Hilalın görünməsi və Ərəfat vəqfəsi
Müsəlmanlar > Fitvalar > Həcc-ömrə Tarix: 14 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Əvvəlki illərdə Türkiyədə aparılan müşahidələrə əsasən zilhiccə ayının 10-u, yəni, qurban bayramının ilk günü filan günə təsadüf edirdi. O illərdə Səudiyyə Ərəbistanı qurban bayramını bir gün qabağa çəkmişdi. Buna görə də hacılar Ərəfata bir gün qabaq çıxdılar. Türk hacıları da bunu əsas götürdülər. Görəsən, həcc Ərəfatdan ibarət olduğuna görə və öz vaxtında yerinə yetirilməyən vəqfə etibarsız sayıldığı üçün bunun məsuliyyəti kimə düşür?

Cavab: Ərəfat vəqfəsi zilhiccə ayının 9-cu günü günortadan başlayıb günəş batanadək davam edir. Vəqfəni ertəsi gün dan yeri ağarana qədər də yerinə yetirmək olar. Zilhiccə ayı qəməri aylardandır. Ondan əvvəlki ay zilqədə ayıdır. Hər bir qəməri ay kimi zilqədə də 29 və ya 30 gündən ibarət olur. Əgər zilqədə ayının 29-cu günü günəşin qürubundan sonra qərb tərəfdəki üfüqdə batmaqda olan hilal (aypara) görülsə, bu, zilhiccə ayının başlandığını göstərir. Əgər hilal müşahidə edilməsə, belə qəbul olunur ki, zilqədə ayı 30 gün davam edib və ondan sonrakı gün zilhiccənin 1-ci günüdür.

Dünyanın (yer kürəsi) coğrafi vəziyyətinə görə hilalı hər yerdə eyni gündə görmək olmur. Buna görə də yeni ayın başlanması günü ta əvvəldən bəri ixtilaflı məsələ olub. Bu ixtilafa son qoymaq məqsədilə Türkiyənin rəhbərliyi altında tədqiqatlar aparılmış və İslam ölkələri təqvim komissiyası qurulmuşdur. Artıq hilal yer kürəsinin harasında birinci müşahidə edilsə, o andan başlayaraq yeni ay girmiş hesab edilir. Təqvim komissiyası müşahidə aparmır. Təzə ayın görülməsi məsələsi burada əvvəlcədən aparılmış hesablama ilə müəyyənləşdirilir. Amma qədim dövrün alimlərinin əksəriyyəti təzə ayın hesablama vasitəsilə müəyyən edilməsini düzgün hesab etməyiblər. Onlar belə bir şərt irəli sürüblər ki, bu məsələdə yalın gözlə aparılan müşahidə əsas götürülsün. Türkiyə Respublikasının din işləri yüksək şurası dini dairə məntəqələrindən müşahidə aparmalarını tələb edib təqvim komissiyasının hesablamalarını müşahidə ilə də təsdiq edir.

Səudiyyə Ərəbistanı qəməri ayların başlamasını hesablamayla müəyyənləşdirmə prinsipinə uymur. Onlar hilalı gördüyünü deyib səlahiyyətli şəxslərə müraciət edənlərin şahidliyinə əsasən təzə ayı elan edirlər. Bəzən hilalı görməyin qeyri-mümkün olduğu hallarda belə, təzə ayın elan edilməsi müşahidə aparanların səhvə yol vermiş yaxud da yalan demiş ola biləcəkləri qənaətini doğurur. Türkiyənin Səudiyyə Ərəbistanının səlahiyyətli xadimlərini bu məsələdə qane etmək cəhdləri bu günədək bir nəticə verməyib. Elə buna görə də bu məsələ ətrafında əvvəldən bəri var olan ixtilaf və fikir ayrılığı hələ də davam edir.

Amma bu ixtilaf Ərəfat vəqfəsinin heç vaxt iki ayrı gündə yerinə yetirilməsinə səbəb olmayıb. Çünki peyğəmbər (s. a. v.) bir həcc əmirliyi vəzifəsi qoyub. Buna əsasən hacılar həcc əmirinin müəyyənləşdirdiyi gündə Ərəfat vəqfəsi etməlidirlər. Çünki onun ixtilaflı bir məsələdə verdiyi qərar ixtilafı aradan qaldırır.

Həzrəti Muhəmməddən (s. a. v.) belə bir hədis nəql edilmişdir:

“Orucunuz oruc tutduğunuz gündə, ramazan bayramınız bayramı qeyd etdiyiniz gündə, Ərəfatınız Ərəfata çıxdığınız gündə, qurban bayramınız da qurban kəsdiyiniz gündədir”.1

Yuxarıdakı hədisə əsasən Ərəfat vəqfəsinin vaxtı insanların Ərəfə günü olması qənaətinə gələrək vəqfəyə durduqları gündür.

