Ağıl işlətmək
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi Tarix: 24 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et

AĞIL İŞLƏTMƏYƏNİN HALI

Bəqərə surəsi, 171-ci ayə

[Allahın ayələri qarşısında] Özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər [ağıllarını işlətməzlər].

İnsanı qoyun, inək və dəvə kimi heyvanlardan ayıran və fərqləndirən cəhət onun ağlıdır. İnsan öz ağlından istifadə etmədiyi zaman, yəni, ağıl işlətmədiyi vaxt o heyvanlar kimi olur. Bir çox insan dini məsələlərdə ağlı ilə deyil, hissi ilə hərəkət edir. Dünya və axirət səadətinə təsir edən belə bir məsələdə bu cür rəftar yolverilməzdir. Allah Təala belə buyurur:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan [qoyun, inək və dəvə] kimidirlər, bəlkə də, daha çox aşağı1 səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Qoyun, inək və dəvə kimi tərcümə etdiyimiz söz ənamdır (ərəbcə əsli: أنعام ). Ənam sözü Quranın bir çox tərcüməsində dörd ayaqlı kimi tərcümə edilmişdir. Dörd ayaqlı heyvan deyildikdə, pişik, it və vəhşi heyvanlar da başa düşüldüyünə görə, bu cür tərcümə düzgün deyildir. Buna görə də burada bu sözün bütöv mənası yazılmışdır.

Qoyun, inək və dəvə faydalı heyvanlardır. Lakin kafirlər bu heyvanlardan da aşağı səviyyədədirlər. Onların bu halı qarğanın halı ilə üst-üstə düşür. Çünki qarğa zərərli bir heyvandır.

Qarğa leş yeyərək qidalanır. Kiçik quşları, yumurtaları və cücələri yeyir. Yeməyə bir şey axtarmaq üçün zibillikləri qurdalayıb qarışdırır. Taxıl bitkilərinə, meyvə ağaclarına, tərəvəzlərə və bağlara böyük ziyan vurur. Qarğanın inkişaf etmiş  psixi qabiliyyətləri vardır və asanlıqla əhliləşdirilə bilir.2

Kafir də iş başına keçən kimi, yer üzündə qarışıqlıq salmağa, əkin-biçini və nəsilləri məhv etməyə çalışar (Bəqərə, 2/205). Onu bu hala salan öz ağlından istifadə etməməyidir. Əgər ağıl işlətsə, doğru yolu tapa bilər.

Kafirlər qarğaya oxşadılmış və Əraf surəsinin 179-cu ayəsindəki «Onlar qoyun, inək və dəvədən də aşağı səviyyədədirlər» hökmünə aydınlıq gətirilmişdir. Ayələr arasındakı əlaqəyə diqqət yetirməyənlər bu ayəyə «Onlar bunlardan da zəlildirlər», yaxud «Onlar bunlardan da qafildirlər» kimi müxtəlif mənalar veriblər. Qoyun, inək və dəvəni zəlil və ya qafil adlandırmağın haqlı bir səbəbi ola bilməz; məhz buna görə də bu, yanlış bir tərcümədir.

Kafir-qarğa münasibəti Habil-Qabil əhvalatında da vardır. Belə ki, doğru yoldan azıb, qardaşı Habili öldürən Qabil özünü bir qarğa qədər də ola bilməməklə təqsirləndirmişdir. Bu hadisədən bəhs edən ayələr aşağıdakı kimidir:

Onlara Adəmin iki oğlunun əhvalatını olduğu kimi söylə! Onlar bir gün qurban gətirdikləri zaman, birinin qurbanı qəbul edildi, digərinin qurbanı qəbul edilmədi. Qurbanı qəbul edilməyən: “Səni öldürəcəyəm!”, – dedi. Digəri isə: “Allah sadəcə müttəqilərdən qəbul edər!”, – dedi.

İnan ki, sən məni öldürmək üçün əl qaldırsan da, mən səni öldürmək üçün əl qaldırmaram! Mən Allahdan – varlıqların sahibindən qorxuram!

Mən istəyirəm ki, sən həm mənib günahımı, həm də öz günahını üstünə götürəsən və o cəhənnəm odunun dostlarından olasan! Zalimlərin cəzası budur!

Sonra digər qardaş öz nəfsinə uydu və qardaşını öldürdü… Beləcə, itirənlərdən [özünə zülm edənlərdən] oldu.

Sonra Allah yeri eşələyən bir qarğa göndərdi. Bu, ona öz qardaşının cəsədini necə basdıracağını göstərmək üçün idi. O: “Vay mənim halıma! Bu qarğa qədər də ola bilmədim ki, qardaşımın cəsədini basdırım!”, – dedi. Nəhayət, tutduğu işə peşman oldu (Maidə, 5/27-31).

