Ağıl işlətmək
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi Tarix: 24 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et

AĞIL İŞLƏTMƏYƏNİN HALI

Bəqərə surəsi, 171-ci ayə

[Allahın ayələri qarşısında] Özlərini görməməzliyə vurub, kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər [ağıllarını işlətməzlər].

İnsanı qoyun, inək və dəvə kimi heyvanlardan ayıran və fərqləndirən cəhət onun ağlıdır. İnsan öz ağlından istifadə etmədiyi zaman, yəni, ağıl işlətmədiyi vaxt o heyvanlar kimi olur. Bir çox insan dini məsələlərdə ağlı ilə deyil, hissi ilə hərəkət edir. Dünya və axirət səadətinə təsir edən belə bir məsələdə bu cür rəftar yolverilməzdir. Allah Təala belə buyurur:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan [qoyun, inək və dəvə] kimidirlər, bəlkə də, daha çox aşağı1 səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Qoyun, inək və dəvə kimi tərcümə etdiyimiz söz ənamdır (ərəbcə əsli: أنعام ). Ənam sözü Quranın bir çox tərcüməsində dörd ayaqlı kimi tərcümə edilmişdir. Dörd ayaqlı heyvan deyildikdə, pişik, it və vəhşi heyvanlar da başa düşüldüyünə görə, bu cür tərcümə düzgün deyildir. Buna görə də burada bu sözün bütöv mənası yazılmışdır.

Qoyun, inək və dəvə faydalı heyvanlardır. Lakin kafirlər bu heyvanlardan da aşağı səviyyədədirlər. Onların bu halı qarğanın halı ilə üst-üstə düşür. Çünki qarğa zərərli bir heyvandır.

Qarğa leş yeyərək qidalanır. Kiçik quşları, yumurtaları və cücələri yeyir. Yeməyə bir şey axtarmaq üçün zibillikləri qurdalayıb qarışdırır. Taxıl bitkilərinə, meyvə ağaclarına, tərəvəzlərə və bağlara böyük ziyan vurur. Qarğanın inkişaf etmiş  psixi qabiliyyətləri vardır və asanlıqla əhliləşdirilə bilir.2

Kafir də iş başına keçən kimi, yer üzündə qarışıqlıq salmağa, əkin-biçini və nəsilləri məhv etməyə çalışar (Bəqərə, 2/205). Onu bu hala salan öz ağlından istifadə etməməyidir. Əgər ağıl işlətsə, doğru yolu tapa bilər.

Kafirlər qarğaya oxşadılmış və Əraf surəsinin 179-cu ayəsindəki «Onlar qoyun, inək və dəvədən də aşağı səviyyədədirlər» hökmünə aydınlıq gətirilmişdir. Ayələr arasındakı əlaqəyə diqqət yetirməyənlər bu ayəyə «Onlar bunlardan da zəlildirlər», yaxud «Onlar bunlardan da qafildirlər» kimi müxtəlif mənalar veriblər. Qoyun, inək və dəvəni zəlil və ya qafil adlandırmağın haqlı bir səbəbi ola bilməz; məhz buna görə də bu, yanlış bir tərcümədir.

Kafir-qarğa münasibəti Habil-Qabil əhvalatında da vardır. Belə ki, doğru yoldan azıb, qardaşı Habili öldürən Qabil özünü bir qarğa qədər də ola bilməməklə təqsirləndirmişdir. Bu hadisədən bəhs edən ayələr aşağıdakı kimidir:

Onlara Adəmin iki oğlunun əhvalatını olduğu kimi söylə! Onlar bir gün qurban gətirdikləri zaman, birinin qurbanı qəbul edildi, digərinin qurbanı qəbul edilmədi. Qurbanı qəbul edilməyən: “Səni öldürəcəyəm!”, – dedi. Digəri isə: “Allah sadəcə müttəqilərdən qəbul edər!”, – dedi.

İnan ki, sən məni öldürmək üçün əl qaldırsan da, mən səni öldürmək üçün əl qaldırmaram! Mən Allahdan – varlıqların sahibindən qorxuram!

Mən istəyirəm ki, sən həm mənib günahımı, həm də öz günahını üstünə götürəsən və o cəhənnəm odunun dostlarından olasan! Zalimlərin cəzası budur!

Sonra digər qardaş öz nəfsinə uydu və qardaşını öldürdü… Beləcə, itirənlərdən [özünə zülm edənlərdən] oldu.

Sonra Allah yeri eşələyən bir qarğa göndərdi. Bu, ona öz qardaşının cəsədini necə basdıracağını göstərmək üçün idi. O: “Vay mənim halıma! Bu qarğa qədər də ola bilmədim ki, qardaşımın cəsədini basdırım!”, – dedi. Nəhayət, tutduğu işə peşman oldu (Maidə, 5/27-31).