İmam Muhəmmədin belə dediyi nəql olunur: “Hilalı şəxsən görən şəxs öz təsbitinə əsasən Ərəfə günü olan gündə vəqfə etsə, vəqfəsi düzgün olmaz. O, həcc əmiri ilə birlikdə yenidən vəqfə etməlidir. Çünki hamılıqla vəqfə edilən gün həqiqətdə bayram günü də olsa, dəstə haqqında həcc günü, yəni, Ərəfə günü hesab olunur. Vəqfə vaxtında ixtilafa düşmək düzgün olmaz. Buna görə də həmin şəxsin təkbaşına etdiyi vəqfənin bir əhəmiyyəti qalmaz. Fikir və qənaət bildirilməsini caiz qılan bir səbəbə görə həcc əmiri vəqfəni bir gün gecikdirsə, ondan əvvəl vəqfə edənin vəqfəsi düzgün olmaz”.2

Nəticə olaraq qeyd edək ki, hacıların Ərəfatda yerinə yetirdikləri vəqfə xüsusi şərtləri baxımından tam və yerindədir. Din işləri şurasının Ərəfat vəqfəsi ilə əlaqədar fərqli bir şey tətbiq etməsindən söhbət gedə bilməz.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Kəmaləddin ibn Əl-Hümam, Şərhu Fəthil-qadir, Beyrut, 3-cü cild, s. 169. []
  2. Yenə orada. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.669 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Həccə qəssab kimi getmək və Həccin yerinə yetirilməsi 06.11.09 1.511 dəfə oxundu
2 Həcc mövsümündə kəsilən qurbanların ətini nə edirlər? 14.03.10 1.724 dəfə oxundu
3 Kəbənin örtüyü niyə qaradır? 04.05.11 1.815 dəfə oxundu
4 Zəm-zəm suyunun və Həcər-ul Əsvədin mənbəyi cənnətdəndir? 16.11.16 485 dəfə oxundu
5 Həccin insanın boynuna gəlməsi 11.11.09 1.655 dəfə oxundu
6 Deyirlər ki, ömrəyə gedənə Həcc də vacib olur. Bu düzdür? 14.03.10 1.501 dəfə oxundu
7 Qadın yanında kişi olmadan Həccə gedə bilər? 13.05.14 1.339 dəfə oxundu
8 Qadınlar ehramdan çıxanda saçlarını dibdən kəsməlidir? 21.11.16 457 dəfə oxundu
9 Qara daşa bu qədər hörmət qoymaq ifrata varmaq deyilmi? 23.02.10 1.810 dəfə oxundu
10 Həcc ibadətində təraş olmaq nəyin rəmzidir? 14.03.10 1.463 dəfə oxundu
11 Ömrəyə gedənlər qurban kəsib oruc tutmalıdırlar? 31.05.11 1.610 dəfə oxundu
12 Musa və İsa əleyhissəlam Məkkəyə gedib Həcc ediblərmi? 30.11.16 372 dəfə oxundu
13 Bunlar həcc ziyarətində yol verilən nöqsanlardan hesab olunur? 11.11.09 1.488 dəfə oxundu
14 Bir qadın Həccə getmək üçün mütləq ərindən icazə almalıdır? 14.03.10 1.579 dəfə oxundu
15 Həcc ziyarətini müxtəlif səbəblərlə gecikdirmək olar? 09.07.11 1.455 dəfə oxundu
16 İbrahim əleyhissəlam yoldaşı Həcərlə oğlu İsmayılı niyə Məkkəyə gətirmişdir? 14.12.16 340 dəfə oxundu
17 Bir neçə dəfə həccə getmək və ömrə ziyarəti dini cəhətdən düzgündür? 11.11.09 1.789 dəfə oxundu
18 Həcdə şeytan daşlamaq 14.03.10 2.653 dəfə oxundu
19 Ehramın qadağaları nədən ibarətdir? 12.07.11 2.970 dəfə oxundu
20 Ömrənin şərtləri nələrdir? 31.03.17 273 dəfə oxundu
21 Həcc ziyarəti vaxtı Müzdəlifə vəqfəsini yerinə yetirməmək olar? 11.11.09 1.534 dəfə oxundu
22 Kəbəni görən insana Həcc ziyarəti vacib olur? 14.03.10 3.511 dəfə oxundu
23 Həcc vaxtı başqasının əvəzinə təvaf etmək olar? 02.10.11 1.579 dəfə oxundu
24 Qadın və kişinin qarışıq halda tavaf etməklərində bir qəbahət varmı? 05.07.17 600 dəfə oxundu
25 Deyirlər ki, həcc qapının ağzındadır. Bunun mənası nədir? 11.11.09 1.588 dəfə oxundu
26 İfrad həcci və həcdə qurban kəsməyə gücü çatmayanlar 15.03.10 1.740 dəfə oxundu
