İftida: qadının boşanmaq hüququ
Müsəlmanlar > Boşanmaq > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 14 Mayıs 2009 Tövsiyə et Çap et

İFTİDA1

Allah Təala belə buyurur:

Onlara verdiklərinizdən bir şeyi almaq sizə halal olmaz. Bu, Allahın qoyduğu hədd-hüdüdda dura bilməyəcəklərindən qorxduqları vaxt mümkündür. Əgər onların Allahın hökmlərinə riayət etməyəcəklərindən (Allahın qoyduğu hədd-hüdüdda dura bilməyəcəklərindən) siz də qorxsanız, qadının fidyə verib, özünü xilas etməyində heç biri üçün bir günah yoxdur. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir, onlardan kənara çıxmayın. Allahın qoyduğu hədləri aşanlar zalimlərdir (Əl-Bəqərə, 2/229)!

Evliliyin davam etməyəcəyindən narahat olan qadın bu vəziyyəti səlahiyyətli şəxslərə bildirməlidir. Onlar da eyni narahatlığı hiss etsələr, qadına iftida səlahiyyəti verirlər. Əgər qadın ərindən boşanmaq qərarına gəlibsə, ondan aldıqlarını geri qaytarmalıdır. Ayədəki onlara verdiklərinizdən ifadəsi qadının ərindən aldığı mehrin hamısı olaraq başa düşüldüyü kimi, bir qismi kimi də başa düşülə bilər. Bunların nə qədərinin geri qaytarılacağını səlahiyyətli şəxslər müəyyənləşdirirlər. Ərin bir təqsiri yoxdursa, qadın ondan aldıqlarının hamısını geri qaytarmalıdır.

Səlahiyyətli orqan məhkəmədir. Məhkəmə olmayan yerdə hakimə müraciət edilməlidir. Məhkəmə də öz növbəsində işi hakimə həvalə edə bilər. Aşağıda misal kimi verilən hadisələrdə qadın peyğəmbərimizə və xəlifə Ömərə müraciət etmişdir:

Ənsardan Səhlin qızı Həbibə Sabit ibn Qeys ilə evli idi. Peyğəmbərimiz bir gün sübh namazına getmişdi. Birdən gördü ki, Həbibə alaqaranlıqda qapının ağzında dayanıb. Ondan kim olduğunu soruşdu. Qadın: “Səhlin qızı Həbibəyəm”, – deyə cavab verdi. Peyğəmbər əleyhissəlam: “Sənə nə olub?”, – deyə soruşduqda, o: “Sabit ilə birlikdə ola bilməyəcəyəm!”, – dedi. Sonra Həbibənin əri Sabit gəldi və peyğəmbər əleyhissəlam ona belə dedi: “Budur Həbibə! Bayaqdan ağzına gələni dedi”. Həbibə isə: “Ey Allahın elçisi! Onun mənə verdiklərinin hamısı durur”, – dedi. Peyğəmbər əleyhissəlam Sabitə: “O malları ondan al!”, – deyə buyurdu. Sabit də peyğəmbərin dediyi kimi etdi və Həbibə artıq valideynlərinin yanında yaşamağa başladı.2

Bununla əlaqədar başqa rəvayətlər belədir:

Sabit ibn Qeysin arvadı belə dedi: “Onu əxlaq və din baxımından təqsirləndirmirəm, lakin özüm də müsəlman olduqdan sonra nankorluq etmək istəmirəm. Bacarmıram.3 Özümü saxlaya bilmirəm, ona nifrət edirəm.4 Əgər Allahdan qorxmasaydım, yanıma gələndə onun üzünə tüpürərdim”.5

Həbibə peyğəmbərimizin qonşusu idi. Sabit onu döymüşdü. O, tündxasiyyət idi.6 Həbibə ərinə dərindən nifrət edir, lakin əri onu çox sevirdi.7

Peyğəmbər əleyhissəlam Həbibədən: “Ərinin sənə verdiyi bağı geri qaytararsan?”, – deyə soruşduğu vaxt, Həbibə lap artığını da verəcəyini bildirdi. Peyğəmbər əleyhissəlam: “Artığı olmaz. Ona öz bağını ver”, – deyə buyurdu.8

Səhabə dövründə də belə bir əhvalat baş verdi:

