Təvəkkül etmək
Müsəlmanlar > Fitvalar > Müxtəlif məsələlər Tarix: 26 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Təvəkkül sözünün mənası nədir? İndiyə qədər elə bilirdik ki, bu ancaq bir kişi adıdır. Son vaxtlarda isə televiziya və radioda verilən dini verilişlərdə bu sözü tez-tez eşidirik. Allaha təvəkkül etmək, Allaha pənah aparmaq kimi ifadələr nəyi bildirir? Əgər təvəkkül etmək bir məsələ barəsində: “Ya Allah”, - deməkdirsə, bunun qaydaları necə olmalıdır? Atalar sözü var ki, işləməyən dişləməz. Yəni, insan əlini ağdan qaraya vurmayıb ancaq Allaha təvəkkül etsə, bu ona bəsdir? Bu məsələ dində necə izah olunur?

Cavab: Təvəkkül etmək bir işdə aciz olduğunu qəbul edib, o işi başqa birisinə həvalə etmək deməkdir.1 Allaha təvəkkül etmək isə insanın bir işdə edə bildiyi hər şeyi yerinə yetirib qalanını Allaha həvalə etməyidir. Lakin bu məna zaman keçdikcə dəyişikliyə uğra(dıl)mış və elə güman edilmişdir ki, təvəkkül özünü yormadan hər şeyi elə Allaha həvalə edib, Ondan gözləmək deməkdir.

Bəzi Quran ayələri də bu məntiqə əsasən izah edildiyinə görə tənbəlliyə meylli, amma inkişaf etməyə meylli olmayan və məsuliyyəti Allaha yükləyən bir tutum və davranış meydana gəlmişdir. Halbuki, Allah Təala belə buyurur:

İnsana ancaq öz əməyi qalar (Nəcm, 53/39).

Bəzi insanlar: “Ey Rəbbimiz, bizə nə verəcəksənsə, elə bu dünyada ver”, – deyirlər. Onların Axirətdə heç bir payları yoxdur! Bəziləri isə: “Ey Rəbbimiz, bizə həm bu dünyada, həm də Axirətdə gözəllik (gözəl nemətlər) ver və bizi o atəşin əzabından uzaq eylə”, – deyirlər.

Onların hər birini öz qazandıqlarına (əməllərinə) görə mükafat gözləyir. Allah haqq-hesabı tez çəkəndir! (Bəqərə, 2/200-202).

Yuxarıda deyilənlərdən belə bir nəticə çıxır ki, bu dünyanı sevən işləyib-çalışmağa məcburdur. Həm dünyanı, həm də axirəti istəyən də çalışıb zəhmət çəkməlidir. Necə deyərlər, işləməyən dişləməz. Müvəffəqiyyət qazanmağın iki şərti vardır: Bunlardan biri müvəffəq olmağı istəmək, digəri isə lazımi gücə malik olmaqdır. Allah Təala belə buyurur:

Sənin Rəbbin ruzini istəyən və gücü çatan üçün yayar. O, bəndələrinin halından xəbərdardır və onları görür (İsra, 17/30).

Yer üzündə hazır vəziyyətdə pendir, çörək, yemək və sairə yoxdur, amma Allah onları əldə etmək üçün imkanlar yaradıb. Həmin imkanlardan istifadə edə bilməyənlər o nemətlərə çata bilməzlər. Qurani-Kərimdə deyilir:

Allah ruzini yer üzündə dörd gündə, axtarıb-arayanlar üçün eyni uzaqlıqda müəyyən etmişdir (Fussilət, 41/10).

Kim lazımi səviyyədə zəhmət çəksə, o nemətləri əldə edə bilər.

Allah bizim yaşadığımız ərazidə hansı nemət və imkanları yaradıbsa, biz ancaq onları tapa bilərik. Allah Ona belə deməyimizi istəmişdir:

İstədiyin şəxsə saysız-hesabsız ruzi verərsən (Ali-İmran, 3/27).

İmkanlar geniş olduğu halda, bizim lazımi gücümüz olmasa və ya işləməsək, heç bir şey əldə edə bilmərik. Buna görə də özümüzdə o gücü tapmalı və müvəffəqiyyət qazanmaq üçün əlimizdən gələni etməliyik. Quraqlıq, şiddətli yağış və zəlzələ kimi təbii fəlakətlərə qarşı gücümüz olmadığına görə isə bu cür məsələlərdə bütün tədbirlərimizi gördükdən sonra Allaha təvəkkül etməliyik.

Təfsir və tərcümə kitablarında bəzi ayələrə müxtəlif mənalar yüklənmiş və bu, yanlış təvəkkül fikirlərinə bir növ təkan vermişdir. Məsələn, yuxarıda nə məna daşıdığını göstərdiyimiz ayə (İsra, 17/30) belə tərcümə edilmişdir:

Sənin Rəbbin ruzini istədiyinə çox, istədiyinə də az verir. O bəndələrini tanıyır və onları görür.

