Təvəkkül etmək
Müsəlmanlar > Fitvalar > Müxtəlif məsələlər Tarix: 26 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Təvəkkül sözünün mənası nədir? İndiyə qədər elə bilirdik ki, bu ancaq bir kişi adıdır. Son vaxtlarda isə televiziya və radioda verilən dini verilişlərdə bu sözü tez-tez eşidirik. Allaha təvəkkül etmək, Allaha pənah aparmaq kimi ifadələr nəyi bildirir? Əgər təvəkkül etmək bir məsələ barəsində: “Ya Allah”, - deməkdirsə, bunun qaydaları necə olmalıdır? Atalar sözü var ki, işləməyən dişləməz. Yəni, insan əlini ağdan qaraya vurmayıb ancaq Allaha təvəkkül etsə, bu ona bəsdir? Bu məsələ dində necə izah olunur?

Cavab: Təvəkkül etmək bir işdə aciz olduğunu qəbul edib, o işi başqa birisinə həvalə etmək deməkdir.1 Allaha təvəkkül etmək isə insanın bir işdə edə bildiyi hər şeyi yerinə yetirib qalanını Allaha həvalə etməyidir. Lakin bu məna zaman keçdikcə dəyişikliyə uğra(dıl)mış və elə güman edilmişdir ki, təvəkkül özünü yormadan hər şeyi elə Allaha həvalə edib, Ondan gözləmək deməkdir.

Bəzi Quran ayələri də bu məntiqə əsasən izah edildiyinə görə tənbəlliyə meylli, amma inkişaf etməyə meylli olmayan və məsuliyyəti Allaha yükləyən bir tutum və davranış meydana gəlmişdir. Halbuki, Allah Təala belə buyurur:

İnsana ancaq öz əməyi qalar (Nəcm, 53/39).

Bəzi insanlar: “Ey Rəbbimiz, bizə nə verəcəksənsə, elə bu dünyada ver”, – deyirlər. Onların Axirətdə heç bir payları yoxdur! Bəziləri isə: “Ey Rəbbimiz, bizə həm bu dünyada, həm də Axirətdə gözəllik (gözəl nemətlər) ver və bizi o atəşin əzabından uzaq eylə”, – deyirlər.

Onların hər birini öz qazandıqlarına (əməllərinə) görə mükafat gözləyir. Allah haqq-hesabı tez çəkəndir! (Bəqərə, 2/200-202).

Yuxarıda deyilənlərdən belə bir nəticə çıxır ki, bu dünyanı sevən işləyib-çalışmağa məcburdur. Həm dünyanı, həm də axirəti istəyən də çalışıb zəhmət çəkməlidir. Necə deyərlər, işləməyən dişləməz. Müvəffəqiyyət qazanmağın iki şərti vardır: Bunlardan biri müvəffəq olmağı istəmək, digəri isə lazımi gücə malik olmaqdır. Allah Təala belə buyurur:

Sənin Rəbbin ruzini istəyən və gücü çatan üçün yayar. O, bəndələrinin halından xəbərdardır və onları görür (İsra, 17/30).

Yer üzündə hazır vəziyyətdə pendir, çörək, yemək və sairə yoxdur, amma Allah onları əldə etmək üçün imkanlar yaradıb. Həmin imkanlardan istifadə edə bilməyənlər o nemətlərə çata bilməzlər. Qurani-Kərimdə deyilir:

Allah ruzini yer üzündə dörd gündə, axtarıb-arayanlar üçün eyni uzaqlıqda müəyyən etmişdir (Fussilət, 41/10).

Kim lazımi səviyyədə zəhmət çəksə, o nemətləri əldə edə bilər.

Allah bizim yaşadığımız ərazidə hansı nemət və imkanları yaradıbsa, biz ancaq onları tapa bilərik. Allah Ona belə deməyimizi istəmişdir:

İstədiyin şəxsə saysız-hesabsız ruzi verərsən (Ali-İmran, 3/27).

