Ağıl işlətmək
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi Tarix: 24 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et

AĞIL İŞLƏTMƏYƏNİN HALI

Bəqərə surəsi, 171-ci ayə

[Allahın ayələri qarşısında] Özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər [ağıllarını işlətməzlər].

İnsanı qoyun, inək və dəvə kimi heyvanlardan ayıran və fərqləndirən cəhət onun ağlıdır. İnsan öz ağlından istifadə etmədiyi zaman, yəni, ağıl işlətmədiyi vaxt o heyvanlar kimi olur. Bir çox insan dini məsələlərdə ağlı ilə deyil, hissi ilə hərəkət edir. Dünya və axirət səadətinə təsir edən belə bir məsələdə bu cür rəftar yolverilməzdir. Allah Təala belə buyurur:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan [qoyun, inək və dəvə] kimidirlər, bəlkə də, daha çox aşağı1 səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Qoyun, inək və dəvə kimi tərcümə etdiyimiz söz ənamdır (ərəbcə əsli: أنعام ). Ənam sözü Quranın bir çox tərcüməsində dörd ayaqlı kimi tərcümə edilmişdir. Dörd ayaqlı heyvan deyildikdə, pişik, it və vəhşi heyvanlar da başa düşüldüyünə görə, bu cür tərcümə düzgün deyildir. Buna görə də burada bu sözün bütöv mənası yazılmışdır.

Qoyun, inək və dəvə faydalı heyvanlardır. Lakin kafirlər bu heyvanlardan da aşağı səviyyədədirlər. Onların bu halı qarğanın halı ilə üst-üstə düşür. Çünki qarğa zərərli bir heyvandır.

Qarğa leş yeyərək qidalanır. Kiçik quşları, yumurtaları və cücələri yeyir. Yeməyə bir şey axtarmaq üçün zibillikləri qurdalayıb qarışdırır. Taxıl bitkilərinə, meyvə ağaclarına, tərəvəzlərə və bağlara böyük ziyan vurur. Qarğanın inkişaf etmiş  psixi qabiliyyətləri vardır və asanlıqla əhliləşdirilə bilir.2

Kafir də iş başına keçən kimi, yer üzündə qarışıqlıq salmağa, əkin-biçini və nəsilləri məhv etməyə çalışar (Bəqərə, 2/205). Onu bu hala salan öz ağlından istifadə etməməyidir. Əgər ağıl işlətsə, doğru yolu tapa bilər.

Kafirlər qarğaya oxşadılmış və Əraf surəsinin 179-cu ayəsindəki «Onlar qoyun, inək və dəvədən də aşağı səviyyədədirlər» hökmünə aydınlıq gətirilmişdir. Ayələr arasındakı əlaqəyə diqqət yetirməyənlər bu ayəyə «Onlar bunlardan da zəlildirlər», yaxud «Onlar bunlardan da qafildirlər» kimi müxtəlif mənalar veriblər. Qoyun, inək və dəvəni zəlil və ya qafil adlandırmağın haqlı bir səbəbi ola bilməz; məhz buna görə də bu, yanlış bir tərcümədir.

Kafir-qarğa münasibəti Habil-Qabil əhvalatında da vardır. Belə ki, doğru yoldan azıb, qardaşı Habili öldürən Qabil özünü bir qarğa qədər də ola bilməməklə təqsirləndirmişdir. Bu hadisədən bəhs edən ayələr aşağıdakı kimidir:

Onlara Adəmin iki oğlunun əhvalatını olduğu kimi söylə! Onlar bir gün qurban gətirdikləri zaman, birinin qurbanı qəbul edildi, digərinin qurbanı qəbul edilmədi. Qurbanı qəbul edilməyən: “Səni öldürəcəyəm!”, – dedi. Digəri isə: “Allah sadəcə müttəqilərdən qəbul edər!”, – dedi.

İnan ki, sən məni öldürmək üçün əl qaldırsan da, mən səni öldürmək üçün əl qaldırmaram! Mən Allahdan – varlıqların sahibindən qorxuram!

Mən istəyirəm ki, sən həm mənib günahımı, həm də öz günahını üstünə götürəsən və o cəhənnəm odunun dostlarından olasan! Zalimlərin cəzası budur!

Sonra digər qardaş öz nəfsinə uydu və qardaşını öldürdü… Beləcə, itirənlərdən [özünə zülm edənlərdən] oldu.

Sonra Allah yeri eşələyən bir qarğa göndərdi. Bu, ona öz qardaşının cəsədini necə basdıracağını göstərmək üçün idi. O: “Vay mənim halıma! Bu qarğa qədər də ola bilmədim ki, qardaşımın cəsədini basdırım!”, – dedi. Nəhayət, tutduğu işə peşman oldu (Maidə, 5/27-31).