Bu, يشاءistəyir, istəyərيقدر gücü çatır, çatar fellərinin aid olduğu o (III şəxs tək) əvəzliyinin nəyi ifadə etməsi ilə əlaqədar seçimdən irəli gəlir. Ərəb dilində əvəzlik ən yaxınını göstərir, uzaqdakı bir şeyə aid olması üçün arada qərinə, yəni, yaxınlıq və oxşarlıq  olmalıdır. Burada belə bir qərinə yoxdur və əvəzlik مِّنْ kimi göstərir. Buna baxmayaraq, təfsir və tərcümələrdə belə qəbul edilib ki, mətndəki o əvəzliyi özündən uzaqdakı اللَّه Allah kəlməsini ifadə edir.

Səba surəsinin 39-cu ayəsi də bu məsələ ilə əlaqədar olan başqa bir misal kimi göstərilə bilər. Bu ayəyə tərcümələrdə belə bir məna verilib:

De ki, həqiqətən mənim Rəbbim ruzini öz bəndələrindən istədiyinə çox, istədiyinə də az verir.2

Ərəb dili baxımından düzgün tərcümə belə olmalıdır:

De ki, mənim Rəbbim öz bəndələrindən istəyən və gücü çatan üçün ruzini yayar.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Mütərcim Asim, Qamus tərcüməsi (Firuzabadi), Bəhriyyə mətbəəsi, 1305. []
  2. Bu tərcümə Quran Yolu Türkcə Məal və Təfsir kitabından götürülmüşdür. Həmin kitab Xeyrəddin Qaraman, İbrahim Kafi Dönməz, Mustafa Çağrıcı, Sədrəddin Gümüş tərəfindən hazırlanmış və 2004-cü ildə Türkiyə Diyanət İşləri Başkanlığı (Dini Qurumlar Üzrə Dövlət İdarəsi) tərəfindən çap edilmişdir. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.187 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İnsan ağlına gələn və ürəyindən keçən pis şeylərə görə cavabdeh olacaq? 03.03.10 3.262 dəfə oxundu
2 Dində çatla məşğul olmağa necə baxılır? 25.05.10 1.931 dəfə oxundu
3 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.773 dəfə oxundu
4 Hikmət və təqvanın arasında nə cür bir münasibət var? 05.05.13 1.085 dəfə oxundu
5 Bilə-bilə günah işləməkdə inad edən dindən çıxarmı? 27.03.17 553 dəfə oxundu
6 İnsanlar sadəcə olaraq öz gücləri çatan şeyləri yerinə yetirməlidirlər? 04.08.09 1.539 dəfə oxundu
7 Kişilərin saqqal saxlamaması günahdır? 22.02.16 1.201 dəfə oxundu
8 Allah yazısı olan medalyonla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.033 dəfə oxundu
9 Hubbi lillah və buğzu lillah nə deməkdir? 23.05.13 1.211 dəfə oxundu
10 Ələ keçirilən qatillərin və teroristlərin döyülməsi doğrudur? 24.04.17 271 dəfə oxundu
11 Mən boynuma üstündə xaç işarəsi olan medalyon taxa bilərəm? 04.08.09 2.855 dəfə oxundu
12 Şeytan həmişə oyaq və fəal olur? 04.06.10 2.409 dəfə oxundu
13 Səhabələrin haqqında “radıyəllahu anh” deməyin hökmü 26.01.12 1.538 dəfə oxundu
14 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.413 dəfə oxundu
15 Hiləyi-Şəriyyənin hökmü nədir? 28.06.17 252 dəfə oxundu
16 Uşaqları böyüklərin yanında öpüb oynatmaq böyüklərə qarşı hörmətsizlikdir? 07.08.09 2.058 dəfə oxundu
17 Vicdan nə deməkdir? 26.06.10 47.864 dəfə oxundu
18 İslama əsasən surroqat analıq 03.02.12 1.866 dəfə oxundu
19 “Allah heç kəsə gücünün çatmadığı yükü yükləməz” nə deməkdir? 28.05.13 1.470 dəfə oxundu
20 Zina Yusif əleyhissəlama xoş görülmüşdü? 04.09.17 492 dəfə oxundu
21 Xristian dünyasının dünya iqtisadiyyatına hansısa bir xidməti olub? 18.12.09 3.054 dəfə oxundu
22 Tez-tez and içmək nə dərəcədə doğrudur? 07.12.15 1.184 dəfə oxundu
23 Dini məsələlərdə bir alimə tabe olmaq səhvdir? 09.02.12 2.153 dəfə oxundu
24 İmtahanda Qurana zidd olan bəndi seçmək olar? 19.08.13 1.403 dəfə oxundu
25 Qul haqqı bağışlanırmı? 18.09.17 564 dəfə oxundu
26 İnsan nə isə yarada bilər? 28.12.09 2.366 dəfə oxundu
27 Qan qardaşlığı və hökmü 01.12.10 3.089 dəfə oxundu