İmkanlar geniş olduğu halda, bizim lazımi gücümüz olmasa və ya işləməsək, heç bir şey əldə edə bilmərik. Buna görə də özümüzdə o gücü tapmalı və müvəffəqiyyət qazanmaq üçün əlimizdən gələni etməliyik. Quraqlıq, şiddətli yağış və zəlzələ kimi təbii fəlakətlərə qarşı gücümüz olmadığına görə isə bu cür məsələlərdə bütün tədbirlərimizi gördükdən sonra Allaha təvəkkül etməliyik.

Təfsir və tərcümə kitablarında bəzi ayələrə müxtəlif mənalar yüklənmiş və bu, yanlış təvəkkül fikirlərinə bir növ təkan vermişdir. Məsələn, yuxarıda nə məna daşıdığını göstərdiyimiz ayə (İsra, 17/30) belə tərcümə edilmişdir:

Sənin Rəbbin ruzini istədiyinə çox, istədiyinə də az verir. O bəndələrini tanıyır və onları görür.

Bu, يشاءistəyir, istəyərيقدر gücü çatır, çatar fellərinin aid olduğu o (III şəxs tək) əvəzliyinin nəyi ifadə etməsi ilə əlaqədar seçimdən irəli gəlir. Ərəb dilində əvəzlik ən yaxınını göstərir, uzaqdakı bir şeyə aid olması üçün arada qərinə, yəni, yaxınlıq və oxşarlıq  olmalıdır. Burada belə bir qərinə yoxdur və əvəzlik مِّنْ kimi göstərir. Buna baxmayaraq, təfsir və tərcümələrdə belə qəbul edilib ki, mətndəki o əvəzliyi özündən uzaqdakı اللَّه Allah kəlməsini ifadə edir.

Səba surəsinin 39-cu ayəsi də bu məsələ ilə əlaqədar olan başqa bir misal kimi göstərilə bilər. Bu ayəyə tərcümələrdə belə bir məna verilib:

De ki, həqiqətən mənim Rəbbim ruzini öz bəndələrindən istədiyinə çox, istədiyinə də az verir.2

Ərəb dili baxımından düzgün tərcümə belə olmalıdır:

De ki, mənim Rəbbim öz bəndələrindən istəyən və gücü çatan üçün ruzini yayar.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Mütərcim Asim, Qamus tərcüməsi (Firuzabadi), Bəhriyyə mətbəəsi, 1305. []
  2. Bu tərcümə Quran Yolu Türkcə Məal və Təfsir kitabından götürülmüşdür. Həmin kitab Xeyrəddin Qaraman, İbrahim Kafi Dönməz, Mustafa Çağrıcı, Sədrəddin Gümüş tərəfindən hazırlanmış və 2004-cü ildə Türkiyə Diyanət İşləri Başkanlığı (Dini Qurumlar Üzrə Dövlət İdarəsi) tərəfindən çap edilmişdir. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.198 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İnsan nə isə yarada bilər? 28.12.09 2.370 dəfə oxundu
2 Qan qardaşlığı və hökmü 01.12.10 3.093 dəfə oxundu
3 Dinimizi təhqir edən vebsaytlara hücum etməyimiz düzdür? 15.02.12 1.355 dəfə oxundu
4 Uğurlu-uğursuz canlılar və əşyalar ola bilərmi? 20.08.13 2.164 dəfə oxundu
5 Məcaz nədir? Quranda məcaz varmı? 03.11.17 287 dəfə oxundu
6 Donuz tükündən düzəldilən fırçaları işlətmək olar? 26.01.10 1.776 dəfə oxundu
7 Müsəlmanın müsəlmanla zarafatı 01.12.10 1.966 dəfə oxundu
8 Cudi dağı 22.02.12 1.577 dəfə oxundu
9 Gizli şahidlik barədə nə fikirləşirsiniz? 15.09.14 1.423 dəfə oxundu
10 Quranda birinci qat səma ilə qəsd edilən yer haradır? 02.03.18 173 dəfə oxundu
11 Bizə kiminsə eyibləri deyildikdə nə cür rəftar etməliyik? 10.04.11 1.841 dəfə oxundu
12 Övlad itirmək və ağlamaq 24.12.10 9.158 dəfə oxundu
13 Şəriət 01.03.12 2.420 dəfə oxundu
14 Planlarımız alınmırsa, nə etməliyik? 15.12.13 1.780 dəfə oxundu
15 Bir müəllimin ən mühüm xüsusiyyəti nə olmalıdır? 07.05.18 258 dəfə oxundu
16 Səid Nursinin kitablarının dövlət tərəfindən nəşr edilməsi doğrudurmu? 03.04.14 1.315 dəfə oxundu
17 Şeytanın aldada bilmədiyi Adəmi Həvva aldatdı? 29.05.13 1.682 dəfə oxundu
18 Həzrət və həzrətləri nə deməkdir? 10.03.12 1.901 dəfə oxundu
19 Millət vəkillərinin “məclis”i ilə “şura”arasındakı fərq nədir? 07.09.15 732 dəfə oxundu
20 Dəlilər və psixoloji xəstələr axirətdə diriləcəklərmi? 09.07.18 265 dəfə oxundu
21 Bir kişi bir qadına özəl dərs keçə bilər? 25.05.14 2.104 dəfə oxundu
22 Siz hansı məzhəbə qulluq edirsiniz? 09.02.11 2.686 dəfə oxundu
23 İrəm 10.04.12 1.900 dəfə oxundu
24 Müsəlmanlar nə üçün qeyri-müsəlmanlardan daha pis vəziyyətdədir? 27.07.15 1.004 dəfə oxundu
25 Nəsx nə deməkdir, Quranda nəsx varmı? 10.06.19 133 dəfə oxundu
26 Əlimdəki haram pulu ehtiyacı olan bir nəfərə verə bilərəm? 03.04.10 2.844 dəfə oxundu
27 Qonşudan icazə almamış internetə qoşulmaq olar? 21.02.11 1.934 dəfə oxundu
28 Şeyxeyn 10.04.12 2.047 dəfə oxundu
29 Zehni idarəetmə ilə cinayətə yönləndirilən insanın məsuliyyəti nədir? 28.09.16 487 dəfə oxundu
30 Peyğəmbərimiz, Astronomiya və tiblə əlaqəli ayələri necə başa düşür? 23.09.19 89 dəfə oxundu
31 Daşınmaz əmlakımızı bankomatiklərə kirayə verə bilərikmi? 14.11.15 628 dəfə oxundu
32 Camaatı dindən soyutmamaq üçün bəzi şeyləri deməsəniz, olmaz? 24.02.11 1.673 dəfə oxundu
33 Dolya verən də alan kimi günaha batır? 21.05.12 1.607 dəfə oxundu
34 Şiələr möminlərin analarına necə dil uzada bilirlər? 07.10.16 1.116 dəfə oxundu
