Cənnət və Cəhənnəm əbədidir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Ölümdən sonrakı həyat Tarix: 16 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bəzi insanlar Quran ayələrindəki xuld və əbəd sözlərinin mənşəyinə və guya həzrəti Əbu Bəkr və Abdulla ibn Məsuddan iqtibas etdiklərini irəli sürdükləri sözlərə əsaslanaraq Cənnət və Cəhənnəmin bizim başa düşdüyümüz mənada əbədiliyi məsələsində şübhə oyandırırlar. Bu barədə nə deyə bilərsiniz? Yəni, bilmək istəyirəm ki, Cəhənnəm əbədidir, yoxsa yox?

Cavab: Hər şeydən əvvəl qeyd edək ki, Allahın ayələrini insanların sözlərinə əsaslanıb qiymətləndirmək düzgün deyil. Çünki Quranın izah edilməsi öhdəliyini necə deyərlər, Allah Təala məhz Özü götürüb.

“(Ey Muhəmməd!) Cəbrayıl sənə Quranı bildirdiyi vaxt tələm-tələsik dilini tərpətmə.

Onu cəm etmək və oxutmaq bizim işimizdir.

Biz oxuduğumuz vaxt onun oxunuşunu izlə.

Sonra onu izah etmək də bizim işimizdir”.1

“Əlim, Lam, Ra. Bu elə bir kitabdır ki, ayələri möhkəm edilmiş, sonra hakim (müdrik) olan və hər şeyin iç üzünü bilən Allah tərəfindən təfsilatla izah edilmişdir”.2

Buna görə də bir ayəni başa düşmək üçün başqa ayələrə də baxmaq, bir qayda olaraq ayələri birlikdə təhlil edib qiymətləndirmək lazımdır. Cənnət və Cəhənnəmlə əlaqədar olan Quran ayələrinin bəzilərində açıq-aydın formada bildirilib ki, möminlər Cənnətdə, kafirlər isə Cəhənnəmdə əbədi olaraq (xalidiinə fiha əbədən) qalacaqlar.3

“Biz heç bir bəşərə (insan) xuld (əbədiyyət) qismət etmədik. Sən ölsən, onlar əbədi qalacaqlar?

Hər nəfs ölümü dadacaq!”.4

Ayəyə əsasən xuld ölməzlik deməkdir. Bu söz dünya haqqında işlədildiyi vaxt uzun bir müddət, Axirət barədə işlədildikdə isə sonsuzluq mənalarını verir.

Bir sözlə, “hadis olan, yəni sonradan mövcud olan, yaradılan varlıqlar əbədi ola bilməz” kimi elementar məntiq qaydaları ilə Allahın ayələrini təvil edib yozmaq düzgün deyil. Allah nə buyurursa, onu o cür başa düşməliyik. Yoxsa, əstəğfirullah, bizim nə həddimiz var ki, Allahı haqq-hesaba çəkək? Bu mümkün deyil! Ona görə də bu cür məsələlərdə çaş-baş olmamaq üçün insanların dediklərinə deyil, Allahın dediyinə və nəyi necə dediyinə baxmalıyıq. Onun kitabında bir ixtilaf və ziddiyyət olmadığına görə həm başımız dinc olar, həm də ürəyimiz rahat. Buna görə Allah Təala buyurur:

“Qəlblər ancaq və ancaq Allahı zikr etməklə rahatlığa qovuşur”.5

Allahın zikri Qurandır.