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Daha aşağı kimi tərcümə edilən الأضل sözünün kökü zəlalət kəlməsidir və Ərəb dilində yoldan çıxmaqaşağı səviyyədə olmaq mənaları daşıyır (Lisanul-‘Ərəb lüğəti). []
  2. Rağib İsfahaninin Müfrədat lüğəti, Səfvan Adnan Davudinin təhqiqi ilə, Dəməşq və Beyrut, 1412/1992. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.211 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Ramazan təqvimi 27.06.14 3.667 dəfə oxundu
2 İslamda insan cəsədi və meyityarma 16.03.11 2.425 dəfə oxundu
3 Ad qövmünün həlakı 29.10.12 1.518 dəfə oxundu
4 Sərvət, hakimiyyət və kasıblıq haqqında 07.09.13 1.960 dəfə oxundu
5 Din 31.03.10 2.986 dəfə oxundu
6 QƏNDİLLƏR 13.02.11 2.823 dəfə oxundu
7 İslamda qardaşlıq və bərabərlik 10.11.12 3.347 dəfə oxundu
8 Quran kifayət qədər açıq deyilmi? 04.11.13 1.343 dəfə oxundu
9 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.116 dəfə oxundu
10 Professor Şahlar Əsgərov, “Allahın varlığının riyazi isbatı” 15.02.11 3.290 dəfə oxundu
11 Müvahhid müsəlmanın xüsusiyyətləri 10.11.12 1.741 dəfə oxundu
12 Ənənəvi İslam və həqiqi İslam 11.12.13 1.774 dəfə oxundu
13 Ağıl işlətmək 24.04.10 3.211 dəfə oxundu
14 Quranda şəfaət anlayışı 02.09.15 1.867 dəfə oxundu
15 İslam ümumbəşəri dindir 16.11.12 1.621 dəfə oxundu
16 Nəbi və Rəsul 18.12.13 1.750 dəfə oxundu
17 Məşiət və iradə 05.07.09 3.213 dəfə oxundu
18 İslamda qəbir evi və qəbristanlıq 25.10.11 4.462 dəfə oxundu
19 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.088 dəfə oxundu
20 Sədəqə malı azaltmır 19.01.14 1.530 dəfə oxundu
21 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.449 dəfə oxundu
22 Quranın ecazı 21.11.11 9.123 dəfə oxundu
23 “Şeyx Əhməd vəsiyyətnaməsi” əfsanəsi 03.03.13 1.515 dəfə oxundu
24 Lə İlahə İlləllah 20.02.14 2.722 dəfə oxundu
25 Ramazanda Quran oxumaq 29.07.10 5.522 dəfə oxundu
26 Quran ayəli telefon zəngləri 18.01.12 2.830 dəfə oxundu
27 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.692 dəfə oxundu
28 Təsbih və Zikr 29.04.16 1.373 dəfə oxundu
29 Pir və ziyarətgahlar 07.12.10 19.792 dəfə oxundu
30 Birlik və bərabərliyin simvolu: Həzrəti Muhəmməd 24.01.12 2.592 dəfə oxundu
31 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.550 dəfə oxundu
32 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.139 dəfə oxundu
33 Zəmzəm suyunun sirləri 12.12.10 5.551 dəfə oxundu
34 Ərlə arvadın sirrini açmaq 03.04.12 3.232 dəfə oxundu
35 Hüseyn (ə.s.)ın ölümünə sevinən müsəlman tapılar? 14.05.13 2.565 dəfə oxundu
36 Novruzla əlaqədar məlumatlar 21.03.15 3.139 dəfə oxundu
37 Yer üzündə gəzib dolaşmaq 17.01.11 2.414 dəfə oxundu
38 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.144 dəfə oxundu
39 Dinimizdə toy və yas mərasimlərinə münasibət 26.05.13 2.980 dəfə oxundu
40 Tövhid 24.09.16 4.576 dəfə oxundu
41 Qütblərdə namaz vaxtları 07.02.11 2.283 dəfə oxundu
42 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.206 dəfə oxundu
43 Qədir Xum hadisəsinin həqiqətləri 07.06.13 1.882 dəfə oxundu
44 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.025 dəfə oxundu
45 Allahın varlığının riyazi isbatı 15.02.11 5.948 dəfə oxundu
46 Müsəlmanın davranışları 23.09.12 1.856 dəfə oxundu
47 Quranın savabı ölüyə çatırmı? 17.06.13 5.437 dəfə oxundu
48 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 490 dəfə oxundu
49 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 1 11.02.11 2.415 dəfə oxundu
50 İslamda analara münasibət 19.10.12 2.341 dəfə oxundu
51 Dindən dönənlərin öldürülməsi 17.05.14 2.035 dəfə oxundu
52 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 741 dəfə oxundu
53 Təəssüb və dini təəssübkeşlik 24.06.09 3.194 dəfə oxundu
54 Qərbin inkişafının paradiqması 19.02.11 3.356 dəfə oxundu
55 İslamda söyüşə münasibət 19.10.12 1.893 dəfə oxundu
56 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.451 dəfə oxundu
57 Müaviyə kimdi? 10.08.18 413 dəfə oxundu
58 İslamdan İslama qədər 15.10.15 2.654 dəfə oxundu
59 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 2 26.02.11 2.361 dəfə oxundu
60 Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti 19.10.12 1.654 dəfə oxundu
61 Müsəlmanın müsəlmandan başqa dostu olmaz 09.08.13 1.337 dəfə oxundu
62 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 340 dəfə oxundu
63 Əbu Hamid Qəzalinin fəlsəfi-etik görüşləri 17.11.09 2.702 dəfə oxundu
64 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 3 28.02.11 2.168 dəfə oxundu
65 Qurban qətliam deyil! 23.10.12 1.590 dəfə oxundu
66 Dini düşüncəmizi dəyişdirməliyik 04.09.13 1.548 dəfə oxundu
67 Коран и культурное развитие. 30.01.19 229 dəfə oxundu