Təvəkkül etmək
Müsəlmanlar > Fitvalar > Müxtəlif məsələlər Tarix: 26 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Təvəkkül sözünün mənası nədir? İndiyə qədər elə bilirdik ki, bu ancaq bir kişi adıdır. Son vaxtlarda isə televiziya və radioda verilən dini verilişlərdə bu sözü tez-tez eşidirik. Allaha təvəkkül etmək, Allaha pənah aparmaq kimi ifadələr nəyi bildirir? Əgər təvəkkül etmək bir məsələ barəsində: “Ya Allah”, - deməkdirsə, bunun qaydaları necə olmalıdır? Atalar sözü var ki, işləməyən dişləməz. Yəni, insan əlini ağdan qaraya vurmayıb ancaq Allaha təvəkkül etsə, bu ona bəsdir? Bu məsələ dində necə izah olunur?

Cavab: Təvəkkül etmək bir işdə aciz olduğunu qəbul edib, o işi başqa birisinə həvalə etmək deməkdir.1 Allaha təvəkkül etmək isə insanın bir işdə edə bildiyi hər şeyi yerinə yetirib qalanını Allaha həvalə etməyidir. Lakin bu məna zaman keçdikcə dəyişikliyə uğra(dıl)mış və elə güman edilmişdir ki, təvəkkül özünü yormadan hər şeyi elə Allaha həvalə edib, Ondan gözləmək deməkdir.

Bəzi Quran ayələri də bu məntiqə əsasən izah edildiyinə görə tənbəlliyə meylli, amma inkişaf etməyə meylli olmayan və məsuliyyəti Allaha yükləyən bir tutum və davranış meydana gəlmişdir. Halbuki, Allah Təala belə buyurur:

İnsana ancaq öz əməyi qalar (Nəcm, 53/39).

Bəzi insanlar: “Ey Rəbbimiz, bizə nə verəcəksənsə, elə bu dünyada ver”, – deyirlər. Onların Axirətdə heç bir payları yoxdur! Bəziləri isə: “Ey Rəbbimiz, bizə həm bu dünyada, həm də Axirətdə gözəllik (gözəl nemətlər) ver və bizi o atəşin əzabından uzaq eylə”, – deyirlər.

Onların hər birini öz qazandıqlarına (əməllərinə) görə mükafat gözləyir. Allah haqq-hesabı tez çəkəndir! (Bəqərə, 2/200-202).

Yuxarıda deyilənlərdən belə bir nəticə çıxır ki, bu dünyanı sevən işləyib-çalışmağa məcburdur. Həm dünyanı, həm də axirəti istəyən də çalışıb zəhmət çəkməlidir. Necə deyərlər, işləməyən dişləməz. Müvəffəqiyyət qazanmağın iki şərti vardır: Bunlardan biri müvəffəq olmağı istəmək, digəri isə lazımi gücə malik olmaqdır. Allah Təala belə buyurur:

Sənin Rəbbin ruzini istəyən və gücü çatan üçün yayar. O, bəndələrinin halından xəbərdardır və onları görür (İsra, 17/30).

Yer üzündə hazır vəziyyətdə pendir, çörək, yemək və sairə yoxdur, amma Allah onları əldə etmək üçün imkanlar yaradıb. Həmin imkanlardan istifadə edə bilməyənlər o nemətlərə çata bilməzlər. Qurani-Kərimdə deyilir:

Allah ruzini yer üzündə dörd gündə, axtarıb-arayanlar üçün eyni uzaqlıqda müəyyən etmişdir (Fussilət, 41/10).

Kim lazımi səviyyədə zəhmət çəksə, o nemətləri əldə edə bilər.

Allah bizim yaşadığımız ərazidə hansı nemət və imkanları yaradıbsa, biz ancaq onları tapa bilərik. Allah Ona belə deməyimizi istəmişdir:

İstədiyin şəxsə saysız-hesabsız ruzi verərsən (Ali-İmran, 3/27).

İmkanlar geniş olduğu halda, bizim lazımi gücümüz olmasa və ya işləməsək, heç bir şey əldə edə bilmərik. Buna görə də özümüzdə o gücü tapmalı və müvəffəqiyyət qazanmaq üçün əlimizdən gələni etməliyik. Quraqlıq, şiddətli yağış və zəlzələ kimi təbii fəlakətlərə qarşı gücümüz olmadığına görə isə bu cür məsələlərdə bütün tədbirlərimizi gördükdən sonra Allaha təvəkkül etməliyik.

Təfsir və tərcümə kitablarında bəzi ayələrə müxtəlif mənalar yüklənmiş və bu, yanlış təvəkkül fikirlərinə bir növ təkan vermişdir. Məsələn, yuxarıda nə məna daşıdığını göstərdiyimiz ayə (İsra, 17/30) belə tərcümə edilmişdir:

Sənin Rəbbin ruzini istədiyinə çox, istədiyinə də az verir. O bəndələrini tanıyır və onları görür.