Ömər ibn Xəttabın yanına öz ərindən şikayət edən bir qadın gəldi. Qadın içərisində saman və çör-çöp olan bir evə salınıb həbs edildi və bütün gecəni orada keçirdi. Ertəsi gün Ömər ondan gecəni necə keçirdiyini soruşdu. Qadın: “İndiyə qədər bu cür gözəl bir gecə keçirmədim”, – deyə cavab verdi. Bundan sonra Ömər qadının əri haqqında nə fikirləşdiyini öyrənmək istədi. Qadın ərini təriflədi və: “Dad onun əlindən! Ancaq əlimdən başqa bir şey gəlmir!”, – dedi. Bundan sonra Ömər qadına iftida məsələsində icazə verdi.9

Ömər bu məsələdə belə etməklə qadının əri ilə birlikdə yaşayıb-yaşaya bilməyəcəyini başa düşmək istəmişdi. Əslində isə istər peyğəmbərimiz, istərsə də Ömər qadından niyə nifrət etdiyinin səbəbini soruşmayıblar.

Aşağıdakı ayə iftida məsələsinə aydınlıq gətirir:

Ey möminlər! Mömin qadınlar sizin yanınıza mühacir olaraq gəldikləri zaman, onları imtahana çəkin! Onların imanlarını ən yaxşı Allah bilir. Əgər o qadınların mömin olduqlarını öyrənsəniz, onları kafirlərə geri qaytarmayın. Nə bunlar onlara, nə də onlar bunlara halal olar. Onların bu qadınlara xərclədiklərini geri qaytarın. Bu qadınların mehrlərini (özlərinə) verdiyiniz zaman, sizin onlarla evlənməyinizdə hər hansı bir maneə yoxdur. Kafir qadınların ismətlərindən tutmayın, onlara xərclədiklərinizi istəyin. Onlar da öz xərclədiklərini istəsinlər. Bu, Allahın sizə hökmüdür; sizin aranızda O hökm edir. Allah hər şeyi bilən və doğru qərar verəndir (Əl-Mumtəhinə, 60/10)!

Peyğəmbərimizin müşriklərlə bağladığı Hüdeybiyyə müqaviləsinin bəndlərindən biri belə idi: Sənin dinindən də olsa, bizdən sənin yanına kim gəlsə, onu bizə geri qaytarmalısan. Sonra Hüdeybiyyəyə bir dəstə məkkəli müsəlman qadın gəldi. Bununla əlaqədar olaraq yuxarıdakı ayə endi.10 Müqavilənin şərtində adam, kişi olaraq tərcümə etdiyimiz رجل sözü var idi. Qadınlar adam və kişi sözlərinin əhatə dairəsinə daxil olmadıqlarına görə, peyğəmbər əleyhissəlam ayədəki şərtlərə uyğun gələn o qadınlarla biət etdi və onları geri qaytarmadı.11

Yuxarıdakı ayənin mövzusu evli olduğu halda, inancları ucbatından qaçıb müsəlmanlara sığınan qadınlardır. Onların bu rəftarları öz ərlərindən ayrılmaq qərarına gəldiklərini göstərir. Halbuki, belə bir qərara gəlmədikləri üçün Məkkədə qalan müsəlman xanımlar da var idi. Allah Təala Hüdeybiyyə ilə əlaqədar olaraq belə buyurur:

Əgər onların arasında olan və hələ tanımadığınız mömin kişilərlə mömin qadınları əzməyiniz və bu səbəbdən sizə ləkə vurulması ehtimalı olmasaydı, Allah döyüşün qarşısını almazdı. Allah istəyəni öz mərhəmətinə qovuşdurmaq üçün belə etdi. Əgər onlar bir-birindən ayrılmış olsaydılar, onların kafir olanlarını şiddətli bir əzaba düçar edərdik (Əl-Fəth, 48/25)!

İndi isə gəlin Əl-Mumtəhinə surəsinin 10-cu ayəsini ayrı-ayrı hissələr halında tədqiq edək:

– Ey möminlər! Mömin qadınlar sizin yanınıza mühacir olaraq gəldikləri zaman, onları imtahana çəkin! Onların imanlarını ən yaxşı Allah bilir. Əgər o qadınların mömin olduqlarını öyrənsəniz, onları kafirlərə geri qaytarmayın. Nə bunlar onlara, nə də onlar bunlara halal olar.

