“Kim yaxşı bir işə vasitəçilik etsə, ona o işin savabından bir pay düşür. Kim də pis bir işə baiskar olsa, ona o pislikdən bir pay var. Allah hər şeyin əvəzini verir”.¹

“Yaxşılıqda və pislikdən çəkinməkdə (təqvada) köməkləşin. Günah etmək və həddi aşmaqda (düşmənçilikdə) bir-birinizə kömək etməyin”.²

1. Nisa, 4/85.
2. Maidə, 5/2.

“Ey iman gətirənlər! Namaza durduğunuz vaxt üzlərinizi və dirsəklərə qədər əllərinizi yuyun. Başınızı məsh edin, ayaqlarınızı da topuqlarınıza qədər. Əgər cünub olmusunuzsa, yuyunun. Xəstə və yaxud səfərdəsinizsə və ya sizin aranızdan bir nəfər ayaqyolundan gəlibsə, ya da qadınlara toxunmusunuz, su tapmasanız, təmiz torpaqla təyəmmüm edin; onunla üzünüzü və əllərinizi məsh edin. Allah sizə (dəstəmaz və qüslü əmr etməklə) bir çətinlik törətmək istəmir. Ancaq sizi arındırmaq (təmizləmək) və sizə olan nemətini tamamlamaq istəyir. Bəlkə, şükür edəsiniz”.¹

Yuxarıdakı ayəyə əsasən cünub (cənabət) olanlar sadəcə olaraq qüsl etməklə namaz qıla bilərlər. Başqa sözlə desək, bir nəfər qüsl etdikdən sonra dəstəmazı pozan (batil edən) hər hansı bir səbəb yoxdursa, namaz üçün təzədən dəstəmaz almağa ehtiyac qalmadan namaz qıla bilər. Bu məsələdə qüsl kifayətdir.

Aişədən (r. a.) belə rəvayət edilir:

“Rəsulullah (s. a. v.) qüsl alır (edir), iki rükəti (müstəhəb, sünnə) və sübh namazını (n fərzini) qılırdı. Onun qüsl etdikdən sonra dəstəmazı təzələdiyini xatırlamıram”.²

“Rəsulullah (s. a. v.) qüsl etdikdən sonra dəstəmaz almırdı”.³

Tirmizi bu hədisi rəvayət etdikdən sonra belə bir şərh vermişdir:

“Əshabələrin və tabeinin alimlərindən əksəriyyətinin fikri belədir. Yəni, onlar: “Qüsldən sonra dəstəmaz almaq lazım deyil”, – deyirlər”.

Abdulla İbn Ömərdən rəvayət olunduğuna görə peyğəmbərdən (s. a. v.) qüsl etdikdən sonra dəstəmaz almaqla əlaqədar bir sual soruşulduqda bele cavab verib:

“Hansı dəstəmaz qüsldən yaxşı ola bilər ki?”.⁴

1. Maidə, 5/6.
2. Əbu Davud, Təharət (Təmizlik), 98.
3. Tirmizi, Təharət, 79; Nəsai, Təharət, 160; İbn Macə, Təharət, 96; Əhməd İbn Hənbəl, 6/68, 192.
4. Hakim, Müstədrək, Təharət, hədis nömrəsi 103: 548.

إِذا تَحَيَّرْ تُم فِي اْلأمُورِ فاَسْتَعِينُوا بِأَهْلِ اْلقُبُورِ

إِذا أَعْيَتْكُمْ الأمُورُ فَعَلَيْكُمْ بِأهْلِ الْقُبُورِ ، أوْ فاَسْتَعِينُوا بِأَهْلِ اْلقُبُورِ

“İşlərinizdə nə edəcəyinizi bilməyib çaş-baş qaldığınız vaxt qəbirlərdəki ölülərdən kömək istəyin”.