27 İfrad həcci edən bir şəxs ömrə ziyarətini ən tez nə vaxt yerinə yetirə bilər? 21.10.11 1.374 dəfə oxundu
28 Həccə gedənlər qurbanlarını niyə Məkkədə kəsirlər? 25.08.17 143 dəfə oxundu
29 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
30 Birlikdə işləyən imkanlı ər-arvad bir yerdə həccə getməlidirlər? 11.11.09 1.643 dəfə oxundu
31 Adəm peyğəmbərdən üzü bəri peyğəmbərlərin hamısı Həccə gediblər? 14.05.10 2.332 dəfə oxundu
32 Siqayə 22.02.12 1.370 dəfə oxundu
33 Həcc təkcə zənginlərə fərz qılınıb? 05.10.18 98 dəfə oxundu
34 Bir qəzet öz oxucularını kupon və püşkatma ilə Ömrə ziyarətinə apara bilər? 08.03.10 2.204 dəfə oxundu
35 Həcc məsələsində kişi ilə qadının arasında nə fərq var? 11.12.09 1.777 dəfə oxundu
36 Ərəbistan nə üçün az kvota müəyyən edir və müsəlmanlara problem yaradır? 14.06.10 1.501 dəfə oxundu
37 Həcci düzgün formada yerinə yetirmək üçün mütləq bir əmir olmalıdır? 25.02.12 1.318 dəfə oxundu
38 Həccdə şeytan daşlamaq totemlik deyilmi? 14.01.19 153 dəfə oxundu
39 Müsəlmanlar çətin vəziyyətdə olduqları halda, Həcc üçün pul yığmaq düzdür? 05.03.10 1.586 dəfə oxundu
40 Ehram nədir və ehrama girmək nəyə əsasən vacibdir? 07.06.14 2.678 dəfə oxundu
41 Ehramlı halda şampun, diş pastası və əl kremi istifadə etmək olar? 09.09.14 1.459 dəfə oxundu
42 Ehram halında nəsə yemək-içmək və çimmək olmaz? 04.04.12 1.575 dəfə oxundu
43 Haram aylar, Məkkə müşrikləri tərəfindənmi icad edilib? 05.07.19 128 dəfə oxundu
44 Məkkədə olduqda neçə Ömrə etmək münasibdir? 09.08.14 936 dəfə oxundu
45 Ömrəyə gedənin həccə getmək məcburiyyəti varmı? 01.02.16 635 dəfə oxundu
46 Zəmzəm suyu 25.07.10 5.131 dəfə oxundu
47 Uşaq vaxtı həccə gedən böyüdüyü vaxt da getməlidir? 18.04.12 1.378 dəfə oxundu
48 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.166 dəfə oxundu
49 Təşriq təkbirləri həzrəti İbrahimin dövründə başlayıb? 24.08.14 994 dəfə oxundu
50 Subay bir qadın təkbaşına ömrəyə gedə bilər? 10.12.10 2.492 dəfə oxundu
51 Peyğəmbər Xəndək döyüşündən sonra Məkkəyə nə məqsədlə getdi? 13.06.12 1.271 dəfə oxundu
52 Həcc ibadətini 3 aya yaymaq mümkündür? 13.03.10 1.664 dəfə oxundu
53 Heyzli qadın Kəbəni təvaf edə bilər? 13.02.10 2.015 dəfə oxundu
54 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
55 Ehramdan çıxmaq üçün nə qədər saç kəsdirmək lazımdır? 05.11.12 1.390 dəfə oxundu
56 Həccə necə niyyət edirlər? 06.11.09 1.600 dəfə oxundu
57 Həccə görə toyu gecikdirmək 13.03.10 2.185 dəfə oxundu
58 Həccə getmək, yoxsa kasıblara kömək? 25.09.14 430 dəfə oxundu
59 Ehrama girmədən qabaq ətir və ya odekolon vurmaq olar? 26.06.13 1.451 dəfə oxundu
60 Həccə gedərkən xəstələnmək, yaxud da ölmək barədə 06.11.09 2.248 dəfə oxundu
61 Həcc üçün kredit 13.03.10 1.899 dəfə oxundu
62 Kəbənin içində nə var? 06.04.11 6.570 dəfə oxundu
63 Ərəfatdakı vəqfin həccin vacibatından olduğuna dair sübut var? 01.09.13 1.367 dəfə oxundu
64 Həccə gedənin evli olub olmamasına dində necə baxılır? 06.11.09 1.546 dəfə oxundu
65 Hilalın görünməsi və Ərəfat vəqfəsi 14.03.10 1.669 dəfə oxundu
66 Xaçpərəst və yəhudilər də Kəbəni müqəddəs hesab edirlər? 25.04.11 1.582 dəfə oxundu
67 Qurban təkcə həcdə olanların yerinə yetirməsi lazım olan bir ibadətdir? 09.09.16 488 dəfə oxundu