«52. Свобода вероисповедания – это самое важное. Вера – это дело сердца, поэтому признавать свободу веры или не признавать ее, не имеет большого смысла»² Но в практике религии, как отмечает автор, «свобода вероисповедания» находит себя «в действиях» (там же).

Религия ислама дает человеку возможность свободы действий в вере и категорически запрещает давление на другие религии и высокомерное отношение к ним. И только по этой причине в Османской империи было разрешено открывать «питейные дома» и выращивать свиней всем, кроме мусульман.

Эта идеология (терпимости и толерантности) послужила тому, что иудеи (евреи), бежавщие из Испании, получили убежище… на наших землях и прожили здесь самые счастливые времена своей истории. И в память об этом событии они создали Фонд «500 Лет».

«53. …Статья 24-ая Конституции (Турецкой Республики. – Ред.) гласит: «Любой из вас… в каком бы положении он ни находился, не имеет права эксплуатировать религию, религиозные чувства и то, что считается священным по религии, в недостойных целях».

Как кажется, приведенные соображения дают представление о свободе вероисповедания в Турции?..

1. А. Байиндир. «Религия и государство». Изд. Фонда «Сулеймания», Стамбул, 1999. стр. 56-58.
2. Многоточие здесь и ниже (по цитате) означает опущенный текст (Ред.).

Признавая азартные игры делом греховным, Всевышний Аллах, говорит так:

«Если вы будете избегать больших грехов из тех, что запрешены вам, то Мы прикроем ваши малые грехи и введем вас в почетное место (в рай)» (4/31),

«Они (веруюшие), (это те) которые избегают больших грехов и мерзостей и прощают обиды, когда гневаются» (42/37).

* Ладес – это застольное пари (игра), при котором ломают дужку. Дужка – это (V-образная) кость грудной клетки птицы.

В книге А. Байиндира «Взгляд на сектантство при свете Корана» говорится так:

«Мы выступаем только против того, что открыто противоречит Корану. Если это противоречило бы мнению ханефитов, шафиитов, маликитов, ешаритов, матуридитов или мнениям других мазхабов, мы не восприняли бы это так жестко. И если это противоречило бы выдуманным (не истинным) хадисам, то мы также закрыли бы на это глаза. Но вы говорите противоречивые вещи открытому Корану. Если мы будем молчать перед всем этим, как тогда мы будем отвечать Аллаху в день Суда» (Abdulaziz Bayındır, Kur’an Işığında Tarikatçılığa Bakış, Süleymaniye Vakfı Yayınları, 7. Baskı, İstanbul, 2012, s: 184).

На эту тему у нас на сайте есть целый ряд материалов.

См. также материал на линках (на русск.):

http://www.muselmanlar.com/fetva-i-issledovaniya/4327.html

http://www.muselmanlar.com/fetva-i-issledovaniya/4361.html

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/4373.html

Müəllif: Əli Rza Dəmircan (ilahiyyatçı-alim)

Tərcümə edən: Fəqani Bəylərov (fəlsəfə doktoru: fəlsəfə və ilahiyyat elmləri)

Gəlin, əvvəlcə bu məsələnin təhlilində əsas götürdüyümüz bəzi İslam prinsip və qaydalarına nəzər yetirək:

1) İslam dinində evlilikdənkənar cinsi əlaqə və birlikdə yaşama/olma halları zina adlandırılır və bu, Allah tərəfindən haram edilmişdir. (İsra, 17/32)

2) Heç bir kişi və qadın diaqnoz, müayinə və müalicə məqsədi olmadan öz fərcini (cinsiyyət-çoxalma üzvü və ona yaxın yerlər) yoldaşından başqa heç kəsin yanında aça bilməz. (Nur, 24/31)

3) Övlad sahibi olmaq üçün cinsi əlaqədə olmaq lazımdır. Bununla belə, bu, kifayət deyil. Başqa sözlə desək, oğul-uşaq sahibi olmaq tale və qəza-qədər məsələsidir. Belə ki, Allah istədiyi şəxsə oğlan, istədiyinə qız uşağı verir. Həm oğlan, həm qız övladı da bəxş edir. Bəzilərini də zürriyyətsiz (sonsuz) edir. (Şura, 42/49-50) Deməli, qədərlə barışmaq, necə deyərlər, öz qismətinə razı olmaq lazımdır.