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Daha aşağı kimi tərcümə edilən الأضل sözünün kökü zəlalət kəlməsidir və Ərəb dilində yoldan çıxmaqaşağı səviyyədə olmaq mənaları daşıyır (Lisanul-‘Ərəb lüğəti). []
  2. Rağib İsfahaninin Müfrədat lüğəti, Səfvan Adnan Davudinin təhqiqi ilə, Dəməşq və Beyrut, 1412/1992. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.218 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Zəmzəm suyunun sirləri 12.12.10 5.600 dəfə oxundu
2 Ərlə arvadın sirrini açmaq 03.04.12 3.256 dəfə oxundu
3 Hüseyn (ə.s.)ın ölümünə sevinən müsəlman tapılar? 14.05.13 2.586 dəfə oxundu
4 Novruzla əlaqədar məlumatlar 21.03.15 3.161 dəfə oxundu
5 Yer üzündə gəzib dolaşmaq 17.01.11 2.422 dəfə oxundu
6 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.243 dəfə oxundu
7 Dinimizdə toy və yas mərasimlərinə münasibət 26.05.13 3.013 dəfə oxundu
8 Tövhid 24.09.16 4.952 dəfə oxundu
9 Qütblərdə namaz vaxtları 07.02.11 2.285 dəfə oxundu
10 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.234 dəfə oxundu
11 Qədir Xum hadisəsinin həqiqətləri 07.06.13 1.887 dəfə oxundu
12 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.214 dəfə oxundu
13 Allahın varlığının riyazi isbatı 15.02.11 5.987 dəfə oxundu
14 Müsəlmanın davranışları 23.09.12 1.862 dəfə oxundu
15 Quranın savabı ölüyə çatırmı? 17.06.13 5.461 dəfə oxundu
16 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 492 dəfə oxundu
17 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 1 11.02.11 2.416 dəfə oxundu
18 İslamda analara münasibət 19.10.12 2.368 dəfə oxundu
19 Dindən dönənlərin öldürülməsi 17.05.14 2.038 dəfə oxundu
20 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 939 dəfə oxundu
21 Təəssüb və dini təəssübkeşlik 24.06.09 3.203 dəfə oxundu
22 Qərbin inkişafının paradiqması 19.02.11 3.360 dəfə oxundu
23 İslamda söyüşə münasibət 19.10.12 1.901 dəfə oxundu
24 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.458 dəfə oxundu
25 Müaviyə kimdi? 10.08.18 497 dəfə oxundu
26 İslamdan İslama qədər 15.10.15 2.701 dəfə oxundu
27 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 2 26.02.11 2.362 dəfə oxundu
28 Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti 19.10.12 1.673 dəfə oxundu
29 Müsəlmanın müsəlmandan başqa dostu olmaz 09.08.13 1.338 dəfə oxundu
30 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 356 dəfə oxundu
31 Əbu Hamid Qəzalinin fəlsəfi-etik görüşləri 17.11.09 2.705 dəfə oxundu
32 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 3 28.02.11 2.168 dəfə oxundu
33 Qurban qətliam deyil! 23.10.12 1.603 dəfə oxundu
34 Dini düşüncəmizi dəyişdirməliyik 04.09.13 1.552 dəfə oxundu
35 Коран и культурное развитие. 30.01.19 240 dəfə oxundu
36 Ramazan təqvimi 27.06.14 3.667 dəfə oxundu
37 İslamda insan cəsədi və meyityarma 16.03.11 2.428 dəfə oxundu
38 Ad qövmünün həlakı 29.10.12 1.518 dəfə oxundu
39 Sərvət, hakimiyyət və kasıblıq haqqında 07.09.13 1.977 dəfə oxundu
40 Din 31.03.10 2.995 dəfə oxundu
41 QƏNDİLLƏR 13.02.11 2.827 dəfə oxundu
42 İslamda qardaşlıq və bərabərlik 10.11.12 3.417 dəfə oxundu
43 Quran kifayət qədər açıq deyilmi? 04.11.13 1.347 dəfə oxundu
44 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.120 dəfə oxundu
45 Professor Şahlar Əsgərov, “Allahın varlığının riyazi isbatı” 15.02.11 3.295 dəfə oxundu
46 Müvahhid müsəlmanın xüsusiyyətləri 10.11.12 1.745 dəfə oxundu
47 Ənənəvi İslam və həqiqi İslam 11.12.13 1.777 dəfə oxundu
48 Ağıl işlətmək 24.04.10 3.218 dəfə oxundu
49 Quranda şəfaət anlayışı 02.09.15 1.907 dəfə oxundu
50 İslam ümumbəşəri dindir 16.11.12 1.622 dəfə oxundu
51 Nəbi və Rəsul 18.12.13 1.761 dəfə oxundu
52 Məşiət və iradə 05.07.09 3.220 dəfə oxundu
53 İslamda qəbir evi və qəbristanlıq 25.10.11 4.532 dəfə oxundu
54 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.123 dəfə oxundu
55 Sədəqə malı azaltmır 19.01.14 1.535 dəfə oxundu
56 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.453 dəfə oxundu
57 Quranın ecazı 21.11.11 9.128 dəfə oxundu
58 “Şeyx Əhməd vəsiyyətnaməsi” əfsanəsi 03.03.13 1.546 dəfə oxundu
59 Lə İlahə İlləllah 20.02.14 2.748 dəfə oxundu
60 Ramazanda Quran oxumaq 29.07.10 5.527 dəfə oxundu
61 Quran ayəli telefon zəngləri 18.01.12 2.841 dəfə oxundu
62 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.712 dəfə oxundu
63 Təsbih və Zikr 29.04.16 1.417 dəfə oxundu
64 Pir və ziyarətgahlar 07.12.10 20.608 dəfə oxundu
65 Birlik və bərabərliyin simvolu: Həzrəti Muhəmməd 24.01.12 2.608 dəfə oxundu
66 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.567 dəfə oxundu
67 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.160 dəfə oxundu