Halbuki, İbn Teymiyyənin də ifadə etdiyi kimi, bu söz “Peyğəmbərimizin hədislərini yaxşı bilən alimlərin ittifaqı ilə yalandır. Peyğəmbərə atılmış bir böhtandır. Hədis alimlərinin heç biri bu sözü hədis kimi rəvayət etməyib. Bu söz mötəbər hədis kitablarının heç birində yoxdur.¹ Bu söz şirk qapısını açan bir nəfər tərəfindən uydurulub”.²

Əcluni-nin Kəşful-Xəfa³ adlı əsərində qeyd olunan bu söz haqqında ətraflı məlumat əldə etmək üçün Kur’an Işığında Tarikatçılığa Bakış adlı kitabımızın müvafiq fəsillərini oxumağınızı tövsiyə edirik:

MÜRİD: Sən demisən ki, bu hədisi qəbul etmirsən: “İşlərinizdə nə edəcəyinizi bilməyib çaş-baş qaldığınız vaxt qəbirlərdəki ölülərdən kömək istəyin”.⁴

Sən bunun nəyinin əleyhinə çıxırsan ki? Qəbirlərdəki ölülərdən kömək istəmək ondan dərs götürüb ibrət almaq deməkdir.

ABDULAZİZ BAYINDIR: Elə isə niyə “ölülərdən ibrət alın” deyilmir? Nə üçün “onlardan kömək diləyin” deyilir?

Hədis kimi təqdim edilən və əslində uydurma olan bu sözün Ərəb dilindəki orijinalında “إستعينوا” “istianə edin” deyilir.  Halbuki, Quranın Fatihə surəsində: “Ancaq səndən istianə edirik (kömək diləyirik)”, – deyilir (“İyyakə nəstəiin”). Allah bu ayədə buyurur ki, köməyi ancaq bir yerdən – Allahdan istəyək. İndi deyin görək, sizin hədis adlandırdığınız bu söz yuxarıdakı ayə ilə açıq-aşkar ziddiyyət təşkil etmirmi?

Məgər hər namazda Fatihə surəsini oxumağımızın və onun mənasını öz zehnimizdə canlı saxlamağımızın bir səbəbi yoxdur? Yuxarıdakı sözü Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) yaraşdıran iftiraçıların cərgəsinə daxil olmaq sizə ağır gəlmir? Heç düşünmürsünüzmü? Əsas vəzifəsi Quranı təbliğ edib başa salmaq olan həzrəti Muhəmmədin (s. a. v.) Qurana zidd bir sözü ola bilər? Üstəlik də bu sözü onun ağzından eşidən olmayıb. Onunla eyni dövrdə, yaxud onlardan sonra yaşayan insanların arasında belə bir söz deyən olmayıb. Bunu öz hədis külliyatına daxil edən müəllif də yoxdur, mötəbər hədis kitabı da. Qısa desək, bunların heç biri mövcud deyil.

Biz bunu sizə çox dedik. Lakin siz bu məsələyə dair heç bir şey tapa bilmədiniz. Bilirsinizmi niyə? Çünki olmayan şeyi tapmaq olmaz.

MÜRİD: Əcluni-nin Kəşful-Xəfa adlı kitabında var axı. Onun kitabında olmağı bizim üçün kifayətdir. Əcluni böyük bir hədis alimidir. O da bunu İbn Kamalın Əl-Ərbəin əsərindən əxz edib.

ABDULAZİZ BAYINDIR: Əcluni o kitabı xalq arasında hədis kimi qəbul olunan sözlərin düzgün versiyası ilə əsassız olanlarını bir-birindən ayırmaq üçün yazıb. Buna görə də həmin kitabda çoxlu uydurma hədis var. Əcluni kitabın əvvəlində Hafiz İbn Həcərin aşağıdakı sözünü nəql edir:

“Əsli olmayan hədisi kim nəql etsə, Buxarinin də qeyd etdiyi kimi, Muhəmməd peyğəmbərin (s. a. v.) bu sözündə nəzərdə tutduğu insanlarına cərgəsinə daxil olar: “Kim məndən mənim demədiyim bir şeyi nəql etsə, Cəhənnəmdə oturacağı yerə hazırlaşsın”.⁵

