Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi > Qurban Tarix: 19 Ekim 2012 Tövsiyə et Çap et

Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti

Allahın yaratdığı hər şey tam və mükəmməl olduğu kimi, bizə lütf etdiyi İslam dini də tam və nöqsansızdır. Dinimizdəki bütün ibadətlərin həm maddi, həm də mənəvi hədəfləri vardır. Bu səbəblə dinimizdə tək tərəfli bir şey yoxdur. Bir müsəlmanın bədəni ruhuna necə bağlı isə əməli imanına, dünyası axirətinə o cür bağlı olmalıdır. Əks təqdirdə inandığı da, elədiyi də, topladığı da ona bir fayda verməyəcəkdir. O cümlədən insana maddi görünüşdən və qan tökməkdən ibarətmiş  kimi görünən qurban bayramının da maddi və mənəvi hikmətləri vardır. Bunların əsaslarından bir neçəsini ifadə etməkdə fayda vardır:

– Bir kərə bu ibadət forması insanlıq tarixi qədər qədimdir. Allah tərəfindən İslam ümmətinə də bayram olaraq daxil edilib davam etdirilməsi bu ibadətin nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir. Quranda bu haqda deyilir:

“Biz Allahın adını xatırlasınlar deyə, hər ümmətə qurban kəsməyi tapşırdıq” (Hacc 22/34).

– Qurban etmək insanın inandığına, sevdiyinə sədaqətin, təslimiyyətin bir ifadəsidir. Minnətdarlığın əməli formalarından biri də deyə bilərik. Allah Təala Peyğəmbərimizə:

“Rəbbin üçün namaz qıl və qurban kəs” (Kəvsər 108/2) buyurur.

–  İbadətdə gördüyümüz işlərin əhəmiyyətinin qalıcı olması onun mənəviyyatına bağlıdır. Yəni nə üçün və hansı niyyətlə elədiyindən asılıdır. Müsəlman bunu Allahın rizasını əldə etməklə qazanır. Quranı Kərimdə Allah bu mövzuda bizə İbrahimin (a. s.) duasını və sədaqətini nümunə göstərir:

“De ki, şübhəsiz mənim namazım, qurbanım, həyatım və ölümüm hamısı aləmlərin Rəbbi Allah üçündür.” (əl-Ənam 6/162)

– Qurban etmək insanın inandığına fədakarlığın, şükr etmənin bir ifadəsidir. Bəndənin, Allahın verdiyi saysız-hesabsız nemətlərinə qarşılıq yerinə yetirdiyi dini bir ritualdır. Razı qalmanın feli (əməli) formasıdır. Allah bu barədə:

“Elə bu heyvanları şükr edəsiniz deyə, sizin istifadənizə verdik.” ( əl-Hacc 22/36)

– Qurban etmə ictimai birliyi və ünsiyyəti canlandırır. O cümlədən varlı ilə fağır arasındakı buzların əriməsinə səbəb olur. Kasıbların, yetimlərin qayğısına qalmaq, acları doyurmaq İslamın ana qayələrindən və Allahın ən xoş gördüyü davranışlardandır. Allah cömərtlik vəsfinin cüzi bir parçasını bəndələrinin üzərində görmək istəyir. Müsəlman bu davranışı ilə Rəbbinə yaxınlaşmağı ümid edər ki, qurbanın bir mənası da bunu ifadə edir.

– Müsəlman elədiyi işin qarşılığını sadəcə dünyada görəcəyinə inanan insan deyildir. O eyni zamanda elədiklərinin hesabını axirətdə görəcəyinə inanan insandır. Bu inancı onu göstərişdən, riyakarlıqdan qoruyur, səmimiyyətini artırır. Bu səbəblə səvab işlərini, xeyirxahlığını artırmaq istəyir. Allah Təala da bu istəklərini yerinə gətirmək istəyənlərə bir çox səbəblər lütf edər ki, bunların ən mühümlərindən biri də qurbandır.

Qurban bütün səvablar, ibadətlər kimi qanuni, halal yollarla yerinə yetirilməlidir. Haram yollarla nə bir ibadət, nə də qurban qəbul edilir. Halal qazancla əldə edilən, sənə aid olan bir malın Allah yolunda verilməsinə qurban deyilir. Allah Təala Quranı Kərimdə bu haqda belə deyir:

“Allah ancaq müttəqi1 olanlardan qəbul edər” (Maidə 5/27)