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Daha aşağı kimi tərcümə edilən الأضل sözünün kökü zəlalət kəlməsidir və Ərəb dilində yoldan çıxmaqaşağı səviyyədə olmaq mənaları daşıyır (Lisanul-‘Ərəb lüğəti). []
  2. Rağib İsfahaninin Müfrədat lüğəti, Səfvan Adnan Davudinin təhqiqi ilə, Dəməşq və Beyrut, 1412/1992. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.146 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Ramazanda Quran oxumaq 29.07.10 5.263 dəfə oxundu
2 Quran ayəli telefon zəngləri 18.01.12 2.675 dəfə oxundu
3 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.644 dəfə oxundu
4 Təsbih və Zikr 29.04.16 1.144 dəfə oxundu
5 Pir və ziyarətgahlar 07.12.10 15.816 dəfə oxundu
6 Birlik və bərabərliyin simvolu: Həzrəti Muhəmməd 24.01.12 2.509 dəfə oxundu
7 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.504 dəfə oxundu
8 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.989 dəfə oxundu
9 Zəmzəm suyunun sirləri 12.12.10 5.047 dəfə oxundu
10 Ərlə arvadın sirrini açmaq 03.04.12 3.086 dəfə oxundu
11 Həzrəti Hüseynin ölümünə sevinmək? 14.05.13 2.455 dəfə oxundu
12 Novruzla əlaqədar məlumatlar 21.03.15 2.731 dəfə oxundu
13 Yer üzündə gəzib dolaşmaq 17.01.11 2.389 dəfə oxundu
14 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.535 dəfə oxundu
15 Dinimizdə toy və yas mərasimlərinə münasibət 26.05.13 2.720 dəfə oxundu
16 Tövhid 24.09.16 2.585 dəfə oxundu
17 Qütblərdə namaz vaxtları 07.02.11 2.268 dəfə oxundu
18 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.963 dəfə oxundu
19 Qədir Xum hadisəsinin həqiqətləri 07.06.13 1.821 dəfə oxundu
20 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.663 dəfə oxundu
21 Allahın varlığının riyazi isbatı 15.02.11 5.664 dəfə oxundu
22 Müsəlmanın davranışları 23.09.12 1.806 dəfə oxundu
23 Quranın savabı ölüyə çatırmı? 17.06.13 4.967 dəfə oxundu
24 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 421 dəfə oxundu
25 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 1 11.02.11 2.399 dəfə oxundu
26 İslamda analara münasibət 19.10.12 2.182 dəfə oxundu
27 Dindən dönənlərin öldürülməsi 17.05.14 1.996 dəfə oxundu
28 Təəssüb və dini təəssübkeşlik 24.06.09 3.159 dəfə oxundu
29 Qərbin inkişafının paradiqması 19.02.11 3.313 dəfə oxundu
30 İslamda söyüşə münasibət 19.10.12 1.833 dəfə oxundu
31 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.401 dəfə oxundu
32 İslamdan İslama qədər 15.10.15 2.411 dəfə oxundu
33 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 2 26.02.11 2.355 dəfə oxundu
34 Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti 19.10.12 1.628 dəfə oxundu
35 Müsəlmanın müsəlmandan başqa dostu olmaz 09.08.13 1.302 dəfə oxundu
36 Əbu Hamid Qəzalinin fəlsəfi-etik görüşləri 17.11.09 2.687 dəfə oxundu
37 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 3 28.02.11 2.162 dəfə oxundu
38 Qurban qətliam deyil! 23.10.12 1.563 dəfə oxundu
39 Dini düşüncəmizi dəyişdirməliyik 04.09.13 1.521 dəfə oxundu
40 Ramazan təqvimi 27.06.14 3.647 dəfə oxundu
41 İslamda insan cəsədi və meyityarma 16.03.11 2.411 dəfə oxundu
42 Ad qövmünün həlakı 29.10.12 1.505 dəfə oxundu
43 Sərvət, hakimiyyət və kasıblıq haqqında 07.09.13 1.855 dəfə oxundu
44 Din 31.03.10 2.916 dəfə oxundu
45 QƏNDİLLƏR 13.02.11 2.768 dəfə oxundu
46 İslamda qardaşlıq və bərabərlik 10.11.12 2.702 dəfə oxundu
47 Quran kifayət qədər açıq deyilmi? 04.11.13 1.311 dəfə oxundu
48 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.087 dəfə oxundu
49 Professor Şahlar Əsgərov, “Allahın varlığının riyazi isbatı” 15.02.11 3.209 dəfə oxundu
50 Müvahhid müsəlmanın xüsusiyyətləri 10.11.12 1.706 dəfə oxundu
51 Ənənəvi İslam və həqiqi İslam 11.12.13 1.708 dəfə oxundu
52 Ağıl işlətmək 24.04.10 3.146 dəfə oxundu
53 Quranda şəfaət anlayışı 02.09.15 1.649 dəfə oxundu
54 İslam ümumbəşəri dindir 16.11.12 1.604 dəfə oxundu
55 Nəbi və Rəsul 18.12.13 1.684 dəfə oxundu
56 Məşiət və iradə 05.07.09 3.180 dəfə oxundu
57 İslamda qəbir evi və qəbristanlıq 25.10.11 3.918 dəfə oxundu
58 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.855 dəfə oxundu
59 Sədəqə malı azaltmır 19.01.14 1.504 dəfə oxundu
60 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.419 dəfə oxundu
61 Quranın ecazı 21.11.11 9.084 dəfə oxundu
62 “Şeyx Əhməd vəsiyyətnaməsi” əfsanəsi 03.03.13 1.490 dəfə oxundu
63 Lə İlahə İlləllah 20.02.14 2.567 dəfə oxundu