Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi Tarix: 19 Ekim 2012 Tövsiyə et Çap et

Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti

Allahın yaratdığı hər şey tam və mükəmməl olduğu kimi, bizə lütf etdiyi İslam dini də tam və nöqsansızdır. Dinimizdəki bütün ibadətlərin həm maddi, həm də mənəvi hədəfləri vardır. Bu səbəblə dinimizdə tək tərəfli bir şey yoxdur. Bir müsəlmanın bədəni ruhuna necə bağlı isə əməli imanına, dünyası axirətinə o cür bağlı olmalıdır. Əks təqdirdə inandığı da, elədiyi də, topladığı da ona bir fayda verməyəcəkdir. O cümlədən insana maddi görünüşdən və qan tökməkdən ibarətmiş  kimi görünən qurban bayramının da maddi və mənəvi hikmətləri vardır. Bunların əsaslarından bir neçəsini ifadə etməkdə fayda vardır:

– Bir kərə bu ibadət forması insanlıq tarixi qədər qədimdir. Allah tərəfindən İslam ümmətinə də bayram olaraq daxil edilib davam etdirilməsi bu ibadətin nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir. Quranda bu haqda deyilir:

“Biz Allahın adını xatırlasınlar deyə, hər ümmətə qurban kəsməyi tapşırdıq” (Hacc 22/34).

– Qurban etmək insanın inandığına, sevdiyinə sədaqətin, təslimiyyətin bir ifadəsidir. Minnətdarlığın əməli formalarından biri də deyə bilərik. Allah Təala Peyğəmbərimizə:

“Rəbbin üçün namaz qıl və qurban kəs” (Kəvsər 108/2) buyurur.

–  İbadətdə gördüyümüz işlərin əhəmiyyətinin qalıcı olması onun mənəviyyatına bağlıdır. Yəni nə üçün və hansı niyyətlə elədiyindən asılıdır. Müsəlman bunu Allahın rizasını əldə etməklə qazanır. Quranı Kərimdə Allah bu mövzuda bizə İbrahimin (a. s.) duasını və sədaqətini nümunə göstərir:

“De ki, şübhəsiz mənim namazım, qurbanım, həyatım və ölümüm hamısı aləmlərin Rəbbi Allah üçündür.” (əl-Ənam 6/162)

– Qurban etmək insanın inandığına fədakarlığın, şükr etmənin bir ifadəsidir. Bəndənin, Allahın verdiyi saysız-hesabsız nemətlərinə qarşılıq yerinə yetirdiyi dini bir ritualdır. Razı qalmanın feli (əməli) formasıdır. Allah bu barədə:

“Elə bu heyvanları şükr edəsiniz deyə, sizin istifadənizə verdik.” ( əl-Hacc 22/36)

– Qurban etmə ictimai birliyi və ünsiyyəti canlandırır. O cümlədən varlı ilə fağır arasındakı buzların əriməsinə səbəb olur. Kasıbların, yetimlərin qayğısına qalmaq, acları doyurmaq İslamın ana qayələrindən və Allahın ən xoş gördüyü davranışlardandır. Allah cömərtlik vəsfinin cüzi bir parçasını bəndələrinin üzərində görmək istəyir. Müsəlman bu davranışı ilə Rəbbinə yaxınlaşmağı ümid edər ki, qurbanın bir mənası da bunu ifadə edir.

– Müsəlman elədiyi işin qarşılığını sadəcə dünyada görəcəyinə inanan insan deyildir. O eyni zamanda elədiklərinin hesabını axirətdə görəcəyinə inanan insandır. Bu inancı onu göstərişdən, riyakarlıqdan qoruyur, səmimiyyətini artırır. Bu səbəblə səvab işlərini, xeyirxahlığını artırmaq istəyir. Allah Təala da bu istəklərini yerinə gətirmək istəyənlərə bir çox səbəblər lütf edər ki, bunların ən mühümlərindən biri də qurbandır.

Qurban bütün səvablar, ibadətlər kimi qanuni, halal yollarla yerinə yetirilməlidir. Haram yollarla nə bir ibadət, nə də qurban qəbul edilir. Halal qazancla əldə edilən, sənə aid olan bir malın Allah yolunda verilməsinə qurban deyilir. Allah Təala Quranı Kərimdə bu haqda belə deyir:

“Allah ancaq müttəqi1 olanlardan qəbul edər” (Maidə 5/27)