Qadının hicrət etməsi onun öz ərini, ailəsini və yurd-yuvasını tərk etdiyini bildirir. Onun hicrətinin səbəbini müəyyənləşdirməkdən ötrü imtahandan keçirilməsi əmr edilmişdir. Burada nəzərdə tutulan imtahan əslində o qadınların həqiqətən öz inancları ucbatından qaçıb-qaçmadıqlarını başa düşməkdən ötrüdür. Bunun müəyyən edilməsi müsəlmanlar üçün maddi bir çətinlik törədir. Çünki o qadının öz ərindən bu cür boşanması qərarının təsdiq edilməsi bir iftida işidir. Bundan sonra o qadın artıq ərinə halal deyildir. Lakin qərar verildiyi vaxt kişinin qadına xərclədiklərini də geri qaytarmaq lazımdır.

– Onların bu qadınlara xərclədiklərini geri qaytarın.

Bu, Həbibənin Sabit ibn Qeysə verdiyi ödəniş kimidir. Hicrət etmiş qadının mal-dövləti olmadığına görə xərcləri müsəlmanların ödəməsi əmr buyurulub. Qadın bundan sonra istədiyi kişi ilə evlənə bilər. Ayənin üçüncü hissəsi bunu göstərir.

– Bu qadınların mehrlərini (özlərinə) verdiyiniz zaman, sizin onlarla evlənməyinizdə hər hansı bir maneə yoxdur.

Ayə göstərir ki, o qadınların əvvəlki ərlərinə təqdim edilən ödəniş əslində müsəlmanların bu qadınlara verdikləri bəxşişdir. Əgər onlar yenidən evlənsələr, yeni ərlərindən aldıqları mehrlə o borcu ödəmələri lazım deyildir.

Burada mühüm olan başqa bir məsələ də vardır. Nə bu ayə, nə Əl-Bəqərə surəsinin 229-cu ayəsi, nə də Həbibə ilə bağlı hədis iftida edən qadına iddə müddətini gözləmək kimi bir məsuliyyət yükləyir. Boşanma məsələsindəki iddə gözləmək barədə əmr birinci və ikinci talaqdan sonra gəlir. Bu, ailənin yenidən qurulması üçün görülən bir tədbirdir; yəni, qadının bətnində uşaq olmadığını müəyyən etməkdən ibarət deyildir. Qadının bətnində uşaq olub-olmadığını müəyyənləşdirmək üçün sadəcə olaraq bir heyz və təmizlənmə müddəti kifayət edər. Buna istibra deyilir. İftidada lazım olan da budur.

Bu ayə beynəlxalq mülki hüquqla əlaqədar hökmlər də ehtiva edir. Ayədə müsəlman qadınlara verilən haqq və hüquq, eynilə müsəlmanlarla kəbinli olan müşrik qadınlara da verilib. Bunu ayənin digər hissələrindən öyrənirik.

– Kafir qadınların ismətlərindən tutmayın ( و لا تمسكوا بعصم الكوافر )!

Ayədəki isam ( عصم ) sözü ismət ( عصمة ) sözünün cəm formasıdır. İsmət kəlməsi Ərəb dilində mane olmaq və qorumaq mənaları verir.12 Qadın ərinin himayəsindədir. Buna görə də əri onun bəzi davranışlarına mane ola bilər. Burada müsəlman ərindən ayrılıb, Məkkəyə getmək istəyən kafir qadından bəhs olunur. «Kafir qadınların ismətlərindən yapışmayın!» əmri əslində «Bu qadınlara mane olmayın!» deməkdir. Bu məsələnin dövlətlə əlaqədar cəhəti də vardır. Belə ki, ayə «O qadınların ölkəni tərk etməyinə mane olmayın!» mənası da verə bilər. Ömər bu ayənin nazil olduğu gün iki müşrik arvadını azad buraxmışdı. O qadınlar Məkkəyə getmiş, biri Əbu Süfyan, digəri isə Səfvan ibn Ümeyyə ilə evlənmişdi.13 Əbu Süfyan Məkkənin ələ keçirilməsi əsnasında, Səfvan ibn Ümeyyə isə Hüneyn döyüşündən sonra müsəlman olmuşdu.14

Kafir qadının müsəlman kişi ilə yaşamaq istəməməsi bir iftida tələbidir. Bu tələbin nəticəsi onun ərindən aldığı şeyləri geri qaytarmağından asılıdır. Ayədə bununla əlaqədar hökm belədir:

– Onlara xərclədiklərinizi istəyin.

