İftida: qadının boşanmaq hüququ
Müsəlmanlar > Boşanmaq > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 14 Mayıs 2009 Tövsiyə et Çap et

İFTİDA1

Allah Təala belə buyurur:

Onlara verdiklərinizdən bir şeyi almaq sizə halal olmaz. Bu, Allahın qoyduğu hədd-hüdüdda dura bilməyəcəklərindən qorxduqları vaxt mümkündür. Əgər onların Allahın hökmlərinə riayət etməyəcəklərindən (Allahın qoyduğu hədd-hüdüdda dura bilməyəcəklərindən) siz də qorxsanız, qadının fidyə verib, özünü xilas etməyində heç biri üçün bir günah yoxdur. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir, onlardan kənara çıxmayın. Allahın qoyduğu hədləri aşanlar zalimlərdir (Əl-Bəqərə, 2/229)!

Evliliyin davam etməyəcəyindən narahat olan qadın bu vəziyyəti səlahiyyətli şəxslərə bildirməlidir. Onlar da eyni narahatlığı hiss etsələr, qadına iftida səlahiyyəti verirlər. Əgər qadın ərindən boşanmaq qərarına gəlibsə, ondan aldıqlarını geri qaytarmalıdır. Ayədəki onlara verdiklərinizdən ifadəsi qadının ərindən aldığı mehrin hamısı olaraq başa düşüldüyü kimi, bir qismi kimi də başa düşülə bilər. Bunların nə qədərinin geri qaytarılacağını səlahiyyətli şəxslər müəyyənləşdirirlər. Ərin bir təqsiri yoxdursa, qadın ondan aldıqlarının hamısını geri qaytarmalıdır.

Səlahiyyətli orqan məhkəmədir. Məhkəmə olmayan yerdə hakimə müraciət edilməlidir. Məhkəmə də öz növbəsində işi hakimə həvalə edə bilər. Aşağıda misal kimi verilən hadisələrdə qadın peyğəmbərimizə və xəlifə Ömərə müraciət etmişdir:

Ənsardan Səhlin qızı Həbibə Sabit ibn Qeys ilə evli idi. Peyğəmbərimiz bir gün sübh namazına getmişdi. Birdən gördü ki, Həbibə alaqaranlıqda qapının ağzında dayanıb. Ondan kim olduğunu soruşdu. Qadın: “Səhlin qızı Həbibəyəm”, – deyə cavab verdi. Peyğəmbər əleyhissəlam: “Sənə nə olub?”, – deyə soruşduqda, o: “Sabit ilə birlikdə ola bilməyəcəyəm!”, – dedi. Sonra Həbibənin əri Sabit gəldi və peyğəmbər əleyhissəlam ona belə dedi: “Budur Həbibə! Bayaqdan ağzına gələni dedi”. Həbibə isə: “Ey Allahın elçisi! Onun mənə verdiklərinin hamısı durur”, – dedi. Peyğəmbər əleyhissəlam Sabitə: “O malları ondan al!”, – deyə buyurdu. Sabit də peyğəmbərin dediyi kimi etdi və Həbibə artıq valideynlərinin yanında yaşamağa başladı.2

Bununla əlaqədar başqa rəvayətlər belədir:

Sabit ibn Qeysin arvadı belə dedi: “Onu əxlaq və din baxımından təqsirləndirmirəm, lakin özüm də müsəlman olduqdan sonra nankorluq etmək istəmirəm. Bacarmıram.3 Özümü saxlaya bilmirəm, ona nifrət edirəm.4 Əgər Allahdan qorxmasaydım, yanıma gələndə onun üzünə tüpürərdim”.5

Həbibə peyğəmbərimizin qonşusu idi. Sabit onu döymüşdü. O, tündxasiyyət idi.6 Həbibə ərinə dərindən nifrət edir, lakin əri onu çox sevirdi.7

Peyğəmbər əleyhissəlam Həbibədən: “Ərinin sənə verdiyi bağı geri qaytararsan?”, – deyə soruşduğu vaxt, Həbibə lap artığını da verəcəyini bildirdi. Peyğəmbər əleyhissəlam: “Artığı olmaz. Ona öz bağını ver”, – deyə buyurdu.8

