Ağıl işlətmək
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi Tarix: 24 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et

AĞIL İŞLƏTMƏYƏNİN HALI

Bəqərə surəsi, 171-ci ayə

[Allahın ayələri qarşısında] Özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər [ağıllarını işlətməzlər].

İnsanı qoyun, inək və dəvə kimi heyvanlardan ayıran və fərqləndirən cəhət onun ağlıdır. İnsan öz ağlından istifadə etmədiyi zaman, yəni, ağıl işlətmədiyi vaxt o heyvanlar kimi olur. Bir çox insan dini məsələlərdə ağlı ilə deyil, hissi ilə hərəkət edir. Dünya və axirət səadətinə təsir edən belə bir məsələdə bu cür rəftar yolverilməzdir. Allah Təala belə buyurur:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan [qoyun, inək və dəvə] kimidirlər, bəlkə də, daha çox aşağı1 səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Qoyun, inək və dəvə kimi tərcümə etdiyimiz söz ənamdır (ərəbcə əsli: أنعام ). Ənam sözü Quranın bir çox tərcüməsində dörd ayaqlı kimi tərcümə edilmişdir. Dörd ayaqlı heyvan deyildikdə, pişik, it və vəhşi heyvanlar da başa düşüldüyünə görə, bu cür tərcümə düzgün deyildir. Buna görə də burada bu sözün bütöv mənası yazılmışdır.

Qoyun, inək və dəvə faydalı heyvanlardır. Lakin kafirlər bu heyvanlardan da aşağı səviyyədədirlər. Onların bu halı qarğanın halı ilə üst-üstə düşür. Çünki qarğa zərərli bir heyvandır.

Qarğa leş yeyərək qidalanır. Kiçik quşları, yumurtaları və cücələri yeyir. Yeməyə bir şey axtarmaq üçün zibillikləri qurdalayıb qarışdırır. Taxıl bitkilərinə, meyvə ağaclarına, tərəvəzlərə və bağlara böyük ziyan vurur. Qarğanın inkişaf etmiş  psixi qabiliyyətləri vardır və asanlıqla əhliləşdirilə bilir.2

Kafir də iş başına keçən kimi, yer üzündə qarışıqlıq salmağa, əkin-biçini və nəsilləri məhv etməyə çalışar (Bəqərə, 2/205). Onu bu hala salan öz ağlından istifadə etməməyidir. Əgər ağıl işlətsə, doğru yolu tapa bilər.

Kafirlər qarğaya oxşadılmış və Əraf surəsinin 179-cu ayəsindəki «Onlar qoyun, inək və dəvədən də aşağı səviyyədədirlər» hökmünə aydınlıq gətirilmişdir. Ayələr arasındakı əlaqəyə diqqət yetirməyənlər bu ayəyə «Onlar bunlardan da zəlildirlər», yaxud «Onlar bunlardan da qafildirlər» kimi müxtəlif mənalar veriblər. Qoyun, inək və dəvəni zəlil və ya qafil adlandırmağın haqlı bir səbəbi ola bilməz; məhz buna görə də bu, yanlış bir tərcümədir.

Kafir-qarğa münasibəti Habil-Qabil əhvalatında da vardır. Belə ki, doğru yoldan azıb, qardaşı Habili öldürən Qabil özünü bir qarğa qədər də ola bilməməklə təqsirləndirmişdir. Bu hadisədən bəhs edən ayələr aşağıdakı kimidir:

Onlara Adəmin iki oğlunun əhvalatını olduğu kimi söylə! Onlar bir gün qurban gətirdikləri zaman, birinin qurbanı qəbul edildi, digərinin qurbanı qəbul edilmədi. Qurbanı qəbul edilməyən: “Səni öldürəcəyəm!”, – dedi. Digəri isə: “Allah sadəcə müttəqilərdən qəbul edər!”, – dedi.

İnan ki, sən məni öldürmək üçün əl qaldırsan da, mən səni öldürmək üçün əl qaldırmaram! Mən Allahdan – varlıqların sahibindən qorxuram!

Mən istəyirəm ki, sən həm mənib günahımı, həm də öz günahını üstünə götürəsən və o cəhənnəm odunun dostlarından olasan! Zalimlərin cəzası budur!

Sonra digər qardaş öz nəfsinə uydu və qardaşını öldürdü… Beləcə, itirənlərdən [özünə zülm edənlərdən] oldu.

Sonra Allah yeri eşələyən bir qarğa göndərdi. Bu, ona öz qardaşının cəsədini necə basdıracağını göstərmək üçün idi. O: “Vay mənim halıma! Bu qarğa qədər də ola bilmədim ki, qardaşımın cəsədini basdırım!”, – dedi. Nəhayət, tutduğu işə peşman oldu (Maidə, 5/27-31).