Bu qadınlar müsəlman ərlərinin onlara verdikləri mehri geri qaytardıqları vaxt, Həbibə kimi azad olurlar.

– Onlar da öz xərclədiklərini istəsinlər.

Müsəlmanlar çəkdikləri xərci istədikləri kimi, müşriklər də çəkdikləri xərci istəyə bilərlər. Yəni, onlara da belə bir haqq-hüquq verilir.

Müsəlmanların müşrik həyat yoldaşları qaçıb öz dindaşlarının yaşadıqları ölkəyə sığınsalar, ərlərinin onlara xərclədikləri nə olacaq? Aşağıdakı ayə bu barədə hökm vermişdir:

Əgər sizin arvadlarınızdan biri sizdən qaçıb, kafirlərə qoşulsa və sonra onlardan intiqamınızı alsanız, əldə edilən qənimətdən arvadları qaçıb getmiş kimsələrə onların xərclədikləri qədər verin (Əl-Mumtəhinə, 60/11)!

Beləliklə, ayələr qadına evliliyə xitam vermək hüququ vermiş, peyğəmbərimiz də bunu öz tətbiqatlarıyla izah etmişdir.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Abdulaziz Bayındır, Quran İşığında Doğru Bildiyimiz Yanlışlar, İstanbul, 2006, s. 182-187. []
  2. Əl-Muvatta, Talaq, 11. []
  3. Əl-Buxari, Talaq, 13. []
  4. İbn Macə, Talaq, 22. []
  5. Yenə orada. []
  6. Məhəmməd İbn Səd, Ət-Təbaqatul-Kübra, Beyrut, tarix göstərilmir; 8-ci cild, s. 445 (Arim ibn Fəzl Həmmad ibn Zeyd bunu Yəhya ibn Səd ibn Qeys ibn Əmr ibn Səhldən nəql etmişdir). []
  7. Qurtubi, Əl-Cami li Əhkamil-Quran, 3-cü cild, s. 95. []
  8. Şövkani, Əbu Abdulla Məhəmməd ibn Əli ibn Məhəmməd Əl-Xəvlani, Fəthul-Qədir, Beyrut, tarix göstərilmir, 1-ci cild, s. 240. []
  9. Malik ibn Ənəs, Əl-Mudəvvənətul-Kübra, Misir, tarix göstərilmir, 1-ci cild, 3. 341. []
  10. Əl-Buxari, Şürut, 15. []
  11. Səfiyyurrəhman Əl-Mübarəkfuri, ər-Rahiqul-məxtum, Beyrut, 1408/1988, s. 314. []
  12. Firuzabadi, Əl-Bəsair. []
  13. Əl-Buxari, Şürut, 15. Əl-Buxari Ömərin öz arvadını boşadığını yazır. Biz isə o sözü «azad buraxdı» kimi tərcümə etdik. Çünki hədis nəql edən şəxslər eşitdikləri sözü eyni kəlmələrlə deyil, o kəlmələrin öz zehnlərində yaratdığı məna ilə nəql edirlər. Əl-Buxari hədis öyrənməyə hicri 205-ci ildə başlamış və hicri 256-cı ildə vəfat etmişdir; yəni, onun özü ilə bu hadisə arasında ən azı 200 illik bir zaman məsafəsi vardır. Əvvəlcə də deyildiyi kimi, səhabə dövründən sonra iftida sözü unudulmuş, onun əvəzinə müxaliə işlədilmişdir. Beləliklə, bu cür şəraitdə hədis rəvayət edən şəxslərin ər-arvad arasındakı hər cür ayrılığı boşama-boşanma olaraq qəbul etmələri təbiidir. Bundan başqa, Əl-Bəqərə surəsinin 228-ci ayəsi arvadından talaq yolu ilə ayrılan kişinin arvadına verdiyi şeyləri almağını qadağan edir. Əl-Mumtəhinə surəsinin 10-cu ayəsində isə verilən şeyləri almaq barədə əmr var. Beləliklə, məlum olur ki, bu məsələ belə bir nöqteyi-nəzərdən də talaq deyildir. []
  14. Əl-Muvatta, Nikah, 20. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
8.485 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.118 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.926 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.247 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.588 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.890 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.706 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.507 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.441 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.485 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.431 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.669 dəfə oxundu
12 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.653 dəfə oxundu
13 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.268 dəfə oxundu
14 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.012 dəfə oxundu
15 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.873 dəfə oxundu
16 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.577 dəfə oxundu
17 Dua 25.11.10 6.946 dəfə oxundu
18 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.462 dəfə oxundu
19 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.871 dəfə oxundu
20 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.061 dəfə oxundu
21 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.774 dəfə oxundu
22 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.065 dəfə oxundu
23 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.656 dəfə oxundu
24 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.482 dəfə oxundu
25 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.442 dəfə oxundu
26 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.441 dəfə oxundu
27 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.366 dəfə oxundu