Səhabə dövründə də belə bir əhvalat baş verdi:

Ömər ibn Xəttabın yanına öz ərindən şikayət edən bir qadın gəldi. Qadın içərisində saman və çör-çöp olan bir evə salınıb həbs edildi və bütün gecəni orada keçirdi. Ertəsi gün Ömər ondan gecəni necə keçirdiyini soruşdu. Qadın: “İndiyə qədər bu cür gözəl bir gecə keçirmədim”, – deyə cavab verdi. Bundan sonra Ömər qadının əri haqqında nə fikirləşdiyini öyrənmək istədi. Qadın ərini təriflədi və: “Dad onun əlindən! Ancaq əlimdən başqa bir şey gəlmir!”, – dedi. Bundan sonra Ömər qadına iftida məsələsində icazə verdi.9

Ömər bu məsələdə belə etməklə qadının əri ilə birlikdə yaşayıb-yaşaya bilməyəcəyini başa düşmək istəmişdi. Əslində isə istər peyğəmbərimiz, istərsə də Ömər qadından niyə nifrət etdiyinin səbəbini soruşmayıblar.

Aşağıdakı ayə iftida məsələsinə aydınlıq gətirir:

Ey möminlər! Mömin qadınlar sizin yanınıza mühacir olaraq gəldikləri zaman, onları imtahana çəkin! Onların imanlarını ən yaxşı Allah bilir. Əgər o qadınların mömin olduqlarını öyrənsəniz, onları kafirlərə geri qaytarmayın. Nə bunlar onlara, nə də onlar bunlara halal olar. Onların bu qadınlara xərclədiklərini geri qaytarın. Bu qadınların mehrlərini (özlərinə) verdiyiniz zaman, sizin onlarla evlənməyinizdə hər hansı bir maneə yoxdur. Kafir qadınların ismətlərindən tutmayın, onlara xərclədiklərinizi istəyin. Onlar da öz xərclədiklərini istəsinlər. Bu, Allahın sizə hökmüdür; sizin aranızda O hökm edir. Allah hər şeyi bilən və doğru qərar verəndir (Əl-Mumtəhinə, 60/10)!

Peyğəmbərimizin müşriklərlə bağladığı Hüdeybiyyə müqaviləsinin bəndlərindən biri belə idi: Sənin dinindən də olsa, bizdən sənin yanına kim gəlsə, onu bizə geri qaytarmalısan. Sonra Hüdeybiyyəyə bir dəstə məkkəli müsəlman qadın gəldi. Bununla əlaqədar olaraq yuxarıdakı ayə endi.10 Müqavilənin şərtində adam, kişi olaraq tərcümə etdiyimiz رجل sözü var idi. Qadınlar adam və kişi sözlərinin əhatə dairəsinə daxil olmadıqlarına görə, peyğəmbər əleyhissəlam ayədəki şərtlərə uyğun gələn o qadınlarla biət etdi və onları geri qaytarmadı.11

Yuxarıdakı ayənin mövzusu evli olduğu halda, inancları ucbatından qaçıb müsəlmanlara sığınan qadınlardır. Onların bu rəftarları öz ərlərindən ayrılmaq qərarına gəldiklərini göstərir. Halbuki, belə bir qərara gəlmədikləri üçün Məkkədə qalan müsəlman xanımlar da var idi. Allah Təala Hüdeybiyyə ilə əlaqədar olaraq belə buyurur:

Əgər onların arasında olan və hələ tanımadığınız mömin kişilərlə mömin qadınları əzməyiniz və bu səbəbdən sizə ləkə vurulması ehtimalı olmasaydı, Allah döyüşün qarşısını almazdı. Allah istəyəni öz mərhəmətinə qovuşdurmaq üçün belə etdi. Əgər onlar bir-birindən ayrılmış olsaydılar, onların kafir olanlarını şiddətli bir əzaba düçar edərdik (Əl-Fəth, 48/25)!

İndi isə gəlin Əl-Mumtəhinə surəsinin 10-cu ayəsini ayrı-ayrı hissələr halında tədqiq edək:

– Ey möminlər! Mömin qadınlar sizin yanınıza mühacir olaraq gəldikləri zaman, onları imtahana çəkin! Onların imanlarını ən yaxşı Allah bilir. Əgər o qadınların mömin olduqlarını öyrənsəniz, onları kafirlərə geri qaytarmayın. Nə bunlar onlara, nə də onlar bunlara halal olar.