– Əgər bir cəmiyyətdə, ailədə yaşayırıqsa, ona qarşı vəzifələrimiz, məsuliyyətimiz olacaqdır. Yalnız öz hesablarını, mənfəətlərini güdən, keyfinə görə yaşayanların bir gün Allahın hüzurunda hesab verəcəklərində şübhə yoxdur. Müsəlman bu şüurda olduğu üçün cəmiyyətə qarşı faydalı, məsuliyyətli olmağa çalışır. Ac qoymaqdan qorxar, haqq yeməkdən, zülm etməkdən, yalandan, yaltaqlıqdan, oğurluqdan, zinadan, öldürməkdən, haqsızlıqdan və bütün pisliklərdən qorxar. Allahdan qorxmaq budur. Ondan qorxmağımız insan olmağımızı, dürüst olmağımızı qoruyur. Əslində Allahın qorxmağımıza, sevməyimizə və ibadətimizə ehtiyacı yoxdur. Buna bizim ehtiyacımız vardır. Belə ki, qurbandan axan qanın, yeyilən ətin Allaha bir faydası yoxdur. Qurbandan biz faydalanırıq, həm özümüzün həm də başqalarının qarnını doyururuq, üstəlik bu əməlimizə qarşılıq səvab əldə edirik. Quranı Kərimdə deyilir:

“Qurbanlarınızın qanları da, ətləri də Allaha çatmaz; fəqət Ona sizin təqvanız2 çatır.” (əl-Hacc 37)

– Qurbanın sadəcə maddi deyil, mənəvi əhəmiyyətindən biri də insanın xeyirxah işlərdə əldə etdiyi mənəvi həzzi, hüzurudur. Necə ki, bədənin rahatlığı maddi ehtiyaclardan, sağlıqdan asılı isə, ruhun rahatlığı da xeyirxahlığa, səvab işlərə bağlıdır. İnsan hər ikisini əldə etdiyi zaman zövq alır. Yoxsa heyvandan fərqi olmaz.

– Qurban etmənin əhəmiyyəti sadəcə xeyirxah düşüncələr və əməllərlə bitməz, batil (səhv, xətalı) düşüncə və əməllərin də qarşısını alır. Belə ki, tarix boyu insanların heyvanlara qarşı hissi davranışları, onların qeyri-adi olmasına, ibadət edilməsinə gətirib çıxarmışdır. Bilavasitə qurban etmə, bu heyvanların qeyri-adi, ibadət ediləcək varlıqlar olmadığını, Allahın onlardan faydalanmağımız üçün xidmətimizə verdiyi simvolik ritualıdır. Bu ritual heyvanların insanlar üzərindəki qeyri-adi təsirini qırmaq və onların da digər varlıqlar kimi aciz olduğunu və həqiqi mahiyyətinin nədən ibarət olduğunu göstərməkdir. Bu barədə Allah Təala Quranda belə buyurur:

“Sizi doğru yola nail etdikdən sonra Allahı uca tutasınız deyə, bu heyvanları sizin istifadənizə verdi. Yaxşı davrananları müjdələ.” (əl-Hacc 22/37)

– Qurban etmə insanları şirkdən uzaqlaşdırmada da vasitədir. Bildiyiniz kimi, İslam dini tövhidə əsaslanır. İnanc və ibadətlərimizdə Allahdan başqasını ortaya qoymaq sirkə aparır. Təəssüf ki, keçmişdən günümüzə qədər insanlar inanc və ibadətlərinin çoxunda Allaha şərik qoşduqları kimi, qurbanda da şərik qoşmuşlar. Pirlərə, cinlərə, ziyarətlərə, bütlərə və s. inandıqlarına qurbanlar kəsmişlər. Peyğəmbərimiz (s.a.v.) belələrinə bəd dua etmişdir:

“Allahdan başqası adına heyvan kəsənə Allah lənət etsin”3

– Qurban etmə ictimai yöndən “Əmri bil-məruf nəhy anil-münkər” (Yaxşılığı əmr etmək, pislikdən uzaqlaşdırmaq) ibadətinə bənzəyir. Bilavasitə Prof. Dr. A. Bayındır qurban kəsmənin müsəlman ümmətinə fərz olduğunu ifadə etmişdir. Qurban kəsən fərz səvabını alır, ancaq digər fərzlərdən fərqli olaraq yerinə yetirilmədiyi təqdirdə cəza almaz. Necə ki, əmr bil-mərufda da gücü yetməyən günaha girmədiyi kimi, qurban kəsə bilməyən də günaha girməz. Lakin gücü yetənlərdən məsuliyyət qalxmaz.

Nəticə olaraq, qurban etmənin hikmətləri çoxdur. Cümləmi İslamın insana verdiyi şüurla bitirmək istəyirəm: İnananlar nəinki heyvanını, hətta hər şeyini Allah üçün qurban etməyi gözə alırlar. İnanmayanlar isə hər şeyin və hər kəsin özünə qurban olmasını istəyirlər.