28 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.522 dəfə oxundu
29 Şirk və küfr 14.07.11 3.462 dəfə oxundu
30 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.092 dəfə oxundu
31 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.070 dəfə oxundu
32 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.225 dəfə oxundu
33 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.698 dəfə oxundu
34 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.136 dəfə oxundu
35 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.892 dəfə oxundu
36 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.044 dəfə oxundu
37 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.981 dəfə oxundu
38 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.747 dəfə oxundu
39 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.406 dəfə oxundu
40 Hikmət 09.01.16 4.044 dəfə oxundu
41 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.461 dəfə oxundu
42 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.547 dəfə oxundu
43 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.746 dəfə oxundu
44 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.423 dəfə oxundu
45 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 990 dəfə oxundu
46 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.830 dəfə oxundu
47 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.469 dəfə oxundu
48 Faiz 29.03.10 4.345 dəfə oxundu
49 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.425 dəfə oxundu
50 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.409 dəfə oxundu
51 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.144 dəfə oxundu
52 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.396 dəfə oxundu
53 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.677 dəfə oxundu
54 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.636 dəfə oxundu
55 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.973 dəfə oxundu
56 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.211 dəfə oxundu
57 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.048 dəfə oxundu
58 Vərdişlər 10.04.10 2.587 dəfə oxundu
59 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.817 dəfə oxundu
60 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.224 dəfə oxundu
61 Tağut 28.04.17 2.649 dəfə oxundu
62 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.693 dəfə oxundu
63 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.757 dəfə oxundu
64 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.292 dəfə oxundu
65 Vəhy 12.04.13 1.798 dəfə oxundu
66 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 346 dəfə oxundu
67 Təsbeh 06.07.09 3.617 dəfə oxundu
68 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.469 dəfə oxundu
69 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.652 dəfə oxundu
70 İsra və Merac 02.04.16 1.154 dəfə oxundu
71 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.343 dəfə oxundu
72 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 513 dəfə oxundu
73 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.332 dəfə oxundu
74 Qəndil 30.06.09 7.700 dəfə oxundu
75 Şəfaət 08.04.10 3.119 dəfə oxundu
76 Surroqat analıq 03.02.12 4.735 dəfə oxundu
77 Təvəssül 10.06.13 3.039 dəfə oxundu
78 “Ən zəif ev” 09.03.18 278 dəfə oxundu
79 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.607 dəfə oxundu
80 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.734 dəfə oxundu
81 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.511 dəfə oxundu
82 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.504 dəfə oxundu
83 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.285 dəfə oxundu
84 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 377 dəfə oxundu
85 Donuz dərisi 02.11.09 3.205 dəfə oxundu
86 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.552 dəfə oxundu
87 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.651 dəfə oxundu
88 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.963 dəfə oxundu
89 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.191 dəfə oxundu
90 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 108 dəfə oxundu
91 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.964 dəfə oxundu
92 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.196 dəfə oxundu
93 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.366 dəfə oxundu
94 Şəfaət inancı 08.02.11 2.874 dəfə oxundu
95 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.840 dəfə oxundu
96 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.970 dəfə oxundu