Qadının hicrət etməsi onun öz ərini, ailəsini və yurd-yuvasını tərk etdiyini bildirir. Onun hicrətinin səbəbini müəyyənləşdirməkdən ötrü imtahandan keçirilməsi əmr edilmişdir. Burada nəzərdə tutulan imtahan əslində o qadınların həqiqətən öz inancları ucbatından qaçıb-qaçmadıqlarını başa düşməkdən ötrüdür. Bunun müəyyən edilməsi müsəlmanlar üçün maddi bir çətinlik törədir. Çünki o qadının öz ərindən bu cür boşanması qərarının təsdiq edilməsi bir iftida işidir. Bundan sonra o qadın artıq ərinə halal deyildir. Lakin qərar verildiyi vaxt kişinin qadına xərclədiklərini də geri qaytarmaq lazımdır.

– Onların bu qadınlara xərclədiklərini geri qaytarın.

Bu, Həbibənin Sabit ibn Qeysə verdiyi ödəniş kimidir. Hicrət etmiş qadının mal-dövləti olmadığına görə xərcləri müsəlmanların ödəməsi əmr buyurulub. Qadın bundan sonra istədiyi kişi ilə evlənə bilər. Ayənin üçüncü hissəsi bunu göstərir.

– Bu qadınların mehrlərini (özlərinə) verdiyiniz zaman, sizin onlarla evlənməyinizdə hər hansı bir maneə yoxdur.

Ayə göstərir ki, o qadınların əvvəlki ərlərinə təqdim edilən ödəniş əslində müsəlmanların bu qadınlara verdikləri bəxşişdir. Əgər onlar yenidən evlənsələr, yeni ərlərindən aldıqları mehrlə o borcu ödəmələri lazım deyildir.

Burada mühüm olan başqa bir məsələ də vardır. Nə bu ayə, nə Əl-Bəqərə surəsinin 229-cu ayəsi, nə də Həbibə ilə bağlı hədis iftida edən qadına iddə müddətini gözləmək kimi bir məsuliyyət yükləyir. Boşanma məsələsindəki iddə gözləmək barədə əmr birinci və ikinci talaqdan sonra gəlir. Bu, ailənin yenidən qurulması üçün görülən bir tədbirdir; yəni, qadının bətnində uşaq olmadığını müəyyən etməkdən ibarət deyildir. Qadının bətnində uşaq olub-olmadığını müəyyənləşdirmək üçün sadəcə olaraq bir heyz və təmizlənmə müddəti kifayət edər. Buna istibra deyilir. İftidada lazım olan da budur.

Bu ayə beynəlxalq mülki hüquqla əlaqədar hökmlər də ehtiva edir. Ayədə müsəlman qadınlara verilən haqq və hüquq, eynilə müsəlmanlarla kəbinli olan müşrik qadınlara da verilib. Bunu ayənin digər hissələrindən öyrənirik.

– Kafir qadınların ismətlərindən tutmayın ( و لا تمسكوا بعصم الكوافر )!

Ayədəki isam ( عصم ) sözü ismət ( عصمة ) sözünün cəm formasıdır. İsmət kəlməsi Ərəb dilində mane olmaq və qorumaq mənaları verir.12 Qadın ərinin himayəsindədir. Buna görə də əri onun bəzi davranışlarına mane ola bilər. Burada müsəlman ərindən ayrılıb, Məkkəyə getmək istəyən kafir qadından bəhs olunur. «Kafir qadınların ismətlərindən yapışmayın!» əmri əslində «Bu qadınlara mane olmayın!» deməkdir. Bu məsələnin dövlətlə əlaqədar cəhəti də vardır. Belə ki, ayə «O qadınların ölkəni tərk etməyinə mane olmayın!» mənası da verə bilər. Ömər bu ayənin nazil olduğu gün iki müşrik arvadını azad buraxmışdı. O qadınlar Məkkəyə getmiş, biri Əbu Süfyan, digəri isə Səfvan ibn Ümeyyə ilə evlənmişdi.13 Əbu Süfyan Məkkənin ələ keçirilməsi əsnasında, Səfvan ibn Ümeyyə isə Hüneyn döyüşündən sonra müsəlman olmuşdu.14

Kafir qadının müsəlman kişi ilə yaşamaq istəməməsi bir iftida tələbidir. Bu tələbin nəticəsi onun ərindən aldığı şeyləri geri qaytarmağından asılıdır. Ayədə bununla əlaqədar hökm belədir:

– Onlara xərclədiklərinizi istəyin.