  1. Qiyamət, 75/16-19. []
  2. Hud, 11/1. []
  3. Nisa, 4/57, 122, 169; Maidə, 5/119; Tövbə, 9/22, 100; Kəhf, 18/3; Əhzab, 33/65; Təğabun, 64/9; Talaq, 65/11; Cinn, 72/23; Beyyinə, 98/8. []
  4. Ənbiya, 21/34-35. []
  5. Rəd, 13/28. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.589 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Axirətdə kim dünyada 1 gün, ya da daha az qaldığını güman edəcək? 29.08.14 1.435 dəfə oxundu
2 Əzrailin adı Quran və hədislərdə var? 14.03.12 2.840 dəfə oxundu
3 “Hüzurumuza ilk yaratdığımız kimi gəldiniz” ayəsini necə başa düşəcəyik? 03.07.17 245 dəfə oxundu
4 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 3.056 dəfə oxundu
5 Peyğəmbər deyib ki, rəhmətliklərinizə Yasin oxuyun? 14.05.12 15.238 dəfə oxundu
6 Allah, istədiyi adamın canını vaxtından qabaq alırmı? 28.01.19 323 dəfə oxundu
7 Axirət günü ilə Qiyamət günü eyni gündür, yoxsa ayrı? 27.04.10 3.734 dəfə oxundu
8 İhdad 18.05.12 1.301 dəfə oxundu
9 Ölüm ilə yenidən diriliş arasındakı müddət nə qədər olacaq? 04.01.19 286 dəfə oxundu
10 Ölüm qorxusu 16.12.10 4.373 dəfə oxundu
11 İslamda isqatu-s-səlat deyilən bir şey var? 25.06.12 1.577 dəfə oxundu
12 Deyirlər ki, dünya axirətin tarlasıdır. Bunu necə izah etmək olar? 04.08.09 1.792 dəfə oxundu
13 Ayə olmağına baxmayaraq mollalar nə üçün ölüyə təlqin edirlər? 27.06.12 1.848 dəfə oxundu
14 İnsan ürəyindən keçən şeylərə görə cavabdehdir? 11.02.11 2.405 dəfə oxundu
15 İnsan öldükdə ruhla bədənin əlaqəsi yerli-dibli kəsilir? 27.08.12 2.621 dəfə oxundu
16 Tövbə edə bilmədən ölən insanın halı necə olacaq? 21.02.11 2.500 dəfə oxundu
17 Hal-hazırda Cənnət və Cəhənnəm var? 01.03.13 2.640 dəfə oxundu
18 Bir kişi ölən arvadının meyyitini yuya bilər? 03.03.11 2.658 dəfə oxundu
19 Axirətdə kimin nə deyəcəyi bu dünyada müəyyən olunub? 29.06.13 1.971 dəfə oxundu
20 Biz Cənnətdə Allahı görə biləcəyik? 10.03.10 3.818 dəfə oxundu
21 Cənnətdə hamı Allahı görəcək? 04.03.11 2.522 dəfə oxundu
22 Hud 106-108-ci ayələrə əsasən Cənnət və Cəhənnəmin bir axırı var? 21.12.13 1.710 dəfə oxundu
23 Balaca vaxtı ölənlər Cənnətdə də o cür qalacaqlar? 18.05.14 1.792 dəfə oxundu
24 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.828 dəfə oxundu
25 İnsan öləndən sonra bəzi əməlləri yazılmağa davam edir? 25.01.14 2.054 dəfə oxundu
26 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 22.340 dəfə oxundu
27 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.198 dəfə oxundu
28 Ölüm əsnasında insanın cənnətlik və ya cəhənnəmlik olduğu bilinirmi? 13.11.15 1.410 dəfə oxundu
29 Üç aylarda vəfat edənlər həqiqətən də, haqq-hesaba çəkilmirlər? 07.01.10 3.047 dəfə oxundu
30 Ölünün dalınca verilən nəzirin savabı ölüyə çatır? 27.04.11 3.075 dəfə oxundu
31 Böyük günah törədən mütləq surətdə Cəhənnəmə vasil olacaq? 08.02.15 1.306 dəfə oxundu
32 Axirətdə günahkar möminlərin vəziyyəti necə olacaq? 22.01.10 2.925 dəfə oxundu
33 Ölüyə Quran tapşırmaqla əlaqədar hədislər səhihdir? 01.07.11 2.094 dəfə oxundu
34 Cənnətin altından çayların axdığını nə cür başa düşmək lazımdır? 25.05.15 1.309 dəfə oxundu
35 Bizim bu dünyada qayəmiz Cənnəti qazanmaqdır yoxsa Allah rizasını? 07.08.09 1.962 dəfə oxundu
36 Ana bətnində ölən körpələr Cənnətə daxil olacaqlar? 27.10.11 2.456 dəfə oxundu
37 Meyyit namazında: “Haqqımı halal etmirəm” deməyin hökmü nədir? 28.05.15 1.327 dəfə oxundu
38 Qiyamət günü Allah Təala kimlərə kömək edəcəkdir? 19.02.16 1.032 dəfə oxundu
39 Qurana əsasən insan öldüyü vaxt güclü ağrı hiss edir? 27.02.12 5.323 dəfə oxundu
40 Cənnətin içində birdən artıq cənnət varmı? 29.08.16 655 dəfə oxundu
41 Cənnət və Cəhənnəm əbədidir? 16.04.10 2.589 dəfə oxundu
42 İnsan öldüyü vaxt şeytan imanını almaq üçün gəlir? 26.01.11 2.903 dəfə oxundu
43 Qiyamət saatını görənlərin son andakı imanı qəbul ediləcəkmi? 15.05.17 761 dəfə oxundu