Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 28 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Muhəmməd peyğəmbər Quranı insanlara necə təbliğ edirdi? Onun Quranla əlaqədar öz izahları da olub? Əgər olubsa, buna nəyi misal göstərmək olar? Ümumiyyətlə, Sünnəni Qurandan ayrı bir mənbə kimi qəbul etmək düzdür? Son zamanlarda belə insanlara tez-tez rast gəlmək olur. Bu hal dini cəhətdən düzgündür?

Allah Təala belə buyurur:

وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِم

Sənə bu Zikri [Quranı] nazil etdik ki, insanlara onlara göndəriləni izah edəsən (Nəhl, 16/44).

Bir ayədə də belə deyilir:

Ey inananlar! Allahın elçisi Allaha və axirət gününə ümid bəsləyən və Allahı çox zikr edənlər üçün gözəl bir nümunədir (Əhzab, 33/21)!

Peyğəmbərin (s. a. v.) kəlam və davranışları Quranın başa düşülməsi və şərh edilməsi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Çünki o, Quranı səhv şərh etməz. Allah Təala belə buyurur:

Əgər o [peyğəmbər] bizə qarşı bəzi sözlər uydursaydı,

Onu ən güclü yerindən yaxalayardıq,

Sonra da şah damarını qopardardıq!

Və sizin heç biriniz bizim qabağımızı kəsə bilməzdi (Haqqə, 69/44-52)!

Bəzən peyğəmbərin bir ayəni özünün hansı Sünnəsi1 ilə izah etdiyini dərhal başa düşmək olmur. Bir-birini şərh edən ayələr arasında olduğu kimi, Sünnə ilə ayələr arasında da oxşarlıq var. Bu oxşarlığı nəzərə alıb, əlaqədar ayəni tapmaq lazımdır. Qurana zidd kimi görünən, yaxud da özündə təzad daşıyan və buna görə bir kənara atılmış xeyli hədis var. Ancaq bu ziddiyyət hədislərin hansı ayəni izah etdiyi məlum olduğu vaxt aradan qalxır. Bu mövzuda şufa hüququ2 ilə əlaqədar bir hədisi misal göstərə bilərik:

Cabir ibn Abdulla peyğəmbərin bölüşdürülməmiş bir şey üçün şufa qərarı verdiyini bildirir. Sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi və tərəflərin ayrılmasından sonra şufa hüququ tətbiq edilə bilməz.3

Şufa hüququ məcəllədə4 bu cür tərif edilir:

Şufa satın alınan bir daşınmaz əmlakı müştəriyə neçəyə başa gəlibsə, o qiymətlə ona təhvil verməkdir. Əgər iki şəxsin müştərək bir ərazisi olsa, şəriklərdən biri digəri ilə məsləhətləşmədən öz hissəsini satsa və onun şəriki bu satışa razı olmayıb, ərazidəki hissəni özü almaq istəsə, öz şufa hüququndan istifadə edib, onu ala bilər. Müştəri (alıcı, kliyent) ondan ancaq malın qiymətini istəyə bilər.

Müştəri ərazidəki payın yeni sahibi olacağı üçün bu hissənin onun əlindən zorla alınması aşağıdakı ayə ilə qadağan edilmişdir:

Ey möminlər! Bir-birinizin malını haqsızlıqla yeməyin! Bu ancaq qarşılıqlı razılıq yolu ilə ola bilər (Nisa, 4/29).

Peyğəmbər heç vaxt Qurana zidd olan bir izah gətirməz. Belə olan halda, bu vəziyyət istisna təşkil edə bilər. Məsələni bu cür qiymətləndirəndə qarşımıza belə bir ayə çıxır:

وَقَدْ فَصَّلَ  لَكُم مَّا حَرَّمَ عَلَيْكُمْ إِلاَّ مَا اضْطُرِرْتُمْ إِلَيْهِ

Allah sizə nəyi haram qılıbsa, hamısını açıq-aşkar bildirmişdir. Çətin vəziyyətdə qalmısınızsa, bu, istisnadır (Ənam, 6/119).

Deməli, Allah çətin vəziyyətə düşüb, məcbur olanların nə edəcəklərini açıq şəkildə bildirməyib. Buna görə də peyğəmbərin kimin çətin vəziyyətdə olması və nə kimi işlər görməsi haqqındakı şərhləri böyük əhəmiyyət qazanır.

Daşınmaz əmlakdakı bir hissənin başqasına satılması şəriki çətin vəziyyətə salar. Şufa hüququ bu çətinliyi aradan qaldırır. Bu hüquqdan xəbərdar ola-ola o daşınmaz əmlakı alan şəxs də nəticəni qəbul etməlidir.

Sünnə Qurandan ayrı bir qaynaq deyil; özü də Quranı şərh etdiyinə görə ona tabedir. Tabe olana isə ayrı hökm verilmir. Hər bir dini məsələ Quran və Sünnənin bütövlüyü baxımından qiymətləndirilməlidir. Məhz bu vaxt peyğəmbərimizin ümumi qaydaya zidd kimi göründüyü üçün tərk edilən, yaxud ziddiyyətli görünən kəlam və davranışlarının müxtəlif şeyləri izah etdiyi məlum olacaqdır. Buna görə də Sünnə məsələsində tələm-tələsik davranılmamalı və onun əlaqədar olduğu ayə mütləq axtarılmalıdır. Bu metod uydurma hədislərin də qarşısını alır. Bu məsələ ilə əlaqədar olması baxımından evlilikdə vəlayət və faizlə bağlı şərhlərə baxmaq da mümkündür.5