Bu qadınlar müsəlman ərlərinin onlara verdikləri mehri geri qaytardıqları vaxt, Həbibə kimi azad olurlar.

– Onlar da öz xərclədiklərini istəsinlər.

Müsəlmanlar çəkdikləri xərci istədikləri kimi, müşriklər də çəkdikləri xərci istəyə bilərlər. Yəni, onlara da belə bir haqq-hüquq verilir.

Müsəlmanların müşrik həyat yoldaşları qaçıb öz dindaşlarının yaşadıqları ölkəyə sığınsalar, ərlərinin onlara xərclədikləri nə olacaq? Aşağıdakı ayə bu barədə hökm vermişdir:

Əgər sizin arvadlarınızdan biri sizdən qaçıb, kafirlərə qoşulsa və sonra onlardan intiqamınızı alsanız, əldə edilən qənimətdən arvadları qaçıb getmiş kimsələrə onların xərclədikləri qədər verin (Əl-Mumtəhinə, 60/11)!

Beləliklə, ayələr qadına evliliyə xitam vermək hüququ vermiş, peyğəmbərimiz də bunu öz tətbiqatlarıyla izah etmişdir.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Abdulaziz Bayındır, Quran İşığında Doğru Bildiyimiz Yanlışlar, İstanbul, 2006, s. 182-187. []
  2. Əl-Muvatta, Talaq, 11. []
  3. Əl-Buxari, Talaq, 13. []
  4. İbn Macə, Talaq, 22. []
  5. Yenə orada. []
  6. Məhəmməd İbn Səd, Ət-Təbaqatul-Kübra, Beyrut, tarix göstərilmir; 8-ci cild, s. 445 (Arim ibn Fəzl Həmmad ibn Zeyd bunu Yəhya ibn Səd ibn Qeys ibn Əmr ibn Səhldən nəql etmişdir). []
  7. Qurtubi, Əl-Cami li Əhkamil-Quran, 3-cü cild, s. 95. []
  8. Şövkani, Əbu Abdulla Məhəmməd ibn Əli ibn Məhəmməd Əl-Xəvlani, Fəthul-Qədir, Beyrut, tarix göstərilmir, 1-ci cild, s. 240. []
  9. Malik ibn Ənəs, Əl-Mudəvvənətul-Kübra, Misir, tarix göstərilmir, 1-ci cild, 3. 341. []
  10. Əl-Buxari, Şürut, 15. []
  11. Səfiyyurrəhman Əl-Mübarəkfuri, ər-Rahiqul-məxtum, Beyrut, 1408/1988, s. 314. []
  12. Firuzabadi, Əl-Bəsair. []
  13. Əl-Buxari, Şürut, 15. Əl-Buxari Ömərin öz arvadını boşadığını yazır. Biz isə o sözü «azad buraxdı» kimi tərcümə etdik. Çünki hədis nəql edən şəxslər eşitdikləri sözü eyni kəlmələrlə deyil, o kəlmələrin öz zehnlərində yaratdığı məna ilə nəql edirlər. Əl-Buxari hədis öyrənməyə hicri 205-ci ildə başlamış və hicri 256-cı ildə vəfat etmişdir; yəni, onun özü ilə bu hadisə arasında ən azı 200 illik bir zaman məsafəsi vardır. Əvvəlcə də deyildiyi kimi, səhabə dövründən sonra iftida sözü unudulmuş, onun əvəzinə müxaliə işlədilmişdir. Beləliklə, bu cür şəraitdə hədis rəvayət edən şəxslərin ər-arvad arasındakı hər cür ayrılığı boşama-boşanma olaraq qəbul etmələri təbiidir. Bundan başqa, Əl-Bəqərə surəsinin 228-ci ayəsi arvadından talaq yolu ilə ayrılan kişinin arvadına verdiyi şeyləri almağını qadağan edir. Əl-Mumtəhinə surəsinin 10-cu ayəsində isə verilən şeyləri almaq barədə əmr var. Beləliklə, məlum olur ki, bu məsələ belə bir nöqteyi-nəzərdən də talaq deyildir. []
  14. Əl-Muvatta, Nikah, 20. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
8.226 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.105 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.869 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.174 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.572 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.879 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.683 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.494 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.386 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.193 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.415 dəfə oxundu
11 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.570 dəfə oxundu
12 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.919 dəfə oxundu
13 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.185 dəfə oxundu
14 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.956 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 42.410 dəfə oxundu
16 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.326 dəfə oxundu
17 Şəfaət inancı 08.02.11 2.857 dəfə oxundu
18 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.835 dəfə oxundu
19 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.930 dəfə oxundu
20 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.226 dəfə oxundu
21 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.423 dəfə oxundu
22 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.573 dəfə oxundu
23 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.612 dəfə oxundu
24 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.153 dəfə oxundu
25 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.997 dəfə oxundu
26 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.837 dəfə oxundu
27 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.534 dəfə oxundu
