Ağıl işlətmək
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi Tarix: 24 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et

AĞIL İŞLƏTMƏYƏNİN HALI

Bəqərə surəsi, 171-ci ayə

[Allahın ayələri qarşısında] Özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər [ağıllarını işlətməzlər].

İnsanı qoyun, inək və dəvə kimi heyvanlardan ayıran və fərqləndirən cəhət onun ağlıdır. İnsan öz ağlından istifadə etmədiyi zaman, yəni, ağıl işlətmədiyi vaxt o heyvanlar kimi olur. Bir çox insan dini məsələlərdə ağlı ilə deyil, hissi ilə hərəkət edir. Dünya və axirət səadətinə təsir edən belə bir məsələdə bu cür rəftar yolverilməzdir. Allah Təala belə buyurur:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan [qoyun, inək və dəvə] kimidirlər, bəlkə də, daha çox aşağı1 səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Qoyun, inək və dəvə kimi tərcümə etdiyimiz söz ənamdır (ərəbcə əsli: أنعام ). Ənam sözü Quranın bir çox tərcüməsində dörd ayaqlı kimi tərcümə edilmişdir. Dörd ayaqlı heyvan deyildikdə, pişik, it və vəhşi heyvanlar da başa düşüldüyünə görə, bu cür tərcümə düzgün deyildir. Buna görə də burada bu sözün bütöv mənası yazılmışdır.

Qoyun, inək və dəvə faydalı heyvanlardır. Lakin kafirlər bu heyvanlardan da aşağı səviyyədədirlər. Onların bu halı qarğanın halı ilə üst-üstə düşür. Çünki qarğa zərərli bir heyvandır.

Qarğa leş yeyərək qidalanır. Kiçik quşları, yumurtaları və cücələri yeyir. Yeməyə bir şey axtarmaq üçün zibillikləri qurdalayıb qarışdırır. Taxıl bitkilərinə, meyvə ağaclarına, tərəvəzlərə və bağlara böyük ziyan vurur. Qarğanın inkişaf etmiş  psixi qabiliyyətləri vardır və asanlıqla əhliləşdirilə bilir.2

Kafir də iş başına keçən kimi, yer üzündə qarışıqlıq salmağa, əkin-biçini və nəsilləri məhv etməyə çalışar (Bəqərə, 2/205). Onu bu hala salan öz ağlından istifadə etməməyidir. Əgər ağıl işlətsə, doğru yolu tapa bilər.

Kafirlər qarğaya oxşadılmış və Əraf surəsinin 179-cu ayəsindəki «Onlar qoyun, inək və dəvədən də aşağı səviyyədədirlər» hökmünə aydınlıq gətirilmişdir. Ayələr arasındakı əlaqəyə diqqət yetirməyənlər bu ayəyə «Onlar bunlardan da zəlildirlər», yaxud «Onlar bunlardan da qafildirlər» kimi müxtəlif mənalar veriblər. Qoyun, inək və dəvəni zəlil və ya qafil adlandırmağın haqlı bir səbəbi ola bilməz; məhz buna görə də bu, yanlış bir tərcümədir.

Kafir-qarğa münasibəti Habil-Qabil əhvalatında da vardır. Belə ki, doğru yoldan azıb, qardaşı Habili öldürən Qabil özünü bir qarğa qədər də ola bilməməklə təqsirləndirmişdir. Bu hadisədən bəhs edən ayələr aşağıdakı kimidir:

Onlara Adəmin iki oğlunun əhvalatını olduğu kimi söylə! Onlar bir gün qurban gətirdikləri zaman, birinin qurbanı qəbul edildi, digərinin qurbanı qəbul edilmədi. Qurbanı qəbul edilməyən: “Səni öldürəcəyəm!”, – dedi. Digəri isə: “Allah sadəcə müttəqilərdən qəbul edər!”, – dedi.

İnan ki, sən məni öldürmək üçün əl qaldırsan da, mən səni öldürmək üçün əl qaldırmaram! Mən Allahdan – varlıqların sahibindən qorxuram!

Mən istəyirəm ki, sən həm mənib günahımı, həm də öz günahını üstünə götürəsən və o cəhənnəm odunun dostlarından olasan! Zalimlərin cəzası budur!

Sonra digər qardaş öz nəfsinə uydu və qardaşını öldürdü… Beləcə, itirənlərdən [özünə zülm edənlərdən] oldu.

Sonra Allah yeri eşələyən bir qarğa göndərdi. Bu, ona öz qardaşının cəsədini necə basdıracağını göstərmək üçün idi. O: “Vay mənim halıma! Bu qarğa qədər də ola bilmədim ki, qardaşımın cəsədini basdırım!”, – dedi. Nəhayət, tutduğu işə peşman oldu (Maidə, 5/27-31).