  1. Sünnə sözü Ərəb dilində adət-ənənə, gedişat, tutulub gedilən yol, cığır, qanun rəvayət kimi müxtəlif mənalarda işlənir. Qurani-Kərimdə isə bu söz sabit qanunları bildirmək məqsədi ilə işlədilmişdir. Sünnə bir termin olaraq dini ədəbiyyatda Həzrəti Məhəmmədin bütün kəlam, davranış, mülahizə, fikir və rəylərinin məcmuyunu ifadə edir. []
  2. Fiqhdə, yəni, İslam hüququnda satılan bir şeyi birinci olaraq alma hüququ. []
  3. Buxari, Şufa, 2. []
  4. Osmanlı dövlətində 1869-1876 illəri arasında Əhməd Cövdət paşanın başçılıq etdiyi bir heyət tərəfindən hazırlanaraq qəbul edilən qanunlar toplusu. İslam dünyasında ilk və ən mühüm mülki hüquq külliyyatı kimi qəbul edilən bu məcəllə bəzi mübahisəli məsələlər istisna olmaqla, tamamilə hənəfi məzhəbinin fiqh qanunlarına əsasən hazırlanmışdır və bir müqəddimə, 16 kitab və 1851 maddədən ibarətdir. []
  5. Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə kimi http://www.muselmanlar.com və bütöv keçid (link) göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004-2010 Bütün hüquqları qorunur. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.069 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 2.012 dəfə oxundu
2 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.433 dəfə oxundu
3 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 722 dəfə oxundu
4 Quran təhrif edilə bilərmi? 14.05.18 213 dəfə oxundu
5 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.687 dəfə oxundu
6 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.833 dəfə oxundu
7 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.994 dəfə oxundu
8 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.262 dəfə oxundu
9 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 4.972 dəfə oxundu
10 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.291 dəfə oxundu
11 Quranın ecazı 21.11.11 9.114 dəfə oxundu
12 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.596 dəfə oxundu
13 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.773 dəfə oxundu
14 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.359 dəfə oxundu
15 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.545 dəfə oxundu
16 “Qurandan din öyrənilməz” deyən din xadimlərinin hökmü nədir? 30.07.18 181 dəfə oxundu
17 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.230 dəfə oxundu
18 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.206 dəfə oxundu
19 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.431 dəfə oxundu
20 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.180 dəfə oxundu
21 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.665 dəfə oxundu
22 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.766 dəfə oxundu
23 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.900 dəfə oxundu
24 Amənərrəsulu 03.03.12 2.165 dəfə oxundu
25 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.355 dəfə oxundu
26 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.382 dəfə oxundu
27 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.464 dəfə oxundu
28 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 87 dəfə oxundu
29 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.605 dəfə oxundu
30 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.080 dəfə oxundu
31 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.069 dəfə oxundu
32 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.703 dəfə oxundu
33 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.246 dəfə oxundu
34 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.258 dəfə oxundu
35 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.699 dəfə oxundu
36 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.645 dəfə oxundu
37 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.886 dəfə oxundu
38 Zaman nədir? 11.11.13 2.113 dəfə oxundu
39 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 528 dəfə oxundu
40 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 100 dəfə oxundu
41 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 3.020 dəfə oxundu
42 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.189 dəfə oxundu
43 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.598 dəfə oxundu
44 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.577 dəfə oxundu
45 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.098 dəfə oxundu
46 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.858 dəfə oxundu
47 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.240 dəfə oxundu
48 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.208 dəfə oxundu
49 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.499 dəfə oxundu
50 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.565 dəfə oxundu
51 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 946 dəfə oxundu
52 Quran, beynəlmiləl bir kitabdırmı? 11.03.19 27 dəfə oxundu
53 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.022 dəfə oxundu
54 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 5.883 dəfə oxundu
55 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.773 dəfə oxundu
56 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.300 dəfə oxundu
57 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.986 dəfə oxundu
58 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.244 dəfə oxundu
59 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.773 dəfə oxundu
60 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.156 dəfə oxundu
61 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.778 dəfə oxundu
62 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 4.648 dəfə oxundu
63 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 362 dəfə oxundu
64 Quranın zikr olması 05.07.09 3.224 dəfə oxundu
65 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.440 dəfə oxundu
66 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.536 dəfə oxundu
67 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.061 dəfə oxundu
68 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.176 dəfə oxundu
69 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.237 dəfə oxundu
70 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.769 dəfə oxundu
71 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.534 dəfə oxundu
72 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.892 dəfə oxundu
73 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.351 dəfə oxundu
74 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 264 dəfə oxundu
75 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 5.980 dəfə oxundu
76 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.195 dəfə oxundu
77 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.350 dəfə oxundu
78 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.271 dəfə oxundu
79 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.900 dəfə oxundu
80 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.333 dəfə oxundu
81 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.801 dəfə oxundu
82 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 4.886 dəfə oxundu
83 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.669 dəfə oxundu
84 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.566 dəfə oxundu
85 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 269 dəfə oxundu
86 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.248 dəfə oxundu
87 Şəfaət 08.04.10 3.169 dəfə oxundu
88 Nəsx və izahı 26.05.10 3.926 dəfə oxundu
89 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.791 dəfə oxundu
90 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.164 dəfə oxundu
91 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.660 dəfə oxundu
92 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.440 dəfə oxundu
93 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.592 dəfə oxundu
94 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.736 dəfə oxundu
95 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.969 dəfə oxundu
96 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 647 dəfə oxundu
97 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.383 dəfə oxundu
98 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.239 dəfə oxundu
99 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.793 dəfə oxundu
100 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.510 dəfə oxundu