35 Müvəffəq olmağın yolu nədən keçir? Dində bu barədə nə deyilir? 17.04.10 2.559 dəfə oxundu
36 18 min aləm söhbəti düzdür? 17.03.11 4.432 dəfə oxundu
37 Həzrət sözü nə məna daşıyır? 25.12.12 3.461 dəfə oxundu
38 İslam aləmi niyə bu gündədi? 02.01.17 927 dəfə oxundu
39 Təvəkkül etmək 26.04.10 3.198 dəfə oxundu
40 Şumer kitabələri və dinlərə münasibət məsələsi 10.05.11 2.238 dəfə oxundu
41 Başqasının başına gələn müsibətə sevinmək günahdır? 05.03.13 1.317 dəfə oxundu
42 Qızıl hesabı açdırmaq caizdirmi? 03.02.17 283 dəfə oxundu
43 Dənizdən tapılan şeyləri mənimsəmək halaldır? 02.05.10 1.613 dəfə oxundu
44 Qütblərdə apardığınız müşahidələri başqaları özlərinə götürürlər? 19.05.11 1.614 dəfə oxundu
45 Qadınlar maşın sürə bilərlər? 23.04.13 2.037 dəfə oxundu
46 Müsabiqələrdə rəqibini öldürənə cəza verilirmi? 15.02.17 335 dəfə oxundu
47 Sabi nə deməkdir? Quranda sabilik barədə məlumat var? 21.05.10 2.428 dəfə oxundu
48 İnsan ürəyindən keçirdiyi hər şeyə görə cavabdehdir? 14.09.11 1.849 dəfə oxundu
49 Biz dilənçilərə mütləq pul verməliyik? 24.04.13 1.556 dəfə oxundu
50 Sevgililər günü və buna bənzər günləri qeyd etmək olarmı? 17.03.17 560 dəfə oxundu
51 İnsan ağlına gələn və ürəyindən keçən pis şeylərə görə cavabdeh olacaq? 03.03.10 3.277 dəfə oxundu
52 Dində çatla məşğul olmağa necə baxılır? 25.05.10 1.935 dəfə oxundu
53 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.790 dəfə oxundu
54 Hikmət və təqvanın arasında nə cür bir münasibət var? 05.05.13 1.085 dəfə oxundu
55 Bilə-bilə günah işləməkdə inad edən dindən çıxarmı? 27.03.17 555 dəfə oxundu
56 İnsanlar sadəcə olaraq öz gücləri çatan şeyləri yerinə yetirməlidirlər? 04.08.09 1.540 dəfə oxundu
57 Kişilərin saqqal saxlamaması günahdır? 22.02.16 1.225 dəfə oxundu
58 Allah yazısı olan medalyonla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.042 dəfə oxundu
59 Hubbi lillah və buğzu lillah nə deməkdir? 23.05.13 1.214 dəfə oxundu
60 Ələ keçirilən qatillərin və teroristlərin döyülməsi doğrudur? 24.04.17 272 dəfə oxundu
61 Mən boynuma üstündə xaç işarəsi olan medalyon taxa bilərəm? 04.08.09 2.891 dəfə oxundu
62 Şeytan həmişə oyaq və fəal olur? 04.06.10 2.414 dəfə oxundu
63 Səhabələrin haqqında “radıyəllahu anh” deməyin hökmü 26.01.12 1.539 dəfə oxundu
64 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.415 dəfə oxundu
65 Hiləyi-Şəriyyənin hökmü nədir? 28.06.17 253 dəfə oxundu
66 Uşaqları böyüklərin yanında öpüb oynatmaq böyüklərə qarşı hörmətsizlikdir? 07.08.09 2.060 dəfə oxundu
67 Vicdan nə deməkdir? 26.06.10 48.033 dəfə oxundu
68 İslama əsasən surroqat analıq 03.02.12 1.870 dəfə oxundu
69 “Allah heç kəsə gücünün çatmadığı yükü yükləməz” nə deməkdir? 28.05.13 1.472 dəfə oxundu
70 Zina Yusif əleyhissəlama xoş görülmüşdü? 04.09.17 505 dəfə oxundu
71 Xristian dünyasının dünya iqtisadiyyatına hansısa bir xidməti olub? 18.12.09 3.055 dəfə oxundu
72 Tez-tez and içmək nə dərəcədə doğrudur? 07.12.15 1.188 dəfə oxundu
73 Dini məsələlərdə bir alimə tabe olmaq səhvdir? 09.02.12 2.158 dəfə oxundu
74 İmtahanda Qurana zidd olan bəndi seçmək olar? 19.08.13 1.404 dəfə oxundu
75 Qul haqqı bağışlanırmı? 18.09.17 597 dəfə oxundu