Ümmətin islahı nə ilə mümkündür?
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi > İman-əqidə-ibadət Tarix: 17 Kasım 2015 Tövsiyə et Çap et

Ümmətin islahı nə ilə mümkündür?

Atalarımızın çoxu cəhalətləri ucbatından bu məzhəblərdən çox çəkmiş… Son əsrdə Rus işğalçılarını da əlavə edərsək fələyini çaşan bu umməti Allahından, kitabından uzaq ideologiyaların hərəsi dartdı bir tərəfə… Biri axirətdə digəri dünyada cənnət vəd etdi. Biri dini, digəri dünyəvi cəhətdən istismar etdi və hələ də etməkdədir. Kitabını unudan ummətlərin aqibəti hər zaman belə olur. Ya dünyaya aldanır ya da axirətə. Allahdan gələn kitablarda isə belə yazılır (Dünyanı da axirəti də verən Mənəm. Hər ikisini cənnnətə və cəhənnəmə dönüşdürmək sizin əlinizdədir.): “Hər kəs öz əməlinin girovudur!” (Müddəssir 38)

İndi gələk bir məzhəbi və ya hər hansı bir ideologiyanı mənimsəyib, onu həyata keçirməyə çalışanların nə hala düşdüyünə: “Bunlar, Allahın dini   (qanun), məzhəbi (yolu) yerinə alimlərinin, rəhbərlərinin yolunu, dinini, məzhəbini seçənlərdir. Fitrəti (təbiəti) pozulmuş bu insanlar hər kəsi; atasını, anasını, qardaşını, qonşusunu, dostunu öz əqidəsi (!) üzərindən dəyərləndirir və istədiyinə Allah düşməni, xalq düşməni, kafir, zalım; istədiyinə də Allah dostu, xalq dostu, mömin, adil deyə bilirlər. Onların bütün bu dəyərləndirmələri kimə və nəyə qulluq etdikləri nisbətdə dəyişir. Artıq belə bir ideologiyaya sahib olanların çoxu mənliyini, vətənini, millətini, qeyrətini və hətta hər şeyini bu uğurda çəkinmədən satar və bunu şərəf və qəhramanlıq olaraq görər. Çünki bütün dəyərlər özlərinin qəbul etdikləri məzhəb, yol və məqsəd üzərindən ölçülməkdədir.”

Ümmətin düşdüyü bu psixoloji bataqlıqdan xilas olmasının bir tək yolu vardır: Allah, qədim xalqları belə vəziyyətdən qurtarmaq üçün öz elçilərini göndərmiş, onlara həqiqətin, kitablarının, məzhəblərinin bir olduğunu, bu səbəblə başqalarına aldanıb fərqli ideologiyalara, mənbələrə və məzhəblərə bölünməmələrini tövsiyə etmişdir. Artıq Allahın elçisi və yeni bir kitabı (məzhəblərin iddia etdiyi kimi İsa və Mehdi də) gəlməyəcəyi üçün biz öz əlimizdəki Qurana bərk sarılmalıyıq! Əksi təqdirdə bu sünilik, şiəlik və dinsizlik bataqlığından ümmətin xilas olması mümkün deyildir. Bunun tək formul olduğunu Allah kitabında deyir: “Hamınız Allahın ipindən möhkəm yapışın və parçalanmayın! Allahın sizə olan nemətini xatırlayın ki, siz (bir-birinizə) düşmən idiniz, O, sizin qəlblərinizi birləşdirdi və Onun neməti sayəsində (bir-birinizlə) qardaş oldunuz. Siz odlu bir uçurumun lap kənarında idiniz. O, sizi ondan xilas etdi. Allah Öz ayələrini sizə beləcə bəyan edir ki, bəlkə doğru yola gələsiniz.”  (Əli İmran 3/103).

Aramızda mübahisənin də həll yolunu belə bildirir: “Ey iman gətirənlər! Allaha və Elçisinə itaət edin, həm də özünüzdən olan rəhbərlərə (şəriətə uyğun şəkildə itaət edin). Əgər bir şey haqqında mübahisə etsəniz, Allaha və Axirət gününə inanırsınızsa, Allaha və Elçisinə müraciət edin. Bu, (sizin üçün) daha xeyirli və nəticə etibarilə daha yaxşıdır.” (Nisə 4/59).