– Əgər bir cəmiyyətdə, ailədə yaşayırıqsa, ona qarşı vəzifələrimiz, məsuliyyətimiz olacaqdır. Yalnız öz hesablarını, mənfəətlərini güdən, keyfinə görə yaşayanların bir gün Allahın hüzurunda hesab verəcəklərində şübhə yoxdur. Müsəlman bu şüurda olduğu üçün cəmiyyətə qarşı faydalı, məsuliyyətli olmağa çalışır. Ac qoymaqdan qorxar, haqq yeməkdən, zülm etməkdən, yalandan, yaltaqlıqdan, oğurluqdan, zinadan, öldürməkdən, haqsızlıqdan və bütün pisliklərdən qorxar. Allahdan qorxmaq budur. Ondan qorxmağımız insan olmağımızı, dürüst olmağımızı qoruyur. Əslində Allahın qorxmağımıza, sevməyimizə və ibadətimizə ehtiyacı yoxdur. Buna bizim ehtiyacımız vardır. Belə ki, qurbandan axan qanın, yeyilən ətin Allaha bir faydası yoxdur. Qurbandan biz faydalanırıq, həm özümüzün həm də başqalarının qarnını doyururuq, üstəlik bu əməlimizə qarşılıq səvab əldə edirik. Quranı Kərimdə deyilir:

“Qurbanlarınızın qanları da, ətləri də Allaha çatmaz; fəqət Ona sizin təqvanız2 çatır.” (əl-Hacc 37)

– Qurbanın sadəcə maddi deyil, mənəvi əhəmiyyətindən biri də insanın xeyirxah işlərdə əldə etdiyi mənəvi həzzi, hüzurudur. Necə ki, bədənin rahatlığı maddi ehtiyaclardan, sağlıqdan asılı isə, ruhun rahatlığı da xeyirxahlığa, səvab işlərə bağlıdır. İnsan hər ikisini əldə etdiyi zaman zövq alır. Yoxsa heyvandan fərqi olmaz.

– Qurban etmənin əhəmiyyəti sadəcə xeyirxah düşüncələr və əməllərlə bitməz, batil (səhv, xətalı) düşüncə və əməllərin də qarşısını alır. Belə ki, tarix boyu insanların heyvanlara qarşı hissi davranışları, onların qeyri-adi olmasına, ibadət edilməsinə gətirib çıxarmışdır. Bilavasitə qurban etmə, bu heyvanların qeyri-adi, ibadət ediləcək varlıqlar olmadığını, Allahın onlardan faydalanmağımız üçün xidmətimizə verdiyi simvolik ritualıdır. Bu ritual heyvanların insanlar üzərindəki qeyri-adi təsirini qırmaq və onların da digər varlıqlar kimi aciz olduğunu və həqiqi mahiyyətinin nədən ibarət olduğunu göstərməkdir. Bu barədə Allah Təala Quranda belə buyurur:

“Sizi doğru yola nail etdikdən sonra Allahı uca tutasınız deyə, bu heyvanları sizin istifadənizə verdi. Yaxşı davrananları müjdələ.” (əl-Hacc 22/37)

– Qurban etmə insanları şirkdən uzaqlaşdırmada da vasitədir. Bildiyiniz kimi, İslam dini tövhidə əsaslanır. İnanc və ibadətlərimizdə Allahdan başqasını ortaya qoymaq sirkə aparır. Təəssüf ki, keçmişdən günümüzə qədər insanlar inanc və ibadətlərinin çoxunda Allaha şərik qoşduqları kimi, qurbanda da şərik qoşmuşlar. Pirlərə, cinlərə, ziyarətlərə, bütlərə və s. inandıqlarına qurbanlar kəsmişlər. Peyğəmbərimiz (s.a.v.) belələrinə bəd dua etmişdir:

“Allahdan başqası adına heyvan kəsənə Allah lənət etsin”3

– Qurban etmə ictimai yöndən “Əmri bil-məruf nəhy anil-münkər” (Yaxşılığı əmr etmək, pislikdən uzaqlaşdırmaq) ibadətinə bənzəyir. Bilavasitə Prof. Dr. A. Bayındır qurban kəsmənin müsəlman ümmətinə fərz olduğunu ifadə etmişdir. Qurban kəsən fərz səvabını alır, ancaq digər fərzlərdən fərqli olaraq yerinə yetirilmədiyi təqdirdə cəza almaz. Necə ki, əmr bil-mərufda da gücü yetməyən günaha girmədiyi kimi, qurban kəsə bilməyən də günaha girməz. Lakin gücü yetənlərdən məsuliyyət qalxmaz.

Nəticə olaraq, qurban etmənin hikmətləri çoxdur. Cümləmi İslamın insana verdiyi şüurla bitirmək istəyirəm: İnananlar nəinki heyvanını, hətta hər şeyini Allah üçün qurban etməyi gözə alırlar. İnanmayanlar isə hər şeyin və hər kəsin özünə qurban olmasını istəyirlər.