Bu, يشاءistəyir, istəyərيقدر gücü çatır, çatar fellərinin aid olduğu o (III şəxs tək) əvəzliyinin nəyi ifadə etməsi ilə əlaqədar seçimdən irəli gəlir. Ərəb dilində əvəzlik ən yaxınını göstərir, uzaqdakı bir şeyə aid olması üçün arada qərinə, yəni, yaxınlıq və oxşarlıq  olmalıdır. Burada belə bir qərinə yoxdur və əvəzlik مِّنْ kimi göstərir. Buna baxmayaraq, təfsir və tərcümələrdə belə qəbul edilib ki, mətndəki o əvəzliyi özündən uzaqdakı اللَّه Allah kəlməsini ifadə edir.

Səba surəsinin 39-cu ayəsi də bu məsələ ilə əlaqədar olan başqa bir misal kimi göstərilə bilər. Bu ayəyə tərcümələrdə belə bir məna verilib:

De ki, həqiqətən mənim Rəbbim ruzini öz bəndələrindən istədiyinə çox, istədiyinə də az verir.2

Ərəb dili baxımından düzgün tərcümə belə olmalıdır:

De ki, mənim Rəbbim öz bəndələrindən istəyən və gücü çatan üçün ruzini yayar.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Mütərcim Asim, Qamus tərcüməsi (Firuzabadi), Bəhriyyə mətbəəsi, 1305. []
  2. Bu tərcümə Quran Yolu Türkcə Məal və Təfsir kitabından götürülmüşdür. Həmin kitab Xeyrəddin Qaraman, İbrahim Kafi Dönməz, Mustafa Çağrıcı, Sədrəddin Gümüş tərəfindən hazırlanmış və 2004-cü ildə Türkiyə Diyanət İşləri Başkanlığı (Dini Qurumlar Üzrə Dövlət İdarəsi) tərəfindən çap edilmişdir. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.180 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Xristian dünyasının dünya iqtisadiyyatına hansısa bir xidməti olub? 18.12.09 3.051 dəfə oxundu
2 Tez-tez and içmək nə dərəcədə doğrudur? 07.12.15 1.174 dəfə oxundu
3 Dini məsələlərdə bir alimə tabe olmaq səhvdir? 09.02.12 2.144 dəfə oxundu
4 İmtahanda Qurana zidd olan bəndi seçmək olar? 19.08.13 1.399 dəfə oxundu
5 Qul haqqı bağışlanırmı? 18.09.17 507 dəfə oxundu
6 İnsan nə isə yarada bilər? 28.12.09 2.359 dəfə oxundu
7 Qan qardaşlığı və hökmü 01.12.10 3.086 dəfə oxundu
8 Dinimizi təhqir edən vebsaytlara hücum etməyimiz düzdür? 15.02.12 1.355 dəfə oxundu
9 Uğurlu-düşərli geyim elementləri və əşyalar ola bilər? 20.08.13 2.129 dəfə oxundu
10 Məcaz nədir? Quranda məcaz varmı? 03.11.17 267 dəfə oxundu
11 Donuz tükündən düzəldilən fırçaları işlətmək olar? 26.01.10 1.768 dəfə oxundu
12 Müsəlmanın müsəlmanla zarafatı 01.12.10 1.950 dəfə oxundu
13 Cudi dağı 22.02.12 1.569 dəfə oxundu
14 Gizli şahidlik barədə nə fikirləşirsiniz? 15.09.14 1.420 dəfə oxundu
15 Quranda birinci qat səma ilə qəsd edilən yer haradır? 02.03.18 164 dəfə oxundu
16 Bizə kiminsə eyibləri deyildikdə nə cür rəftar etməliyik? 10.04.11 1.832 dəfə oxundu
17 Övlad itirmək və ağlamaq 24.12.10 8.247 dəfə oxundu
18 Şəriət 01.03.12 2.357 dəfə oxundu
19 Planlarımız alınmırsa, nə etməliyik? 15.12.13 1.760 dəfə oxundu
20 Bir müəllimin ən mühüm xüsusiyyəti nə olmalıdır? 07.05.18 240 dəfə oxundu
21 Səid Nursinin kitablarının dövlət tərəfindən nəşr edilməsi doğrudurmu? 03.04.14 1.309 dəfə oxundu
22 Şeytanın aldada bilmədiyi Adəmi Həvva aldatdı? 29.05.13 1.671 dəfə oxundu
23 Həzrət və həzrətləri nə deməkdir? 10.03.12 1.875 dəfə oxundu
24 Millət vəkillərinin “məclis”i ilə “şura”arasındakı fərq nədir? 07.09.15 732 dəfə oxundu
25 Dəlilər və psixoloji xəstələr axirətdə diriləcəklərmi? 09.07.18 227 dəfə oxundu
26 Bir kişi bir qadına özəl dərs keçə bilər? 25.05.14 2.064 dəfə oxundu
27 Siz hansı məzhəbə qulluq edirsiniz? 09.02.11 2.675 dəfə oxundu
28 İrəm 10.04.12 1.890 dəfə oxundu
29 Müsəlmanlar nə üçün qeyri-müsəlmanlardan daha pis vəziyyətdədir? 27.07.15 998 dəfə oxundu