28 Dinimizi təhqir edən vebsaytlara hücum etməyimiz düzdür? 15.02.12 1.355 dəfə oxundu
29 Uğurlu-düşərli geyim elementləri və əşyalar ola bilər? 20.08.13 2.138 dəfə oxundu
30 Məcaz nədir? Quranda məcaz varmı? 03.11.17 273 dəfə oxundu
31 Donuz tükündən düzəldilən fırçaları işlətmək olar? 26.01.10 1.769 dəfə oxundu
32 Müsəlmanın müsəlmanla zarafatı 01.12.10 1.956 dəfə oxundu
33 Cudi dağı 22.02.12 1.574 dəfə oxundu
34 Gizli şahidlik barədə nə fikirləşirsiniz? 15.09.14 1.420 dəfə oxundu
35 Quranda birinci qat səma ilə qəsd edilən yer haradır? 02.03.18 168 dəfə oxundu
36 Bizə kiminsə eyibləri deyildikdə nə cür rəftar etməliyik? 10.04.11 1.838 dəfə oxundu
37 Övlad itirmək və ağlamaq 24.12.10 8.723 dəfə oxundu
38 Şəriət 01.03.12 2.385 dəfə oxundu
39 Planlarımız alınmırsa, nə etməliyik? 15.12.13 1.775 dəfə oxundu
40 Bir müəllimin ən mühüm xüsusiyyəti nə olmalıdır? 07.05.18 252 dəfə oxundu
41 Səid Nursinin kitablarının dövlət tərəfindən nəşr edilməsi doğrudurmu? 03.04.14 1.312 dəfə oxundu
42 Şeytanın aldada bilmədiyi Adəmi Həvva aldatdı? 29.05.13 1.676 dəfə oxundu
43 Həzrət və həzrətləri nə deməkdir? 10.03.12 1.887 dəfə oxundu
44 Millət vəkillərinin “məclis”i ilə “şura”arasındakı fərq nədir? 07.09.15 732 dəfə oxundu
45 Dəlilər və psixoloji xəstələr axirətdə diriləcəklərmi? 09.07.18 245 dəfə oxundu
46 Bir kişi bir qadına özəl dərs keçə bilər? 25.05.14 2.085 dəfə oxundu
47 Siz hansı məzhəbə qulluq edirsiniz? 09.02.11 2.680 dəfə oxundu
48 İrəm 10.04.12 1.897 dəfə oxundu
49 Müsəlmanlar nə üçün qeyri-müsəlmanlardan daha pis vəziyyətdədir? 27.07.15 1.002 dəfə oxundu
50 Nəsx nə deməkdir, Quranda nəsx varmı? 10.06.19 120 dəfə oxundu
51 Əlimdəki haram pulu ehtiyacı olan bir nəfərə verə bilərəm? 03.04.10 2.823 dəfə oxundu
52 Qonşudan icazə almamış internetə qoşulmaq olar? 21.02.11 1.919 dəfə oxundu
53 Şeyxeyn 10.04.12 2.041 dəfə oxundu
54 Zehni idarəetmə ilə cinayətə yönləndirilən insanın məsuliyyəti nədir? 28.09.16 486 dəfə oxundu
55 Daşınmaz əmlakımızı bankomatiklərə kirayə verə bilərikmi? 14.11.15 627 dəfə oxundu
56 Camaatı dindən soyutmamaq üçün bəzi şeyləri deməsəniz, olmaz? 24.02.11 1.670 dəfə oxundu
57 Dolya verən də alan kimi günaha batır? 21.05.12 1.604 dəfə oxundu
58 Şiələr möminlərin analarına necə dil uzada bilirlər? 07.10.16 1.106 dəfə oxundu
59 Müvəffəq olmağın yolu nədən keçir? Dində bu barədə nə deyilir? 17.04.10 2.554 dəfə oxundu
60 18 min aləm söhbəti düzdür? 17.03.11 4.418 dəfə oxundu
61 Həzrət sözü nə məna daşıyır? 25.12.12 3.300 dəfə oxundu
62 İslam aləmi niyə bu gündədi? 02.01.17 880 dəfə oxundu
63 Təvəkkül etmək 26.04.10 3.187 dəfə oxundu
64 Şumer kitabələri və dinlərə münasibət məsələsi 10.05.11 2.234 dəfə oxundu
65 Başqasının başına gələn müsibətə sevinmək günahdır? 05.03.13 1.317 dəfə oxundu
66 Qızıl hesabı açdırmaq caizdirmi? 03.02.17 283 dəfə oxundu
67 Dənizdən tapılan şeyləri mənimsəmək halaldır? 02.05.10 1.612 dəfə oxundu
68 Qütblərdə apardığınız müşahidələri başqaları özlərinə götürürlər? 19.05.11 1.612 dəfə oxundu
69 Qadınlar maşın sürə bilərlər? 23.04.13 2.019 dəfə oxundu
70 Müsabiqələrdə rəqibini öldürənə cəza verilirmi? 15.02.17 332 dəfə oxundu
71 Sabi nə deməkdir? Quranda sabilik barədə məlumat var? 21.05.10 2.417 dəfə oxundu
72 İnsan ürəyindən keçirdiyi hər şeyə görə cavabdehdir? 14.09.11 1.846 dəfə oxundu
73 Biz dilənçilərə mütləq pul verməliyik? 24.04.13 1.546 dəfə oxundu
74 Sevgililər günü və buna bənzər günləri qeyd etmək olarmı? 17.03.17 547 dəfə oxundu