Hazırladı: Mülayimov Aydın

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Allahdan çox qorxan, Ona yaxın olan. Məsuliyyət daşıyan. []
  2. Allaha olan bağlılıq, qorxu, sevgi. []
  3. Müslim, “Ədahi” 43-45, Əhməd ibn Hənbəl “Müsnəd” I. s.108. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.628 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Ramazan təqvimi 27.06.14 3.647 dəfə oxundu
2 İslamda insan cəsədi və meyityarma 16.03.11 2.411 dəfə oxundu
3 Ad qövmünün həlakı 29.10.12 1.505 dəfə oxundu
4 Sərvət, hakimiyyət və kasıblıq haqqında 07.09.13 1.854 dəfə oxundu
5 Din 31.03.10 2.915 dəfə oxundu
6 QƏNDİLLƏR 13.02.11 2.768 dəfə oxundu
7 İslamda qardaşlıq və bərabərlik 10.11.12 2.701 dəfə oxundu
8 Quran kifayət qədər açıq deyilmi? 04.11.13 1.310 dəfə oxundu
9 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.087 dəfə oxundu
10 Professor Şahlar Əsgərov, “Allahın varlığının riyazi isbatı” 15.02.11 3.209 dəfə oxundu
11 Müvahhid müsəlmanın xüsusiyyətləri 10.11.12 1.706 dəfə oxundu
12 Ənənəvi İslam və həqiqi İslam 11.12.13 1.704 dəfə oxundu
13 Ağıl işlətmək 24.04.10 3.146 dəfə oxundu
14 Quranda şəfaət anlayışı 02.09.15 1.648 dəfə oxundu
15 İslam ümumbəşəri dindir 16.11.12 1.604 dəfə oxundu
16 Nəbi və Rəsul 18.12.13 1.684 dəfə oxundu
17 Məşiət və iradə 05.07.09 3.180 dəfə oxundu
18 İslamda qəbir evi və qəbristanlıq 25.10.11 3.916 dəfə oxundu
19 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.855 dəfə oxundu
20 Sədəqə malı azaltmır 19.01.14 1.504 dəfə oxundu
21 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.419 dəfə oxundu
22 Quranın ecazı 21.11.11 9.084 dəfə oxundu
23 “Şeyx Əhməd vəsiyyətnaməsi” əfsanəsi 03.03.13 1.489 dəfə oxundu
24 Lə İlahə İlləllah 20.02.14 2.566 dəfə oxundu
25 Ramazanda Quran oxumaq 29.07.10 5.261 dəfə oxundu
26 Quran ayəli telefon zəngləri 18.01.12 2.674 dəfə oxundu
27 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.644 dəfə oxundu
28 Təsbih və Zikr 29.04.16 1.144 dəfə oxundu
29 Pir və ziyarətgahlar 07.12.10 15.797 dəfə oxundu
30 Birlik və bərabərliyin simvolu: Həzrəti Muhəmməd 24.01.12 2.508 dəfə oxundu
31 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.503 dəfə oxundu
32 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.989 dəfə oxundu
33 Zəmzəm suyunun sirləri 12.12.10 5.047 dəfə oxundu
34 Ərlə arvadın sirrini açmaq 03.04.12 3.086 dəfə oxundu
35 Həzrəti Hüseynin ölümünə sevinmək? 14.05.13 2.454 dəfə oxundu
36 Novruzla əlaqədar məlumatlar 21.03.15 2.731 dəfə oxundu
37 Yer üzündə gəzib dolaşmaq 17.01.11 2.389 dəfə oxundu
38 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.532 dəfə oxundu
39 Dinimizdə toy və yas mərasimlərinə münasibət 26.05.13 2.718 dəfə oxundu
40 Tövhid 24.09.16 2.582 dəfə oxundu
41 Qütblərdə namaz vaxtları 07.02.11 2.268 dəfə oxundu
42 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.960 dəfə oxundu
43 Qədir Xum hadisəsinin həqiqətləri 07.06.13 1.820 dəfə oxundu
44 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.658 dəfə oxundu
45 Allahın varlığının riyazi isbatı 15.02.11 5.664 dəfə oxundu
46 Müsəlmanın davranışları 23.09.12 1.806 dəfə oxundu
47 Quranın savabı ölüyə çatırmı? 17.06.13 4.961 dəfə oxundu
48 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 419 dəfə oxundu
49 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 1 11.02.11 2.399 dəfə oxundu
50 İslamda analara münasibət 19.10.12 2.182 dəfə oxundu
51 Dindən dönənlərin öldürülməsi 17.05.14 1.996 dəfə oxundu
52 Təəssüb və dini təəssübkeşlik 24.06.09 3.158 dəfə oxundu
53 Qərbin inkişafının paradiqması 19.02.11 3.313 dəfə oxundu
54 İslamda söyüşə münasibət 19.10.12 1.833 dəfə oxundu
55 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.401 dəfə oxundu
56 İslamdan İslama qədər 15.10.15 2.411 dəfə oxundu
57 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 2 26.02.11 2.355 dəfə oxundu
58 Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti 19.10.12 1.628 dəfə oxundu
59 Müsəlmanın müsəlmandan başqa dostu olmaz 09.08.13 1.302 dəfə oxundu
60 Əbu Hamid Qəzalinin fəlsəfi-etik görüşləri 17.11.09 2.685 dəfə oxundu
61 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 3 28.02.11 2.162 dəfə oxundu
62 Qurban qətliam deyil! 23.10.12 1.563 dəfə oxundu
63 Dini düşüncəmizi dəyişdirməliyik 04.09.13 1.521 dəfə oxundu