Bu ayə, sünni və şiənin təfsir etdiyi kimi, mübahisə düşəndə məsələni özlərinin təyin etdikləri imamlara deyil; Allaha və Elçisinə götürmək lazımdır. Yəni, Qurana.  Yenə burada da hər iki məzhəbin başa düşdüyü kimi, Allah və Elçisi deyiləndə, bunlar fərqli iki mənbə deyil; eyni mənbədir. Allahın elçisi Allahın sözünü nəql edər və bir hərfini belə dəyişməyə haqqı yoxdur.

Qısacası, ümmətin islahı bir tək şeylə mümkün olar: “bu məzhəblər öz imamlarına və görüşlərinə Quran və sünnə ölçüsündə itaət etməli, bunun üçün də ilk əvvəl özlərinə verdikləri əlavə adlardan və üsullarından xilas olmalı, bir ümmi (uşaqlarına fərq qoymayan ana) kimi Quranı oxumalı və bulaşmış olduğu kirlərdən Onunla təmizlənməlidir!”

Müəllif: Aydın Mülayim.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.607 dəfə oxundu
2 Allah və xilqətlə əlaqədar suallar insanı kafirləşdirir? 11.03.11 2.166 dəfə oxundu
3 Allah hər günahkar insana tövbə üçün möhlət verir? 02.01.12 2.305 dəfə oxundu
4 Məqamı Mahmud nə deməkdir? 13.08.15 1.081 dəfə oxundu
5 Böyük günah törətmək Allaha şərik qoşmaq deməkdir? 09.02.15 1.310 dəfə oxundu
6 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.186 dəfə oxundu
7 Mücadilə surəsi 14-cü ayəsində qəzəbə düçar olan cəmiyyət hansıdır? 10.04.17 282 dəfə oxundu
8 “Sənə gəlib bağışlanma istəsələrdi” ayəsi vəsiləyə dəlil deyilmi? 20.05.19 69 dəfə oxundu
9 Qeybə inanmaq nə deməkdir? 29.04.10 2.556 dəfə oxundu
10 Xeyir və şərin Allahdan olmağı barədə məlumat 12.11.11 3.716 dəfə oxundu
11 Allah elə bir daş yarada bilərmi ki, onu qaldırmağa gücü çatmasın? 06.01.12 1.989 dəfə oxundu
12 İbadət məsələsində məcburiyyət ola bilər? 08.08.13 1.403 dəfə oxundu
13 Peyğəmbərimizin ruhu hələ də bizimlə bərabərdir? 16.02.15 1.477 dəfə oxundu
14 Allahın əmrlərini tətbiq edə bilməyən siyasətçilərin məsuliyyəti nədir? 06.06.16 685 dəfə oxundu
15 Bilmədən şirkə düşən insanın halı nədir? 19.04.17 452 dəfə oxundu
16 İnsanda vəsvəsə həmişə davam edə bilər? 14.06.11 4.072 dəfə oxundu
17 İnsanın əqidəsi və ürəyi fitnə-fəsada məruz qala bilər? 07.06.10 1.776 dəfə oxundu
18 Hənif nə deməkdir? 11.07.11 2.604 dəfə oxundu
19 “Ləbbeyk ya Əli!”, “Ləbbeyk ya Hüseyn” demək nə dərəcədə doğrudur? 02.03.16 4.117 dəfə oxundu
20 “Axırıncı din İslamdır” demək düzdür? 14.08.13 1.417 dəfə oxundu
21 Münafiqləri tanımanın bir üsulu varmı? 18.02.15 1.104 dəfə oxundu
22 Yaxşı niyyətli məmurların məsuliyyətlərinin ölçüsü nədir? 15.07.16 571 dəfə oxundu
23 Samirinin görüb başqasının görmədiyi şey nədir? 01.05.17 537 dəfə oxundu
24 Dünya imtahanında müvəffəq olmaq üçün ən çox nəyə fikir vermək lazımdır? 10.08.14 1.136 dəfə oxundu
25 Edama məhkum edilən İranlı gəncin şiəliyi mühakimə edən kitabı 13.10.15 1.205 dəfə oxundu
26 Əməl imanın bir hissəsidir? 09.06.11 1.657 dəfə oxundu
27 İnsan nə vaxt məsuliyyət daşıyır? Yetkinliklə, yoxsa rüşdlə? 06.05.14 1.547 dəfə oxundu
28 Allah Öz adları ilə məxluqata təcəlli edir? 08.11.13 1.819 dəfə oxundu