28 Dua 25.11.10 6.845 dəfə oxundu
29 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.303 dəfə oxundu
30 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.781 dəfə oxundu
31 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.028 dəfə oxundu
32 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.740 dəfə oxundu
33 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.979 dəfə oxundu
34 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.606 dəfə oxundu
35 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.477 dəfə oxundu
36 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.437 dəfə oxundu
37 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.395 dəfə oxundu
38 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.348 dəfə oxundu
39 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.496 dəfə oxundu
40 Şirk və küfr 14.07.11 3.416 dəfə oxundu
41 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.067 dəfə oxundu
42 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.027 dəfə oxundu
43 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.052 dəfə oxundu
44 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.630 dəfə oxundu
45 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.115 dəfə oxundu
46 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.877 dəfə oxundu
47 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.998 dəfə oxundu
48 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.980 dəfə oxundu
49 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.628 dəfə oxundu
50 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.987 dəfə oxundu
51 Hikmət 09.01.16 3.888 dəfə oxundu
52 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.290 dəfə oxundu
53 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.518 dəfə oxundu
54 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.728 dəfə oxundu
55 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.386 dəfə oxundu
56 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 982 dəfə oxundu
57 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.787 dəfə oxundu
58 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.456 dəfə oxundu
59 Faiz 29.03.10 4.285 dəfə oxundu
60 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.418 dəfə oxundu
61 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.403 dəfə oxundu
62 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.126 dəfə oxundu
63 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.393 dəfə oxundu
64 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.573 dəfə oxundu
65 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.424 dəfə oxundu
66 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.943 dəfə oxundu
67 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.094 dəfə oxundu
68 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.880 dəfə oxundu
69 Vərdişlər 10.04.10 2.579 dəfə oxundu
70 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.796 dəfə oxundu
71 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.940 dəfə oxundu
72 Tağut 28.04.17 2.331 dəfə oxundu
73 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.665 dəfə oxundu
74 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.745 dəfə oxundu
75 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.919 dəfə oxundu
76 Vəhy 12.04.13 1.785 dəfə oxundu
77 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 271 dəfə oxundu
78 Təsbeh 06.07.09 3.597 dəfə oxundu
79 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.411 dəfə oxundu
80 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.651 dəfə oxundu
81 İsra və Merac 02.04.16 1.138 dəfə oxundu
82 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.338 dəfə oxundu
83 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 396 dəfə oxundu
84 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.325 dəfə oxundu
85 Qəndil 30.06.09 7.680 dəfə oxundu
86 Şəfaət 08.04.10 3.096 dəfə oxundu
87 Surroqat analıq 03.02.12 4.708 dəfə oxundu
88 Təvəssül 10.06.13 2.993 dəfə oxundu
89 “Ən zəif ev” 09.03.18 232 dəfə oxundu
90 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.554 dəfə oxundu
91 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.572 dəfə oxundu
92 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.493 dəfə oxundu
93 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.488 dəfə oxundu
94 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.247 dəfə oxundu
95 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 317 dəfə oxundu