Hilalın görünməsi və Ərəfat vəqfəsi
Müsəlmanlar > Fitvalar > Həcc-ömrə Tarix: 14 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Əvvəlki illərdə Türkiyədə aparılan müşahidələrə əsasən zilhiccə ayının 10-u, yəni, qurban bayramının ilk günü filan günə təsadüf edirdi. O illərdə Səudiyyə Ərəbistanı qurban bayramını bir gün qabağa çəkmişdi. Buna görə də hacılar Ərəfata bir gün qabaq çıxdılar. Türk hacıları da bunu əsas götürdülər. Görəsən, həcc Ərəfatdan ibarət olduğuna görə və öz vaxtında yerinə yetirilməyən vəqfə etibarsız sayıldığı üçün bunun məsuliyyəti kimə düşür?

Cavab: Ərəfat vəqfəsi zilhiccə ayının 9-cu günü günortadan başlayıb günəş batanadək davam edir. Vəqfəni ertəsi gün dan yeri ağarana qədər də yerinə yetirmək olar. Zilhiccə ayı qəməri aylardandır. Ondan əvvəlki ay zilqədə ayıdır. Hər bir qəməri ay kimi zilqədə də 29 və ya 30 gündən ibarət olur. Əgər zilqədə ayının 29-cu günü günəşin qürubundan sonra qərb tərəfdəki üfüqdə batmaqda olan hilal (aypara) görülsə, bu, zilhiccə ayının başlandığını göstərir. Əgər hilal müşahidə edilməsə, belə qəbul olunur ki, zilqədə ayı 30 gün davam edib və ondan sonrakı gün zilhiccənin 1-ci günüdür.

Dünyanın (yer kürəsi) coğrafi vəziyyətinə görə hilalı hər yerdə eyni gündə görmək olmur. Buna görə də yeni ayın başlanması günü ta əvvəldən bəri ixtilaflı məsələ olub. Bu ixtilafa son qoymaq məqsədilə Türkiyənin rəhbərliyi altında tədqiqatlar aparılmış və İslam ölkələri təqvim komissiyası qurulmuşdur. Artıq hilal yer kürəsinin harasında birinci müşahidə edilsə, o andan başlayaraq yeni ay girmiş hesab edilir. Təqvim komissiyası müşahidə aparmır. Təzə ayın görülməsi məsələsi burada əvvəlcədən aparılmış hesablama ilə müəyyənləşdirilir. Amma qədim dövrün alimlərinin əksəriyyəti təzə ayın hesablama vasitəsilə müəyyən edilməsini düzgün hesab etməyiblər. Onlar belə bir şərt irəli sürüblər ki, bu məsələdə yalın gözlə aparılan müşahidə əsas götürülsün. Türkiyə Respublikasının din işləri yüksək şurası dini dairə məntəqələrindən müşahidə aparmalarını tələb edib təqvim komissiyasının hesablamalarını müşahidə ilə də təsdiq edir.

Səudiyyə Ərəbistanı qəməri ayların başlamasını hesablamayla müəyyənləşdirmə prinsipinə uymur. Onlar hilalı gördüyünü deyib səlahiyyətli şəxslərə müraciət edənlərin şahidliyinə əsasən təzə ayı elan edirlər. Bəzən hilalı görməyin qeyri-mümkün olduğu hallarda belə, təzə ayın elan edilməsi müşahidə aparanların səhvə yol vermiş yaxud da yalan demiş ola biləcəkləri qənaətini doğurur. Türkiyənin Səudiyyə Ərəbistanının səlahiyyətli xadimlərini bu məsələdə qane etmək cəhdləri bu günədək bir nəticə verməyib. Elə buna görə də bu məsələ ətrafında əvvəldən bəri var olan ixtilaf və fikir ayrılığı hələ də davam edir.

Amma bu ixtilaf Ərəfat vəqfəsinin heç vaxt iki ayrı gündə yerinə yetirilməsinə səbəb olmayıb. Çünki peyğəmbər (s. a. v.) bir həcc əmirliyi vəzifəsi qoyub. Buna əsasən hacılar həcc əmirinin müəyyənləşdirdiyi gündə Ərəfat vəqfəsi etməlidirlər. Çünki onun ixtilaflı bir məsələdə verdiyi qərar ixtilafı aradan qaldırır.

Həzrəti Muhəmməddən (s. a. v.) belə bir hədis nəql edilmişdir:

“Orucunuz oruc tutduğunuz gündə, ramazan bayramınız bayramı qeyd etdiyiniz gündə, Ərəfatınız Ərəfata çıxdığınız gündə, qurban bayramınız da qurban kəsdiyiniz gündədir”.1

Yuxarıdakı hədisə əsasən Ərəfat vəqfəsinin vaxtı insanların Ərəfə günü olması qənaətinə gələrək vəqfəyə durduqları gündür.