Hazırladı: Mülayimov Aydın

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Allahdan çox qorxan, Ona yaxın olan. Məsuliyyət daşıyan. []
  2. Allaha olan bağlılıq, qorxu, sevgi. []
  3. Müslim, “Ədahi” 43-45, Əhməd ibn Hənbəl “Müsnəd” I. s.108. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.674 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qurbanlıq heyvanı mütləq pulla almaq lazımdır? 06.11.09 1.755 dəfə oxundu
2 Böyük qurbanlığa maksimum neçə nəfər şərik ola bilər? 15.11.11 1.641 dəfə oxundu
3 Qurban payına yarım pay miqdarında şərik olmaq olar? 04.11.11 1.594 dəfə oxundu
4 “Mən 2 qurbanlığın oğluyam” kəlamı hədisdir? 20.11.10 1.726 dəfə oxundu
5 Orucluqda nəzir qurbanı kəsmək olar? 07.07.13 6.646 dəfə oxundu
6 Qurbanlıq heyvan aldıqda hansı məsələyə fikir verməliyik? 06.11.09 2.441 dəfə oxundu
7 Nəzir qurbanı kimi toyuq və xoruz kəsmək olar? 20.03.10 3.748 dəfə oxundu
8 Bir məməsi olmayan heyvanı qurban kəsmək olar? 04.11.11 1.514 dəfə oxundu
9 Hansı maddi imkana malik olanlar qurban kəsməlidir? 01.10.14 1.724 dəfə oxundu
10 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.079 dəfə oxundu
11 Çəki ilə qurbanlıq heyvan almaq dini cəhətdən düzgündür? 06.11.09 2.657 dəfə oxundu
12 Nəzir qurbanı 29.06.09 9.578 dəfə oxundu
13 Buynuzunun çıxmağının qarşısı alınan heyvandan qurban olar? 04.11.11 1.516 dəfə oxundu
14 Toyuq nəziri deyən bir nəfər onu mütləq yerinə yetirməlidir? 29.03.12 1.440 dəfə oxundu
15 Həccə gedənlər qurbanlarını niyə Məkkədə kəsirlər? 25.08.17 143 dəfə oxundu
16 Pay verilən heyvanı qurban kəsmək olar? 06.11.09 1.768 dəfə oxundu
17 Qurbana sonradan şərik götürmək olar? 12.05.14 1.128 dəfə oxundu
18 Qulağı deşilib nömrə taxılan heyvandan qurban olar? 04.11.11 1.534 dəfə oxundu
19 Ateistə qurban tikəsi vermək olar? 18.04.12 1.683 dəfə oxundu
20 Qeyri-müsəlmandan qurbanlıq heyvan almaq olarmı? 28.08.17 115 dəfə oxundu
21 Boğaz heyvandan qurban 06.11.09 1.813 dəfə oxundu
22 Təzə maşın aldıqda qurban kəsmək lazımdır? 25.02.11 2.129 dəfə oxundu
23 Qurbanlıq heyvanları Afrikaya göndərmək düzgündür? 04.11.11 1.556 dəfə oxundu
24 Əqiqənin hökmü 07.06.12 5.639 dəfə oxundu
25 Qurban ətinin üçdə ikisini paylamaq şərtdimi? 30.08.17 603 dəfə oxundu
26 Gecə qurban kəsmək olar? 14.05.14 1.619 dəfə oxundu
27 Hənəfi məzhəbinə əsasən kim qurban kəsməlidir? 06.11.09 1.833 dəfə oxundu
28 Həcc mövsümündə kəsilən qurbanların ətini nə edirlər? 14.03.10 1.724 dəfə oxundu
29 Qurana əsasən kimlər qurban kəsməlidirlər? 04.11.11 2.279 dəfə oxundu
30 Allah “Furqan” adlı müstəqil bir kitab nazil edib? 08.06.12 2.839 dəfə oxundu
31 Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti 19.10.12 1.674 dəfə oxundu
32 Haram yolla əldə edilən heyvandan qurban olar? 29.09.14 1.570 dəfə oxundu
33 Borc götürüb qurban kəsmək dini cəhətdən düzgündür? 09.11.09 2.101 dəfə oxundu
34 İfrad həcci və həcdə qurban kəsməyə gücü çatmayanlar 15.03.10 1.740 dəfə oxundu
35 Qurbanın dərisini nə etmək lazımdır? 04.11.11 1.868 dəfə oxundu
36 Qurbanı xaricdə qurban kəsdirən təşkilatlara bağışlamaq olar? 18.10.12 1.486 dəfə oxundu
37 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.737 dəfə oxundu
38 Ailə üzvlərindən bir nəfərin qurban kəsməyi kifayət edirmi? 09.11.09 1.767 dəfə oxundu