Əcluni kitabına daxil etdiyi hədislərin mənbələrini bildirir. Bu sözlə əlaqədar olaraq təkcə: “İbn Kamal Paşa Əl-Ərbəin əsərində belə deyib”, – qeydini əlavə etmişdir. İbn Kamalın həmin əsərinə baxdıqda məlum olur ki, hədis kimi nəql etdiyi o sözə heç bir qaynaq göstərməyib.⁶

Yavuz Sultan Səlimin şeyxülislamı İbn Kamal həzrəti peyğəmbəri görməyib. Ona görə də heç bir əsası olmayan bir sözə hədis deyənlər “Cəhənnəmdə oturacaqları yerə hazırlaşmalıdırlar”.⁷

1. İbn Teymiyyə, Məcmu-u Fətava, 1-ci cild, s. 356.
2. İbn Teymiyyə, həmin əsər, 11-ci cild, s. 293.
3. 1-cild, s. 85, hədis nömrəsi 213.
4. Mahmud Ustaosmanoğlunun (Mahmud Əfəndi) başçılıq etdiy bir heyət, Ruhu’l-Furqan Təfsiri, İstanbul 1992, 2-ci cild, s. 82.
5. İsmail ibn Muhəmməd Əl-Əcluni, Kəşful-Xəfa, Beyrut 1988/1408, 1-ci cild, s. 8.
6. İbn Kamal Paşa, Əl-Ərbəin, ö. 360. Süleymaniye Kitanxanası, Əsad Əfəndi, 1694. İbn Kamal, Osmanlı padşahı Yavuz Sultan Səlimin məşhur şeyxülislamıdır. 1469-cu ildə Tokat şəhərində doğulmuş, 1534-cü ildə İstanbulda ölmüşdür. Onunla peyğəmbərimizin arasında 900 ildən çox bir müddət var. Ona görə də heç bir mənbə qeyd etmədən və mənası da Qurana tamamilə zidd olan bu sözü hədis kimi irəli sürməyi qəbuledilməzdir. İbn Kamal bu əsərində qaynaq göstərmək əvəzinə həmin sözün hədis olduğunu sübuta yetirmək üçün fəlsəfi izahatlarla məşğul olub.
7. Abdulaziz Bayındır, Kur’an Işığında Tarikatçılığa Bakış, Süleymaniye Vakfı Yayınları, İstanbul, 2007, s: 12-14.

Bənu Ümeyyə Risaləsi

Bənu Ümeyyə Risaləsi (ardı)

“Üzlər var ki, həmin gün par-par parıldayacaq. Rəblərinə baxacaqlar (Onu görəcəklər)”.¹

Cərir ibn Abdullah Əl-Bəcəlinin (r. a.) rəvayətinə əsasən o, belə demişdir:

“Rəsulullahın (s. a. v.) hüzurunda oturmuşduq. Rəsulullah (s. a. v.) bədrlənmiş aya baxdı və belə dedi”:

“Siz Rəbbinizin hüzuruna gedəcəksiniz və bu ayı gördüyünüz kimi, onu da görəcəksiniz. Görməkdə bir çətinlik və sıxıntı çəkməyəcəksiniz. Elə isə günəş doğmamışdan əvvəlki namaza və gün batmadan qabaq qılınan namaza gücünüz çatdıqca davam edin”.

Peyğəmbər (s. a. v.) sonra bu ayəni oxudu:

“Günəşin doğmasından və batmasından əvvəl Rəbbinin qüdrət və ucalığını bütün həmdi ilə zikr et”.²

Əbu Hüreyrənin (r. a.) rəvayətinə əsasən peyğəmbər (s. a. v. ) belə demişdir:

“Siz bədrlənmiş gecədə ayı görməkdə çətinlik çəkirsiniz? Ya da həmişə günəşi görməkdə bir çətinliklə üzləşirsiniz?”.

Əshabələr cavab verdilər:

“Xeyr”.