4) Allah Təala nəsil-nəcabət və evlilik vasitəsilə qohumluq qayda-qanunu qoyub. Ata-anaya yaxşılıq, nəfəqə (ailənin məişət xərclərinin ödənməsi), vəlayət (valideynlərin və ya valideyni əvəz edən şəxsin uşaqlara dair səlahiyyətləri),  miras və evlənməyə mane olan amillər kimi bir çox məsələ də bu qayda-qanunla sıx əlaqədardır. Bu səbəbdən ana da ata kimi açıq-aydın şəkildə məlum olmalıdır, bilinməlidir.

5) İnsan ən gözəl surətdə xəlq edilən bir məxluqdur. Onu alıb satmaq olmaz; eynilə bunun kimi, insanın “icarəyə” götürülməsindən də söhbət gedə bilməz. Daha açıq bir ifadə ilə desək, qadın öz bətnini aralarında nikah olmayan bir kişinin sperması ilə mayalanmış yumurta üçün aça bilməz. Öz uşaqlığını (latınca uterus, rusca матка) nəyinsə (pul və sairə) müqabilində və ya təmənnasız olsa da, “kirayə”yə verə bilməz.

İndi isə gəlin, yuxarıda qeyd etdiyimiz prinsiplərə əsasən əsl mövzumuza qayıdaq və bəzi məqamları yada salaq:

Süni mayalan(dır)ma metodunu müalicə formalarından biri kimi qəbul etmək olar. Belə olan halda;

a) Kişi spermasını təksə öz arvadından götürülən yumurtanı mayalandırmaq üçün verə bilər.

b) Qadın da öz növbəsində yumurtasını ancaq ərindən alınan spermanı mayalandırmaq üçün götürdə bilər.

c) Ər-arvad mayalanmış yumurtalarının özləri və yaxud başqaları üçün surroqat bir qadının bətninə köçürülməyinə icazə verə bilməzlər.

Artıq diqqətimizi əsl məsələmizə cəmləşdirib ona surroqat qadın, mayalanmış yumurtalarını verən ər-arvad və ya yumurtasını verən qadın, eləcə də, uşaq baxımından yanaşa bilərik.

1. Yuxarıdakı məlumatlardan məlum oldu ki, İslam qayda-qanunlarına əsasən qadın zəruri bir hal olmadıqca öz cinsiyyət-çoxalma üzvünü aça bilməz. Həmçinin uşaqlığını aralarında kəbin olmayan kişinin spermasını mayalandırmaq məqsədilə istifadəyə verə bilməz. Belə bir qadın harama batıb bütün bu işləri görsə belə, həqiqi mənada ana olmur, ola bilməz. Çünki mayalanan yumurta özünün deyil! Buna görə də o, öz uşaqlığını “kirayə”yə vermə nəticəsində dünyaya gətirdiyi uşaqla da həqiqi bir ruhi-mənəvi rabitə qura bilməz. Xüsusilə də hamiləlik periodunda.

2. Yumurtasını verən qadın heç bətnini “kirayə”yə verib doğan qadın qədər də ana ola bilməz. Ona görə ki, analıq qan vermək, bir canın yaradılmasına vasitəçilik etmək deməkdir. Hamiləlik vaxtı əzab-əziyyət çəkmək deməkdir. Analıq güclü bir emosionallıqla ana bətnindəki körpə ilə rabitə yaratmaqdır. Ana olmaq ilahi mərhəməti öz bətnində hiss etmək deməkdir. Bu, ruhla yanaşı, ümumi mənada bədəni ilə, xüsusən də döşləri ilə ana olmağa hazırlaşmaq deməkdir. Məhz buna görə də Quranın Loğman surəsinin 14-cü ayəsində ata-anaya yaxşılıq etmək əmr edildikdə anaya xüsusi diqqət yetirilir və onun çəkdiyi zəhmət və məşəqqət xüsusi olaraq vurğulanır.

3. Surroqat ananın doğduğu uşaq (ki, bu uşaq bütün hallarda digər müvafiq yolla dünyaya gələn uşaqlar kimi məsum olur) baxımından da problem yaranır. Yəni, burada ciddi bir sual yaranır: Bu uşaq kimi öz anası hesab edəcək?! Yumurtasını verən və daşıyıcı qadınların sonradan müvafiq yolla dünyaya gətirəcəkləri uşaqların hansıları ilə bacı-qardaş olacaq? Bir övlad kimi hansı qadından miras alacaq? Anası olaraq hansı qadına miras qoyub gedəcək? Bütün bunlardan belə çıxır ki, bu sahədə bir çox əxlaqi və hüquqi problemlərin yaranması da qaçılmaz bir nəticədir.