29 Günah iş görən insanlar Allaha şərik qoşmuş olurmu? 19.02.15 1.226 dəfə oxundu
30 Quranda Allahdan başqasına itaət əmri varmı? 12.07.16 834 dəfə oxundu
31 Çətin vəziyyətə düşməmək üçün əqidəmizi gizlədə bilərik? 03.05.17 551 dəfə oxundu
32 Dövlət başçılarını təhqir etmənin dini bir cəzası varmı? 22.04.16 758 dəfə oxundu
33 İnsanları təkfir etmək bizim vəzifəmizdir? 28.03.16 608 dəfə oxundu
34 Şirk və küfr 14.07.11 3.606 dəfə oxundu
35 Qiblə əhlini təkfir etmək nə deməkdir? 28.02.12 1.854 dəfə oxundu
36 Zaman nədir? 11.11.13 2.117 dəfə oxundu
37 Yalan danışmağın pis olduğunu hansı təbiət hadisələrindən başa düşə bilərik? 08.03.15 1.210 dəfə oxundu
38 Qumar, faiz və zina bir ölkədə qanuni isə idarəçilərinin məsuliyyəti nədir? 18.07.16 660 dəfə oxundu
39 “Hüzurumuza ilk yaratdığımız kimi gəldiniz” ayəsini necə başa düşəcəyik? 03.07.17 235 dəfə oxundu
40 Allah şirk günahını insan tövbə etsə də, heç vaxt bağışlamır? 01.03.10 3.809 dəfə oxundu
41 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.548 dəfə oxundu
42 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.895 dəfə oxundu
43 Doğru zənn etdiyimiz səhvlərdən axirətdə məsuliyyət daşıyırıqmı? 20.11.15 857 dəfə oxundu
44 İnsanda Allah inancı anadangəlmə olur, yoxsa kəsbi? 14.11.13 1.601 dəfə oxundu
45 Qiyamətə yaxın Dəccal adında bir varlıq çıxacaqmı? 15.04.16 1.564 dəfə oxundu
46 Hər hansı bir şəxs, utandığı üçün imanını və namazını gizlədə bilərmi? 26.08.16 623 dəfə oxundu
47 Allah üçün sevmək və ya qəzəblənmək nə deməkdir? 17.07.17 275 dəfə oxundu
48 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.684 dəfə oxundu
49 İman əql vasitəsilə olmalıdır? 22.11.10 1.848 dəfə oxundu
50 Məzi bulaşmış şalvarla namaz qıla bilərik? 04.01.16 3.422 dəfə oxundu
51 Hazırkı vəziyyətə görə şəriəti tətbiq etmək tez deyilmi? 26.10.15 764 dəfə oxundu
52 Teizm nə deməkdir? 18.11.13 2.040 dəfə oxundu
53 Haram ayların müasir dövrümüzdə bir hökmü varmı? 12.10.15 836 dəfə oxundu
54 Allah Təala, cəhənnəmlik olsunlar deyə insanları azdırırmı? 31.08.16 641 dəfə oxundu
55 Dövlətin dini olurmu? 07.08.17 92 dəfə oxundu
56 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.578 dəfə oxundu
57 Qeyb və qeybə iman gətirmək nə deməkdir? 25.11.10 2.586 dəfə oxundu
58 Allah haradadır? 10.08.11 4.357 dəfə oxundu
59 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.368 dəfə oxundu
60 Planlarımız alınmırsa, nə etməliyik? 15.12.13 1.759 dəfə oxundu
61 Ağlımızdan keçən şeylərdən ötrü savab və ya günah qazanırıqmı? 15.04.15 1.692 dəfə oxundu
62 Mələklər insanlara necə şəfaət edər? 02.09.16 756 dəfə oxundu
63 İnsanı kafir edən günahlar hansılardı? 27.10.17 585 dəfə oxundu
64 Allah Ərşə istiva etdi. Bu nə deməkdir? 18.12.09 2.215 dəfə oxundu
65 Ömrünü Allah yolunda keçirən bir nəfər can üstündəykən imanını itirə bilər? 25.01.11 2.314 dəfə oxundu
66 Əhli beyti sevmək imanın şərtidirmi? 25.08.15 1.722 dəfə oxundu