39 Deyirsiniz ki, peyğəmbər üçün qurban kəsmək olmaz. Sübutunuz var? 27.02.11 2.362 dəfə oxundu
40 Qurban bayramında iki qurban kəsmək olar? 04.11.11 1.718 dəfə oxundu
41 İmkansız qohumlar üçün qurban kəsmək olar? 18.10.12 1.368 dəfə oxundu
42 Qurban kəsmək üçün nə qədər pulumuz olmalıdır? 02.11.09 2.090 dəfə oxundu
43 Səfər üstündə qurban 09.11.09 1.888 dəfə oxundu
44 Xristianlıqda İsa əleyhissəlamın yanında niyə quzu simvolu var? 29.02.16 1.197 dəfə oxundu
45 Bəzi “xeyriyyə” təşkilatlarının qurban kampaniyaları 04.11.11 1.374 dəfə oxundu
46 8-9 aylıq toğludan qurban olar? 18.10.12 2.011 dəfə oxundu
47 Ölmüş şəxslər üçün qurban 03.11.09 2.143 dəfə oxundu
48 İbrahim peyğəmbər hansı oğlunu qurban kəsmək istədi? 07.01.10 7.492 dəfə oxundu
49 Ərəfə günündə kəsilən qəbir qurbanı 20.07.11 2.229 dəfə oxundu
50 Qurbanlıq heyvanın yaşı nəyə əsasən hesablanır? 05.11.11 2.212 dəfə oxundu
51 Bayramın hər günü qurban kəsmək olar? 22.10.12 1.679 dəfə oxundu
52 Şərikli qurban 03.11.09 1.898 dəfə oxundu
53 Qurban kəsildikdə yanında olmaq lazımdır? 01.10.14 1.984 dəfə oxundu
54 Qurban kəsən bir şəxs özünə gətirilən qurban tikəsini nə etməlidir? 15.10.11 2.671 dəfə oxundu
55 Xeyriyyə təşkilatlarına qurban bağışlamaq düzdür? 05.11.11 1.454 dəfə oxundu
56 Qurban təkbirləri mütləq müəyyən bir tonda deyilməlidir? 22.10.12 1.399 dəfə oxundu
57 Qurban əvəzinə sədəqə 03.11.09 1.924 dəfə oxundu
58 Axta heyvandan qurban olar? 12.11.10 1.982 dəfə oxundu
59 Dişi qoyundan qurban olar? 16.10.11 4.239 dəfə oxundu
60 Şok metodu ilə qurban kəsmək düzgündür? 05.11.11 1.412 dəfə oxundu
61 Qurban kəsib kəsməməkdə maddi imkanın meyarı nədir? 22.10.12 1.701 dəfə oxundu
62 Qurban əti kimə verilməlidir? 03.11.09 2.820 dəfə oxundu
63 Qurban bayramında balalayan heyvanı və balasını kəsmək olar? 12.11.10 1.654 dəfə oxundu
64 Xeyriyyə təşkilatı qurban ətini sata bilər? 25.10.11 1.335 dəfə oxundu
65 Quyruğu kəsilən heyvanı qurban kəsmək olar? 05.11.11 1.519 dəfə oxundu
66 Qurban ət bayramı, yaxud da qətliamdır? 23.10.12 1.431 dəfə oxundu
67 Şükür qurbanı kəsmək və ətindən yemək 06.11.09 2.397 dəfə oxundu
68 At və ceyran kimi halal heyvanları qurban kəsmək olar? 14.11.10 2.064 dəfə oxundu
69 Birinci dəfə qurban kəsən şəxs böyük heyvan kəsməlidir, yoxsa kiçik? 03.11.11 1.555 dəfə oxundu
70 Bayram namazını tək qılmaq olar? 05.01.12 6.744 dəfə oxundu
71 Uşaqlar qurbanın kəsildiyini görməlidirlər? 23.10.12 1.970 dəfə oxundu
72 Peyğəmbərə qurban kəsmək dini cəhətdən düzgündür? 06.11.09 1.771 dəfə oxundu
73 Qurban namazı var? 14.11.10 2.827 dəfə oxundu
74 İnternet vasitəsilə qurban bağışlamaq olar? 03.11.11 1.303 dəfə oxundu
75 Adı dəyişdirdikdə təzədən əzan oxumaq və qurban kəsmək lazımdır? 31.01.11 2.785 dəfə oxundu
76 Əqiqə qurbanı 23.02.13 4.554 dəfə oxundu
77 Süd dişlərini dəyişdirməmiş 2 yaşındakı danadan qurban olar? 06.11.09 1.643 dəfə oxundu
78 Yaşı tamam olmayan keçini qurban kəsmək olar? 14.11.10 3.038 dəfə oxundu
79 Haram pul qazanan bir nəfərlə qurbana şərik olmaq olar? 03.11.11 1.509 dəfə oxundu
80 Təşriq təkbirləri həzrəti İbrahimin dövründə başlayıb? 24.08.14 994 dəfə oxundu
81 Dini cəhətdən hər kəs qurbanını özü kəsə bilər? 03.10.14 1.451 dəfə oxundu