NƏTİCƏ: Bu məsələni İslam dini baxımından aşağıdakı kimi qiymətləndirmək mümkündür:

Ər-arvadın mayalanmış yumurtalarına tətbiq edilən surroqat analıq haram xarakterli şeytani bir işdir və onu caiz (dini cəhətdən münasib) hesab etmək olmaz. İkinci bir qadını kəbinlə həyat yoldaşı olaraq almaq məsləhətdir. İslama əsasən məhrəmiyyət və miras haqqı yaratmadığına görə rəsmi olaraq övlad götürmədən də qoruyucu ailə kimi yetimlərimizə yiyə durub Cənnətə gedən yola daxil olmaq lazımdır.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

1) Bank işi xidmətləri. Buna bütün iqtisadi sistemlərdə ehtiyac var. Bunlar olmadan bəzi mühüm iqtisadi işləri görmək mümkün deyil. Sualınızda qeyd etdiyiniz xidmətlərin hamısı (pulun əmanət bankında saxlanması, pul köçürmələri, kredit kartları xidməti və sairə) bu qrupa daxildir. Burada göstərilən xidmətlərin müqabilində müəyyən qədər pul alınır. Bunda dini cəhətdən heç bir problem yoxdur.

2) Kredit. Bu, tamamilə başqa bir sahədir. Problem buradadır. Çünki kredit faizli borc, yəni, borcdan götürülən gəlir deməkdir. Faiz isə haramdır.

Nəticə olaraq, faizli əməliyyatlar da aparan bir bankla faizsiz iş görmək olar.

Suala cavab verdi: Abdulaziz Bayındır¹

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

1. İstanbul Universitetinin müəllimi, professor.

А это значит, что Иса с младенчества является избранным посланником Аллаха. Интересно подчеркнуть особенность Исы как посланника. Родился без отца и заговорил в младенчестве. Это может стать размышлением к вопросу о том, сколь различны и многообразны пути выбора и назначения посланников у Аллаха. Но одна особенность сохраняется как неизменная. Аллах выбирает посланников из числа людей данного общества. То есть того, которому он решает послать своего посланника. Он не назначает на эту роль ангелов, как того хотели бы сами люди (см. также 6/8-9, 17/95), а назначает их самих, точнее, из них самих. Но делает это уже по своему выбору…

«В этот день Мы призовем всех людей вместе с их имамами (предводителями) (курсив наш. – Ред.). И те, кому книга будет дана в правую руку, прочтут ее, и к ним не будет проявлено ни малейшей несправедливости. А кто был слеп в этом мире, тот будет слеп и в последней жизни и окажется еще более заблудшим» (17/71-72).

Слово имам происходит от корня емм (с арабского) и означает: проходить вперед, отправлять и управлять. В Коране «имам» понимается широко, как лидер. Это – лидер, который может вести людей как в верном направлении, так и неверном. Следующие аяты говорят об этом так:

«Оттого, что они были терпеливы и убежденно поверили в наши аяты, Мы вывели из них имамов (предводителей, лидеров), которые, по нашему велению, направили их на верный путь» (32/24), (см. также 21/73),

«Он (фараон) и его воины несправедливо возгордились на земле и предположили, что они и в самом деле не вернутся к Нам. А Мы схватили его и его армию и бросили в море. Взгляни теперь, каков конец этих несправедливых (залимов)! Мы сделали из них имамов (предводителей, лидеров), которые будут призывать (людей) к огню. В День Воскресения им не будет помощи» (28/39-41), (см. также 9/12).

Приведенное употребление понятия «имам» в Коране показывает его двузначность. То есть говоря о предводителе (лидере), подчеркивается, что он может направлять людей по верному пути, а может и вести их к огню. Насколько точно характеризует Коран предводителей (руководителей, лидеров) – это можно видеть и по современной жизни. В ней и в самом деле есть руководители этих двух типов. Одни из них приносят людям добро и блага, а вторые – направляют их в самый огонь…