67 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.754 dəfə oxundu
68 Dünyanı axirətdən üstün tutmaq insanı imansız hala salır? 17.12.13 1.392 dəfə oxundu
69 Hansı hallarda günah işləyən adam kafir sayılır? 22.04.15 1.379 dəfə oxundu
70 Ərəb dilini bilmədən İslamı doğru mənbədən necə öyrənəcəyik? 09.11.16 574 dəfə oxundu
71 İmamlar xilafət davası güdmüşlərmi? 18.12.17 195 dəfə oxundu
72 Hərdən üsyan edib sonra tövbə etmək günahdır? 23.12.15 960 dəfə oxundu
73 İnsan öldüyü vaxt şeytan imanını almaq üçün gəlir? 26.01.11 2.865 dəfə oxundu
74 Əbu Bəkrin (r.a.) dindən dönənlərə qarşı apardığı döyüş nə qədər doğrudur? 17.04.14 1.430 dəfə oxundu
75 Valideynin etdiyi pisliklərin əvəzi uşaqlarından çıxır? 04.03.13 3.103 dəfə oxundu
76 İlah sözünü tanrı formasında tərcümə etmək düzdür? 18.12.13 1.358 dəfə oxundu
77 Qurana davranışları yönüylə insanlar neçə qrupa ayrılır? 27.04.15 924 dəfə oxundu
78 İbadətlərinə çox diqqət edən, amma rabitə quran bir adamın halı nədir? 23.12.16 504 dəfə oxundu
79 Bəzi hallarda ibadətlərə qarşı istəksiz olmaq normaldırmı? 22.12.17 163 dəfə oxundu
80 Bir insan digər birinə savab bağışlaya bilərmi və bunun sübutu varmı? 03.02.16 1.047 dəfə oxundu
81 Böyük günahlar hansılardır? Böyük günah törədən kafirdir? 31.01.11 15.909 dəfə oxundu
82 Şeytanın Allahdan qorxmağının mənası nədir? 22.09.11 2.121 dəfə oxundu
83 “Nə edək, ən münasibi belə imiş!” demək qədər inancına müvafiqdir? 07.04.13 1.797 dəfə oxundu
84 Həzrəti Adəm asi olmasaydı, insanların imtahanı necə olardı? 20.12.13 1.419 dəfə oxundu
85 Ölən şəxslər adına edilən yaxşılıqların savabı ölənə çatırmı? 04.05.15 1.178 dəfə oxundu
86 Təqva kəliməsinin mənası tam olaraq nədir? 17.02.17 395 dəfə oxundu
87 Allahdan başqa ilah və Rəbbdən başqa rəbb qəbul etmək nə deməkdir? 22.01.18 133 dəfə oxundu
88 Şeytan Allaha nə üçün üsyan etdi? Məgər şeytan ağılsız varlıqdır? 18.02.10 2.788 dəfə oxundu
89 İmanın zəifliyi, namazdan soyumaq və namaz qıla bilməmək 15.01.10 5.776 dəfə oxundu
90 Allahı mütləq mənada dərk etmək mümkündür? 13.10.11 2.104 dəfə oxundu
91 Vaxtaşırı olaraq Allahın varlığından şübhələnmək vəsvəsədir? 16.04.13 2.813 dəfə oxundu
92 Məqsədimiz Cənnət olmalıdır, yoxsa Allahın razılığı? 25.12.13 1.398 dəfə oxundu
93 İnsan düşdüyü mühitin təsirinə görə din mənimsəyir? 08.05.15 982 dəfə oxundu
94 Təqvanın ən alt və ən yüksək dərəcəsi nədir? 10.03.17 361 dəfə oxundu
95 Övliyaları ya da İmamları vasitəçi edənlərlə müşriklərin günahı eynimi? 23.04.18 303 dəfə oxundu
96 Səhv məalları oxuyub səhv fikirlərə qapılanların məsuliyyəti nədir? 28.12.15 2.784 dəfə oxundu
97 Biz müsəlmanıq. Elə isə niyə Allahdan hidayət istəyirik? 25.02.11 1.881 dəfə oxundu
98 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.288 dəfə oxundu
99 Hədislər etiqadi məsələlərdə dəlil ola bilər? 18.04.13 1.356 dəfə oxundu
100 Ədalətli olmağın mütləq şərti nədir? 12.01.14 1.731 dəfə oxundu