İmam Muhəmmədin belə dediyi nəql olunur: “Hilalı şəxsən görən şəxs öz təsbitinə əsasən Ərəfə günü olan gündə vəqfə etsə, vəqfəsi düzgün olmaz. O, həcc əmiri ilə birlikdə yenidən vəqfə etməlidir. Çünki hamılıqla vəqfə edilən gün həqiqətdə bayram günü də olsa, dəstə haqqında həcc günü, yəni, Ərəfə günü hesab olunur. Vəqfə vaxtında ixtilafa düşmək düzgün olmaz. Buna görə də həmin şəxsin təkbaşına etdiyi vəqfənin bir əhəmiyyəti qalmaz. Fikir və qənaət bildirilməsini caiz qılan bir səbəbə görə həcc əmiri vəqfəni bir gün gecikdirsə, ondan əvvəl vəqfə edənin vəqfəsi düzgün olmaz”.2

Nəticə olaraq qeyd edək ki, hacıların Ərəfatda yerinə yetirdikləri vəqfə xüsusi şərtləri baxımından tam və yerindədir. Din işləri şurasının Ərəfat vəqfəsi ilə əlaqədar fərqli bir şey tətbiq etməsindən söhbət gedə bilməz.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Kəmaləddin ibn Əl-Hümam, Şərhu Fəthil-qadir, Beyrut, 3-cü cild, s. 169. []
  2. Yenə orada. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.673 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.172 dəfə oxundu
2 Təşriq təkbirləri həzrəti İbrahimin dövründə başlayıb? 24.08.14 994 dəfə oxundu
3 Subay bir qadın təkbaşına ömrəyə gedə bilər? 10.12.10 2.499 dəfə oxundu
4 Peyğəmbər Xəndək döyüşündən sonra Məkkəyə nə məqsədlə getdi? 13.06.12 1.271 dəfə oxundu
5 Həcc ibadətini 3 aya yaymaq mümkündür? 13.03.10 1.664 dəfə oxundu
6 Heyzli qadın Kəbəni təvaf edə bilər? 13.02.10 2.023 dəfə oxundu
7 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
8 Ehramdan çıxmaq üçün nə qədər saç kəsdirmək lazımdır? 05.11.12 1.392 dəfə oxundu
9 Həccə necə niyyət edirlər? 06.11.09 1.600 dəfə oxundu
10 Həccə görə toyu gecikdirmək 13.03.10 2.188 dəfə oxundu
11 Həccə getmək, yoxsa kasıblara kömək? 25.09.14 430 dəfə oxundu
12 Ehrama girmədən qabaq ətir və ya odekolon vurmaq olar? 26.06.13 1.453 dəfə oxundu
13 Həccə gedərkən xəstələnmək, yaxud da ölmək barədə 06.11.09 2.256 dəfə oxundu
14 Həcc üçün kredit 13.03.10 1.902 dəfə oxundu
15 Kəbənin içində nə var? 06.04.11 6.627 dəfə oxundu
16 Ərəfatdakı vəqfin həccin vacibatından olduğuna dair sübut var? 01.09.13 1.368 dəfə oxundu
17 Həccə gedənin evli olub olmamasına dində necə baxılır? 06.11.09 1.547 dəfə oxundu
18 Hilalın görünməsi və Ərəfat vəqfəsi 14.03.10 1.673 dəfə oxundu
19 Xaçpərəst və yəhudilər də Kəbəni müqəddəs hesab edirlər? 25.04.11 1.584 dəfə oxundu
20 Qurban təkcə həcdə olanların yerinə yetirməsi lazım olan bir ibadətdir? 09.09.16 489 dəfə oxundu
21 Həccə qəssab kimi getmək və Həccin yerinə yetirilməsi 06.11.09 1.513 dəfə oxundu
22 Həcc mövsümündə kəsilən qurbanların ətini nə edirlər? 14.03.10 1.726 dəfə oxundu
23 Kəbənin örtüyü niyə qaradır? 04.05.11 1.817 dəfə oxundu
24 Zəm-zəm suyunun və Həcər-ul Əsvədin mənbəyi cənnətdəndir? 16.11.16 485 dəfə oxundu
25 Həccin insanın boynuna gəlməsi 11.11.09 1.656 dəfə oxundu
26 Deyirlər ki, ömrəyə gedənə Həcc də vacib olur. Bu düzdür? 14.03.10 1.503 dəfə oxundu
27 Qadın yanında kişi olmadan Həccə gedə bilər? 13.05.14 1.343 dəfə oxundu
28 Qadınlar ehramdan çıxanda saçlarını dibdən kəsməlidir? 21.11.16 461 dəfə oxundu
29 Qara daşa bu qədər hörmət qoymaq ifrata varmaq deyilmi? 23.02.10 1.812 dəfə oxundu
