Cənnət və Cəhənnəm əbədidir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Ölümdən sonrakı həyat Tarix: 16 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bəzi insanlar Quran ayələrindəki xuld və əbəd sözlərinin mənşəyinə və guya həzrəti Əbu Bəkr və Abdulla ibn Məsuddan iqtibas etdiklərini irəli sürdükləri sözlərə əsaslanaraq Cənnət və Cəhənnəmin bizim başa düşdüyümüz mənada əbədiliyi məsələsində şübhə oyandırırlar. Bu barədə nə deyə bilərsiniz? Yəni, bilmək istəyirəm ki, Cəhənnəm əbədidir, yoxsa yox?

Cavab: Hər şeydən əvvəl qeyd edək ki, Allahın ayələrini insanların sözlərinə əsaslanıb qiymətləndirmək düzgün deyil. Çünki Quranın izah edilməsi öhdəliyini necə deyərlər, Allah Təala məhz Özü götürüb.

“(Ey Muhəmməd!) Cəbrayıl sənə Quranı bildirdiyi vaxt tələm-tələsik dilini tərpətmə.

Onu cəm etmək və oxutmaq bizim işimizdir.

Biz oxuduğumuz vaxt onun oxunuşunu izlə.

Sonra onu izah etmək də bizim işimizdir”.1

“Əlim, Lam, Ra. Bu elə bir kitabdır ki, ayələri möhkəm edilmiş, sonra hakim (müdrik) olan və hər şeyin iç üzünü bilən Allah tərəfindən təfsilatla izah edilmişdir”.2

Buna görə də bir ayəni başa düşmək üçün başqa ayələrə də baxmaq, bir qayda olaraq ayələri birlikdə təhlil edib qiymətləndirmək lazımdır. Cənnət və Cəhənnəmlə əlaqədar olan Quran ayələrinin bəzilərində açıq-aydın formada bildirilib ki, möminlər Cənnətdə, kafirlər isə Cəhənnəmdə əbədi olaraq (xalidiinə fiha əbədən) qalacaqlar.3

“Biz heç bir bəşərə (insan) xuld (əbədiyyət) qismət etmədik. Sən ölsən, onlar əbədi qalacaqlar?

Hər nəfs ölümü dadacaq!”.4

Ayəyə əsasən xuld ölməzlik deməkdir. Bu söz dünya haqqında işlədildiyi vaxt uzun bir müddət, Axirət barədə işlədildikdə isə sonsuzluq mənalarını verir.

Bir sözlə, “hadis olan, yəni sonradan mövcud olan, yaradılan varlıqlar əbədi ola bilməz” kimi elementar məntiq qaydaları ilə Allahın ayələrini təvil edib yozmaq düzgün deyil. Allah nə buyurursa, onu o cür başa düşməliyik. Yoxsa, əstəğfirullah, bizim nə həddimiz var ki, Allahı haqq-hesaba çəkək? Bu mümkün deyil! Ona görə də bu cür məsələlərdə çaş-baş olmamaq üçün insanların dediklərinə deyil, Allahın dediyinə və nəyi necə dediyinə baxmalıyıq. Onun kitabında bir ixtilaf və ziddiyyət olmadığına görə həm başımız dinc olar, həm də ürəyimiz rahat. Buna görə Allah Təala buyurur:

“Qəlblər ancaq və ancaq Allahı zikr etməklə rahatlığa qovuşur”.5

Allahın zikri Qurandır.