Bunun üstündən rəsulullah (s. a. v.) sözlərinə belə davam etdi:

“Siz Rəbbinizi bədrlənmiş gecədə ayı gördüyünüz kimi rahatlıqla görəcək və heç bir çətinlik çəkməyəcəksiniz”.³

Suheybin rəvayətinə görə peyğəmbər belə demişdir:

“Yaxşı və faydalı işlər görməkdə davamlı və qərarlı olanlara bunun əvəzində yaxşısı və ondan çoxu var”.⁴

Peyğəmbər sözlərinə davam edib həmin ayə barədə belə dedi:

“Cənnətliklər Cənnətə girdikləri vaxt bir dəllal qışqıraraq deyəcək: “Allah sizə bir şey söz verib”. Cənnətliklər deyəcəklər: “Məgər bizim üzümüzü ağ etmədi? Bizi atəşdən xilas etmədimi? Bizi Cənnətə daxil etmədimi?”. Mələklər: “Bəli”, – deyə cavab verəcəklər. Bundan sonra pərdə açılacaq”.

Rəsulullah (s. a. v. ) sözlərinə davam etdi:

“And olsun Allaha, Allah həmin gün cənnətliklərə Özünün görülməyindən daha yaxşı bir şey verməmişdir”.⁵

İndi isə Allahı görməyin nə cür olacağı məsələsinə gələk:

“Biz yer kürəsinə oxşayan ayı və dünyadan bir milyon dəfə böyük olan günəşi necə görürüksə, Allahın camalını (gözəlliyini) də o dərəcədə görəcəyik. Sevgili peyğəmbərimiz belə, Allahı bir nurun təcəllisi halında görə bilib. Ondan: “Rəbbini gördünmü”, – deyə soruşulduqda: “O bir nurdur, Onu necə görə bilərəm?”, – deyə cavab verib. Üstəlik ay və günəş yer kürəsindən görüldüyü kimi, laməkan olan Allah da Cənnətdə deyil, məhz Cənnətdən görüləcək. Qaldı ki, Quranda “görmək” deyil, “nəzər salmaq-baxmaq” ifadəsi işlədilib. Əlavə olaraq, Quranda “Gözlər onu dərk edə bilməz”⁶ – deyilir.⁷

Yuxarıda verilən izahdan da məlum olduğu kimi, Cənnətə daxil olan möminlər Allahı görə biləcəklər. Təbii ki, bu görmək məsələsi onu tam mənada dərk etmək formasında olmayacaq. Ali Rıza Demircanın günəşin görülməsi ilə əlaqədar olaraq verdiyi misal yerinə düşən bir təsbitdir.

1. Qiyamət, 75/22-23.
2. Tirmizi, Cənnət, 16.
3. Tirmizi, Cənnət, 17.
4. Yunus surəsi, 26-cı ayə. Ayənin tam mətni: Yaxşı iş görənlər üçün ən yaxşısı (Cənnət) və bundan da üstünü (Allahı görmək) vardır. Onların üzünü nə bir qubar, nə də bir zillət bürüyər. Onlar Cənnət sakinləridirlər və orada əbədi qalacaqlar. Ə. Musayevin tərcüməsi.
5. Tirmizi, Cənnət, 16.
6. Ənam, 6/103.
7. Ali Rıza Demircan, Kur’an ve Sünnet Işığında Cennet Hayatı, İstanbul, 2009, s. 88.

Süleymaniye Vakfı-na hər gün telefon və internet şəbəkəsi vasitəsilə onlarla sual daxil olur. Bu suallara mövzu və məzmunundan asılı olaraq hər biri ayrı-ayrılıqda öz ixtisas sahələrində mütəxəssis olan 8 nəfər elm adamı heyəti tərəfindən cavab verilir. Hazırlanan cavablar 21 il İstanbul müftülüyünün nəzdindəki fitva heyətinə rəhbərlik edən professor Abdulaziz Bayındır tərəfindən yoxlanılır və müvafiq şəxslərə göndərilir.

Aşağıdakı keçiddə sizin sualınıza oxşar bir suala verilən cavabla tanış ola bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/1753.html