30 Həcc ibadətində təraş olmaq nəyin rəmzidir? 14.03.10 1.463 dəfə oxundu
31 Ömrəyə gedənlər qurban kəsib oruc tutmalıdırlar? 31.05.11 1.613 dəfə oxundu
32 Musa və İsa əleyhissəlam Məkkəyə gedib Həcc ediblərmi? 30.11.16 374 dəfə oxundu
33 Bunlar həcc ziyarətində yol verilən nöqsanlardan hesab olunur? 11.11.09 1.489 dəfə oxundu
34 Bir qadın Həccə getmək üçün mütləq ərindən icazə almalıdır? 14.03.10 1.585 dəfə oxundu
35 Həcc ziyarətini müxtəlif səbəblərlə gecikdirmək olar? 09.07.11 1.456 dəfə oxundu
36 İbrahim əleyhissəlam yoldaşı Həcərlə oğlu İsmayılı niyə Məkkəyə gətirmişdir? 14.12.16 341 dəfə oxundu
37 Bir neçə dəfə həccə getmək və ömrə ziyarəti dini cəhətdən düzgündür? 11.11.09 1.790 dəfə oxundu
38 Həcdə şeytan daşlamaq 14.03.10 2.666 dəfə oxundu
39 Ehramın qadağaları nədən ibarətdir? 12.07.11 3.020 dəfə oxundu
40 Ömrənin şərtləri nələrdir? 31.03.17 276 dəfə oxundu
41 Həcc ziyarəti vaxtı Müzdəlifə vəqfəsini yerinə yetirməmək olar? 11.11.09 1.537 dəfə oxundu
42 Kəbəni görən insana Həcc ziyarəti vacib olur? 14.03.10 3.634 dəfə oxundu
43 Həcc vaxtı başqasının əvəzinə təvaf etmək olar? 02.10.11 1.581 dəfə oxundu
44 Qadın və kişinin qarışıq halda tavaf etməklərində bir qəbahət varmı? 05.07.17 615 dəfə oxundu
45 Deyirlər ki, həcc qapının ağzındadır. Bunun mənası nədir? 11.11.09 1.590 dəfə oxundu
46 İfrad həcci və həcdə qurban kəsməyə gücü çatmayanlar 15.03.10 1.740 dəfə oxundu
47 İfrad həcci edən bir şəxs ömrə ziyarətini ən tez nə vaxt yerinə yetirə bilər? 21.10.11 1.374 dəfə oxundu
48 Həccə gedənlər qurbanlarını niyə Məkkədə kəsirlər? 25.08.17 145 dəfə oxundu
49 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.476 dəfə oxundu
50 Birlikdə işləyən imkanlı ər-arvad bir yerdə həccə getməlidirlər? 11.11.09 1.643 dəfə oxundu
51 Adəm peyğəmbərdən üzü bəri peyğəmbərlərin hamısı Həccə gediblər? 14.05.10 2.344 dəfə oxundu
52 Siqayə 22.02.12 1.370 dəfə oxundu
53 Həcc təkcə zənginlərə fərz qılınıb? 05.10.18 99 dəfə oxundu
54 Bir qəzet öz oxucularını kupon və püşkatma ilə Ömrə ziyarətinə apara bilər? 08.03.10 2.204 dəfə oxundu
55 Həcc məsələsində kişi ilə qadının arasında nə fərq var? 11.12.09 1.783 dəfə oxundu
56 Ərəbistan nə üçün az kvota müəyyən edir və müsəlmanlara problem yaradır? 14.06.10 1.501 dəfə oxundu
57 Həcci düzgün formada yerinə yetirmək üçün mütləq bir əmir olmalıdır? 25.02.12 1.318 dəfə oxundu
58 Həccdə şeytan daşlamaq totemlik deyilmi? 14.01.19 156 dəfə oxundu
59 Müsəlmanlar çətin vəziyyətdə olduqları halda, Həcc üçün pul yığmaq düzdür? 05.03.10 1.590 dəfə oxundu
60 Ehram nədir və ehrama girmək nəyə əsasən vacibdir? 07.06.14 2.762 dəfə oxundu
61 Ehramlı halda şampun, diş pastası və əl kremi istifadə etmək olar? 09.09.14 1.464 dəfə oxundu
62 Ehram halında nəsə yemək-içmək və çimmək olmaz? 04.04.12 1.579 dəfə oxundu
63 Haram aylar, Məkkə müşrikləri tərəfindənmi icad edilib? 05.07.19 130 dəfə oxundu
64 Məkkədə olduqda neçə Ömrə etmək münasibdir? 09.08.14 937 dəfə oxundu
65 Ömrəyə gedənin həccə getmək məcburiyyəti varmı? 01.02.16 640 dəfə oxundu
66 Zəmzəm suyu 25.07.10 5.132 dəfə oxundu
67 Uşaq vaxtı həccə gedən böyüdüyü vaxt da getməlidir? 18.04.12 1.378 dəfə oxundu