  1. Qiyamət, 75/16-19. []
  2. Hud, 11/1. []
  3. Nisa, 4/57, 122, 169; Maidə, 5/119; Tövbə, 9/22, 100; Kəhf, 18/3; Əhzab, 33/65; Təğabun, 64/9; Talaq, 65/11; Cinn, 72/23; Beyyinə, 98/8. []
  4. Ənbiya, 21/34-35. []
  5. Rəd, 13/28. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.605 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qiyamət günü Allah Təala kimlərə kömək edəcəkdir? 19.02.16 1.065 dəfə oxundu
2 Qurana əsasən insan öldüyü vaxt güclü ağrı hiss edir? 27.02.12 5.503 dəfə oxundu
3 Cənnətin içində birdən artıq cənnət varmı? 29.08.16 667 dəfə oxundu
4 Cənnət və Cəhənnəm əbədidir? 16.04.10 2.605 dəfə oxundu
5 İnsan öldüyü vaxt şeytan imanını almaq üçün gəlir? 26.01.11 2.929 dəfə oxundu
6 Qiyamət saatını görənlərin son andakı imanı qəbul ediləcəkmi? 15.05.17 768 dəfə oxundu
7 Axirətdə kim dünyada 1 gün, ya da daha az qaldığını güman edəcək? 29.08.14 1.442 dəfə oxundu
8 Əzrailin adı Quran və hədislərdə var? 14.03.12 2.889 dəfə oxundu
9 “Hüzurumuza ilk yaratdığımız kimi gəldiniz” ayəsini necə başa düşəcəyik? 03.07.17 256 dəfə oxundu
10 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 3.069 dəfə oxundu
11 Peyğəmbər deyib ki, rəhmətliklərinizə Yasin oxuyun? 14.05.12 15.604 dəfə oxundu
12 Allah, istədiyi adamın canını vaxtından qabaq alırmı? 28.01.19 366 dəfə oxundu
13 Axirət günü ilə Qiyamət günü eyni gündür, yoxsa ayrı? 27.04.10 3.771 dəfə oxundu
14 İhdad 18.05.12 1.302 dəfə oxundu
15 Ölüm ilə yenidən diriliş arasındakı müddət nə qədər olacaq? 04.01.19 323 dəfə oxundu
16 Ölüm qorxusu 16.12.10 4.430 dəfə oxundu
17 İslamda isqatu-s-səlat deyilən bir şey var? 25.06.12 1.583 dəfə oxundu
18 Deyirlər ki, dünya axirətin tarlasıdır. Bunu necə izah etmək olar? 04.08.09 1.800 dəfə oxundu
19 Ayə olmağına baxmayaraq mollalar nə üçün ölüyə təlqin edirlər? 27.06.12 1.851 dəfə oxundu
20 İnsan ürəyindən keçən şeylərə görə cavabdehdir? 11.02.11 2.422 dəfə oxundu
21 İnsan öldükdə ruhla bədənin əlaqəsi yerli-dibli kəsilir? 27.08.12 2.665 dəfə oxundu
22 Tövbə edə bilmədən ölən insanın halı necə olacaq? 21.02.11 2.506 dəfə oxundu
23 Hal-hazırda Cənnət və Cəhənnəm var? 01.03.13 2.674 dəfə oxundu
24 Bir kişi ölən arvadının meyyitini yuya bilər? 03.03.11 2.669 dəfə oxundu
25 Axirətdə kimin nə deyəcəyi bu dünyada müəyyən olunub? 29.06.13 1.989 dəfə oxundu
26 Biz Cənnətdə Allahı görə biləcəyik? 10.03.10 3.852 dəfə oxundu
27 Cənnətdə hamı Allahı görəcək? 04.03.11 2.536 dəfə oxundu
28 Hud 106-108-ci ayələrə əsasən Cənnət və Cəhənnəmin bir axırı var? 21.12.13 1.728 dəfə oxundu
29 Balaca vaxtı ölənlər Cənnətdə də o cür qalacaqlar? 18.05.14 1.823 dəfə oxundu
30 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.874 dəfə oxundu
31 İnsan öləndən sonra bəzi əməlləri yazılmağa davam edir? 25.01.14 2.064 dəfə oxundu
32 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 22.653 dəfə oxundu
33 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.203 dəfə oxundu
34 Ölüm əsnasında insanın cənnətlik və ya cəhənnəmlik olduğu bilinirmi? 13.11.15 1.433 dəfə oxundu
35 Üç aylarda vəfat edənlər həqiqətən də, haqq-hesaba çəkilmirlər? 07.01.10 3.069 dəfə oxundu
36 Ölünün dalınca verilən nəzirin savabı ölüyə çatır? 27.04.11 3.105 dəfə oxundu
37 Böyük günah törədən mütləq surətdə Cəhənnəmə vasil olacaq? 08.02.15 1.312 dəfə oxundu
38 Axirətdə günahkar möminlərin vəziyyəti necə olacaq? 22.01.10 2.934 dəfə oxundu
39 Ölüyə Quran tapşırmaqla əlaqədar hədislər səhihdir? 01.07.11 2.097 dəfə oxundu
40 Cənnətin altından çayların axdığını nə cür başa düşmək lazımdır? 25.05.15 1.321 dəfə oxundu
41 Bizim bu dünyada qayəmiz Cənnəti qazanmaqdır yoxsa Allah rizasını? 07.08.09 1.971 dəfə oxundu
42 Ana bətnində ölən körpələr Cənnətə daxil olacaqlar? 27.10.11 2.481 dəfə oxundu
43 Meyyit namazında: “Haqqımı halal etmirəm” deməyin hökmü nədir? 28.05.15 1.339 dəfə oxundu