Ağıl işlətmək
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi Tarix: 24 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et

AĞIL İŞLƏTMƏYƏNİN HALI

Bəqərə surəsi, 171-ci ayə

[Allahın ayələri qarşısında] Özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər [ağıllarını işlətməzlər].

İnsanı qoyun, inək və dəvə kimi heyvanlardan ayıran və fərqləndirən cəhət onun ağlıdır. İnsan öz ağlından istifadə etmədiyi zaman, yəni, ağıl işlətmədiyi vaxt o heyvanlar kimi olur. Bir çox insan dini məsələlərdə ağlı ilə deyil, hissi ilə hərəkət edir. Dünya və axirət səadətinə təsir edən belə bir məsələdə bu cür rəftar yolverilməzdir. Allah Təala belə buyurur:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan [qoyun, inək və dəvə] kimidirlər, bəlkə də, daha çox aşağı1 səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Qoyun, inək və dəvə kimi tərcümə etdiyimiz söz ənamdır (ərəbcə əsli: أنعام ). Ənam sözü Quranın bir çox tərcüməsində dörd ayaqlı kimi tərcümə edilmişdir. Dörd ayaqlı heyvan deyildikdə, pişik, it və vəhşi heyvanlar da başa düşüldüyünə görə, bu cür tərcümə düzgün deyildir. Buna görə də burada bu sözün bütöv mənası yazılmışdır.

Qoyun, inək və dəvə faydalı heyvanlardır. Lakin kafirlər bu heyvanlardan da aşağı səviyyədədirlər. Onların bu halı qarğanın halı ilə üst-üstə düşür. Çünki qarğa zərərli bir heyvandır.

Qarğa leş yeyərək qidalanır. Kiçik quşları, yumurtaları və cücələri yeyir. Yeməyə bir şey axtarmaq üçün zibillikləri qurdalayıb qarışdırır. Taxıl bitkilərinə, meyvə ağaclarına, tərəvəzlərə və bağlara böyük ziyan vurur. Qarğanın inkişaf etmiş  psixi qabiliyyətləri vardır və asanlıqla əhliləşdirilə bilir.2

Kafir də iş başına keçən kimi, yer üzündə qarışıqlıq salmağa, əkin-biçini və nəsilləri məhv etməyə çalışar (Bəqərə, 2/205). Onu bu hala salan öz ağlından istifadə etməməyidir. Əgər ağıl işlətsə, doğru yolu tapa bilər.

Kafirlər qarğaya oxşadılmış və Əraf surəsinin 179-cu ayəsindəki «Onlar qoyun, inək və dəvədən də aşağı səviyyədədirlər» hökmünə aydınlıq gətirilmişdir. Ayələr arasındakı əlaqəyə diqqət yetirməyənlər bu ayəyə «Onlar bunlardan da zəlildirlər», yaxud «Onlar bunlardan da qafildirlər» kimi müxtəlif mənalar veriblər. Qoyun, inək və dəvəni zəlil və ya qafil adlandırmağın haqlı bir səbəbi ola bilməz; məhz buna görə də bu, yanlış bir tərcümədir.

Kafir-qarğa münasibəti Habil-Qabil əhvalatında da vardır. Belə ki, doğru yoldan azıb, qardaşı Habili öldürən Qabil özünü bir qarğa qədər də ola bilməməklə təqsirləndirmişdir. Bu hadisədən bəhs edən ayələr aşağıdakı kimidir:

Onlara Adəmin iki oğlunun əhvalatını olduğu kimi söylə! Onlar bir gün qurban gətirdikləri zaman, birinin qurbanı qəbul edildi, digərinin qurbanı qəbul edilmədi. Qurbanı qəbul edilməyən: “Səni öldürəcəyəm!”, – dedi. Digəri isə: “Allah sadəcə müttəqilərdən qəbul edər!”, – dedi.

İnan ki, sən məni öldürmək üçün əl qaldırsan da, mən səni öldürmək üçün əl qaldırmaram! Mən Allahdan – varlıqların sahibindən qorxuram!

Mən istəyirəm ki, sən həm mənib günahımı, həm də öz günahını üstünə götürəsən və o cəhənnəm odunun dostlarından olasan! Zalimlərin cəzası budur!

Sonra digər qardaş öz nəfsinə uydu və qardaşını öldürdü… Beləcə, itirənlərdən [özünə zülm edənlərdən] oldu.

Sonra Allah yeri eşələyən bir qarğa göndərdi. Bu, ona öz qardaşının cəsədini necə basdıracağını göstərmək üçün idi. O: “Vay mənim halıma! Bu qarğa qədər də ola bilmədim ki, qardaşımın cəsədini basdırım!”, – dedi. Nəhayət, tutduğu işə peşman oldu (Maidə, 5/27-31).