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Daha aşağı kimi tərcümə edilən الأضل sözünün kökü zəlalət kəlməsidir və Ərəb dilində yoldan çıxmaqaşağı səviyyədə olmaq mənaları daşıyır (Lisanul-‘Ərəb lüğəti). []
  2. Rağib İsfahaninin Müfrədat lüğəti, Səfvan Adnan Davudinin təhqiqi ilə, Dəməşq və Beyrut, 1412/1992. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.182 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qütblərdə namaz vaxtları 07.02.11 2.279 dəfə oxundu
2 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.133 dəfə oxundu
3 Qədir Xum hadisəsinin həqiqətləri 07.06.13 1.867 dəfə oxundu
4 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.881 dəfə oxundu
5 Allahın varlığının riyazi isbatı 15.02.11 5.859 dəfə oxundu
6 Müsəlmanın davranışları 23.09.12 1.838 dəfə oxundu
7 Quranın savabı ölüyə çatırmı? 17.06.13 5.354 dəfə oxundu
8 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 455 dəfə oxundu
9 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 1 11.02.11 2.410 dəfə oxundu
10 İslamda analara münasibət 19.10.12 2.271 dəfə oxundu
11 Dindən dönənlərin öldürülməsi 17.05.14 2.017 dəfə oxundu
12 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 473 dəfə oxundu
13 Təəssüb və dini təəssübkeşlik 24.06.09 3.180 dəfə oxundu
14 Qərbin inkişafının paradiqması 19.02.11 3.341 dəfə oxundu
15 İslamda söyüşə münasibət 19.10.12 1.873 dəfə oxundu
16 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.435 dəfə oxundu
17 Müaviyə kimdi? 10.08.18 328 dəfə oxundu
18 İslamdan İslama qədər 15.10.15 2.587 dəfə oxundu
19 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 2 26.02.11 2.359 dəfə oxundu
20 Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti 19.10.12 1.645 dəfə oxundu
21 Müsəlmanın müsəlmandan başqa dostu olmaz 09.08.13 1.317 dəfə oxundu
22 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 291 dəfə oxundu
23 Əbu Hamid Qəzalinin fəlsəfi-etik görüşləri 17.11.09 2.694 dəfə oxundu
24 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 3 28.02.11 2.168 dəfə oxundu
25 Qurban qətliam deyil! 23.10.12 1.571 dəfə oxundu
26 Dini düşüncəmizi dəyişdirməliyik 04.09.13 1.540 dəfə oxundu
27 Ramazan təqvimi 27.06.14 3.660 dəfə oxundu
28 İslamda insan cəsədi və meyityarma 16.03.11 2.420 dəfə oxundu
29 Ad qövmünün həlakı 29.10.12 1.515 dəfə oxundu
30 Sərvət, hakimiyyət və kasıblıq haqqında 07.09.13 1.922 dəfə oxundu
31 Din 31.03.10 2.965 dəfə oxundu
32 QƏNDİLLƏR 13.02.11 2.797 dəfə oxundu
33 İslamda qardaşlıq və bərabərlik 10.11.12 3.125 dəfə oxundu
34 Quran kifayət qədər açıq deyilmi? 04.11.13 1.338 dəfə oxundu
35 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.105 dəfə oxundu
36 Professor Şahlar Əsgərov, “Allahın varlığının riyazi isbatı” 15.02.11 3.264 dəfə oxundu
37 Müvahhid müsəlmanın xüsusiyyətləri 10.11.12 1.732 dəfə oxundu
38 Ənənəvi İslam və həqiqi İslam 11.12.13 1.755 dəfə oxundu
39 Ağıl işlətmək 24.04.10 3.182 dəfə oxundu
40 Quranda şəfaət anlayışı 02.09.15 1.794 dəfə oxundu
41 İslam ümumbəşəri dindir 16.11.12 1.612 dəfə oxundu
42 Nəbi və Rəsul 18.12.13 1.734 dəfə oxundu
43 Məşiət və iradə 05.07.09 3.205 dəfə oxundu
44 İslamda qəbir evi və qəbristanlıq 25.10.11 4.299 dəfə oxundu
45 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.021 dəfə oxundu
46 Sədəqə malı azaltmır 19.01.14 1.516 dəfə oxundu
47 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.433 dəfə oxundu
48 Quranın ecazı 21.11.11 9.109 dəfə oxundu
49 “Şeyx Əhməd vəsiyyətnaməsi” əfsanəsi 03.03.13 1.509 dəfə oxundu
50 Lə İlahə İlləllah 20.02.14 2.665 dəfə oxundu
51 Ramazanda Quran oxumaq 29.07.10 5.447 dəfə oxundu
52 Quran ayəli telefon zəngləri 18.01.12 2.790 dəfə oxundu
53 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.669 dəfə oxundu
54 Təsbih və Zikr 29.04.16 1.295 dəfə oxundu
55 Pir və ziyarətgahlar 07.12.10 18.475 dəfə oxundu
56 Birlik və bərabərliyin simvolu: Həzrəti Muhəmməd 24.01.12 2.563 dəfə oxundu
57 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.536 dəfə oxundu
58 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.080 dəfə oxundu
59 Zəmzəm suyunun sirləri 12.12.10 5.320 dəfə oxundu
60 Ərlə arvadın sirrini açmaq 03.04.12 3.184 dəfə oxundu
61 Hüseyn (ə.s.)ın ölümünə sevinən müsəlman tapılar? 14.05.13 2.542 dəfə oxundu
62 Novruzla əlaqədar məlumatlar 21.03.15 2.957 dəfə oxundu
63 Yer üzündə gəzib dolaşmaq 17.01.11 2.407 dəfə oxundu
64 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.958 dəfə oxundu
65 Dinimizdə toy və yas mərasimlərinə münasibət 26.05.13 2.899 dəfə oxundu
66 Tövhid 24.09.16 3.753 dəfə oxundu