30 Nəsx nə deməkdir, Quranda nəsx varmı? 10.06.19 46 dəfə oxundu
31 Əlimdəki haram pulu ehtiyacı olan bir nəfərə verə bilərəm? 03.04.10 2.801 dəfə oxundu
32 Qonşudan icazə almamış internetə qoşulmaq olar? 21.02.11 1.913 dəfə oxundu
33 Şeyxeyn 10.04.12 2.035 dəfə oxundu
34 Zehni idarəetmə ilə cinayətə yönləndirilən insanın məsuliyyəti nədir? 28.09.16 485 dəfə oxundu
35 Daşınmaz əmlakımızı bankomatiklərə kirayə verə bilərikmi? 14.11.15 626 dəfə oxundu
36 Camaatı dindən soyutmamaq üçün bəzi şeyləri deməsəniz, olmaz? 24.02.11 1.669 dəfə oxundu
37 Dolya verən də alan kimi günaha batır? 21.05.12 1.601 dəfə oxundu
38 Şiələr möminlərin analarına necə dil uzada bilirlər? 07.10.16 1.069 dəfə oxundu
39 Müvəffəq olmağın yolu nədən keçir? Dində bu barədə nə deyilir? 17.04.10 2.552 dəfə oxundu
40 18 min aləm söhbəti düzdür? 17.03.11 4.408 dəfə oxundu
41 Həzrət sözü nə məna daşıyır? 25.12.12 3.210 dəfə oxundu
42 İslam aləmi niyə bu gündədi? 02.01.17 862 dəfə oxundu
43 Təvəkkül etmək 26.04.10 3.180 dəfə oxundu
44 Şumer kitabələri və dinlərə münasibət məsələsi 10.05.11 2.225 dəfə oxundu
45 Başqasının başına gələn müsibətə sevinmək günahdır? 05.03.13 1.317 dəfə oxundu
46 Qızıl hesabı açdırmaq caizdirmi? 03.02.17 283 dəfə oxundu
47 Dənizdən tapılan şeyləri mənimsəmək halaldır? 02.05.10 1.607 dəfə oxundu
48 Qütblərdə apardığınız müşahidələri başqaları özlərinə götürürlər? 19.05.11 1.612 dəfə oxundu
49 Qadınlar maşın sürə bilərlər? 23.04.13 2.001 dəfə oxundu
50 Müsabiqələrdə rəqibini öldürənə cəza verilirmi? 15.02.17 332 dəfə oxundu
51 Sabi nə deməkdir? Quranda sabilik barədə məlumat var? 21.05.10 2.401 dəfə oxundu
52 İnsan ürəyindən keçirdiyi hər şeyə görə cavabdehdir? 14.09.11 1.841 dəfə oxundu
53 Biz dilənçilərə mütləq pul verməliyik? 24.04.13 1.521 dəfə oxundu
54 Sevgililər günü və buna bənzər günləri qeyd etmək olarmı? 17.03.17 536 dəfə oxundu
55 İnsan ağlına gələn və ürəyindən keçən pis şeylərə görə cavabdeh olacaq? 03.03.10 3.244 dəfə oxundu
56 Dində çatla məşğul olmağa necə baxılır? 25.05.10 1.929 dəfə oxundu
57 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.755 dəfə oxundu
58 Hikmət və təqvanın arasında nə cür bir münasibət var? 05.05.13 1.085 dəfə oxundu
59 Bilə-bilə günah işləməkdə inad edən dindən çıxarmı? 27.03.17 543 dəfə oxundu
60 İnsanlar sadəcə olaraq öz gücləri çatan şeyləri yerinə yetirməlidirlər? 04.08.09 1.535 dəfə oxundu
61 Kişilərin saqqal saxlamaması günahdır? 22.02.16 1.180 dəfə oxundu
62 Allah yazısı olan medalyonla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.025 dəfə oxundu
63 Hubbi lillah və buğzu lillah nə deməkdir? 23.05.13 1.207 dəfə oxundu
64 Ələ keçirilən qatillərin və teroristlərin döyülməsi doğrudur? 24.04.17 270 dəfə oxundu
65 Mən boynuma üstündə xaç işarəsi olan medalyon taxa bilərəm? 04.08.09 2.812 dəfə oxundu
66 Şeytan həmişə oyaq və fəal olur? 04.06.10 2.403 dəfə oxundu
67 Səhabələrin haqqında “radıyəllahu anh” deməyin hökmü 26.01.12 1.537 dəfə oxundu
68 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.408 dəfə oxundu
69 Hiləyi-Şəriyyənin hökmü nədir? 28.06.17 250 dəfə oxundu
70 Uşaqları böyüklərin yanında öpüb oynatmaq böyüklərə qarşı hörmətsizlikdir? 07.08.09 2.047 dəfə oxundu
71 Vicdan nə deməkdir? 26.06.10 47.772 dəfə oxundu
72 İslama əsasən surroqat analıq 03.02.12 1.861 dəfə oxundu
73 “Allah heç kəsə gücünün çatmadığı yükü yükləməz” nə deməkdir? 28.05.13 1.463 dəfə oxundu
74 Zina Yusif əleyhissəlama xoş görülmüşdü? 04.09.17 461 dəfə oxundu