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Daha aşağı kimi tərcümə edilən الأضل sözünün kökü zəlalət kəlməsidir və Ərəb dilində yoldan çıxmaqaşağı səviyyədə olmaq mənaları daşıyır (Lisanul-‘Ərəb lüğəti). []
  2. Rağib İsfahaninin Müfrədat lüğəti, Səfvan Adnan Davudinin təhqiqi ilə, Dəməşq və Beyrut, 1412/1992. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.165 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.093 dəfə oxundu
2 Professor Şahlar Əsgərov, “Allahın varlığının riyazi isbatı” 15.02.11 3.249 dəfə oxundu
3 Müvahhid müsəlmanın xüsusiyyətləri 10.11.12 1.719 dəfə oxundu
4 Ənənəvi İslam və həqiqi İslam 11.12.13 1.734 dəfə oxundu
5 Ağıl işlətmək 24.04.10 3.165 dəfə oxundu
6 Quranda şəfaət anlayışı 02.09.15 1.724 dəfə oxundu
7 İslam ümumbəşəri dindir 16.11.12 1.609 dəfə oxundu
8 Nəbi və Rəsul 18.12.13 1.709 dəfə oxundu
9 Məşiət və iradə 05.07.09 3.193 dəfə oxundu
10 İslamda qəbir evi və qəbristanlıq 25.10.11 4.167 dəfə oxundu
11 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.943 dəfə oxundu
12 Sədəqə malı azaltmır 19.01.14 1.509 dəfə oxundu
13 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.423 dəfə oxundu
14 Quranın ecazı 21.11.11 9.103 dəfə oxundu
15 “Şeyx Əhməd vəsiyyətnaməsi” əfsanəsi 03.03.13 1.503 dəfə oxundu
16 Lə İlahə İlləllah 20.02.14 2.609 dəfə oxundu
17 Ramazanda Quran oxumaq 29.07.10 5.423 dəfə oxundu
18 Quran ayəli telefon zəngləri 18.01.12 2.742 dəfə oxundu
19 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.656 dəfə oxundu
20 Təsbih və Zikr 29.04.16 1.234 dəfə oxundu
21 Pir və ziyarətgahlar 07.12.10 17.229 dəfə oxundu
22 Birlik və bərabərliyin simvolu: Həzrəti Muhəmməd 24.01.12 2.540 dəfə oxundu
23 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.515 dəfə oxundu
24 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.028 dəfə oxundu
25 Zəmzəm suyunun sirləri 12.12.10 5.261 dəfə oxundu
26 Ərlə arvadın sirrini açmaq 03.04.12 3.139 dəfə oxundu
27 Həzrəti Hüseynin ölümünə sevinmək? 14.05.13 2.477 dəfə oxundu
28 Novruzla əlaqədar məlumatlar 21.03.15 2.931 dəfə oxundu
29 Yer üzündə gəzib dolaşmaq 17.01.11 2.397 dəfə oxundu
30 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.781 dəfə oxundu
31 Dinimizdə toy və yas mərasimlərinə münasibət 26.05.13 2.811 dəfə oxundu
32 Tövhid 24.09.16 3.240 dəfə oxundu
33 Qütblərdə namaz vaxtları 07.02.11 2.274 dəfə oxundu
34 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.067 dəfə oxundu
35 Qədir Xum hadisəsinin həqiqətləri 07.06.13 1.845 dəfə oxundu
36 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.787 dəfə oxundu
37 Allahın varlığının riyazi isbatı 15.02.11 5.783 dəfə oxundu
38 Müsəlmanın davranışları 23.09.12 1.823 dəfə oxundu
39 Quranın savabı ölüyə çatırmı? 17.06.13 5.229 dəfə oxundu
40 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 449 dəfə oxundu
41 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 1 11.02.11 2.408 dəfə oxundu
42 İslamda analara münasibət 19.10.12 2.232 dəfə oxundu
43 Dindən dönənlərin öldürülməsi 17.05.14 2.005 dəfə oxundu
44 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 271 dəfə oxundu
45 Təəssüb və dini təəssübkeşlik 24.06.09 3.175 dəfə oxundu
46 Qərbin inkişafının paradiqması 19.02.11 3.328 dəfə oxundu
47 İslamda söyüşə münasibət 19.10.12 1.857 dəfə oxundu
48 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.418 dəfə oxundu
49 İslamdan İslama qədər 15.10.15 2.496 dəfə oxundu
50 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 2 26.02.11 2.357 dəfə oxundu
51 Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti 19.10.12 1.632 dəfə oxundu
52 Müsəlmanın müsəlmandan başqa dostu olmaz 09.08.13 1.310 dəfə oxundu
53 Əbu Hamid Qəzalinin fəlsəfi-etik görüşləri 17.11.09 2.689 dəfə oxundu
54 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 3 28.02.11 2.164 dəfə oxundu
55 Qurban qətliam deyil! 23.10.12 1.564 dəfə oxundu
56 Dini düşüncəmizi dəyişdirməliyik 04.09.13 1.527 dəfə oxundu
57 Ramazan təqvimi 27.06.14 3.657 dəfə oxundu
58 İslamda insan cəsədi və meyityarma 16.03.11 2.415 dəfə oxundu
59 Ad qövmünün həlakı 29.10.12 1.507 dəfə oxundu
60 Sərvət, hakimiyyət və kasıblıq haqqında 07.09.13 1.898 dəfə oxundu
61 Din 31.03.10 2.945 dəfə oxundu
62 QƏNDİLLƏR 13.02.11 2.790 dəfə oxundu
63 İslamda qardaşlıq və bərabərlik 10.11.12 2.955 dəfə oxundu
64 Quran kifayət qədər açıq deyilmi? 04.11.13 1.325 dəfə oxundu