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Daha aşağı kimi tərcümə edilən الأضل sözünün kökü zəlalət kəlməsidir və Ərəb dilində yoldan çıxmaqaşağı səviyyədə olmaq mənaları daşıyır (Lisanul-‘Ərəb lüğəti). []
  2. Rağib İsfahaninin Müfrədat lüğəti, Səfvan Adnan Davudinin təhqiqi ilə, Dəməşq və Beyrut, 1412/1992. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.155 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 1 11.02.11 2.399 dəfə oxundu
2 İslamda analara münasibət 19.10.12 2.199 dəfə oxundu
3 Dindən dönənlərin öldürülməsi 17.05.14 2.000 dəfə oxundu
4 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 108 dəfə oxundu
5 Təəssüb və dini təəssübkeşlik 24.06.09 3.168 dəfə oxundu
6 Qərbin inkişafının paradiqması 19.02.11 3.320 dəfə oxundu
7 İslamda söyüşə münasibət 19.10.12 1.840 dəfə oxundu
8 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.405 dəfə oxundu
9 İslamdan İslama qədər 15.10.15 2.464 dəfə oxundu
10 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 2 26.02.11 2.355 dəfə oxundu
11 Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti 19.10.12 1.628 dəfə oxundu
12 Müsəlmanın müsəlmandan başqa dostu olmaz 09.08.13 1.306 dəfə oxundu
13 Əbu Hamid Qəzalinin fəlsəfi-etik görüşləri 17.11.09 2.688 dəfə oxundu
14 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 3 28.02.11 2.162 dəfə oxundu
15 Qurban qətliam deyil! 23.10.12 1.564 dəfə oxundu
16 Dini düşüncəmizi dəyişdirməliyik 04.09.13 1.524 dəfə oxundu
17 Ramazan təqvimi 27.06.14 3.649 dəfə oxundu
18 İslamda insan cəsədi və meyityarma 16.03.11 2.413 dəfə oxundu
19 Ad qövmünün həlakı 29.10.12 1.506 dəfə oxundu
20 Sərvət, hakimiyyət və kasıblıq haqqında 07.09.13 1.872 dəfə oxundu
21 Din 31.03.10 2.929 dəfə oxundu
22 QƏNDİLLƏR 13.02.11 2.775 dəfə oxundu
23 İslamda qardaşlıq və bərabərlik 10.11.12 2.830 dəfə oxundu
24 Quran kifayət qədər açıq deyilmi? 04.11.13 1.316 dəfə oxundu
25 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.092 dəfə oxundu
26 Professor Şahlar Əsgərov, “Allahın varlığının riyazi isbatı” 15.02.11 3.222 dəfə oxundu
27 Müvahhid müsəlmanın xüsusiyyətləri 10.11.12 1.711 dəfə oxundu
28 Ənənəvi İslam və həqiqi İslam 11.12.13 1.729 dəfə oxundu
29 Ağıl işlətmək 24.04.10 3.155 dəfə oxundu
30 Quranda şəfaət anlayışı 02.09.15 1.679 dəfə oxundu
31 İslam ümumbəşəri dindir 16.11.12 1.607 dəfə oxundu
32 Nəbi və Rəsul 18.12.13 1.697 dəfə oxundu
33 Məşiət və iradə 05.07.09 3.189 dəfə oxundu
34 İslamda qəbir evi və qəbristanlıq 25.10.11 4.028 dəfə oxundu
35 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.896 dəfə oxundu
36 Sədəqə malı azaltmır 19.01.14 1.504 dəfə oxundu
37 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.419 dəfə oxundu
38 Quranın ecazı 21.11.11 9.091 dəfə oxundu
39 “Şeyx Əhməd vəsiyyətnaməsi” əfsanəsi 03.03.13 1.497 dəfə oxundu
40 Lə İlahə İlləllah 20.02.14 2.585 dəfə oxundu
41 Ramazanda Quran oxumaq 29.07.10 5.278 dəfə oxundu
42 Quran ayəli telefon zəngləri 18.01.12 2.706 dəfə oxundu
43 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.645 dəfə oxundu
44 Təsbih və Zikr 29.04.16 1.178 dəfə oxundu
45 Pir və ziyarətgahlar 07.12.10 16.412 dəfə oxundu
46 Birlik və bərabərliyin simvolu: Həzrəti Muhəmməd 24.01.12 2.528 dəfə oxundu
47 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.507 dəfə oxundu
48 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.997 dəfə oxundu
49 Zəmzəm suyunun sirləri 12.12.10 5.209 dəfə oxundu
50 Ərlə arvadın sirrini açmaq 03.04.12 3.103 dəfə oxundu
51 Həzrəti Hüseynin ölümünə sevinmək? 14.05.13 2.463 dəfə oxundu
52 Novruzla əlaqədar məlumatlar 21.03.15 2.743 dəfə oxundu
53 Yer üzündə gəzib dolaşmaq 17.01.11 2.389 dəfə oxundu
54 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.637 dəfə oxundu
55 Dinimizdə toy və yas mərasimlərinə münasibət 26.05.13 2.751 dəfə oxundu
56 Tövhid 24.09.16 2.797 dəfə oxundu
57 Qütblərdə namaz vaxtları 07.02.11 2.268 dəfə oxundu
58 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.012 dəfə oxundu
59 Qədir Xum hadisəsinin həqiqətləri 07.06.13 1.838 dəfə oxundu
60 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.713 dəfə oxundu
61 Allahın varlığının riyazi isbatı 15.02.11 5.707 dəfə oxundu
62 Müsəlmanın davranışları 23.09.12 1.814 dəfə oxundu
63 Quranın savabı ölüyə çatırmı? 17.06.13 5.067 dəfə oxundu
64 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 425 dəfə oxundu