kəlam, davranış, mülahizə, fikir və rəylərinin məcmuyunu ifadə edir. []
  2. Fiqhdə, yəni, İslam hüququnda satılan bir şeyi birinci olaraq alma hüququ. []
  3. Buxari, Şufa, 2. []
  4. Osmanlı dövlətində 1869-1876 illəri arasında Əhməd Cövdət paşanın başçılıq etdiyi bir heyət tərəfindən hazırlanaraq qəbul edilən qanunlar toplusu. İslam dünyasında ilk və ən mühüm mülki hüquq külliyyatı kimi qəbul edilən bu məcəllə bəzi mübahisəli məsələlər istisna olmaqla, tamamilə hənəfi məzhəbinin fiqh qanunlarına əsasən hazırlanmışdır və bir müqəddimə, 16 kitab və 1851 maddədən ibarətdir. []
  5. Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə kimi http://www.muselmanlar.com və bütöv keçid (link) göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004-2010 Bütün hüquqları qorunur. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.089 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.405 dəfə oxundu
2 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.283 dəfə oxundu
3 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 7.002 dəfə oxundu
4 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.571 dəfə oxundu
5 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.760 dəfə oxundu
6 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.759 dəfə oxundu
7 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.810 dəfə oxundu
8 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.751 dəfə oxundu
9 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.185 dəfə oxundu
10 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.767 dəfə oxundu
11 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.990 dəfə oxundu
12 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 700 dəfə oxundu
13 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.176 dəfə oxundu
14 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.785 dəfə oxundu
15 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.336 dəfə oxundu
16 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 958 dəfə oxundu
17 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.660 dəfə oxundu
18 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.775 dəfə oxundu
19 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.672 dəfə oxundu
20 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.775 dəfə oxundu
21 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.936 dəfə oxundu
22 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.132 dəfə oxundu
23 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.872 dəfə oxundu
24 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 492 dəfə oxundu
25 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.052 dəfə oxundu
26 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.619 dəfə oxundu
27 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.552 dəfə oxundu
28 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.783 dəfə oxundu
29 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.819 dəfə oxundu
30 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.999 dəfə oxundu
31 Təbbət surəsi 11.07.11 3.894 dəfə oxundu
32 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.056 dəfə oxundu
33 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.941 dəfə oxundu
34 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.396 dəfə oxundu
35 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.914 dəfə oxundu
36 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 459 dəfə oxundu
37 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 22.210 dəfə oxundu
38 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.396 dəfə oxundu
39 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.991 dəfə oxundu
40 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.732 dəfə oxundu
41 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.210 dəfə oxundu
42 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 6.068 dəfə oxundu
43 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.401 dəfə oxundu
44 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.881 dəfə oxundu
45 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 6.208 dəfə oxundu
46 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.476 dəfə oxundu
47 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.545 dəfə oxundu
48 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 272 dəfə oxundu
49 Adəm və İblis 05.07.09 2.536 dəfə oxundu
50 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.305 dəfə oxundu
51 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.447 dəfə oxundu
52 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.155 dəfə oxundu
53 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 5.973 dəfə oxundu
54 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.703 dəfə oxundu
55 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.119 dəfə oxundu
56 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.604 dəfə oxundu
57 Qureyş surəsi 28.07.12 2.741 dəfə oxundu
58 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.799 dəfə oxundu
59 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.373 dəfə oxundu
60 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 249 dəfə oxundu
61 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.124 dəfə oxundu
62 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.695 dəfə oxundu
63 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.766 dəfə oxundu
64 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.799 dəfə oxundu
65 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 5.562 dəfə oxundu
66 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 2.677 dəfə oxundu
67 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.227 dəfə oxundu
68 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.791 dəfə oxundu
69 Nas surəsi 29.07.12 5.325 dəfə oxundu
70 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 223 dəfə oxundu
71 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.669 dəfə oxundu
72 Təhrif nədir? 13.11.17 140 dəfə oxundu
73 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.338 dəfə oxundu
74 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.348 dəfə oxundu
75 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.341 dəfə oxundu
76 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.686 dəfə oxundu
77 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.284 dəfə oxundu
78 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.820 dəfə oxundu
79 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.914 dəfə oxundu
80 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.854 dəfə oxundu
81 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.889 dəfə oxundu
82 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.585 dəfə oxundu
83 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.170 dəfə oxundu
84 Qurandan üz çevirənlərə şeytan ürcah olurmu? 16.04.18 153 dəfə oxundu
85 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 16.056 dəfə oxundu
86 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.603 dəfə oxundu
87 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 3.055 dəfə oxundu
88 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.225 dəfə oxundu
89 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.856 dəfə oxundu
90 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.960 dəfə oxundu
91 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.670 dəfə oxundu
92 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.221 dəfə oxundu
93 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.204 dəfə oxundu
94 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.494 dəfə oxundu
95 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.106 dəfə oxundu
96 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 313 dəfə oxundu
97 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.713 dəfə oxundu
98 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 3.035 dəfə oxundu
99 Quranı başa düşmək 26.04.10 3.057 dəfə oxundu
100 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.276 dəfə oxundu